بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>تنب کوچک؛</big>'''
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =تنب کوچک.jpg 
| زیرنویس تصویر    =تصویر هوایی از تنب کوچک 
| image_alt        =تصویر هوایی از تنب کوچک
| فایل پادکست      =تنب کوچک.ogg 
| حجم فایلپادکست    =10/4 
| تاریخ پادکست      =17-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|تنب کوچک؛}}''' جزیره‌ای کوچک با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آب‌های سرزمینی ایران.
 
تنب کوچک، [[جزیره|جزیره‌ای]] خالی از سکنه به وسعت تقریبی ۲ کیلومتر مربع در [[خلیج فارس]] و در نزدیکی [[تنب بزرگ]] است. این جزیره به دلیل فقدان آب شیرین، کاربری کاملاً نظامی دارد و به سبب موقعیت راهبردی‌اش در نزدیکی [[تنگه هرمز]] و نقش پشتیبان دفاعی، از اهمیت استراتژیک بالایی برای [[ایران]] برخوردار است.


== موقعیت ==
== موقعیت ==
تنب کوچک در جنوب بندرلنگه و غرب تنب بزرگ قرار دارد. فاصلۀ آن تا بندرعباس حدود ۱۶۹ کیلومتر، تا بندرلنگه ۵۰ کیلومتر تا راس‌الخیمه ۹۲ کیلومتر و تا تنب بزرگ حدود ۱۳ کیلومتر است. نزدیک‌ترین بنادر ایرانی به آن، بندرخمیر و بندرلنگه هستند که هر دو در فاصلۀ تقریبی ۷۵ کیلومتری قرار دارند.<ref>[https://iraniju.ir/lesser-tunb/ «جزیره تنب کوچک کجاست؟ بررسی مساحت، آب و هوا، جمعیت و نقشه»، وب‌سایت ایرانی‌جو.]</ref> تنب کوچک نیز مانند تنب بزرگ به‌دلیل نزدیکی به تنگه هرمز، موقعیت استراتژیکی برای نظارت بر تردد دریایی است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/hormozgan/greater-tunb-and-lesser-tunb «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref> این جزیره بین 55/8 تا 55/10 درجه طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین 26/14 تا 26/15 درجه عرض شمالی واقع شده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/631972-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
تنب کوچک در جنوب [[بندر لنگه|بندرلنگه]] و غرب تنب بزرگ قرار دارد. فاصلهٔ آن تا [[بندر عباس|بندرعباس]] حدود ۱۶۹ کیلومتر،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> تا تنب بزرگ حدود ۱۲ کیلومتر، تا بندرلنگه حدود ۴۵ کیلومتر و تا جزیرهٔ حمرا در رأس‌الخیمه ۸۰ کیلومتر است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص5.]</ref> نزدیک‌ترین بنادر ایرانی به آن، [[بندر خمیر|بندرخمیر]] و بندرلنگه است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/167021/آشنایی-با-جزیره-تنب-کوچک-هرمزگان «آشنایی با جزیره تنب کوچک - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> این جزیره بین ۵۵/۸ تا ۵۵/۱۰ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۴ تا ۲۶/۱۵ درجهٔ عرض شمالی واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص5.]</ref>


== جمعیت‌شناسی ==
== نام‌های جزیره ==
این جزیره فاقد هرگونه سکنه‌ای است. اندازه بسیار کوچک آن و خطرات ناشی از شبکه‌های گستردۀ خطوط لولۀ نفت در سراسر آن، سبب شده که این جزیره غیرمسکونی باشد.<ref>[https://iraniju.ir/lesser-tunb/ «جزیره تنب کوچک کجاست؟ بررسی مساحت، آب و هوا، جمعیت و نقشه»، وب‌سایت ایرانی‌جو.]</ref>  
جزیرهٔ تنب کوچک در زبان محلی نبی تنب یا تنبو نامیده می‌شود. تنبو در [[گویش تنگسیری|گویش تنگستانی]] به‌معنای تپهٔ کوچک است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص5.]</ref> این جزیره به تنمبو، توئب، تنب مار و تمب مار نیز شهرت دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> تنب کوچک فانوس دریایی [[خلیج فارس]] نیز نامیده می‌شود.<ref name=":1">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1397ش، ص165.]</ref>


== مساحت ==
== اهمیت و کاربرد ==
این جزیره با شکل تقریباً مثلثی، وسعتی حدود ۱.۲ کیلومتر مربع دارد. تنب کوچک به‌صورت یک طاقدیس از آب سر برآورده و از دور به‌شکل پشته‌ای یکپارچه دیده می‌شود. سطح جزیره در دماغۀ شمالی و شمال غربی ناهموار است و از تپه‌های تقریباً گردی تشکیل شده که بلندترین نقطه آن ۲۵.۸ متر ارتفاع دارد. نیمه شمالی جزیره تقریباً هموار است. در بخش شرقی نیز تپه‌ای به ارتفاع ۲۲ متر دیده می‌شود. نیمه جنوبی متشکل از ناهمواری‌های پراکنده‌ای است که حداکثر بلندی آن به ۲۰ متر می‌رسد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
[[پرونده:تنب کوچک۱.jpg|جایگزین=دیوارنگاره‌ میدان ولیعصر - تمبر پستی جزایر سه‌گانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک)|بندانگشتی|دیوارنگاره‌ای که تصویر تمبر پستی جزایر سه‌گانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) روی آن نقش بسته است، تهران، میدان ولیعصر - ۵ آبان ۱۴۰۳.]]
اهمیت [[تنب کوچک]] بیشتر در ارتباط با تنب بزرگ است؛ به‌گونه‌ای که به‌عنوان خط دفاعی ورودی خلیج فارس و نقش پشتیبانی آن مورد توجه قرار می‌گیرد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> و حریم آب‌های قانونی سواحل خلیج فارس را گسترش می‌دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1397ش، ص165.]</ref> تنب کوچک بر [[ناو|ناوهایی]] که قصد عبور از [[تنگه هرمز]] را دارند، تسلط و دید دارد. همچنین، این جزیره به‌عنوان پشتوانه‌ای برای تنب بزرگ و خط مقدمی برای دفاع از [[بندر لنگه]] عمل می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1397ش، ص167.]</ref> این جزیره خالی از سکنه است؛ زیرا هیچ منبع آبی در آن یافت نمی‌شود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص5.]</ref> اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب کوچک به‌همراه دو جزیره [[جزیره ابوموسی|بوموسی]] و [[تنب بزرگ|تنب]] [[تنب بزرگ|بزرگ]] در دهانه [[خلیج فارس]]، موجب شده است که کشور تازه‌تأسیس [[امارات متحده عربی]] (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس|جزایر سه‌گانه در خلیج فارس]] شود و حاکمیت تاریخی [[ایران]] بر این جزایر را به چالش بکشد؛ به‌همین دلیل، این جزیره از سوی ایران کاربری کاملاً نظامی دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> تنب کوچک دارای یک اسکلهٔ نسبتاً کوچک و یک باند فرودگاه مختص استفاده‌های نظامی است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/167021/آشنایی-با-جزیره-تنب-کوچک-هرمزگان «آشنایی با جزیره تنب کوچک - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref>
 
== شکل و مساحت ==
تنب کوچک با شکل تقریباً مثلثی،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> وسعتی حدود ۲ کیلومتر مربع دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1397ش، ص165.]</ref> این جزیره به‌صورت یک طاقدیس از [[آب]] سر برآورده و از دور به‌شکل پشته‌ای یکپارچه دیده می‌شود. سطح جزیره در دماغهٔ شمالی و شمال غربی ناهموار است و از تپه‌های تقریباً گردی تشکیل شده است. نیمهٔ شمالی جزیره هموار است. در بخش شرقی نیز تپه‌ای به ارتفاع ۲۲ متر دیده می‌شود. نیمهٔ جنوبی متشکل از ناهمواری‌های پراکنده‌ای است که حداکثر بلندی آن به ۲۰ متر می‌رسد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/تنب،-جزایر وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> بلندترین نقطه آن، تپه زهرا، با ارتفاع ۳۵ متر از سطح دریا قرار دارد و دارای زمین‌های شنی و در برخی نقاط صخره‌ای است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref>


== طبیعت و پوشش گیاهی‌جانوری ==
== طبیعت و پوشش گیاهی‌جانوری ==
گنبدهای نمکی در تنب بزرگ بسیار زیاد است که در این نواحی پوشش گیاهی وجود ندارد. به‌دلیل آب‌وهوای گرم و خشک و بارندگی محدود، جانوران و گیاهان محدودی در آن وجود دارد و تنها برخی از گیاهان مقاوم در برابر خشکی و شوری در آن می‌توان یافت. انواع مار و عقرب نیز در آن وجود دارد.<ref>[https://iraniju.ir/lesser-tunb/ «جزیره تنب کوچک کجاست؟ بررسی مساحت، آب و هوا، جمعیت و نقشه»، وب‌سایت ایرانی‌جو.]</ref> و از همین رو آن را «تنب مار» نیز نامیده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/631972-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
با وجود عدم دسترسی به آب شیرین، برخی گیاهان کویری، مارها و پرندگان در آن زندگی می‌کنند<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص5.]</ref> و از همین رو آن را تنب مار نیز نامیده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-تاریخ-اقتصاد-31/631972-اهمیت-دو-تنب-بزرگ-کوچک «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== امکانات ==
== پانویس ==
این جزیره دارای یک فرودگاه کوچک، بندر و تأسیسات دفاعی است و اغلب برای تمرینات نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/hormozgan/greater-tunb-and-lesser-tunb «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>
{{پانویس}}


== پانویس ==
<references />
== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1389ش.
* «آشنایی با جزیره تنب کوچک - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت، تاریخ درج مطلب: 11 فروردین 1405ش.
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
* «جزیره تنب کوچک کجاست؟ بررسی مساحت، آب و هوا، جمعیت و نقشه»، وب‌سایت ایرانی‌جو، تاریخ بازدید: 12 اردیبهشت 1405ش.
* امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 3 اسفند 1404ش.
* جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
* حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
* مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}