ابرابزار |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =تقوای سیاسی.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =بازتاب توصیه اخلاقی سید علی خامنهای به نمانیدگان مجلس شورای اسلامی در روزنامه خراسان | |||
| image_alt =تقوای سیاسی | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = حالتی نفسانی برای پرهیز از گناه و التزام به تکالیف الهی در عرصه سیاست | |||
| عنوان اصلی = تقوای سیاسی | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[اخلاق سیاسی]] | |||
| نوع مفهوم = مفهوم اخلاقی - سیاسی | |||
| معنای اصطلاحی = حالت نفسانی و ملکهای که باعث میشود فرد در عرصه سیاست از گناه، فریب، سوءاستفاده از قدرت و رفتارهای غیر اخلاقی پرهیز کند و تکالیف الهی را رعایت نماید | |||
| حوزه کاربرد = [[سیاست]]، [[اخلاق]]، [[حکمرانی]]، [[رفتار اجتماعی]] | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[عدالت اجتماعی]]، [[اخلاق حکمرانی]] | |||
| اهمیت = جلوگیری از [[فساد سیاسی]]، تقویت [[اعتماد اجتماعی]] | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|تقوای سیاسی}}'''، حالتی نفسانی برای اجتناب از گناهان در عرصه سیاسی. | '''{{درشت|تقوای سیاسی}}'''، حالتی نفسانی برای اجتناب از گناهان در عرصه سیاسی. | ||
تقوای سیاسی، غیر از تقوای فردی است و مستلزم انجام تکالیف الهی در عرصه سیاسی است. تقوای سیاسی یک حالت نفسانی است که بر انگیزه و کردار انسان اثر میگذارد. افزون بر تقوای فردی، سیاست یکی از بسترهای اجتماعی است که تقوا در آن تحقق مییابد، همانطور که تقوا در عرصه اقتصادی و فرهنگی نیز قابلیت تحقق دارد. قلمروی تقوای سیاسی، شهروندان و کارگزاران حکومت را در بر میگیرد و مجموعهای از الزامات کرداری را موجب میشود. تقوای سیاسی چون یکی از مصادیق تقوای اسلامی است، به موجب آیات و روایات فوایدی را نیز برای انسان به دنبال خواهد داشت. با این وصف، برخی افراد و مکاتب غیر اسلامی بر این باورند که تقوا قابلیت بهکارگیری در سیاست ندارد. | تقوای سیاسی، غیر از تقوای فردی است و مستلزم انجام تکالیف الهی در عرصه سیاسی است. تقوای سیاسی یک حالت نفسانی است که بر انگیزه و کردار انسان اثر میگذارد. افزون بر تقوای فردی، سیاست یکی از بسترهای اجتماعی است که [[تقوا]] در آن تحقق مییابد، همانطور که تقوا در عرصه اقتصادی و فرهنگی نیز قابلیت تحقق دارد. قلمروی تقوای سیاسی، شهروندان و کارگزاران حکومت را در بر میگیرد و مجموعهای از الزامات کرداری را موجب میشود. تقوای سیاسی چون یکی از مصادیق تقوای اسلامی است، به موجب آیات و روایات فوایدی را نیز برای انسان به دنبال خواهد داشت. با این وصف، برخی افراد و مکاتب غیر اسلامی بر این باورند که تقوا قابلیت بهکارگیری در سیاست ندارد. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
«تقوا» یک اسم عربی است که از مصدر «وِقایَة» به معنای «محافظت و نگاه داشتن چیزی از زیان و آزار» اشتقاق یافته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/881 . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، 1412ق، ص881.]</ref> چون تقوا در قرآن بهطور معمول نسبت به | «تقوا» یک اسم عربی است که از مصدر «وِقایَة» به معنای «محافظت و نگاه داشتن چیزی از زیان و آزار» اشتقاق یافته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/881 . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، 1412ق، ص881.]</ref> چون تقوا در [[قرآن]] بهطور معمول نسبت به [[خدا]] بهکار رفته است،<ref>. سوره انفال، آیه 29.</ref> دانشمندان اسلامی تقوای الهی را در تعریف تقوا لحاظ کردهاند. [[مرتضی مطهری]] تقوا را بهعنوان یک اصطلاح قرآنی، یک حالت روحی و ملکهٔ اخلاقی میداند که هرگاه این ملکه در انسان پیدا شود، قدرتی پیدا میکند که میتواند از [[گناه]] پرهیز کند، اگرچه در معرض گناه قرار داشته باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/26/220 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج26، ص220.]</ref> | ||
با گردآوری مباحث دانشمندان اسلامی، سه دیدگاه دربارهٔ چیستی تقوای سیاسی به دست میآید: | با گردآوری مباحث دانشمندان اسلامی، سه دیدگاه دربارهٔ چیستی تقوای سیاسی به دست میآید: | ||
* تقوای سیاسی به برخورداری کارگزاران حکومت از عدالت و ملکه تقوا گفته میشود.<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> | * تقوای سیاسی به برخورداری کارگزاران حکومت از [[عدالت]] و ملکه تقوا گفته میشود.<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> | ||
* تقوا یعنی صیانت ذات و تقوای سیاسی به این معنا است که زمامدار و همه مقامات سیاسی باید دارای این تقوی هم باشند که هرگونه معلومات و تجارب و استعدادهای مربوط به توجیه حیات معقول مردم را داشته باشند و با کمال [[اخلاص]] آن را بهکار گیرند.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=179&chkhashk=175139D073&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص134.]</ref> | * تقوا یعنی صیانت ذات و تقوای سیاسی به این معنا است که زمامدار و همه مقامات سیاسی باید دارای این تقوی هم باشند که هرگونه معلومات و تجارب و استعدادهای مربوط به توجیه حیات معقول مردم را داشته باشند و با کمال [[اخلاص]] آن را بهکار گیرند.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=179&chkhashk=175139D073&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص134.]</ref> | ||
* تقوای سیاسی بهکارگیری [[صداقت]] و [[دلسوزی]] در سیاست و پرهیز از نیرنگ و فریب تعریف شده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3133 . خامنهای، «بیانات در دیدار اعضای ستادهای نماز جمعه سراسر کشور»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | * تقوای سیاسی بهکارگیری [[صداقت]] و [[دلسوزی]] در [[سیاست]] و پرهیز از نیرنگ و فریب تعریف شده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3133 . خامنهای، «بیانات در دیدار اعضای ستادهای نماز جمعه سراسر کشور»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | ||
== قلمرو تقوای سیاسی == | == قلمرو تقوای سیاسی == | ||
با توجه به تعاریفی که از تقوای سیاسی گذشت، مرتضی مطهری<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> و محمدتقی | با توجه به تعاریفی که از تقوای سیاسی گذشت، مرتضی مطهری<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> و [[محمدتقی جعفری]]،<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=179&chkhashk=175139D073&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص134.]</ref> تقوای سیاسی را در حوزه سیاستمداران و کارگزاران حکومت به تصویر کشاندهاند، ولی با توجه به نگاه [[سید علی خامنهای]] تقوای سیاسی عام بوده و هر دو حوزه شهروندان<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=19866 . خامنهای، «بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران دوران دفاع مقدس»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> و سیاستمداران<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=55550 . خامنهای، «بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> را در بر میگیرد. | ||
== امکان تقوای سیاسی == | == امکان تقوای سیاسی == | ||
کسی در امکان تحقق تقوای اسلامی در عرصه فردی شک ندارد و یک فرد میتواند تقوا را در امور خودش و گاه خانوادهاش بهکار گیرد. ولی تقوای سیاسی که به عرصه اجتماعی تعلق دارد، با شبهه عدم امکان مواجه است. رعایت تقوای دینی در جامعهای که متشکل از افراد گوناگون با انگیزهها و عقائد متنوع هستند، مشکلساز به نظر میآید. بااینحال، دانشمندان اسلامی که تقوای سیاسی را طرح کردهاند، بهکارگیری تقوا در روابط اجتماعی را ممکن میدانند. از منظر | کسی در امکان تحقق تقوای اسلامی در عرصه فردی شک ندارد و یک فرد میتواند تقوا را در امور خودش و گاه خانوادهاش بهکار گیرد. ولی تقوای سیاسی که به عرصه اجتماعی تعلق دارد، با شبهه عدم امکان مواجه است. رعایت تقوای دینی در جامعهای که متشکل از افراد گوناگون با انگیزهها و عقائد متنوع هستند، مشکلساز به نظر میآید. بااینحال، دانشمندان اسلامی که تقوای سیاسی را طرح کردهاند، بهکارگیری تقوا در [[روابط اجتماعی]] را ممکن میدانند. از منظر سید علی خامنهای، تقوای سیاسی متکی به محاسبات عقلانی فرض شده است. برآمد تقوای سیاسی چیزی جز رعایت [[عدالت اجتماعی]] در صحنه [[جامعه]] نیست و عدالت اجتماعی نیز بر پایههای عقلانی استوار است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33259 . خامنهای، «بیانات در مراسم بیستوهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> مرتضی مطهری به استعدادهای پایانناپذیر انسان برای ضرورت تقوا توجه کرده که بر اساس آن، اگر انسان مانند حیوانات ظرفیت محدود و پایانپذیری میداشت، به مقررات سیاسی احتیاج نبود؛ بنابراین، ظرفیت نامحدود انسان برای شکوفایی و درخشش سبب شده تا از مقررات و تقوای سیاسی و اجتماعی گریزی نباشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/19/660 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج19، ص660.]</ref> دستور پیشوایان دینی به رعایت تقوا در خطابههای عمومی حاکی از ممکن بهشمار آوردن تقوا در روابط اجتماعی است. وصیت [[امام علی]] به تقوا که مکرراً در [[نهجالبلاغه]] مشاهده میشود، گواه این گزاره است. | ||
در سوی مقابل، دیدگاههایی را میتوان به دست آورد که تقوای سیاسی را غیرممکن یا دشوار میدانند. سوفسطاییان ارزشهای اخلاقی مثل تقوا و امثال آنها را قبول نداشتند و سقراط در اینباره با | در سوی مقابل، دیدگاههایی را میتوان به دست آورد که تقوای سیاسی را غیرممکن یا دشوار میدانند. [[سوفسطاییان]] ارزشهای اخلاقی مثل تقوا و امثال آنها را قبول نداشتند و [[سقراط]] در اینباره با آنها مناظره میکرده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4535/فصل-پنجمعدالت-و-ظلم . مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، 1383ش، ج3، ص121.]</ref> بر اساس دیدگاه سوفسطاییان که تقوا را ارزشمند نمیدانستند، قهراً تقوای سیاسی نیز بیارزش خواهد بود. مشهورترین منبعی که ناسازگاری تقوا و سیاست و بهطور کلی اخلاق در حکمرانی را فریاد زده است، کتابهای [[ماکیاولی]] است. طبق استدلال ماکیاولی، کسی که بخواهد در میان این همه ناپرهیزگاری، پرهیزگار باشد، سرنوشتی جز ناکامی نخواهد داشت.<ref>. ماکیاولی، شهریار، 1387ش، ص117-118.</ref> | ||
== الزامات تقوای سیاسی == | == الزامات تقوای سیاسی == | ||
=== | === پرهیز از تخریب رقبا و دیگران === | ||
سیاستمداران معمولاً در مقابله با رقبای خود از هیچ اقدامی ابا نکرده و میکوشند از طریق سندهای افشاگرانه و کارشکنیها و مخالفخوانیها از موفقیت آنان جلوگیری کنند. تقوای سیاسی و تعهد اسلامی که شرط اصلی تصدی مناصب در نظام اسلامی است، چنین روشی را تقبیح میکند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20113 . خامنهای، «نطق در مجلس شورای اسلامی در جلسه بررسی کفایت سیاسی بنیصدر»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
=== پرهیز از قرار گرفتن در مناصب بدون شایستگی === | === پرهیز از قرار گرفتن در مناصب بدون شایستگی === | ||
[[پرونده:تقوای سیاسی۱-۱.mp4|بندانگشتی|توصیه ابراهیم رئیسی به پرهیز از تخریب رقبا در مناظرههای انتخاباتی]] | |||
بایستگی تقوا برای همه مدیران از شخص حاکم گرفته تا کوچکترین مدیر، احراز شایستگی آنان را موجب میشود. طبق روایتی از [[پیامبر اسلام]]، هر کس که بر مسلمین پیش بیفتد، در حالیکه میان [[مسلمانان]]، برتر از خود را میبیند، او خائن است. مضمون این روایت، بایستگی تقوای سیاسی مدیران است.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=198&chkhashk=5503133523&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص146.]</ref> | بایستگی تقوا برای همه مدیران از شخص حاکم گرفته تا کوچکترین مدیر، احراز شایستگی آنان را موجب میشود. طبق روایتی از [[پیامبر اسلام]]، هر کس که بر مسلمین پیش بیفتد، در حالیکه میان [[مسلمانان]]، برتر از خود را میبیند، او خائن است. مضمون این روایت، بایستگی تقوای سیاسی مدیران است.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=198&chkhashk=5503133523&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص146.]</ref> | ||
=== نفی برتری و امتیازهای قومی و نژادی === | === نفی برتری و امتیازهای قومی و نژادی === | ||
اینکه یک ملتی خودش را از سایر ملتها برتر بپندارد، نادرست است. برخلاف این پندار که یک قوم خاص را بهدلایل نژادی از دیگر اقوام برتر میشمارد، هیچ ملازمهای میان اینکه کسی به اسلام ایمان داشته باشد و میان اینکه معتقد شود یک قوم خاص مثل قوم عرب بهترین قوم است، وجود ندارد.<ref>. سوره حجرات، آیه 13.</ref> برتری به حکم صریح قرآن به اموری مثل تقوا است و خداوند باتقواترین افراد را گرامیترین نزد خودش دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/14/361 مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج14، ص361.]</ref> | اینکه یک ملتی خودش را از سایر ملتها برتر بپندارد، نادرست است. برخلاف این پندار که یک قوم خاص را بهدلایل نژادی از دیگر اقوام برتر میشمارد، هیچ ملازمهای میان اینکه کسی به [[اسلام]] ایمان داشته باشد و میان اینکه معتقد شود یک قوم خاص مثل قوم عرب بهترین قوم است، وجود ندارد.<ref>. سوره حجرات، آیه 13.</ref> برتری به حکم صریح قرآن به اموری مثل تقوا است و خداوند باتقواترین افراد را گرامیترین نزد خودش دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/14/361 مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج14، ص361.]</ref> | ||
=== همکاری اجتماعی بر پایه تقوا === | === همکاری اجتماعی بر پایه تقوا === | ||
بنابر آیهای که دستور به تقوا بر اساس نیکوکاری داده و از همکاری بر مدار گناه و عداوت بازداشته است،<ref>. سوره مائده، آیه 2.</ref> هر نوع تعاون و همکاری، دارای ارزش نیست؛ بلکه تعاون و تعامل، هنگامی ارزشمند است که بر محور تقوا و ارزشهای دینی باشد و اگر بر ضد برّ و تقوا یا نسبت به آنها بیتفاوت باشد، هیچ ارزشی ندارد، نه ارزش مثبت و نه ارزش منفی.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4534/فصل-چهارمجـامعـه . مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، 1383ش، ج3، ص104.]</ref> | بنابر آیهای که دستور به تقوا بر اساس نیکوکاری داده و از همکاری بر مدار گناه و عداوت بازداشته است،<ref>. سوره مائده، آیه 2.</ref> هر نوع تعاون و همکاری، دارای ارزش نیست؛ بلکه تعاون و تعامل، هنگامی ارزشمند است که بر محور تقوا و ارزشهای دینی باشد و اگر بر ضد برّ و تقوا یا نسبت به آنها بیتفاوت باشد، هیچ ارزشی ندارد، نه ارزش مثبت و نه ارزش منفی.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4534/فصل-چهارمجـامعـه . مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، 1383ش، ج3، ص104.]</ref> | ||
=== تلاش برای تحقق آرمانهای سیاسی اسلام === | |||
[[پرونده:تقوای سیاسی۲.png|جایگزین=عدالت اجتماعی|بندانگشتی|بازتاب توصیه سید علی خامنهای به کاندیداهای ریاست جمهوری در روزنامه جوان]] | |||
تلاش برای به دست آوردن آرمانهای اسلامی مثل عدالت اجتماعی، حمایت از محرومان، تکلیف دینی بهشمار میآید و تقوای سیاسی هنگامی تحقق مییابد که افراد جامعه برای تحقّق آنها در جامعه و سیاست تلاش کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33259 . خامنهای، «بیانات در مراسم بیستوهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
=== پرهیز از تعصبات حزبی === | === پرهیز از تعصبات حزبی === | ||
| خط ۴۰: | خط ۷۲: | ||
== فواید تقوای سیاسی == | == فواید تقوای سیاسی == | ||
=== زندگی سالم و حیات معقول === | === زندگی سالم و حیات معقول === | ||
از منظر مرتضی مطهری، اعتماد و اطمینان متقابل که با تقوای سیاسی به دست میآید، یکی از مشخصات زندگی سالم است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11052/1/491 . مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج1، ص491.]</ref> در این چارچوب، مؤسسات اجتماعی باید بر اساس تقوا شکل بگیرند، چراکه پیمانهای اجتماعی و سیاسی تا جنبه تقدس به خود نگیرد، استحکام نمییابد.<ref>. مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج17، ص241.</ref> نباید تصور کرد که تقوا از مختصات دینداری است، بلکه تقوا لازمهٔ انسانیت است. انسان اگر بخواهد از طرز زندگی حیوانی و جنگلی خارج شود ناچار است که تقوا داشته باشد و این همان چیزی است که امروزه تقوای اجتماعی و سیاسی اصطلاح کردهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/23/697 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج23، ص697.]</ref> از منظر محمدتقی جعفری نیز اگر تقوای سیاسی در یک جامعه وجود نداشته باشد، سایر نقاط ادارهکننده جامعه یکدیگر را خنثی کرده و آن جامعه مانند آدمهای چند شخصیتی خواهد بود، که بالاخره به جهت تنوع و تزاحم تصمیمگیرندگان، اختلال حیات معقول آن جامعه را از پای درخواهد آورد.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=176&chkhashk=32FC14343B&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص135-136.]</ref> | از منظر مرتضی مطهری، اعتماد و اطمینان متقابل که با تقوای سیاسی به دست میآید، یکی از مشخصات زندگی سالم است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11052/1/491 . مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج1، ص491.]</ref> در این چارچوب، مؤسسات اجتماعی باید بر اساس تقوا شکل بگیرند، چراکه پیمانهای اجتماعی و سیاسی تا جنبه تقدس به خود نگیرد، استحکام نمییابد.<ref>. مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج17، ص241.</ref> نباید تصور کرد که تقوا از مختصات [[دینداری]] است، بلکه تقوا لازمهٔ [[انسانیت]] است. [[انسان]] اگر بخواهد از طرز زندگی حیوانی و جنگلی خارج شود ناچار است که تقوا داشته باشد و این همان چیزی است که امروزه تقوای اجتماعی و سیاسی اصطلاح کردهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/23/697 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج23، ص697.]</ref> از منظر [[محمدتقی جعفری]] نیز اگر تقوای سیاسی در یک جامعه وجود نداشته باشد، سایر نقاط ادارهکننده جامعه یکدیگر را خنثی کرده و آن جامعه مانند آدمهای چند شخصیتی خواهد بود، که بالاخره به جهت تنوع و تزاحم تصمیمگیرندگان، اختلال [[حیات معقول]] آن جامعه را از پای درخواهد آورد.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=176&chkhashk=32FC14343B&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص135-136.]</ref> | ||
=== مهار طغیان کارگزاران حکومت و مردم === | === مهار طغیان کارگزاران حکومت و مردم === | ||
تقوا در | تقوا در [[قانونمداری]]، مهار و کنترل درونی، بیدار کردن وجدان انسانی و ترغیب کردن به سوی [[هنجارهای اجتماعی|هنجارها]] نقش ارزندهای دارد. با فقدان تقوای سیاسی، مسئولان در مسیر سوءاستفاده از قدرت قرار میگیرند که از سوی مردم بهعنوان [[امانت]] در اختیار ایشان نهاده شده است. همچنین اگر تقوای سیاسی توسط مسئولان رعایت شود، مردم نیز تقوای اجتماعی را درپیش میگیرند و تقوا در سطوح و لایههای مختلف جامعه و سیاست، توسعه و پیشرفت مینماید.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/8855/تقواي-سياسي-در-تحليل-قرآن . شریفزاده، «تقوای سیاسی در تحلیل قرآن»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.]</ref> | ||
=== اعتماد سیاسی === | === اعتماد سیاسی === | ||
اعتماد سیاسی یکی از عناصر لازم در نظامهای مردمسالار است. برخی معتقدند در حکومتهای مردمسالار غربی از نهادسازی و مشارکت سیاسی برای ایجاد اعتماد سیاسی استفاده میشود، ولی در نظام مردمسالاری اسلامی افزون بر آن از ابزار مهم دیگری با عنوان «تقوای سیاسی» بهره گرفته میشود که منبع تولید اعتماد | اعتماد سیاسی یکی از عناصر لازم در نظامهای مردمسالار است. برخی معتقدند در حکومتهای مردمسالار غربی از نهادسازی و مشارکت سیاسی برای ایجاد اعتماد سیاسی استفاده میشود، ولی در نظام [[مردمسالاری اسلامی]] افزون بر آن از ابزار مهم دیگری با عنوان «تقوای سیاسی» بهره گرفته میشود که منبع تولید [[اعتماد اجتماعی]] خواهد بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/439644/تقوای-سیاسی-و-اعتماد-سیاسی-مقایسه-ظرفیت-اعتمادسازی-مردمسالاری-دینی-و-لیبرال-دموکراسی ردادی، «تقوای سیاسی و اعتماد سیاسی: مقایسه ظرفیت اعتمادسازی مردمسالاری دینی و لیبرال دموکراسی»، 1396ش]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۷۲: | خط ۱۰۴: | ||
* «معنای تقوای سیاسی چیست؟»، پایگاه اینترنتی مشرقنیوز، تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۱ش. | * «معنای تقوای سیاسی چیست؟»، پایگاه اینترنتی مشرقنیوز، تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{اخلاق}} | |||
{{علوم سیاسی}} | |||
[[رده:اخلاق سیاسی]] | |||
[[رده:واژگان علوم سیاسی]] | |||
