شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴؛'''}} نیروهای مدافع امنیت و شهروندان بی‌گناه کشته‌شده در جریان ناآرامی‌ها و اقدامات خشونت‌آمیز گروه‌های مسلح در دی‌ماه ۱۴۰۴ش.

شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش، به مجموعه افرادی اطلاق می‌شود که در جریان ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش در ایران جان خود را از دست دادند. در این رویداد که از سوی مقامات جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان فتنهٔ دی و کودتای برنامه‌ریزی شده توصیف شد، شماری از شهروندان، از جمله نیروهای مدافع امنیت و رهگذران بی‌گناه و افرادی که فریب‌خوردهٔ اغتشاشگران تلقی می‌شوند، کشته شدند.

در شامگاه ۱۸ دی و ۱۹ دی ۱۴۰۴ش همزمان با فراخوان‌های گسترده در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج و شبکه‌های اجتماعی که از سوی برخی چهره‌های اپوزیسیون از جمله رضا پهلوی منتشر شد،<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/07/iran-short-news-reza-pahlavis-first-call-for-protests «یازدهمین روز اعتراض‌ها؛ معترضان در ده‌ها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> موج جدیدی از ناآرامی‌ها در شهرهای مختلف ایران به وقوع پیوست. بر اساس گزارش‌های رسمی، در این دو شب، هسته‌های سازمان‌یافته‌ای با استفاده از سلاح‌های گرم از جمله کلت کمری، یوزی اسرائیلی، کلاشینکف، شاتگان، سلاح شکاری و شلیک با تیربار و نیز سلاح‌های سردی چون قمه و تبر، به اماکن عمومی، مساجد، حسینیه‌ها، کلانتری‌ها و مراکز درمانی حمله کردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> به گزارش شورای امنیت کشور، در جریان این حملات که با هدف کشته‌سازی و ناامن‌سازی شهرها طراحی شده بود، ۳۱۱۷ نفر جان خود را از دست دادند که از این تعداد، ۲۴۲۷ نفر از سوی مقامات رسمی کشور شهید و جزو نیروهای حافظ امنیت یا رهگذران بی‌گناه طبقه‌بندی شده‌اند.<ref>[https://irannewspaper.ir/8942/1/146771 «مصیبت بی‌جبران»، وب‌سایت روزنامۀ ایران]</ref>

بر اساس مستندات ارائه‌شده و گزارش‌های نهادهای امنیتی و پزشکی قانونی، نحوهٔ به شهادت‌رساندن شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش با خشونتی بی‌سابقه و سازمان‌یافته همراه بوده است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/808286/خشونت-سازمان‌یافته-با-سوء-استفاده-از-مطالبات-اجتماعی «خشونت سازمان‌یافته با سوء استفاده از مطالبات اجتماعی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> عوامل تروریستی با استفاده از سلاح‌های گرم قاچاق نظیر کلت کمری، یوزی و کلاشینکف،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> از فاصله بسیار کوتاه و در زوایای پنهان، اعضای حیاتی بدن از جمله سر، گردن و قلب نیروهای مدافع امنیت و رهگذران بی‌گناه را هدف شلیک مستقیم قرار دادند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1351415/کشته‌های-اغتشاشات-از-کدام-ناحیه-هدف-قرار-گرفتند-پاسخ-پزشکی-قانونی «کشته‌های اغتشاشات از کدام ناحیه هدف قرار گرفتند؟ پاسخ پزشکی قانونی»، وب‌سایت تابناک.]</ref> همچنین تعدادی از شهدا با روش تیرخلاص‌زنی، شاهرگ‌زنی، مثله‌کردن، زنده‌سوزی و با نارنجک شهید شده‌اند.<ref>[https://ensafnews.com/628310/خبرگزاری-فارس-یکسوم-جانباختگان-توسط/ «خبرگزاری فارس: یک‌سوم جانباختگان توسط نیروهای امنیتی کشته شدند»، وب‌سایت انصاف نیوز.]</ref> علاوه‌ بر تسلیحات گرم، استفاده از روش‌های گروه داعش،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6727693/۳۱۱۷-نفر-در-حوادث-تروریستی-دی-ماه-جان-باختند-۲۴۲۷-نفر-شهید-شدند «۳۱۱۷ نفر در حوادث تروریستی دی ماه جان باختند/ ۲۴۲۷ نفر شهید شدند»، خبرگزاری مهر.]</ref> نظیر قطع عضو و نیمی از جمجمه با ضربات تبر<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1353053/روایت-مسئول-غسالخانه-بهشت-زهرا-از-کشته‌های-اغتشاشات «روایت مسئول غسالخانه بهشت زهرا از کشته‌های اغتشاشات»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و پرت‌کردن از پشت بام‌ها گزارش شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6720564/اکثر-کشته-شدگان-در-اغتشاشات-در-اثر-بریدن-گلو-یا-اصابت-گلوله-فوت «اکثر کشته شدگان در اغتشاشات در اثر بریدن گلو یا اصابت گلوله فوت شدند»، خبرگزاری مهر؛][https://www.hamshahrionline.ir/news/1010068/نظر-پزشکی-قانونی-درباره-قربانیان-اغتشاشات-از-بریدن-گلو-تا-تیر «نظر پزشکی قانونی درباره قربانیان آشوب‌ها؛ از بریدن گلو تا تیر خوردن»، همشهری آنلاین.]</ref> در موارد متعددی، پیکر نیمه‌جان یا بی‌جان شهدا پس از شلیک، در سطل‌های زباله انداخته شده و به آتش کشیده شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1350838/سوزاندن-دو-بسیجی-به-دست-تروریست‌ها «سوزاندن دو بسیجی به دست تروریست‌ها»، وب‌سایت تابناک]؛ [https://saednews.com/cn/10228/520204 «شلیک به سر، متلاشی شدن مغز، سوزاندن بدن‌ها در سطل زباله، فروکردن چاقو و قطع شاهرگ؛ مردم این‌ها را بشناسید، فردا هشتگ نه به اعدام نزنید!»، ساعدنیوز.]</ref> همچنین، استفاده از خودرو برای زیر گرفتن عمدی مأموران و به‌کارگیری سلاح‌های سردی همچون قمه، شمشیر و چوب‌های میخ‌دار در گزارش‌ها آمده است که مقامات آن را نشان‌دهندهٔ یک برنامه از پیش تمرین شده برای کشته‌سازی و ایجاد رعب و وحشت حداکثری در میان مردم و نیروهای حافظ امنیت می‌دانند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1351991/تصاویر-به-شهادت-رساندن-مامورین-پلیس-با-شلیک-چاقو-زیر-گرفتن-و-آتش-زدن «تصاویر به شهادت رساندن مأمورین پلیس با شلیک، چاقو، زیر گرفتن و آتش زدن»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در سخنرانی ۲۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ش، جانباختگان حوادث دی را به سه دسته تقسیم کرد:

این دسته شامل نیروهای انتظامی، بسیج، سپاه و افرادی از مردم عادی بود که در مقابله با اغتشاشگران و حفظ نظم و امنیت عمومی جان خود را از دست دادند. در سخنان وی، از این گروه به‌عنوان شهیدان برتر امنیت و آرامش جامعه یاد شده است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1033764/رهبر-انقلاب-ما-داغدار-و-عزادار-خون‌های-ریخته-شده-در-فتنه-دی‌ماه-هستیم-خطرناک‌تر-از-ناو-آن-سلاحی-است-که-می‌تواند-این-ناو-را-به-قعر-دریا-فرو-ببرد «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خون‌های ریخته شده در فتنه دی‌ماه هستیم/ خطرناک‌تر از ناو، آن سلاحی است که می‌تواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>

دسته دوم شامل شهروندانی بود که هیچ نقشی در ناآرامی‌ها نداشته و صرفاً در مسیر حوادث قرار گرفته و قربانی خشونت اغتشاشگران مسلح شدند. در روایت رسمی، این افراد نیز شهید محسوب می‌شود.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1033764/رهبر-انقلاب-ما-داغدار-و-عزادار-خون‌های-ریخته-شده-در-فتنه-دی‌ماه-هستیم-خطرناک‌تر-از-ناو-آن-سلاحی-است-که-می‌تواند-این-ناو-را-به-قعر-دریا-فرو-ببرد «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خون‌های ریخته شده در فتنه دی‌ماه هستیم/ خطرناک‌تر از ناو، آن سلاحی است که می‌تواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.]</ref> از مشهورترین این قربانیان، ملینا اسدی، دختر سه‌سالهٔ کرمانشاهی بود که در شامگاه ۱۸ دی همراه با پدرش برای خرید دارو از منزل خارج شد و در مسیر بازگشت بر اثر اصابت گلوله از سوی افراد مسلح جان باخت.<ref name=":0">[https://www.mehrnews.com/news/6723951/روایت-شهادت-ملینا-اسدی-دختر-سه-ساله-قربانی-اغتشاشات-اخیر «روایت شهادت ملینا اسدی دختر سه ساله قربانی اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری مهر.]</ref>

دستهٔ سوم افرادی بودند که بدون آگاهی از ماهیت برنامه‌ریزی‌شده اغتشاشات، تحت تأثیر تبلیغات یا عصبانیت لحظه‌ای با فتنه‌گران همراه شدند و در جریان درگیری‌ها جان باختند. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به اینکه این افراد نیز «از ما و فرزندان ما هستند»، برای آنها طلب مغفرت کرد و آنها را نیز شهید دانست.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1033764/رهبر-انقلاب-ما-داغدار-و-عزادار-خون‌های-ریخته-شده-در-فتنه-دی‌ماه-هستیم-خطرناک‌تر-از-ناو-آن-سلاحی-است-که-می‌تواند-این-ناو-را-به-قعر-دریا-فرو-ببرد «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خون‌های ریخته شده در فتنه دی‌ماه هستیم/ خطرناک‌تر از ناو، آن سلاحی است که می‌تواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>

در پی شهادت شماری از شهروندان و نیروهای حافظ امنیت در جریان حوادث تروریستی ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ش، مراسم تشییع پیکر شهدا و راهپیمایی‌های محکومیت این اقدامات در بازه زمانی 22<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1131756/راهپیمایی-و-تشییع-پیکر-شهدای-حوادث-اخیر-در-شهرهای-مختلف-ایران «راهپیمایی و تشییع پیکر شهدای حوادث اخیر در شهرهای مختلف ایران»،  وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران.]</ref> تا 25 دی<ref>[https://www.mehrnews.com/photo/6722437/تشییع-پیکر-شهدای-اغتشاشات-تروریستی-آمریکایی-صهیونیستی-در-بهشت «تشییع پیکر شهدای اغتشاشات تروریستی آمریکایی صهیونیستی در بهشت زهرا (س)»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> در سراسر ایران برگزار شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1131756/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «راهپیمایی و تشییع پیکر شهدای حوادث اخیر در شهرهای مختلف ایران»،  وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران.]</ref> مردم با حضور پرشور خود ضمن ادای احترام به مقام شهدا، انزجار خود را از عوامل تروریستی و حامیان خارجی آن اعلام کردند. در تهران نیز روز ۲۴ دی مراسم تشییع پیکر بیش از ۱۰۰ شهید این حوادث از مقابل دانشگاه تهران برگزار و پیکرها به‌سمت معراج شهدا بدرقه شد.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5687136/تشییع-پیکر-مطهر-شهدای-مردمی-و-امنیت «تشییع پیکر مطهر شهدای مردمی و امنیت»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> شرکت‌کنندگان در این آیین‌ها با سر دادن شعارهایی چون «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل»،<ref>[https://www.irna.ir/news/86052434/آیین-تشییع-پیکر-۱۰۰-شهید-مردمی-و-مدافع-امنیت-در-تهران-فیلم «آیین تشییع پیکر ۱۰۰ شهید مردمی و مدافع امنیت در تهران+فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> ضمن محکومیت خشونت‌ها، بر تداوم راه شهدا، حفظ انسجام ملی و وفاداری به آرمان‌های انقلاب اسلامی تأکید کردند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1131756/راهپیمایی-و-تشییع-پیکر-شهدای-حوادث-اخیر-در-شهرهای-مختلف-ایران «راهپیمایی و تشییع پیکر شهدای حوادث اخیر در شهرهای مختلف ایران»،  وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> همچنین همزمان با چهلمین روز شهادت آنها، در سراسر کشور از جمله حرم امام رضا مراسم روز چهلم شهدا برگزار شد.<ref>[https://farsnews.ir/maryam_adabi/1771344751438561217/بزرگداشت-روز-چهلم-شهدای-اغتشاشات-در-حرم-رضوی-فیلم «بزرگداشت روز چهلم شهدای اغتشاشات در حرم رضوی+ فیلم»، خبرگزاری فارس.]</ref>

== نمادهای شهدا ==

به گزارش رسانه‌ها کودکان از جمله آسیب‌پذیرترین گروه‌هایی بودند که در جریان اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش ایران، جان خود را به دست عاملان خشونت و اغتشاش‌گران از دست دادند. اگرچه آمار دقیق و نهایی تمامی جان‌باختگان زیر ۱۸ سال به‌صورت رسمی در تمامی ابعاد منتشر نشده است، اما جزئیات شهادت تعدادی از این خردسالان و نوجوانان به‌دلیل ماهیت حادثه و مظلومیت قربانیان، به نمادی از تلخی‌های این دوره از ناآرامی‌ها بدل شده است. این رخدادها که ناشی از کاربرد سلاح‌های گرم و سرد توسط عوامل تروریستی و آشوب‌طلب در محیط‌های شهری بوده، منجر به قطع حیات کودکانی شده است که فرسنگ‌ها با معادلات سیاسی فاصله داشتند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86054773/آنیلا-ملینا-و-بهار-دخترکانی-که-نقاب-در-خاک-کشیدند «آنیلا، ملینا و بهار؛ دخترکانی که چهره در نقاب خاک کشیدند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

|در بلوار طاق‌بستان و در آغوش پدرش هنگام مراجعه به داروخانه، با شلیک گلوله مستقیم تروریست‌ها به شهادت رسید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6723951/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «روایت شهادت ملینا اسدی دختر سه ساله قربانی اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری مهر.]</ref>

|در آغوش مادربزرگش در خیابان، هدف اصابت گلولۀ اغتشاش‌گران مسلح قرار گرفت و جان باخت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1136774/قصه-تلخ-شهادت-آنیلای-۸-ساله-توسط-تروریست‌ها-از-زبان-پدرومادرش «قصه تلخ شهادت آنیلای ۸ ساله توسط تروریست‌ها از زبان پدرومادرش»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref>

* «تشییع پیکر مطهر شهدای مردمی و امنیت»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۴۰۴ش.

* «راهپیمایی و تشییع پیکر شهدای حوادث اخیر در شهرهای مختلف ایران»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۴۰۴ش.

* «قصه تلخ شهادت آنیلای ۸ ساله توسط تروریست‌ها از زبان پدرومادرش»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ش.