برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''زیارتگاههای افغانستان؛'''}} مکانهای مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان. | {{درشت|'''زیارتگاههای افغانستان؛'''}} مکانهای مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان. | ||
زیارتگاههای افغانستان بهعنوان مکانهای مقدس و نمادین، جایگاه ویژهای در فرهنگ و [[سبک زندگی]] مردم این سرزمین دارد و علاوهبر محل [[نیایش]] و [[توسل]]، کانون گردهماییهای اجتماعی و فرهنگی هستند. معماری اصیل اسلامی و تزئینات هنری زیارتگاههای افغانستان، بازتابی از هنر و [[ایمان]] مردم این دیار است. همچنین برپایی آیینهای [[عزاداری]] و [[جشن|جشنهای]] مذهبی در این زیارتگاهها نشاندهندهٔ پیوند عمیق [[دین]] و [[زندگی]] روزمره مردم [[افغانستان]] است. برخی از این زیارتگاهها، مانند خرقهٔ شریف در [[قندهار]] و زیارت منسوب به [[امام علی]] در [[ | زیارتگاههای افغانستان بهعنوان مکانهای مقدس و نمادین، جایگاه ویژهای در فرهنگ و [[سبک زندگی]] مردم این سرزمین دارد و علاوهبر محل [[نیایش]] و [[توسل]]، کانون گردهماییهای اجتماعی و فرهنگی هستند. معماری اصیل اسلامی و تزئینات هنری زیارتگاههای افغانستان، بازتابی از هنر و [[ایمان]] مردم این دیار است. همچنین برپایی آیینهای [[عزاداری]] و [[جشن|جشنهای]] مذهبی در این زیارتگاهها نشاندهندهٔ پیوند عمیق [[دین]] و [[زندگی]] روزمره مردم [[افغانستان]] است. برخی از این زیارتگاهها، مانند خرقهٔ شریف در [[قندهار]] و زیارت منسوب به [[امام علی]] در [[بلخ|مزار شریف]] علاوهبر جنبهٔ مذهبی، به نمادهای ملی و تاریخی تبدیل شدهاند. از حیث اجتماعی، حضور زائرانی از سراسر کشور در این مکانها، همبستگی اجتماعی و وحدت فرهنگی را تقویت میکند. زیارتگاهها همچنین نقش آموزشی داشته و گاه محل [[آموزش علوم دینی در افغانستان|تدریس علوم دینی]] و نشر معارف اسلامی هستند. | ||
== تاریخچه و اهمیت زیارتگاهها در افغانستان == | == تاریخچه و اهمیت زیارتگاهها در افغانستان == | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
مساحت این بنای مذهبی، در حدود ۱۰۰۰۰ مترمربع بوده و دارای سه راه خروجی و یک حیاط بزرگ است.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> حرم با کاشیهای لعابدار به سبک ایرانی نئوصفوی تزئین شده است.<ref>[https://www.wikiwand.com/en/Sakhi_Shrine "Sakhi Shrine", wikiwand.]</ref> بنای زیارتگاه متشکل از دو اتاق متصل بوده و هر اتاق دارای گنبد نقره است.<ref>خامهیار، آثار منسوب به پیامبر خدا در افغانستان، 1392ش، ص53.</ref> | مساحت این بنای مذهبی، در حدود ۱۰۰۰۰ مترمربع بوده و دارای سه راه خروجی و یک حیاط بزرگ است.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> حرم با کاشیهای لعابدار به سبک ایرانی نئوصفوی تزئین شده است.<ref>[https://www.wikiwand.com/en/Sakhi_Shrine "Sakhi Shrine", wikiwand.]</ref> بنای زیارتگاه متشکل از دو اتاق متصل بوده و هر اتاق دارای گنبد نقره است.<ref>خامهیار، آثار منسوب به پیامبر خدا در افغانستان، 1392ش، ص53.</ref> | ||
داخل زیارتگاه، کتیبهای قرار دارد که تاریخچهٔ زیارتگاه در آن نوشته شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در قبرستانِ مجاور زیارتگاه، افرادی همچون سید علیاحمد حجت، حیات بیگم مادر [[امانالله]] خان، سید سرور واعظ بهسودی و برخی شهدای دوران کمونیستها و حملات انتحاری مدفون هستند.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> | داخل زیارتگاه، کتیبهای قرار دارد که تاریخچهٔ زیارتگاه در آن نوشته شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در قبرستانِ مجاور زیارتگاه، افرادی همچون سید علیاحمد حجت، حیات بیگم مادر [[امان الله|امانالله]] خان، سید سرور واعظ بهسودی و برخی شهدای دوران کمونیستها و [[انتحاری|حملات انتحاری]] مدفون هستند.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> | ||
پس از اعلام استقلال [[افغانستان]] از بریتانیا توسط امیر امانالله در ۱۹۱۹م، حیات بیگم، مادر شاه، گنبد دیگری در کنار گنبد قبلی ساخت. بعدها سید علیاحمد حجت گنبدهای بیشتری را در این زیارتگاه، ساخت. در حال حاضر، این حرم شش [[گنبد]] دارد.<ref>.[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ "Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> | پس از اعلام استقلال [[افغانستان]] از بریتانیا توسط امیر امانالله در ۱۹۱۹م، حیات بیگم، مادر شاه، گنبد دیگری در کنار گنبد قبلی ساخت. بعدها سید علیاحمد حجت گنبدهای بیشتری را در این زیارتگاه، ساخت. در حال حاضر، این حرم شش [[گنبد]] دارد.<ref>.[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ "Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
===پیشینه روضه سخی=== | ===پیشینه روضه سخی=== | ||
بر اساس برخی منابع، ابومسلم بعد از قیام در ۱۲۹ق و تصرف [[خراسان]]، او تابوت امام علی را از کوفه به | بر اساس برخی منابع، ابومسلم بعد از قیام در ۱۲۹ق و تصرف [[خراسان]]، او تابوت امام علی را از کوفه به بلخ منتقل کرد و آن را در قریهٔ خواجهخیران و در محلی مشهور به تلعلی دفن کرد و لوحی نیز بر آن نهاد.<ref>لاری، تاریخچهٔ مزارشریف، 1349ش، ص26.</ref> اولینبار ابوسعید هروی در کتاب «رحلۀ الهرویه» در قرن سوم [[تقویم هجری قمری|هجری]] از مرقد حضرت علی در بلخ یاد کرده است.<ref>حبیبی، «مجمعالغرایب و مطالب خواندنی آن»، 1335ش، ص363.</ref> بعد از او ابوالحسن هروی متوفی ۶۱۱ق در کتاب «الاشارات الی معرفۀ الزیارات»،<ref>هروی، الاشارات الی معرفةالزیارات، ۱۴۲۳ق، ص77؛ غرناطی، تحفةالالباب و نخبةالاعجاب، ۱۴۱۳ق. ص162.</ref> معینالدین اسفزاری نیز در حدود ۸۹۸ق،<ref>اسفزاری، روضات الجنات فی أوصاف مدینة هرات، ج1، 1338ش، ص160.</ref> و سلطانمحمد بن درویش بلخی در کتاب «مجمعالغرایب» در حدود ۹۳۴ق<ref>حبیبی، «روضهٔ سخی»، 1340ش، ص42.</ref> به معرفی این مرقد پرداختهاند. | ||
بیشتر روایات مذهبی شیعی بیانگر وجود مرقد حضرت علی در نجف<ref>امین، اعیانالشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> و روایات تاریخی مؤید وجود آن بارگاه در مزارشریف است. با توجه به این منابع روایی، شیعیان افغانستان همانند دیگر شیعیان جهان معتقد به وجود بارگاه آن حضرت در نجف هستند، اما عموم مردم افغانستان با توجه به منابع تاریخی به بودن مرقد امام علی در مزارشریف باور محکمی دارند.<ref>امین، اعیانالشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> | بیشتر روایات مذهبی شیعی بیانگر وجود مرقد حضرت علی در نجف<ref>امین، اعیانالشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> و روایات تاریخی مؤید وجود آن بارگاه در مزارشریف است. با توجه به این منابع روایی، شیعیان افغانستان همانند دیگر شیعیان جهان معتقد به وجود بارگاه آن حضرت در نجف هستند، اما عموم مردم افغانستان با توجه به منابع تاریخی به بودن مرقد امام علی در مزارشریف باور محکمی دارند.<ref>امین، اعیانالشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> | ||
| خط ۱۲۰: | خط ۱۲۰: | ||
بزرگانی از صوفیه همچون سیدعبدالله مختار، شیخ عمو و شیخ عبدالله مالانی به زیارت و ملازمت این مکان سفارش کردهاند.<ref>حسینی، مزارت هرات، 1346ش، ص12.</ref> | بزرگانی از صوفیه همچون سیدعبدالله مختار، شیخ عمو و شیخ عبدالله مالانی به زیارت و ملازمت این مکان سفارش کردهاند.<ref>حسینی، مزارت هرات، 1346ش، ص12.</ref> | ||
حدود نیمقرن است که مردم هرات در [[نوروز]] به آن زیاتگاه رفته و مراسم جَنده یا جهنده بالا را اجرا میکنند. در این مراسم علمی را به نام «علم شاه اولیا مرتضی علی» در صحن زیارت برافراشته و در حدود چهل روز بهصورت برافراشته نگه میدارند و مردم برای گرفتن حاجتهای خود به آنجا میروند. این علم شبیه علمی است که در زیارت مزارشریف، زیارت سخی [[کابل]] و شاه مرتضی جبرئیل و [[یحیی | حدود نیمقرن است که مردم هرات در [[نوروز]] به آن زیاتگاه رفته و مراسم جَنده یا جهنده بالا را اجرا میکنند. در این مراسم علمی را به نام «علم شاه اولیا مرتضی علی» در صحن زیارت برافراشته و در حدود چهل روز بهصورت برافراشته نگه میدارند و مردم برای گرفتن حاجتهای خود به آنجا میروند. این علم شبیه علمی است که در زیارت مزارشریف، زیارت سخی [[کابل]] و شاه مرتضی جبرئیل و [[یحیی ابن زید|امامزاده یحیی]] در [[سرپل]]، در نوروز برپا میشود. مردم در اجرای این مراسم عقیده دارند که اگر این علم بهراحتی استوار شود آن سال آسان و بهدور از امراض و خشکسالی خواهد بود؛ ولی اگر بهسختی برافراشته شود آن سال، سال سخت و با مشقت خواهد بود.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13940513000780/- «سلطان آقا زیارتگاه و مأمن عاشقان خاندان رسولالله، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
مردم شیعه هرات در طول سال، صبحهای جمعه به این مزار رفته، مراسم دعای ندبه و مناجات برگزار میکنند. بعد از آن به زیارت اموات خود رفته، فاتحه میخوانند و خیرات میدهند.<ref>[http://heratbastan.blogfa.com/post/7 یاری، «مزار میر عبدالواحد شهید، پدر عبدالعظیم حسنی»، وبلاگ هرات باستان.]</ref> | مردم شیعه هرات در طول سال، صبحهای جمعه به این مزار رفته، مراسم دعای ندبه و مناجات برگزار میکنند. بعد از آن به زیارت اموات خود رفته، فاتحه میخوانند و خیرات میدهند.<ref>[http://heratbastan.blogfa.com/post/7 یاری، «مزار میر عبدالواحد شهید، پدر عبدالعظیم حسنی»، وبلاگ هرات باستان.]</ref> | ||
| خط ۲۳۹: | خط ۲۳۹: | ||
== زیارتگاه خرقه شریف == | == زیارتگاه خرقه شریف == | ||
خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر | خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر اکرم]] است که در حال حاضر در زیارتگاهی در ولایت [[قندهار]] نگهداری میشود. این لباس مورد احترام مردم بوده و چند زیارتگاه برای آن ساخته شده است. | ||
بر اساس منابع موجود، | بر اساس منابع موجود، پیامبر اکرم وصیت کرده بود که جامهٔ او به اویس قرنی داده شود تا برای امت او دعا کند. پس از وفات اویس، این لباس در غار حرا گذاشته شد. سپس فردی بهنام دوستمحمد که فرد صالح و زاهدی بود، جامهٔ پیامبر را به بغداد مرکز حکومت بنیعباس منتقل کرد. تیمور گورکانی وقتی بغداد را گرفت، خرقه را به [[سمرقند]]، مرکز حکومت خود برد و برای نگهداری آن، [[مسجد]] و گنبدی بنا کرد. پس از مرگ تیمور، خرقهٔ شریفه، به [[بخارا]] منتقل شد. در ۱۰۴۲ش، حاکم بخارا تصمیم گرفت که خرقه را به خُتن، مرکز ترکستان چین ببرد؛ اما دو نفر از صوفیان که با این کار مخالف بودند، لباس را برداشته و به [[بلخ]] بردند. در ۱۰۷۶ش دو صوفی دیگر لباس را برداشته و بهسمت هندوستان بردند، اما میر یاربیگ، حاکم [[بدخشان]]، آنها را از راه برگرداند و در قلعهٔ «جوزون»، مرکز بدخشان نگهداری کرد. در ۱۱۴۶ش، این لباس بهدستور [[احمدشاه ابدالی]]، به قصد انتقال به قندهار، از بدخشان به [[کابل]] منتقل و بهمدت ۸ ماه در آنجا نگهداری شد. در این مدت، افراد زیادی از کابل و اطراف به زیارت خرقه آمدند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/زیارت_خرقه_شریف «زیارت خرقه شریف»، وبسایت ویکی شیعه.]</ref> سپس، کاروان خرقه، از مسیر مَیدان وَردَک، [[غزنی]]، مُقُر، قَلَات و شهر صفا در مرداد ۱۱۴۷ش به شهر قندهار رسید.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وبسایت خبرگزای پارس تودی.]</ref> | ||
در وصف مشخصات ظاهری خرقه نبوی گفتهاند که این خرقه، لباسی پشمی و ضخیم از موی نازک و خالص شتر و به رنگ آسمانی است. اندازهٔ خرقهٔ شریف کوتاهتر از قامت انسان بنظر میآید. جلوی لباس، با رشتهٔ پشمی دوخته شده و آستینهای آن کوتاهتر از خود جامه است. این لباس بهمرور زمان فرسوده شده است.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وبسایت خبرگزای پارس تودی.]</ref> | در وصف مشخصات ظاهری خرقه نبوی گفتهاند که این خرقه، لباسی پشمی و ضخیم از موی نازک و خالص شتر و به رنگ آسمانی است. اندازهٔ خرقهٔ شریف کوتاهتر از قامت انسان بنظر میآید. جلوی لباس، با رشتهٔ پشمی دوخته شده و آستینهای آن کوتاهتر از خود جامه است. این لباس بهمرور زمان فرسوده شده است.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وبسایت خبرگزای پارس تودی.]</ref> | ||
