قانون حجاب در فرانسه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =ممنوعیت-حجاب3.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =برداشتن روسری یک دختر مسلمان در فرانسه | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =قانون حجاب در فرانسه.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/30 | |||
| تاریخ پادکست =14-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>قانون حجاب در فرانسه</big>'''؛ قانون منع پوشش با نشانههای مذهبی در کشور فرانسه. | '''<big>قانون حجاب در فرانسه</big>'''؛ قانون منع پوشش با نشانههای مذهبی در کشور فرانسه. | ||
حجاب در فرانسه از اواخر دهۀ ۱۹۸۰م به یکی از مناقشهبرانگیزترین مسائل اجتماعی این کشور بدل شد. این موضوع نخستینبار در سال ۱۹۸۹م و پس از خودداری چند دانشآموز دختر مسلمان از برداشتن پوشش سرشان مطرح شد. در ادامه، مجلس فرانسه در ۱۵ مارس ۲۰۰۴م قانون «ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در مدارس» را تصویب کرد که در عمل بیشتر متوجه مسلمانان بود. این روند در سال ۲۰۱۰م با تصویب قانون ممنوعیت پوشاندن صورت در فضاهای عمومی ادامه یافت. بر اساس این قانون، استفاده از برقع و نقاب در اماکن عمومی ممنوع شد. زنانی که از این پوششها استفاده کنند، علاوه بر الزام به آشکار کردن صورت، موظف به شرکت در کلاسهای شهروندی هستند. همچنین برای آنان جریمهای معادل ۱۹۰ دلار در نظر گرفته شده است. | |||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
بحث گسترده پیرامون پوشش اسلامی در فرانسه در 18 سپتامبر 1989م با تعلیق سه دختر دانشآموز از تحصیل بهدلیل خودداری از کشف حجاب در مدرسه راهنمایی گابریلهاوز آغاز شد. جنجال بر سر حجاب اسلامی با تعلیق تحصیلی سه دختر مسلمان در ژانویه 1990م، در مدرسه راهنمایی اوئیز پاستور ادامه یافت. در سپتامبر 1994م، فرانسیس بایرو وزیر فرهنگ وقت | بحث گسترده پیرامون پوشش اسلامی در فرانسه در 18 سپتامبر 1989م با تعلیق سه دختر دانشآموز از تحصیل بهدلیل خودداری از [[کشف حجاب]] در مدرسه راهنمایی گابریلهاوز آغاز شد. جنجال بر سر [[حجاب اسلامی]] با تعلیق تحصیلی سه [[دختر]] [[مسلمان]] در ژانویه 1990م، در [[دوره متوسطه اول|مدرسه راهنمایی]] اوئیز پاستور ادامه یافت. در سپتامبر 1994م، [[فرانسیس بایرو]] وزیر فرهنگ وقت [[فرانسه]]، طی یادداشتی خواستار ممنوعیت نمادهای مذهبی «جلبتوجهکننده» در نهادهای عمومی شد. | ||
از سال 1994 تا 2003م، حدود 100 نفر از دانشآموزان محجبه در واحدهای آموزشی فرانسه تعلیق یا [[اخراج از کشور|اخراج]] شدند. [[ژاک شیراک|شیراک]] در دسامبر 2003م خواهان ممنوعیت قانونی نمادهای مذهبی در مدارس شد<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/624318/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «داستان حجاب در فرانسه»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> و در نهایت قانون «ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در مدارس فرانسه» شامل [[صلیب]]، حجاب اسلامی و کلاههای مخصوص در سال 2004م به تصویب رسید.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1526188/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> | |||
مجلس سنای فرانسه در سال 2019م لایحهای را تصویب کرد که بر اساس آن، مادران باحجاب از همراهی فرزندانشان در فعالیتهای خارج از مدرسه منع میشوند و این لایحه شامل ممنوعیت بورکینی در استخرها نیز میشود.<ref> [https://www. | با آغاز جنجال گستردهای پیرامون پوشش صورت در سال 2010م در فرانسه، قانون ممنوعیت پوشش صورت شامل [[برقع]] و [[نقاب]] در فضاهای عمومی در این کشور تصویب و از آوریل 2011م اجرایی شد.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/06/08/1168632/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «داستان حجاب در فرانسه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> بر اساس این قانون، زنانی که از پوشش برقع و نقاب در سالنها، [[سینما|سینماها]] و شرکتهای خصوصی استفاده کنند<ref> [https://www.rajanews.com/news/177214 ابراهیمنیا، «قانون منع حجاب در فرانسه. 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا.]</ref> از سوی [[پلیس]] وادار به برهنهسازی صورت میشوند و علاوه بر این، ملزم به شرکت در کلاسهای شهروندی هستند و باید جریمه 190 دلاری پرداخت کنند.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_120023.html امامی و عمیدی مظاهری، «صورتبندی مسئلة حجاب زن مسلمان در اروپا، از هویت اروپایی تا حقوق فرهنگی»، 1399ش، ص30.]</ref> | ||
[[سنا (فرانسه)|مجلس سنای فرانسه]] در سال 2019م لایحهای را تصویب کرد که بر اساس آن، مادران باحجاب از همراهی فرزندانشان در فعالیتهای خارج از مدرسه منع میشوند و این لایحه شامل ممنوعیت [[بورکینی]] در استخرها نیز میشود.<ref> [https://www.irna.ir/news/85212612/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «فرانسه پوشیدن عبای اسلامی را برای دختران در مدارس ممنوع کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> سپس در ژانویه 2022م مجلس سنای فرانسه اصلاحیهای را با اکثریت آراء تصویب کرد که بر اساس آن «پوشیدن حجاب در مسابقات ورزشی» ممنوع میشود.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1328972/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «فرانسه حجاب در مسابقات ورزشی را ممنوع کرد»، وبسایت مشرق.]</ref> [[کمیته بینالمللی المپیک]] (IOC) پس از اعلام فرانسه مبنی بر ممنوعیت حضور ورزشکاران محجبه این کشور در [[المپیک تابستانی ۲۰۲۴|بازیهای المپیک 2024م]] پاریس، اظهار داشت محدودیتی برای داشتن [[پوشاک مذهبی|لباس مذهبی]] در [[دهکده المپیک|دهکدۀ المپیک]] وجود ندارد.<ref> [https://aftabnews.ir/fa/news/863769/%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%BE%DB%8C%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «کمیته بینالمللی المپیک قانون منع حجاب اجباری دولت فرانسه را رد کرد»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> | |||
==سه رویکرد کلان در فرانسه در مواجهه با حجاب== | ==سه رویکرد کلان در فرانسه در مواجهه با حجاب== | ||
در میان سیاستگذاران سه رویکرد اساسی پیرامون حجاب | در میان سیاستگذاران سه رویکرد اساسی پیرامون حجاب در فرانسه حاکم است: | ||
*رویکرد جدایی؛ پیروان این رویکرد بر این باورند از آن جا که مخاطبان نهادهای عمومی در جمهوری لائیک فرانسه عموم مردم هستند؛ استفاده از هرگونه نشانه که گویای وابستگی مذهبی افراد است، قابل پذیرش نیست. از اینرو استفاده از نمادهای دینی مانند | *رویکرد جدایی؛ پیروان این رویکرد بر این باورند از آن جا که مخاطبان نهادهای عمومی در جمهوری لائیک فرانسه عموم مردم هستند؛ استفاده از هرگونه نشانه که گویای وابستگی مذهبی افراد است، قابل پذیرش نیست. از اینرو استفاده از نمادهای دینی مانند [[حجاب اسلامی]] در حوزههای عمومی متضاد با قوانین جمهوری لائیک فرانسه تلقی میشوند. | ||
*رویکرد بیطرفی؛ از نظر این گروه، مدرسه باید مکانی بیطرف باشد؛ بنابراین هر امری مانند پوشش اسلامی که با بیطرفی مدارس در تضاد باشد و آرامش در مدرسه را مختل سازد، باید در مدارس غیرقانونی تلقی شود. | *رویکرد بیطرفی؛ از نظر این گروه، [[مدرسه]] باید مکانی بیطرف باشد؛ بنابراین هر امری مانند پوشش اسلامی که با بیطرفی مدارس در تضاد باشد و آرامش در مدرسه را مختل سازد، باید در مدارس غیرقانونی تلقی شود. | ||
*رویکرد رواداری؛ پیروان این دیدگاه بر این باورند که لائیسیته، باید بهشکلی تفسیر شود شمول آن همۀ تنوعهای قومی و مذهبی در بر بگیرد؛ بر اساس این رویکرد، ممنوعیت پوشش اسلامی بیاعتنایی به باورهای دینی مسلمانان در پی دارد و موجب رشد بنیادگرایی و قومگرایی در فرانسه میشود. | *رویکرد رواداری؛ پیروان این دیدگاه بر این باورند که لائیسیته، باید بهشکلی تفسیر شود شمول آن همۀ تنوعهای قومی و مذهبی در بر بگیرد؛ بر اساس این رویکرد، ممنوعیت پوشش اسلامی بیاعتنایی به باورهای دینی مسلمانان در پی دارد و موجب رشد [[بنیادگرایی]] و قومگرایی در فرانسه میشود. | ||
اندیشمندان فرانسوی برای | برخی از اندیشمندان فرانسوی برای حل مسئلۀ حجاب سه راهکار پیشنهاد میکنند: پذیرش [[لائیسیته]] و فرهنگ فرانسوی، کنارهگیری مسلمانان از جامعه، یا انتخاب هویتی ترکیبی اسلامی ـ غربی.<ref>[https://iiwfs.com/%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B6-%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86/ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آینده پژوهی جهان اسلام.]</ref> | ||
==زمینهها و دلایل ظهور مسئله حجاب در فرانسه== | ==زمینهها و دلایل ظهور مسئله حجاب در فرانسه== | ||
حاکمیت ساختارهای | حاکمیت ساختارهای خاص اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در فرانسه موجب شده است که حجاب، بهجای یک پدیدۀ صرفاً فرهنگی، به مسئلهای سیاسی و اجتماعی در این کشور تبدیل شود: | ||
===قدرتیابی راست افراطی در فرانسه=== | ===قدرتیابی راست افراطی در فرانسه=== | ||
کشورهای اروپای غربی و شمالی خاستگاه فکری و اجرایی راست افراطی به شمار میروند. راست افراطی حضور قدرتمندانهای در ساختار سیاسی کشور فرانسه دارد. مهاجرستیزی، ملیگرایی، بیگانهستیزی و وطنپرستی رفاهطلبانه مؤلفههایی هستند که به مخالفت جریان راست افراطی با حضور مسلمانان در اروپا دامن میزنند. فرانسه در عین حال که بیشترین تعداد مسلمان را بین کشورهای اروپایی در خود جای داده، قدرتمندترین حزب راست افراطی اروپا نیز در همین کشور فعالیت دارد که اسلامهراسی را در دستور کار خود قراد داده و در تصویت قوانین محدودکنندهای برای مسلمانان نقش تعیین کنندهای داشته است.<ref>[https:// | کشورهای اروپای غربی و شمالی خاستگاه فکری و اجرایی راست افراطی به شمار میروند. راست افراطی حضور قدرتمندانهای در ساختار سیاسی کشور فرانسه دارد. مهاجرستیزی، ملیگرایی، بیگانهستیزی و وطنپرستی رفاهطلبانه مؤلفههایی هستند که به مخالفت جریان راست افراطی با حضور مسلمانان در اروپا دامن میزنند. فرانسه در عین حال که بیشترین تعداد مسلمان را بین کشورهای اروپایی در خود جای داده، قدرتمندترین حزب راست افراطی اروپا نیز در همین کشور فعالیت دارد که اسلامهراسی را در دستور کار خود قراد داده و در تصویت قوانین محدودکنندهای برای مسلمانان نقش تعیین کنندهای داشته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85185040/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA سیدان، «چرا اسلامهراسی در اروپا شدت یافته است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
===لائیسیته فرانسوی | ===لائیسیته فرانسوی=== | ||
در پاسخ به این پرسش که چرا در موضوع پوشش اسلامی زنان مسلمان، فرانسه بیش از دیگر کشورهای اروپایی دچار چالش شده | در پاسخ به این پرسش که چرا در موضوع پوشش اسلامی زنان مسلمان، فرانسه بیش از دیگر کشورهای اروپایی دچار چالش شده است؛ برخیاندیشمندان معتقدند که نظام سیاسی لائیک و فرهنگ لائیسیته در فرانسه مهمترین دلیل این تعارض است. بر اساس مفهوم لائیسیته، دولت و حوزۀ عمومی، نباید از هیچ دینی پیروی کند و هیچ دینی نیز اجازه اعمال قدرت سیاسی در جامعه مدنی فرانسه را ندارد. پیروان لائیسیته در فرانسه بر این باورند که نماد حجاب موجب شکلگیری بنیادگرایی دینی میشود که تهدیدی برای ارزشهای جمهوری فرانسه، مانند لائیسیته و هویت فرانسوی تلقی میشود.<ref>[https://iiwfs.com/%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B6-%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86/ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام.]</ref> | ||
[[پرونده:مسلمانان-فرانسه.jpg|بندانگشتی|برگزاری [[نماز جماعت]] در خیابانهای [[پاریس]] پس از تعطیلی یکی از مساجد این شهر.]] | |||
===اسلام در فرانسه=== | ===اسلام در فرانسه=== | ||
حضور دین اسلام در اروپا به سدۀ هشتم میلادی باز میگردد.<ref> [https://shouba.ir/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87%D8%9B-%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87/ «نگاهی به وضعیت مسلمانان فرانسه. تفرقه و سلطه دولت مسلمانان را ضعیف کرده»، وبسایت شعوبا.]</ref> دستیابی به آمار دقیق مسلمانان در اروپا بهدلیل ممنوعیت سرشماری بر مبنای مذهب مطابق با قانون اساسی برخی کشورهای اروپایی امکانپذیر نیست.<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/966394/%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%DB%B1%DB%B5%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D9%88-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%AF «پیش بینی الجزیره. تا 150 سال دیگر فرانسه و انگلیس و آلمان مسلمان خواهند شد»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> بر اساس برخی از پیشبینیهای آیندهپژوهانه، تا اواسط قرن جاری یکپنجم جمعیت [[اتحادیه اروپا]] متعلق به مسلمانان خواهد بود. در میان کشورهای اروپایی، فرانسه بهدلیل روابط تاریخیاش با بخشی از [[جهان عرب]] بیشترین جمعیت مسلمان را در خود جای داده است.<ref> [https://www.irna.ir/news/85212612/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «فرانسه پوشیدن عبای اسلامی را برای دختران در مدارس ممنوع کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.]</ref> | |||
طبق گزارشی که [[مؤسسه آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه]] که در ژوئن 2023م منتشر کرد، نشان میدهد 10درصد از جمعیت فرانسه را مسلمانها تشکیل میدهند. همچنین بر اساس برآوردهای [[مرکز تحقیقاتی پیو]] (Pew) [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] تعداد مسلمانان در فرانسه تا سال2050م، به 18درصد خواهد رسید.<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/966394/%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%DB%B1%DB%B5%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D9%88-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%AF «پیش بینی الجزیره. تا 150 سال دیگر فرانسه و انگلیس و آلمان مسلمان خواهند شد»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
علاوه بر حضور گسترده مسلمانان در فرانسه، گرایش روز افزون مردم این کشور به اسلام نیز موجب شده است تا دولت فرانسه با تحت فشار قرار دادن مسلمانان و اعمال محدویتهای بیسابقه بر آنان، مانع رشد روزافزون مسلمانان در این کشور شود. <ref> [https://www.mehrnews.com/news/5885059/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «سیاست یک بام و دو هوای غربیها در مسئله «زنان»»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
قانون ممنوعیت استفاده از پوشش مذهبی در فرانسه، ابعاد گوناگون زندگی مسلمانان این کشور را تحت تاثیر قرار داده و با واکنشهای گستردهای از سوی گروههای مختلف مواجه شده است: | ==پیامدها و واکنشها== | ||
قانون ممنوعیت استفاده از پوشش مذهبی در فرانسه، ابعاد گوناگون زندگی مسلمانان این کشور را تحت تاثیر قرار داده و با واکنشهای گستردهای از سوی گروههای مختلف مواجه شده است: | |||
===نقض ماده 9 توافق اروپا در حوزه حقوق بشر=== | ===نقض ماده 9 توافق اروپا در حوزه حقوق بشر=== | ||
زنان مسلمان فرانسوی معتقدند پایبندی حجاب الهامگرفته از ارزشهای دینی آنان است و اصول لائیسیته باید ارزشهای سایر ادیان را در حوزۀ عمومی به رسمیت بشناسد. آنان برای این مدعای خود به مادۀ 9 توافق اروپا در حوزۀ حقوق بشر استناد میکنند که آزادی ادیان در اروپا را تضمین کرده است.<ref>[https://iiwfs.com/%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B6-%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86/ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام.]</ref> بر اساس گزارش «میدل ایست مانیتور»، کمیته «حقوق بشر سازمان ملل» در سال 2016م نیز قانون «ممنوعیت پوشش اسلامی در مدارس فرانسه» را نقض معاهده بینالمللی حقوق بشر تلقی کرد.<ref> [https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3888296-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «واکنش سازمان ملل به منع حجاب در فرانسه»، روزنامه دنیای اقتصاد.]</ref> | |||
===دوگانگی استانداردها=== | |||
بر اساس گزارش نهادهای بینالمللی مذهبی در اروپا، اگرچه قانون ممنوعیت استفاده از نماهای دینی مشهود در فرانسه شامل نشانههای مذهبی مسلمانان، [[یهودیان]] و مسیحیان است؛ اما آنچه که از این قانون اجرایی میشود تنها ممنوعیت استفاده از نمادهای دینی مسلمانان است که این امر نشانگر ماهیت ضداسلامی دولت فرانسه است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5086657/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «نرخ رشد جمعیت مسلمانان فرانسه بالاتر از غیرمسلمانان است»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
[[پرونده:ممنوعیت-حجاب.jpg|بندانگشتی|اعتراض دختر مسلمان فرانسوی به ممنوعيت حجاب]] | |||
===نقض اصول دموکراتیک فرانسه=== | ===نقض اصول دموکراتیک فرانسه=== | ||
برخی انجمنهای مسلمان و گروههای حقوقبشر، قوانین مربوط به پوشش زنان مسلمان در فرانسه را ناقض حقوق آنان و حمایتهای دموکراتیک میدانند که این امر میتواند زنان مسلمان را در معرض سوءاستفاده قرار دهد.<ref> «کمیته بینالمللی المپیک قانون منع حجاب اجباری دولت فرانسه را رد کرد»، پایگاه خبری آفتاب.</ref>وینسنت برنگارث، وکیل مدافع حقوق مسلمانان، نیز قانون ممنوعیت پوشش اسلامی را ناقض آزادی اساسی زنان مسلمان دانست و خواهان تعلیق این قانون از سوی شورای ایالتی فرانسه شد.<ref> «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.</ref> | برخی انجمنهای مسلمان و گروههای حقوقبشر، قوانین مربوط به پوشش زنان مسلمان در فرانسه را ناقض حقوق آنان و حمایتهای دموکراتیک میدانند که این امر میتواند زنان مسلمان را در معرض سوءاستفاده قرار دهد.<ref> [https://aftabnews.ir/fa/news/863769/%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%BE%DB%8C%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «کمیته بینالمللی المپیک قانون منع حجاب اجباری دولت فرانسه را رد کرد»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> وینسنت برنگارث، وکیل مدافع حقوق مسلمانان، نیز قانون ممنوعیت پوشش اسلامی را ناقض آزادی اساسی زنان مسلمان دانست و خواهان تعلیق این قانون از سوی شورای ایالتی فرانسه شد.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1526188/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> | ||
===کاهش همبستگی اجتماعی فرانسه=== | ===کاهش همبستگی اجتماعی فرانسه=== | ||
برخی از سیاستمداران فرانسوی نیز قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس را اهانت به آزادیهای اساسی دانسته و با آن مخالفت کردند. این سیاستمداران بر این باورند که حتی با فرض پشتیبانی این قانون از | برخی از سیاستمداران فرانسوی نیز قانون ممنوعیت پوشش [[عبا]] در مدارس را اهانت به آزادیهای اساسی دانسته و با آن مخالفت کردند. این سیاستمداران بر این باورند که حتی با فرض پشتیبانی این قانون از [[سکولاریسم]]، همبستگی اجتماعی در فرانسه بعد از اجرا شدن این قانون بهشدت آسیب دیده است.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3967724/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> | ||
===ابهام قانونی=== | ===ابهام قانونی=== | ||
شورای دیانت اسلامی فرانسه اعلام کرد که تفسیر روشنی از پوشش در قانون ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی در مدارس فرانسه وجود ندارد و همین امر موجب ایجاد ناامنی حقوقی و وضعیت نامشخص برای زنان مسلمان در این کشور اروپایی شده است.<ref> «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.</ref> | شورای دیانت اسلامی فرانسه اعلام کرد که تفسیر روشنی از پوشش در قانون ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی در مدارس فرانسه وجود ندارد و همین امر موجب ایجاد ناامنی حقوقی و وضعیت نامشخص برای زنان مسلمان در این کشور اروپایی شده است.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1526188/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> | ||
===به حاشیه بردن مشکلات واقعی=== | ===به حاشیه بردن مشکلات واقعی=== | ||
بسیاری از والدین و کارشناسان حوزۀ آموزش و پرورش فرانسه ضمن انتقاد از رویکرد جنجال برانگیز دولت فرانسه در رابطه با پوشش اسلامی، هدف این جنجالآفرینی از سوی سیاستمدارن فرانسوی را به حاشیه بردن بحرانهای آموزشی و پوشاندن مشکلات واقعی مانند آزار | بسیاری از والدین و کارشناسان حوزۀ آموزش و پرورش فرانسه ضمن انتقاد از رویکرد جنجال برانگیز دولت فرانسه در رابطه با پوشش اسلامی، هدف این جنجالآفرینی از سوی سیاستمدارن فرانسوی را به حاشیه بردن بحرانهای آموزشی و پوشاندن مشکلات واقعی مانند [[آزار جنسی در مدارس فرانسه]] عنوان میکنند.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3967724/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> | ||
===طرد سیستماتیک مسلمانان=== | ===طرد سیستماتیک مسلمانان=== | ||
از نظر برخی از گروههای حقوق بشری و اقلیتهای مذهبی، قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه ناشی از ویژگی طرد سیستماتیک و شتابزدۀ مسلمانان از سوی دولت فرانسه است. <ref> «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.</ref> | از نظر برخی از گروههای حقوق بشری و اقلیتهای مذهبی، قانون ممنوعیت پوشش [[عبا]] در مدارس فرانسه ناشی از ویژگی طرد سیستماتیک و شتابزدۀ مسلمانان از سوی دولت فرانسه است. <ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3967724/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> | ||
===محرومیت از تحصیل در مهد آزادی=== | ===محرومیت از تحصیل در مهد آزادی=== | ||
خانم الساری، مدیر پروژه انجمن فرانسوی مبارزه با [[اسلامهراسی]]، معتقد است این قانون موجب ناکامی تحصیلی زنان مسلمان در فرانسه شده است که نتیجۀ آن کاهش رتبۀ علمی کشور فرانسه در درازمدت خواهد شد.<ref> [https://www.rajanews.com/news/177214 ابراهیمنیا، «قانون منع حجاب در فرانسه. 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا.]</ref> | |||
خانم الساری، مدیر پروژه انجمن فرانسوی مبارزه با | |||
===تحت فشار قرار دادن دانش آموزان مسلمان=== | ===تحت فشار قرار دادن دانش آموزان مسلمان=== | ||
مکرون رئیس جمهور فرانسه با تاکید بر اجرای کامل قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس دخترانه گفت از حضور دانشآموزان فرانسوی با لباسهای بلند در مدرسه جلوگیری خواهد شد.<ref>چیذری، «2 هزار نیروی گشت فرانسه در تحمیل بیحجابی اجباری»، وبسایت جوان آنلاین.</ref> براساس گزارش رسانههای فرانسوی، دولت این کشور در راستای کسب اطمینان از اجرای قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه، بیش از 500 دانشآموز دختر مسلمان را تحت نظارت شدید قرار داده است. همچنین مکرون اعلام کرده است که دولت در صورت نیاز، نیروهای ویژهای را به مدارس دارای حساسیت اعزام میکند تا به مسئولان مدارس جهت اجرای این قانون کمک کنند. <ref> «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.</ref> | مکرون رئیس جمهور فرانسه با تاکید بر اجرای کامل قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس دخترانه گفت از حضور دانشآموزان فرانسوی با لباسهای بلند در مدرسه جلوگیری خواهد شد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1183997/%DB%B2%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C چیذری، «2 هزار نیروی گشت فرانسه در تحمیل بیحجابی اجباری»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> براساس گزارش رسانههای فرانسوی، دولت این کشور در راستای کسب اطمینان از اجرای قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه، بیش از 500 دانشآموز دختر مسلمان را تحت نظارت شدید قرار داده است. همچنین مکرون اعلام کرده است که دولت در صورت نیاز، نیروهای ویژهای را به مدارس دارای حساسیت اعزام میکند تا به مسئولان مدارس جهت اجرای این قانون کمک کنند. <ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3967724/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> | ||
===برخورد پلیس فرانسه با دختران باحجاب مسلمان=== | ===برخورد پلیس فرانسه با دختران باحجاب مسلمان=== | ||
دولت فرانسه که همواره با مداخلهای آشکار، مخالفت خود با به کارگیری نیروی انتظامی در مواجهه با اعتراضات در ایران اعلام کرده است، بر اساس گزارش رسانههای فرانسوی دو هزار نیروی پلیس را برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش اسلامی در این کشور به کار گرفته است. برخی صفحات در فضای مجازی حضور افسران پلیس مقابل برخی مدارس فرانسه برای اجرای طرح ممنوعیت عبا را بازتاب دادند.<ref> [https://www.azarbaydgan.ir/topic/detail/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D9%8A%E2%80%8C%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D9%8A-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه»، روزنامه آذربایجان.]</ref> | |||
دولت فرانسه که همواره با مداخلهای آشکار، مخالفت خود با به کارگیری نیروی انتظامی در مواجهه با اعتراضات در ایران اعلام کرده است، بر اساس گزارش رسانههای فرانسوی دو هزار نیروی پلیس را برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش اسلامی در این کشور به کار گرفته است. برخی صفحات در فضای مجازی حضور افسران پلیس مقابل برخی مدارس فرانسه برای اجرای طرح ممنوعیت عبا را بازتاب دادند.<ref> «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه»، روزنامه آذربایجان.</ref> | [[پرونده:ممنوعیت-حجاب2.jpg|بندانگشتی|تظاهرات علیه ممنوعیت [[حجاب]] در مدارس فرانسه]] | ||
===حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من=== | ===حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من=== | ||
زنان مسلمان فرانسوی ممانعت از پوشش اسلامی را نوعی تحمیل ارزشهای سکولار بر خودشان میدانند. در حالی که رسانههای فرانسوی در تلاش بودند تا حجاب زنان مسلمان را امری اجباری از سوی خانوادۀ آنها جلوه دهند، تظاهرات بر ضد قانون حجاب اجباری در پاریس، خلاف این ادعا را ثابت کرد. شعارهای سر داده شده در این تظاهرات، گویای انتخاب آگاهانه و آزادانه حجاب از سوی زن مسلمان اروپایی است. برخی از شعارها عبارت بودند از: «حجاب، آزادی است، نه ظلم»؛ «حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من». <ref> «هویت برتر. اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.</ref> | زنان مسلمان فرانسوی ممانعت از پوشش اسلامی را نوعی تحمیل ارزشهای سکولار بر خودشان میدانند. در حالی که رسانههای فرانسوی در تلاش بودند تا حجاب زنان مسلمان را امری اجباری از سوی خانوادۀ آنها جلوه دهند، تظاهرات بر ضد قانون حجاب اجباری در پاریس، خلاف این ادعا را ثابت کرد. شعارهای سر داده شده در این تظاهرات، گویای انتخاب آگاهانه و آزادانه حجاب از سوی زن مسلمان اروپایی است. برخی از شعارها عبارت بودند از: «حجاب، آزادی است، نه ظلم»؛ «حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من». <ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/6967/84019/%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1;%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «هویت برتر. اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
===مواجهه دوگانه فرانسه با حقوق زنان در جهان=== | ===مواجهه دوگانه فرانسه با حقوق زنان در جهان=== | ||
در حالی که مکرون رئیس جمهور فرانسه همواره در دیدار با شخصیتهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران اقدام به حمایت از حقوق زنان ایرانی کرده است؛ اما وی بهآرامی قانون «ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی» را با پشتیبانی رسانهها و کشورهای غربی اجرا کرده و تقریباً هیچ کدام از کشورها و نهادهای اروپایی نیز نسبت به سیاستهای تبعیضآمیز دولت فرانسه عیله زنان مسلمان اعتراضی نکرده است.<ref> «پشت پرده طرح | در حالی که مکرون رئیس جمهور فرانسه همواره در دیدار با شخصیتهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران اقدام به حمایت از حقوق زنان ایرانی کرده است؛ اما وی بهآرامی قانون «ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی» را با پشتیبانی رسانهها و کشورهای غربی اجرا کرده و تقریباً هیچ کدام از کشورها و نهادهای اروپایی نیز نسبت به سیاستهای تبعیضآمیز دولت فرانسه عیله زنان مسلمان اعتراضی نکرده است.<ref> [https://www.azarbaydgan.ir/topic/detail/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D9%8A%E2%80%8C%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D9%8A-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 «پشت پرده طرح بيحجابي اجباري در فرانسه»، روزنامه آذربایجان.]</ref> | ||
==مواجهه رسانههای غربی با قانون حجاب در فرانسه== | ==مواجهه رسانههای غربی با قانون حجاب در فرانسه== | ||
| خط ۹۰: | خط ۱۲۶: | ||
رسانههای فرانسوی و اروپایی همکاری کاملی با دولت فرانسه برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش مذهبی داشتهاند. در همین راستا، «مریم بوجیتو» رئیس اتحادیۀ ملی دانشجویی دانشگاه سوربن بهدلیل ظاهر شدن با روسری در یک مستند، مورد حملات بیسابقه رسانههای فرانسوی قرار گرفت و مجله «شارلی ابدو» کاریکاتور توهینآمیزی از این دختر مسلمان به تصویر کشید. | رسانههای فرانسوی و اروپایی همکاری کاملی با دولت فرانسه برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش مذهبی داشتهاند. در همین راستا، «مریم بوجیتو» رئیس اتحادیۀ ملی دانشجویی دانشگاه سوربن بهدلیل ظاهر شدن با روسری در یک مستند، مورد حملات بیسابقه رسانههای فرانسوی قرار گرفت و مجله «شارلی ابدو» کاریکاتور توهینآمیزی از این دختر مسلمان به تصویر کشید. | ||
انجمنهای مسلمانان در اروپا بر این باورند که قانون ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در فرانسه که در حقیقت همان قانون | انجمنهای مسلمانان در اروپا بر این باورند که قانون ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در فرانسه که در حقیقت همان قانون «[[بیحجابی اجباری]]» است، بههیچوجه چنین عبارتی در رسانههای اروپایی و حتی موتورهای جستجو و ویکیپدیا به چشم نمیخورد؛ <ref> [https://www.mehrnews.com/news/5885059/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «سیاست یک بام و دو هوای غربیها در مسئله «زنان»»، خبرگزاری مهر.]</ref> حتی رسانه بیبیسی انگلیسی و فارسی که در قبال پدیدۀ پوشش زنان مسلمان در ایران همواره از عبارت «حجاب اجباری» استفاده میکند در مواجهه با قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه اصطلاح «حجاب باز» را به کار میبرد.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1526188/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*ابرهیمنیا، علی، «قانون منع حجاب در فرانسه؛ 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا، تاریخ درج مطلب: 11 تیر 1393ش. | *ابرهیمنیا، علی، «قانون منع حجاب در فرانسه؛ 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا، تاریخ درج مطلب: 11 تیر 1393ش. | ||
*امامی، سید مجید و عمیدی مظاهری، نوید، «صورتبندی مسئلة حجاب زن مسلمان در اروپا، از هویت اروپایی تا حقوق فرهنگی»، 1399ش. | *امامی، سید مجید و عمیدی مظاهری، نوید، «صورتبندی مسئلة حجاب زن مسلمان در اروپا، از هویت اروپایی تا حقوق فرهنگی»، 1399ش. | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۴۸: | ||
*«نگاهی به وضعیت مسلمانان فرانسه؛ تفرقه و سلطه دولت مسلمانان را ضعیف کرده»، وبسایت شعوبا، تاریخ درج مطلب: 25 خرداد 1399ش. | *«نگاهی به وضعیت مسلمانان فرانسه؛ تفرقه و سلطه دولت مسلمانان را ضعیف کرده»، وبسایت شعوبا، تاریخ درج مطلب: 25 خرداد 1399ش. | ||
*«واکنش سازمان ملل به منع حجاب در فرانسه»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 15 مرداد 1401ش. | *«واکنش سازمان ملل به منع حجاب در فرانسه»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 15 مرداد 1401ش. | ||
*«هویت برتر؛ اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | *«هویت برتر؛ اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
ویکی رز | |||
قانون حجاب در فرانسه؛ اصرار و پافشاری عجیب فرانسه بر محدود و ممنوع کردن قانونی حجاب. | |||
قانون [[حجاب]] در فرانسه، کشوری با بیشترین جمعیت مسلمان در اروپا، همواره موضوعی عجیب، غیرطبیعی و بحث برانگیز بوده است. تا کنون چندین بار حجاب در فرانسه، از طریق قوانین متعدد محدود و ممنوع شده است. ممنوعیت حجاب در فرانسه موارد متفاوتی از جمله حجاب دختران زیر 18 سال، حجاب در مدارس دولتی، پوشیدن نقاب و برقع در مکانهای عمومی و استفاده از حجاب و سایر نمادهای مذهبی در مسابقات ورزشی مثل بورکینی (مایوی اسلامی) در استخر یا سواحل را شامل میشود. | |||
==جمعیت مسلمانان فرانسوی== | |||
فرانسه دارای بیشترین جمعیت مسلمان در میان کشورهای اروپایی است. در سال 2010م، جمعیت مسلمان فرانسه 4704000، یعنی 7.5درصد کل جمعیت این کشور، تخمین زده شده است و انتظار میرود در 20 سال آینده به 10.3درصد افزایش یابد.<ref>“[https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-europe/#1, The future of the global Muslim population; Region: Europe”, Pew Research Center, 27 January 2011].</ref> تعداد زنانی که در فرانسه از حجاب تمام صورت استفاده میکنند، از سال 2005م، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.<ref>“[https://www.wikigender.org/wiki/the-debate-on-the-veil-in-france/ The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022].</ref> اما دولتمردان و سیاستگذاران فرهنگی در فرانسه بیشتر نگران پذیرش حجاب بهعنوان یک حق شهروندی برای مسلمانان از سوی سایر شهروندان فرانسوی است. | |||
==تاریخچه قانون حجاب در فرانسه== | |||
[[پرونده:کلاژ عکس مایو.png|بندانگشتی| از راست: بورکینی(مایو اسلامی)، برقع، نقاب ]] | |||
[[حجاب]]، بیشتر به معنای پوشاندن موی سر، یکی از عناصر نمادین محسوب میشود که موجب تقابل دولت فرانسه با آن بوده است. این رویارویی در سال 1989م با اخراج چند دختر نوجوان به جرم رعایت حجاب، از دبیرستانی در کریل آغاز شد که به مدت سه سال ادامه داشت. سرانجام دولت با تدوین قانونی، حجاب را ممنوع کرد؛ به این دلیل که افکار عمومی فرانسه، [[حجاب]] را یک نماد مذهبی، و نه فرهنگی میدانست. طبق اعلام وزارت کشور فرانسه، در سال 1996م، 15000 دختر مسلمان باحجاب بودند، که نمودی از بنیادگرایی اسلامی تلقی میشد<ref>.[https://sesricdiag.blob.core.windows.net/sesric-site-blob/files/article/665.pdf Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, p.23]</ref> | |||
همچنین، در 15 مارس 2004، دولت فرانسه ضمن تصویب قانون ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی «آشکار» در مدارس دولتی، حجاب را ممنوع کرد.<ref>.[https://sesricdiag.blob.core.windows.net/sesric-site-blob/files/article/665.pdf Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, p.23]</ref> | |||
علاوه بر این، در اکتبر 2010 قانونی به رأی گذاشته شد و در 11 آوریل 2011 وضع گردید که به موجب آن، هرگونه پوشش صورت، شامل نقاب<ref>(حجاب کامل تمام صورت به استثنای چشمها)</ref> و برقع<ref>(پوشش تمام بدن به جز چشمها که با لایهای شفاف محافظت میشود)</ref> در مکانهای عمومی ممنوع و در ازای نقض این قانون، جریمه 150 یورویی یا الزام به حضور در دورههای آموزشی مرتبط با حقوق شهروندی فرانسه مقرر شد.<ref>[https://www.wikigender.org/wiki/the-debate-on-the-veil-in-france/ “The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022].</ref> فرانسه اولین کشور اروپایی است که قانون ممنوعیت پوشش روبنده یا نقاب در آن اجرا میشود.<ref>«[https://middleeastpress.com/slideshow/%D8%AA%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3/ تائید قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه توسط دادگاه اروپا»، خبرگزاری خاورمیانه، 1393.]</ref> | |||
همچنین، در سال 2021م، سنای فرانسه ممنوعیت پوشش شال و روسری برای دختران زیر 18 سال و همراهانشان در گردشهای دستهجمعی مدارس را تصویب کرد که ممنوعیت بورکینی<ref>(مایوی اسلامی زنان که تمام بدن به جز صورت و دستها و پاها را میپوشاند)</ref><ref>[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «مایوی اسلامی»، ویکی پدیا، 15 ژوئن 2022.]</ref> در استخرها نیز بخشی از این مصوبه است. البته قانونی شدن آن منوط به تصویب مجمع ملی فرانسه بود.<ref>[https://p.dw.com/p/3rrgZ «فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400].</ref> شورای حکومتی فرانسه در سال 2022م، ابطال مجوز استفاده از بورکینی یا مایوی اسلامی زنان در استخرهای عمومی شهر گرنوبل را تأیید کرد. پیش از این نیز در سال ۲۰۱۶م، چند شهر ساحلی استفاده از بورکینی را در سواحل ممنوع کرده بودند.<ref>[https://p.dw.com/p/3rrgZ «فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400].</ref> | |||
مجلس سنای فرانسه سرانجام در ژانویه 2022م، به ممنوعیت استفاده از حجاب و سایر نمادهای مذهبی در مسابقات ورزشی، با 160 رأی موافق و 143 رأی مخالف، رأی مثبت داد.<ref>[https://edition.cnn.com/2022/02/01/sport/france-hijab-ban-intl-spt/index.html Woodyatt, et al, “French lawmakers have proposed a hijab ban in competitive sports. The impact on women could be devastating”, CNN, 1 February 2022.]</ref> | |||
==قانون حجاب در فرانسه و حقوق بشر== | |||
بررسی قانون اساسی فرانسه نشان میدهد، قوانین فرانسه، در برخی موارد با قوانین حقوق بشر مغایرت دارند.<ref>غلامی، «نقد ممنوعیت پوشش مذهبی به عنوان حقوق بشر در فرانسه»، ص31-7</ref> <ref>[https://humanrights.eadl.ir/news/articleType/ArticleView/articleId/106550 «سازمان ملل منع حجاب در فرانسه را محکوم کرد»، ستاد حقوق بشرجمهوری اسلامی ایران، 18 مرداد 1401.]</ref> سکولاریسم یا در زبان فرانسوی laïcité یک ارزش بنیادین و یک اصل اساسی در جمهوری فرانسه است که ریشه در انقلاب فرانسه دارد. سکولاریسم مفهومی است که جدایی کلیسا از دولت را بنا نهاده و از دخالت مذهب در سیاست و امور حکومت جلوگیری میکند، همچنین بیان میدارد که ادیان به [[حوزه خصوصی در امر جنسی|حوزه خصوصی]] تعلق دارند. در سال 1905م، قانونِ جدایی کلیسا از دولت، «آزادی انجام یک دین» را به رسمیت شناخت؛ اما در عین حال، دولت را از به رسمیت شناختن یا تأمین مالی هر فعالیت دینی منع کرد. در سالهای گذشته، بحث سکولاریسم در فرانسه بیشتر بر مذهبهای دیگری غیر از کاتولیک که اولین دین در فرانسه قبل از اسلام است، متمرکز شده است.<ref>[https://www.statista.com/statistics/937033/opinion-defense-secularism-france/ "French public opinion on the defense of secularism in France 2017", Statista, 21 Jun] 2022.</ref> | |||
این در حالی است که ماده 1 قانون اساسی 1958م، فرانسه (قانون اساسی 4 اکتبر 1958مف فرانسه، بهروز رسانی در ژانویه 2015م) بیان میدارد که «فرانسه یک جمهوری تفکیک ناپذیر، سکولار، دموکراتیک و اجتماعی است که برابری همه شهروندان را بدون در نظر گرفتن منشاء، نژاد یا مذهب در برابر قانون تضمین میکند و به همه اعتقادات مذهبی احترام میگذارد.»<ref>''[https://www.assemblee-nationale.fr/connaissance/constitution.asp Constitution of the French Republic'', National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015)''].''</ref> | |||
علاوه بر این، ماده 4 اعلامیه حقوق بشر و شهروند 1789م، مندرج در قانون اساسی فرانسه، اعلام میدارد: «آزادی عبارت است از توانایی انجام تمام کارهایی که به دیگران آسیبی نمیرساند؛ بنابراین، اعمال حقوق طبیعی هر فرد محدودیتی ندارد، به جز مواردی که برای سایر اعضای جامعه بهرهمندی از همین حقوق را تضمین میکند. این حدود را فقط قانون میتواند تعیین کند.»<ref>''[https://www.assemblee-nationale.fr/connaissance/constitution.asp Constitution of the French Republic'', National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015)''].''</ref> | |||
همچنین، در ماده 10 این اعلامیه عنوان گردیده: «نباید برای هیچ کس به خاطر عقاید او، حتی عقاید دینی، مزاحمت ایجاد کرد، مشروط بر اینکه تجلی آن مخل نظم عمومی مقرر در قانون نباشد.» <ref>''[https://www.assemblee-nationale.fr/connaissance/constitution.asp Constitution of the French Republic'', National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015)''].''</ref> | |||
==وضعیت حجاب در فرانسه== | |||
===نظرسنجی در مورد پوشیدن بورکینی=== | |||
[[پرونده: نظرسنجی_در_مورد_بورکینی_در_فرانسه.png|بندانگشتی| نظرسنجی_در_مورد_بورکینی_در_فرانسه]] | |||
طی یک نظرسنجی در فرانسه، با طرح این پرسش که «آیا شما با پوشیدن بورکینی در سواحل موافق هستید یا مخالف؟» نظر افکار عمومی این کشور در خصوص پوشیدن بورکینی در سواحل فرانسه در اوت 2016 مورد بررسی قرار گرفت. در این گزارش که توسط بخش تحقیقات Statista در 25 اوت 2016 منتشر شده است، 64 درصد از افراد مورد بررسی در این نظرسنجی، با پوشیدن این نوع لباس شنا مخالف بودهاند.<ref>[https://www.statista.com/statistics/1080988/public-opinion-burkini-beach-france/ “Public opinion on the wearing of the burkini at the beach in France August 2016”, Statista, 25 Aug 2016].</ref> | |||
===آمار زنان محجبه در فرانسه=== | |||
گزارش منتشر شده توسط بخش تحقیقات سایت Statista در 21 ژوئن 2022، نسبت زنان مسلمان فرانسوي را كه روسري (اعم از «حجاب سر» یا «نقاب») ميپوشند در سال 2019م، با توجه به فراواني، نشان ميدهد. بر این اساس، در سال 2019م، 31 درصد از زنان مسلماني كه در فرانسه زندگي ميكنند روسري ميپوشند. در مقابل، 58 درصد اعلام کردند که هرگز روسري نپوشیدهاند.<ref>“[https://www.statista.com/statistics/1058154/women-wearing-hijab-france/ Share of French Muslim women wearing the hijab in France 2019, by frequency”, Statista, 21 Jun 2022]. | |||
</ref> | |||
===نقش اعتقادات مذهبی در حجاب=== | |||
براساس آمار به دست آمده از نظرسنجی که در بخش تحقیقات سایت Statista در 21 ژوئن 2022م، منتشر شده، دلایل زنان مسلمان فرانسوی برای استفاده از نقاب، روسری یا هر نوع دیگری از [[حجاب]] در فرانسه در سال 2019م، نشان داده شده است. طبق این گزارش، 60 درصد از زنان مسلمان فرانسوی پاسخ دهنده به این نظرسنجی، به دلیل «تقیدات مذهبی» حجاب دارند.<ref>“[https://www.statista.com/statistics/1058177/reasons-for-wearing-hijab-french-muslim-woman-france/#statisticContainer Reasons for wearing the hijab among French Muslim women in France 2019”. Statista, 21 Jun 2022].</ref> | |||
بر اساس برخی یافتههای کلیدی از گزارش Open Society Foundations، والدین/شوهران هیچ تأثیری بر انتخاب دختر/همسرشان برای پوشیدن حجاب کامل صورت ندارند. اکثر زنانی که از پوشش نقاب استفاده میکنند، ادعای آزادی مذهب خود را دارند. آنها میگویند که پوشیدن نقاب، انتخاب خودشان است و مجبور به پوشیدن آن نشدهاند. برخلاف ادعای دولت فرانسه، زنان مسلمان آزادانه حجاب را انتخاب میکنند و مجبور به پوشیدن آن نمیشوند.<ref>“[https://www.wikigender.org/wiki/the-debate-on-the-veil-in-france/ The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022].</ref> | |||
[[پرونده:4Untitled.png|بندانگشتی| از راست: کیپا، عمامه، روسری، صلیب، قبای_مسیحی، نقاب_یا_روبنده ]] | |||
===حمایت دانش آموزان از نمادهای مذهبی=== | |||
بر اساس گزارش منتشرشده در سایت Statista در 5 جولای 2021م، یک نظرسنجی در فرانسه درباره این پرسش انجام گرفته است که آیا از پوشیدن نمادهای مذهبی آشكار مثل صلیب، روسری، کیپا (کلاه مردان یهودی)، توربان یا عمامه، قبای مسیحی و کساء بودایی، حمایت میکنید یا خیر. بر اساس نتایج حاصل از این نظرسنجی، تا ابتدای سال 2021م، ميزان حمايت از نمادهای مذهبي مورد استفادهی دانشآموزان در محیط مدرسه، در بين دانشآموزان دبيرستاني در فرانسه نسبتاً بالا بود. طبق منابع موجود، از هر دو دانشآموز دبيرستاني، بيش از يك نفر (52 درصد) از پوشيدن نمادهاي مذهبي آشكار، مثل روسري یا کیپا (کلاه یهودی)، در میان دانشآموزان دبیرستانهای دولتی حمايت میکردند؛ در حاليكه اين نسبت، دو برابر بيشتر از اين ميزان در جمعيت بزرگسال (25 درصد) است.<ref>[https://www.statista.com/statistics/1237048/french-students-supporting-religious-symbols-public-services-religion/ Jeudy, “French students supporting religious symbols in public services 2021, by religion”, Statista, 5 Jul 2021].</ref> | |||
[[پرونده:نمودار_جمعیت_مسلمانان.png |بندانگشتی|آمار جمعیت مسلمانان فرانسه]] | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«تائید قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه توسط دادگاه اروپا»، خبرگزاری خاورمیانه، 1393ش. | |||
*«سازمان ملل منع حجاب در فرانسه را محکوم کرد»، ستاد حقوق بشرجمهوری اسلامی ایران، 18 مرداد 1401. | |||
*«فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400ش. | |||
*«مایوی اسلامی»، ویکی پدیا، 15 ژوئن 2022. | |||
*غلامی، علی، «نقد ممنوعیت پوشش مذهبی به عنوان حقوق بشر در فرانسه»، نشریه حقوق بشر و شهروندی، ش1، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، بهار و تابستان 1395. | |||
*"French public opinion on the defense of secularism in France 2017", Statista, 21 Jun 2022. | |||
*“Public opinion on the wearing of the burkini at the beach in France August 2016”, Statista, 25 Aug 2016. | |||
*“Reasons for wearing the hijab among French Muslim women in France 2019”. Statista, 21 Jun 2022. | |||
*“Share of French Muslim women wearing the hijab in France 2019, by frequency”, Statista, 21 Jun 2022. | |||
*“The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022. | |||
*“The future of the global Muslim population; Region: Europe”, Pew Research Center, 27 January 2011. | |||
*Constitution of the French Republic, National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015). | |||
*Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, pp.23-24; | |||
*Jeudy, Lucei, “French students supporting religious symbols in public services 2021, by religion”, Statista, 5 Jul 2021. | |||
*Woodyatt, Amy, et al, “French lawmakers have proposed a hijab ban in competitive sports. The impact on women could be devastating”, CNN, 1 February 2022. | |||
ویکی جنسیت | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۳
 برداشتن روسری یک دختر مسلمان در فرانسه | |
پادکست مقاله | 🡇
|
قانون حجاب در فرانسه؛ قانون منع پوشش با نشانههای مذهبی در کشور فرانسه.
حجاب در فرانسه از اواخر دهۀ ۱۹۸۰م به یکی از مناقشهبرانگیزترین مسائل اجتماعی این کشور بدل شد. این موضوع نخستینبار در سال ۱۹۸۹م و پس از خودداری چند دانشآموز دختر مسلمان از برداشتن پوشش سرشان مطرح شد. در ادامه، مجلس فرانسه در ۱۵ مارس ۲۰۰۴م قانون «ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در مدارس» را تصویب کرد که در عمل بیشتر متوجه مسلمانان بود. این روند در سال ۲۰۱۰م با تصویب قانون ممنوعیت پوشاندن صورت در فضاهای عمومی ادامه یافت. بر اساس این قانون، استفاده از برقع و نقاب در اماکن عمومی ممنوع شد. زنانی که از این پوششها استفاده کنند، علاوه بر الزام به آشکار کردن صورت، موظف به شرکت در کلاسهای شهروندی هستند. همچنین برای آنان جریمهای معادل ۱۹۰ دلار در نظر گرفته شده است.
تاریخچه
بحث گسترده پیرامون پوشش اسلامی در فرانسه در 18 سپتامبر 1989م با تعلیق سه دختر دانشآموز از تحصیل بهدلیل خودداری از کشف حجاب در مدرسه راهنمایی گابریلهاوز آغاز شد. جنجال بر سر حجاب اسلامی با تعلیق تحصیلی سه دختر مسلمان در ژانویه 1990م، در مدرسه راهنمایی اوئیز پاستور ادامه یافت. در سپتامبر 1994م، فرانسیس بایرو وزیر فرهنگ وقت فرانسه، طی یادداشتی خواستار ممنوعیت نمادهای مذهبی «جلبتوجهکننده» در نهادهای عمومی شد.
از سال 1994 تا 2003م، حدود 100 نفر از دانشآموزان محجبه در واحدهای آموزشی فرانسه تعلیق یا اخراج شدند. شیراک در دسامبر 2003م خواهان ممنوعیت قانونی نمادهای مذهبی در مدارس شد[۱] و در نهایت قانون «ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در مدارس فرانسه» شامل صلیب، حجاب اسلامی و کلاههای مخصوص در سال 2004م به تصویب رسید.[۲]
با آغاز جنجال گستردهای پیرامون پوشش صورت در سال 2010م در فرانسه، قانون ممنوعیت پوشش صورت شامل برقع و نقاب در فضاهای عمومی در این کشور تصویب و از آوریل 2011م اجرایی شد.[۳] بر اساس این قانون، زنانی که از پوشش برقع و نقاب در سالنها، سینماها و شرکتهای خصوصی استفاده کنند[۴] از سوی پلیس وادار به برهنهسازی صورت میشوند و علاوه بر این، ملزم به شرکت در کلاسهای شهروندی هستند و باید جریمه 190 دلاری پرداخت کنند.[۵]
مجلس سنای فرانسه در سال 2019م لایحهای را تصویب کرد که بر اساس آن، مادران باحجاب از همراهی فرزندانشان در فعالیتهای خارج از مدرسه منع میشوند و این لایحه شامل ممنوعیت بورکینی در استخرها نیز میشود.[۶] سپس در ژانویه 2022م مجلس سنای فرانسه اصلاحیهای را با اکثریت آراء تصویب کرد که بر اساس آن «پوشیدن حجاب در مسابقات ورزشی» ممنوع میشود.[۷] کمیته بینالمللی المپیک (IOC) پس از اعلام فرانسه مبنی بر ممنوعیت حضور ورزشکاران محجبه این کشور در بازیهای المپیک 2024م پاریس، اظهار داشت محدودیتی برای داشتن لباس مذهبی در دهکدۀ المپیک وجود ندارد.[۸]
سه رویکرد کلان در فرانسه در مواجهه با حجاب
در میان سیاستگذاران سه رویکرد اساسی پیرامون حجاب در فرانسه حاکم است:
- رویکرد جدایی؛ پیروان این رویکرد بر این باورند از آن جا که مخاطبان نهادهای عمومی در جمهوری لائیک فرانسه عموم مردم هستند؛ استفاده از هرگونه نشانه که گویای وابستگی مذهبی افراد است، قابل پذیرش نیست. از اینرو استفاده از نمادهای دینی مانند حجاب اسلامی در حوزههای عمومی متضاد با قوانین جمهوری لائیک فرانسه تلقی میشوند.
- رویکرد بیطرفی؛ از نظر این گروه، مدرسه باید مکانی بیطرف باشد؛ بنابراین هر امری مانند پوشش اسلامی که با بیطرفی مدارس در تضاد باشد و آرامش در مدرسه را مختل سازد، باید در مدارس غیرقانونی تلقی شود.
- رویکرد رواداری؛ پیروان این دیدگاه بر این باورند که لائیسیته، باید بهشکلی تفسیر شود شمول آن همۀ تنوعهای قومی و مذهبی در بر بگیرد؛ بر اساس این رویکرد، ممنوعیت پوشش اسلامی بیاعتنایی به باورهای دینی مسلمانان در پی دارد و موجب رشد بنیادگرایی و قومگرایی در فرانسه میشود.
برخی از اندیشمندان فرانسوی برای حل مسئلۀ حجاب سه راهکار پیشنهاد میکنند: پذیرش لائیسیته و فرهنگ فرانسوی، کنارهگیری مسلمانان از جامعه، یا انتخاب هویتی ترکیبی اسلامی ـ غربی.[۹]
زمینهها و دلایل ظهور مسئله حجاب در فرانسه
حاکمیت ساختارهای خاص اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در فرانسه موجب شده است که حجاب، بهجای یک پدیدۀ صرفاً فرهنگی، به مسئلهای سیاسی و اجتماعی در این کشور تبدیل شود:
قدرتیابی راست افراطی در فرانسه
کشورهای اروپای غربی و شمالی خاستگاه فکری و اجرایی راست افراطی به شمار میروند. راست افراطی حضور قدرتمندانهای در ساختار سیاسی کشور فرانسه دارد. مهاجرستیزی، ملیگرایی، بیگانهستیزی و وطنپرستی رفاهطلبانه مؤلفههایی هستند که به مخالفت جریان راست افراطی با حضور مسلمانان در اروپا دامن میزنند. فرانسه در عین حال که بیشترین تعداد مسلمان را بین کشورهای اروپایی در خود جای داده، قدرتمندترین حزب راست افراطی اروپا نیز در همین کشور فعالیت دارد که اسلامهراسی را در دستور کار خود قراد داده و در تصویت قوانین محدودکنندهای برای مسلمانان نقش تعیین کنندهای داشته است.[۱۰]
لائیسیته فرانسوی
در پاسخ به این پرسش که چرا در موضوع پوشش اسلامی زنان مسلمان، فرانسه بیش از دیگر کشورهای اروپایی دچار چالش شده است؛ برخیاندیشمندان معتقدند که نظام سیاسی لائیک و فرهنگ لائیسیته در فرانسه مهمترین دلیل این تعارض است. بر اساس مفهوم لائیسیته، دولت و حوزۀ عمومی، نباید از هیچ دینی پیروی کند و هیچ دینی نیز اجازه اعمال قدرت سیاسی در جامعه مدنی فرانسه را ندارد. پیروان لائیسیته در فرانسه بر این باورند که نماد حجاب موجب شکلگیری بنیادگرایی دینی میشود که تهدیدی برای ارزشهای جمهوری فرانسه، مانند لائیسیته و هویت فرانسوی تلقی میشود.[۱۱]
اسلام در فرانسه
حضور دین اسلام در اروپا به سدۀ هشتم میلادی باز میگردد.[۱۲] دستیابی به آمار دقیق مسلمانان در اروپا بهدلیل ممنوعیت سرشماری بر مبنای مذهب مطابق با قانون اساسی برخی کشورهای اروپایی امکانپذیر نیست.[۱۳] بر اساس برخی از پیشبینیهای آیندهپژوهانه، تا اواسط قرن جاری یکپنجم جمعیت اتحادیه اروپا متعلق به مسلمانان خواهد بود. در میان کشورهای اروپایی، فرانسه بهدلیل روابط تاریخیاش با بخشی از جهان عرب بیشترین جمعیت مسلمان را در خود جای داده است.[۱۴]
طبق گزارشی که مؤسسه آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه که در ژوئن 2023م منتشر کرد، نشان میدهد 10درصد از جمعیت فرانسه را مسلمانها تشکیل میدهند. همچنین بر اساس برآوردهای مرکز تحقیقاتی پیو (Pew) آمریکا تعداد مسلمانان در فرانسه تا سال2050م، به 18درصد خواهد رسید.[۱۵]
علاوه بر حضور گسترده مسلمانان در فرانسه، گرایش روز افزون مردم این کشور به اسلام نیز موجب شده است تا دولت فرانسه با تحت فشار قرار دادن مسلمانان و اعمال محدویتهای بیسابقه بر آنان، مانع رشد روزافزون مسلمانان در این کشور شود. [۱۶]
پیامدها و واکنشها
قانون ممنوعیت استفاده از پوشش مذهبی در فرانسه، ابعاد گوناگون زندگی مسلمانان این کشور را تحت تاثیر قرار داده و با واکنشهای گستردهای از سوی گروههای مختلف مواجه شده است:
نقض ماده 9 توافق اروپا در حوزه حقوق بشر
زنان مسلمان فرانسوی معتقدند پایبندی حجاب الهامگرفته از ارزشهای دینی آنان است و اصول لائیسیته باید ارزشهای سایر ادیان را در حوزۀ عمومی به رسمیت بشناسد. آنان برای این مدعای خود به مادۀ 9 توافق اروپا در حوزۀ حقوق بشر استناد میکنند که آزادی ادیان در اروپا را تضمین کرده است.[۱۷] بر اساس گزارش «میدل ایست مانیتور»، کمیته «حقوق بشر سازمان ملل» در سال 2016م نیز قانون «ممنوعیت پوشش اسلامی در مدارس فرانسه» را نقض معاهده بینالمللی حقوق بشر تلقی کرد.[۱۸]
دوگانگی استانداردها
بر اساس گزارش نهادهای بینالمللی مذهبی در اروپا، اگرچه قانون ممنوعیت استفاده از نماهای دینی مشهود در فرانسه شامل نشانههای مذهبی مسلمانان، یهودیان و مسیحیان است؛ اما آنچه که از این قانون اجرایی میشود تنها ممنوعیت استفاده از نمادهای دینی مسلمانان است که این امر نشانگر ماهیت ضداسلامی دولت فرانسه است.[۱۹]
نقض اصول دموکراتیک فرانسه
برخی انجمنهای مسلمان و گروههای حقوقبشر، قوانین مربوط به پوشش زنان مسلمان در فرانسه را ناقض حقوق آنان و حمایتهای دموکراتیک میدانند که این امر میتواند زنان مسلمان را در معرض سوءاستفاده قرار دهد.[۲۰] وینسنت برنگارث، وکیل مدافع حقوق مسلمانان، نیز قانون ممنوعیت پوشش اسلامی را ناقض آزادی اساسی زنان مسلمان دانست و خواهان تعلیق این قانون از سوی شورای ایالتی فرانسه شد.[۲۱]
کاهش همبستگی اجتماعی فرانسه
برخی از سیاستمداران فرانسوی نیز قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس را اهانت به آزادیهای اساسی دانسته و با آن مخالفت کردند. این سیاستمداران بر این باورند که حتی با فرض پشتیبانی این قانون از سکولاریسم، همبستگی اجتماعی در فرانسه بعد از اجرا شدن این قانون بهشدت آسیب دیده است.[۲۲]
ابهام قانونی
شورای دیانت اسلامی فرانسه اعلام کرد که تفسیر روشنی از پوشش در قانون ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی در مدارس فرانسه وجود ندارد و همین امر موجب ایجاد ناامنی حقوقی و وضعیت نامشخص برای زنان مسلمان در این کشور اروپایی شده است.[۲۳]
به حاشیه بردن مشکلات واقعی
بسیاری از والدین و کارشناسان حوزۀ آموزش و پرورش فرانسه ضمن انتقاد از رویکرد جنجال برانگیز دولت فرانسه در رابطه با پوشش اسلامی، هدف این جنجالآفرینی از سوی سیاستمدارن فرانسوی را به حاشیه بردن بحرانهای آموزشی و پوشاندن مشکلات واقعی مانند آزار جنسی در مدارس فرانسه عنوان میکنند.[۲۴]
طرد سیستماتیک مسلمانان
از نظر برخی از گروههای حقوق بشری و اقلیتهای مذهبی، قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه ناشی از ویژگی طرد سیستماتیک و شتابزدۀ مسلمانان از سوی دولت فرانسه است. [۲۵]
محرومیت از تحصیل در مهد آزادی
خانم الساری، مدیر پروژه انجمن فرانسوی مبارزه با اسلامهراسی، معتقد است این قانون موجب ناکامی تحصیلی زنان مسلمان در فرانسه شده است که نتیجۀ آن کاهش رتبۀ علمی کشور فرانسه در درازمدت خواهد شد.[۲۶]
تحت فشار قرار دادن دانش آموزان مسلمان
مکرون رئیس جمهور فرانسه با تاکید بر اجرای کامل قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس دخترانه گفت از حضور دانشآموزان فرانسوی با لباسهای بلند در مدرسه جلوگیری خواهد شد.[۲۷] براساس گزارش رسانههای فرانسوی، دولت این کشور در راستای کسب اطمینان از اجرای قانون ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه، بیش از 500 دانشآموز دختر مسلمان را تحت نظارت شدید قرار داده است. همچنین مکرون اعلام کرده است که دولت در صورت نیاز، نیروهای ویژهای را به مدارس دارای حساسیت اعزام میکند تا به مسئولان مدارس جهت اجرای این قانون کمک کنند. [۲۸]
برخورد پلیس فرانسه با دختران باحجاب مسلمان
دولت فرانسه که همواره با مداخلهای آشکار، مخالفت خود با به کارگیری نیروی انتظامی در مواجهه با اعتراضات در ایران اعلام کرده است، بر اساس گزارش رسانههای فرانسوی دو هزار نیروی پلیس را برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش اسلامی در این کشور به کار گرفته است. برخی صفحات در فضای مجازی حضور افسران پلیس مقابل برخی مدارس فرانسه برای اجرای طرح ممنوعیت عبا را بازتاب دادند.[۲۹]
حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من
زنان مسلمان فرانسوی ممانعت از پوشش اسلامی را نوعی تحمیل ارزشهای سکولار بر خودشان میدانند. در حالی که رسانههای فرانسوی در تلاش بودند تا حجاب زنان مسلمان را امری اجباری از سوی خانوادۀ آنها جلوه دهند، تظاهرات بر ضد قانون حجاب اجباری در پاریس، خلاف این ادعا را ثابت کرد. شعارهای سر داده شده در این تظاهرات، گویای انتخاب آگاهانه و آزادانه حجاب از سوی زن مسلمان اروپایی است. برخی از شعارها عبارت بودند از: «حجاب، آزادی است، نه ظلم»؛ «حجاب؛ حق من، انتخاب من، زندگی من». [۳۰]
مواجهه دوگانه فرانسه با حقوق زنان در جهان
در حالی که مکرون رئیس جمهور فرانسه همواره در دیدار با شخصیتهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران اقدام به حمایت از حقوق زنان ایرانی کرده است؛ اما وی بهآرامی قانون «ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی» را با پشتیبانی رسانهها و کشورهای غربی اجرا کرده و تقریباً هیچ کدام از کشورها و نهادهای اروپایی نیز نسبت به سیاستهای تبعیضآمیز دولت فرانسه عیله زنان مسلمان اعتراضی نکرده است.[۳۱]
مواجهه رسانههای غربی با قانون حجاب در فرانسه
رسانههای فرانسوی و اروپایی همکاری کاملی با دولت فرانسه برای اجرای قانون ممنوعیت پوشش مذهبی داشتهاند. در همین راستا، «مریم بوجیتو» رئیس اتحادیۀ ملی دانشجویی دانشگاه سوربن بهدلیل ظاهر شدن با روسری در یک مستند، مورد حملات بیسابقه رسانههای فرانسوی قرار گرفت و مجله «شارلی ابدو» کاریکاتور توهینآمیزی از این دختر مسلمان به تصویر کشید.
انجمنهای مسلمانان در اروپا بر این باورند که قانون ممنوعیت استفاده از نشانههای مذهبی در فرانسه که در حقیقت همان قانون «بیحجابی اجباری» است، بههیچوجه چنین عبارتی در رسانههای اروپایی و حتی موتورهای جستجو و ویکیپدیا به چشم نمیخورد؛ [۳۲] حتی رسانه بیبیسی انگلیسی و فارسی که در قبال پدیدۀ پوشش زنان مسلمان در ایران همواره از عبارت «حجاب اجباری» استفاده میکند در مواجهه با قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه اصطلاح «حجاب باز» را به کار میبرد.[۳۳]
پانویس
- ↑ «داستان حجاب در فرانسه»، وبسایت مشرقنیوز.
- ↑ «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.
- ↑ «داستان حجاب در فرانسه»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ ابراهیمنیا، «قانون منع حجاب در فرانسه. 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا.
- ↑ امامی و عمیدی مظاهری، «صورتبندی مسئلة حجاب زن مسلمان در اروپا، از هویت اروپایی تا حقوق فرهنگی»، 1399ش، ص30.
- ↑ «فرانسه پوشیدن عبای اسلامی را برای دختران در مدارس ممنوع کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «فرانسه حجاب در مسابقات ورزشی را ممنوع کرد»، وبسایت مشرق.
- ↑ «کمیته بینالمللی المپیک قانون منع حجاب اجباری دولت فرانسه را رد کرد»، پایگاه خبری آفتاب.
- ↑ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آینده پژوهی جهان اسلام.
- ↑ سیدان، «چرا اسلامهراسی در اروپا شدت یافته است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام.
- ↑ «نگاهی به وضعیت مسلمانان فرانسه. تفرقه و سلطه دولت مسلمانان را ضعیف کرده»، وبسایت شعوبا.
- ↑ «پیش بینی الجزیره. تا 150 سال دیگر فرانسه و انگلیس و آلمان مسلمان خواهند شد»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «فرانسه پوشیدن عبای اسلامی را برای دختران در مدارس ممنوع کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «پیش بینی الجزیره. تا 150 سال دیگر فرانسه و انگلیس و آلمان مسلمان خواهند شد»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «سیاست یک بام و دو هوای غربیها در مسئله «زنان»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ مذهبی، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام.
- ↑ «واکنش سازمان ملل به منع حجاب در فرانسه»، روزنامه دنیای اقتصاد.
- ↑ «نرخ رشد جمعیت مسلمانان فرانسه بالاتر از غیرمسلمانان است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «کمیته بینالمللی المپیک قانون منع حجاب اجباری دولت فرانسه را رد کرد»، پایگاه خبری آفتاب.
- ↑ «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.
- ↑ «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.
- ↑ «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.
- ↑ «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.
- ↑ «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.
- ↑ ابراهیمنیا، «قانون منع حجاب در فرانسه. 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا.
- ↑ چیذری، «2 هزار نیروی گشت فرانسه در تحمیل بیحجابی اجباری»، وبسایت جوان آنلاین.
- ↑ «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما.
- ↑ «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه»، روزنامه آذربایجان.
- ↑ «هویت برتر. اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «پشت پرده طرح بيحجابي اجباري در فرانسه»، روزنامه آذربایجان.
- ↑ «سیاست یک بام و دو هوای غربیها در مسئله «زنان»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز.
منابع
- ابرهیمنیا، علی، «قانون منع حجاب در فرانسه؛ 10 سال پس از تصویب»، پایگاه اطلاعرسانی رجا، تاریخ درج مطلب: 11 تیر 1393ش.
- امامی، سید مجید و عمیدی مظاهری، نوید، «صورتبندی مسئلة حجاب زن مسلمان در اروپا، از هویت اروپایی تا حقوق فرهنگی»، 1399ش.
- «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه چیست؟»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: 23 شهریور 1402ش.
- «پشت پرده طرح بیحجابی اجباری در فرانسه»، روزنامه آذربایجان، تاریخ درج مطلب: 1 مهر 1402ش.
- «پیش بینی الجزیره؛ تا 150 سال دیگر فرانسه و انگلیس و آلمان مسلمان خواهند شد»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1403ش.
- «چالش حقوقی دولت فرانسه برای ممنوعیت پوشش عبا در مدارس»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: 14 شهریور 1402ش.
- چیذری، زهرا، «2 هزار نیروی گشت فرانسه در تحمیل بیحجابی اجباری»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 17 شهریور 1402ش.
- «سیاست یک بام و دو هوای غربیها در مسئله «زنان»»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 شهریور 1402ش.
- سیدان، مریم، «چرا اسلامهراسی در اروپا شدت یافته است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 9 مرداد 1402ش.
- «فرانسه پوشیدن عبای اسلامی را برای دختران در مدارس ممنوع کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1402ش.
- «فرانسه حجاب در مسابقات ورزشی را ممنوع کرد»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1400ش.
- مذهبی، سارویه، «تناقض لائیسیته و حجاب زنان مسلمان در فرانسه»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: 10 خرداد 1400ش.
- «نرخ رشد جمعیت مسلمانان فرانسه بالاتر از غیرمسلمانان است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 13 آذر 1399ش.
- «نگاهی به وضعیت مسلمانان فرانسه؛ تفرقه و سلطه دولت مسلمانان را ضعیف کرده»، وبسایت شعوبا، تاریخ درج مطلب: 25 خرداد 1399ش.
- «واکنش سازمان ملل به منع حجاب در فرانسه»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 15 مرداد 1401ش.
- «هویت برتر؛ اجرای حجاب در فرانسه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.
ویکی رز
قانون حجاب در فرانسه؛ اصرار و پافشاری عجیب فرانسه بر محدود و ممنوع کردن قانونی حجاب.
قانون حجاب در فرانسه، کشوری با بیشترین جمعیت مسلمان در اروپا، همواره موضوعی عجیب، غیرطبیعی و بحث برانگیز بوده است. تا کنون چندین بار حجاب در فرانسه، از طریق قوانین متعدد محدود و ممنوع شده است. ممنوعیت حجاب در فرانسه موارد متفاوتی از جمله حجاب دختران زیر 18 سال، حجاب در مدارس دولتی، پوشیدن نقاب و برقع در مکانهای عمومی و استفاده از حجاب و سایر نمادهای مذهبی در مسابقات ورزشی مثل بورکینی (مایوی اسلامی) در استخر یا سواحل را شامل میشود.
جمعیت مسلمانان فرانسوی
فرانسه دارای بیشترین جمعیت مسلمان در میان کشورهای اروپایی است. در سال 2010م، جمعیت مسلمان فرانسه 4704000، یعنی 7.5درصد کل جمعیت این کشور، تخمین زده شده است و انتظار میرود در 20 سال آینده به 10.3درصد افزایش یابد.[۱] تعداد زنانی که در فرانسه از حجاب تمام صورت استفاده میکنند، از سال 2005م، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.[۲] اما دولتمردان و سیاستگذاران فرهنگی در فرانسه بیشتر نگران پذیرش حجاب بهعنوان یک حق شهروندی برای مسلمانان از سوی سایر شهروندان فرانسوی است.
تاریخچه قانون حجاب در فرانسه
حجاب، بیشتر به معنای پوشاندن موی سر، یکی از عناصر نمادین محسوب میشود که موجب تقابل دولت فرانسه با آن بوده است. این رویارویی در سال 1989م با اخراج چند دختر نوجوان به جرم رعایت حجاب، از دبیرستانی در کریل آغاز شد که به مدت سه سال ادامه داشت. سرانجام دولت با تدوین قانونی، حجاب را ممنوع کرد؛ به این دلیل که افکار عمومی فرانسه، حجاب را یک نماد مذهبی، و نه فرهنگی میدانست. طبق اعلام وزارت کشور فرانسه، در سال 1996م، 15000 دختر مسلمان باحجاب بودند، که نمودی از بنیادگرایی اسلامی تلقی میشد[۳]
همچنین، در 15 مارس 2004، دولت فرانسه ضمن تصویب قانون ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی «آشکار» در مدارس دولتی، حجاب را ممنوع کرد.[۴]
علاوه بر این، در اکتبر 2010 قانونی به رأی گذاشته شد و در 11 آوریل 2011 وضع گردید که به موجب آن، هرگونه پوشش صورت، شامل نقاب[۵] و برقع[۶] در مکانهای عمومی ممنوع و در ازای نقض این قانون، جریمه 150 یورویی یا الزام به حضور در دورههای آموزشی مرتبط با حقوق شهروندی فرانسه مقرر شد.[۷] فرانسه اولین کشور اروپایی است که قانون ممنوعیت پوشش روبنده یا نقاب در آن اجرا میشود.[۸]
همچنین، در سال 2021م، سنای فرانسه ممنوعیت پوشش شال و روسری برای دختران زیر 18 سال و همراهانشان در گردشهای دستهجمعی مدارس را تصویب کرد که ممنوعیت بورکینی[۹][۱۰] در استخرها نیز بخشی از این مصوبه است. البته قانونی شدن آن منوط به تصویب مجمع ملی فرانسه بود.[۱۱] شورای حکومتی فرانسه در سال 2022م، ابطال مجوز استفاده از بورکینی یا مایوی اسلامی زنان در استخرهای عمومی شهر گرنوبل را تأیید کرد. پیش از این نیز در سال ۲۰۱۶م، چند شهر ساحلی استفاده از بورکینی را در سواحل ممنوع کرده بودند.[۱۲]
مجلس سنای فرانسه سرانجام در ژانویه 2022م، به ممنوعیت استفاده از حجاب و سایر نمادهای مذهبی در مسابقات ورزشی، با 160 رأی موافق و 143 رأی مخالف، رأی مثبت داد.[۱۳]
قانون حجاب در فرانسه و حقوق بشر
بررسی قانون اساسی فرانسه نشان میدهد، قوانین فرانسه، در برخی موارد با قوانین حقوق بشر مغایرت دارند.[۱۴] [۱۵] سکولاریسم یا در زبان فرانسوی laïcité یک ارزش بنیادین و یک اصل اساسی در جمهوری فرانسه است که ریشه در انقلاب فرانسه دارد. سکولاریسم مفهومی است که جدایی کلیسا از دولت را بنا نهاده و از دخالت مذهب در سیاست و امور حکومت جلوگیری میکند، همچنین بیان میدارد که ادیان به حوزه خصوصی تعلق دارند. در سال 1905م، قانونِ جدایی کلیسا از دولت، «آزادی انجام یک دین» را به رسمیت شناخت؛ اما در عین حال، دولت را از به رسمیت شناختن یا تأمین مالی هر فعالیت دینی منع کرد. در سالهای گذشته، بحث سکولاریسم در فرانسه بیشتر بر مذهبهای دیگری غیر از کاتولیک که اولین دین در فرانسه قبل از اسلام است، متمرکز شده است.[۱۶]
این در حالی است که ماده 1 قانون اساسی 1958م، فرانسه (قانون اساسی 4 اکتبر 1958مف فرانسه، بهروز رسانی در ژانویه 2015م) بیان میدارد که «فرانسه یک جمهوری تفکیک ناپذیر، سکولار، دموکراتیک و اجتماعی است که برابری همه شهروندان را بدون در نظر گرفتن منشاء، نژاد یا مذهب در برابر قانون تضمین میکند و به همه اعتقادات مذهبی احترام میگذارد.»[۱۷]
علاوه بر این، ماده 4 اعلامیه حقوق بشر و شهروند 1789م، مندرج در قانون اساسی فرانسه، اعلام میدارد: «آزادی عبارت است از توانایی انجام تمام کارهایی که به دیگران آسیبی نمیرساند؛ بنابراین، اعمال حقوق طبیعی هر فرد محدودیتی ندارد، به جز مواردی که برای سایر اعضای جامعه بهرهمندی از همین حقوق را تضمین میکند. این حدود را فقط قانون میتواند تعیین کند.»[۱۸]
همچنین، در ماده 10 این اعلامیه عنوان گردیده: «نباید برای هیچ کس به خاطر عقاید او، حتی عقاید دینی، مزاحمت ایجاد کرد، مشروط بر اینکه تجلی آن مخل نظم عمومی مقرر در قانون نباشد.» [۱۹]
وضعیت حجاب در فرانسه
نظرسنجی در مورد پوشیدن بورکینی
طی یک نظرسنجی در فرانسه، با طرح این پرسش که «آیا شما با پوشیدن بورکینی در سواحل موافق هستید یا مخالف؟» نظر افکار عمومی این کشور در خصوص پوشیدن بورکینی در سواحل فرانسه در اوت 2016 مورد بررسی قرار گرفت. در این گزارش که توسط بخش تحقیقات Statista در 25 اوت 2016 منتشر شده است، 64 درصد از افراد مورد بررسی در این نظرسنجی، با پوشیدن این نوع لباس شنا مخالف بودهاند.[۲۰]
آمار زنان محجبه در فرانسه
گزارش منتشر شده توسط بخش تحقیقات سایت Statista در 21 ژوئن 2022، نسبت زنان مسلمان فرانسوي را كه روسري (اعم از «حجاب سر» یا «نقاب») ميپوشند در سال 2019م، با توجه به فراواني، نشان ميدهد. بر این اساس، در سال 2019م، 31 درصد از زنان مسلماني كه در فرانسه زندگي ميكنند روسري ميپوشند. در مقابل، 58 درصد اعلام کردند که هرگز روسري نپوشیدهاند.[۲۱]
نقش اعتقادات مذهبی در حجاب
براساس آمار به دست آمده از نظرسنجی که در بخش تحقیقات سایت Statista در 21 ژوئن 2022م، منتشر شده، دلایل زنان مسلمان فرانسوی برای استفاده از نقاب، روسری یا هر نوع دیگری از حجاب در فرانسه در سال 2019م، نشان داده شده است. طبق این گزارش، 60 درصد از زنان مسلمان فرانسوی پاسخ دهنده به این نظرسنجی، به دلیل «تقیدات مذهبی» حجاب دارند.[۲۲]
بر اساس برخی یافتههای کلیدی از گزارش Open Society Foundations، والدین/شوهران هیچ تأثیری بر انتخاب دختر/همسرشان برای پوشیدن حجاب کامل صورت ندارند. اکثر زنانی که از پوشش نقاب استفاده میکنند، ادعای آزادی مذهب خود را دارند. آنها میگویند که پوشیدن نقاب، انتخاب خودشان است و مجبور به پوشیدن آن نشدهاند. برخلاف ادعای دولت فرانسه، زنان مسلمان آزادانه حجاب را انتخاب میکنند و مجبور به پوشیدن آن نمیشوند.[۲۳]
حمایت دانش آموزان از نمادهای مذهبی
بر اساس گزارش منتشرشده در سایت Statista در 5 جولای 2021م، یک نظرسنجی در فرانسه درباره این پرسش انجام گرفته است که آیا از پوشیدن نمادهای مذهبی آشكار مثل صلیب، روسری، کیپا (کلاه مردان یهودی)، توربان یا عمامه، قبای مسیحی و کساء بودایی، حمایت میکنید یا خیر. بر اساس نتایج حاصل از این نظرسنجی، تا ابتدای سال 2021م، ميزان حمايت از نمادهای مذهبي مورد استفادهی دانشآموزان در محیط مدرسه، در بين دانشآموزان دبيرستاني در فرانسه نسبتاً بالا بود. طبق منابع موجود، از هر دو دانشآموز دبيرستاني، بيش از يك نفر (52 درصد) از پوشيدن نمادهاي مذهبي آشكار، مثل روسري یا کیپا (کلاه یهودی)، در میان دانشآموزان دبیرستانهای دولتی حمايت میکردند؛ در حاليكه اين نسبت، دو برابر بيشتر از اين ميزان در جمعيت بزرگسال (25 درصد) است.[۲۴]
پانویس
- ↑ “The future of the global Muslim population; Region: Europe”, Pew Research Center, 27 January 2011.
- ↑ “The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022.
- ↑ .Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, p.23
- ↑ .Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, p.23
- ↑ (حجاب کامل تمام صورت به استثنای چشمها)
- ↑ (پوشش تمام بدن به جز چشمها که با لایهای شفاف محافظت میشود)
- ↑ “The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022.
- ↑ «تائید قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه توسط دادگاه اروپا»، خبرگزاری خاورمیانه، 1393.
- ↑ (مایوی اسلامی زنان که تمام بدن به جز صورت و دستها و پاها را میپوشاند)
- ↑ «مایوی اسلامی»، ویکی پدیا، 15 ژوئن 2022.
- ↑ «فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400.
- ↑ «فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400.
- ↑ Woodyatt, et al, “French lawmakers have proposed a hijab ban in competitive sports. The impact on women could be devastating”, CNN, 1 February 2022.
- ↑ غلامی، «نقد ممنوعیت پوشش مذهبی به عنوان حقوق بشر در فرانسه»، ص31-7
- ↑ «سازمان ملل منع حجاب در فرانسه را محکوم کرد»، ستاد حقوق بشرجمهوری اسلامی ایران، 18 مرداد 1401.
- ↑ "French public opinion on the defense of secularism in France 2017", Statista, 21 Jun 2022.
- ↑ Constitution of the French Republic, National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015).
- ↑ Constitution of the French Republic, National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015).
- ↑ Constitution of the French Republic, National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015).
- ↑ “Public opinion on the wearing of the burkini at the beach in France August 2016”, Statista, 25 Aug 2016.
- ↑ “Share of French Muslim women wearing the hijab in France 2019, by frequency”, Statista, 21 Jun 2022.
- ↑ “Reasons for wearing the hijab among French Muslim women in France 2019”. Statista, 21 Jun 2022.
- ↑ “The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022.
- ↑ Jeudy, “French students supporting religious symbols in public services 2021, by religion”, Statista, 5 Jul 2021.
منابع
- «تائید قانون ممنوعیت حجاب در فرانسه توسط دادگاه اروپا»، خبرگزاری خاورمیانه، 1393ش.
- «سازمان ملل منع حجاب در فرانسه را محکوم کرد»، ستاد حقوق بشرجمهوری اسلامی ایران، 18 مرداد 1401.
- «فرانسه به دنبال ممنوع کردن روسری برای دختربچهها»، دویچه وله، 23 فروردین 1400ش.
- «مایوی اسلامی»، ویکی پدیا، 15 ژوئن 2022.
- غلامی، علی، «نقد ممنوعیت پوشش مذهبی به عنوان حقوق بشر در فرانسه»، نشریه حقوق بشر و شهروندی، ش1، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، بهار و تابستان 1395.
- "French public opinion on the defense of secularism in France 2017", Statista, 21 Jun 2022.
- “Public opinion on the wearing of the burkini at the beach in France August 2016”, Statista, 25 Aug 2016.
- “Reasons for wearing the hijab among French Muslim women in France 2019”. Statista, 21 Jun 2022.
- “Share of French Muslim women wearing the hijab in France 2019, by frequency”, Statista, 21 Jun 2022.
- “The debate on the veil in France”, Wikigender, 9 December 2022.
- “The future of the global Muslim population; Region: Europe”, Pew Research Center, 27 January 2011.
- Constitution of the French Republic, National Assembly, 4 October 1958 (Version updated January 2015).
- Global Muslim diaspora: Muslim communities and minorities in non-OIC countries, Organization of Islamic cooperation: The statistical, economic and social research and training center for Islamic countries (SESRIC), 2019, pp.23-24;
- Jeudy, Lucei, “French students supporting religious symbols in public services 2021, by religion”, Statista, 5 Jul 2021.
- Woodyatt, Amy, et al, “French lawmakers have proposed a hijab ban in competitive sports. The impact on women could be devastating”, CNN, 1 February 2022.
ویکی جنسیت