پرش به محتوا

روز ملی خلیج فارس: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
بدون خلاصۀ ویرایش
سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>روز ملی خلیج فارس؛</big>''' دهم اردیبهشت مصادف با سالروز اخراج پرتغالی‌ها از خلیج‌ فارس.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =روز ملی خلیج فارس.png 
| زیرنویس تصویر    =اکران تصویر گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در یکی از معابر شهر تهران، اردیبهشت ۱۴۰۴ش 
| image_alt        =تصویر گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در شهر تهران
| فایل پادکست      =روز ملی خلیج فارس.ogg 
| حجم فایلپادکست    =9/96 
| تاریخ پادکست      =29-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


روز ملی خلیج‌فارس معادل با دهم اردیبهشت است که از سال ۱۳۸۴ش در تقویم رسمی ایران ثبت شده است. هدف از اختصاص روز ملی به آن، پاسداشت هویت تاریخی و مقابله با تحریفات برخی کشورها در استفاده از نام جعلی خلیج عربی است. این روز هم‌زمان با سالگرد اخراج پرتغالی‌ها از منطقۀ خلیج فارس در سال ۱۶۲۲م است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی       =


== معرفی ==
| نخستین کاربرد    =  
در قرن شانزدهم میلادی، پرتغال با اشغال [[جزیره هرمز]] و کنترل مسیرهای تجاری، بیش از صد سال بر خلیج‌فارس حاکمیت داشت. در دورۀ شاه‌عباس اول صفوی، با یک طرح راهبردی، این اشغالگری پایان یافت و در سال ۱۶۲۲م نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلی‌خان موفق شدند جزیره هرمز را آزاد کنند. بر پایۀ اسناد تاریخی، خروج نهایی پرتغالی‌ها از سواحل ایران در بازه‌ای ۹ روزه، از ۲۱ تا ۳۰ آوریل ۱۶۲۲م، مصادف با اول تا دهم اردیبهشت، صورت گرفت. این رویداد، مبدأ بازتثبیت حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس شد. به پاس این پیروزی دهم اردیبهشت به‌عنوان نماد پایان اشغال پرتغال و روز ملی خلیج فارس گرامی داشته می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6816009/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»،  خبرگزاری مهر.]</ref>
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =  
| مورد احترام      =  
| آثار مرتبط        =  
}}
'''{{درشت|روز ملی خلیج فارس؛}}''' دهم اردیبهشت مصادف با سالروز اخراج پرتغالی‌ها از خلیج فارس.


پیشنهاد نامگذاری روز ملی خلیج‌ فارس نخستین بار در دی‌ماه ۱۳۸۳ش توسط روزنامه‌نگار و پژوهشگر هرمزگانی، به استاندار وقت هرمزگان ارائه شد. این پیشنهاد در سال ۱۳۸۴ش در شورای فرهنگ عمومی کشور به تصویب رسید و دهم اردیبهشت به‌عنوان روز ملی خلیج‌ فارس در تقویم رسمی ایران ثبت شد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%B1%DB%B0-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
روز ملی خلیج‌ فارس مصادف با [[۱۰ اردیبهشت|دهم اردیبهشت]] است که از سال ۱۳۸۴ش در تقویم رسمی ایران ثبت شده است. هدف از اختصاص روز ملی به [[خلیج فارس]]، پاسداشت هویت تاریخی آن و مقابله با تحریفات برخی کشورها در استفاده از نام جعلی برای این خلیج است. این روز هم‌زمان با سالگرد [[بازپس‌گیری هرمز|اخراج پرتغالی‌ها]] از منطقهٔ خلیج فارس در سال ۱۶۲۲م است.


== هدف ==
== پیشینه ==
این نام‌گذاری که به‌مثابه یک اقدام ملی و پدافند غیرعامل در برابر نفوذ فرهنگی بیگانگان است، با دو هدف صورت گرفته است:<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725870/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%90-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
در قرن شانزدهم میلادی، پرتغال با اشغال [[جزیره هرمز|جزیرهٔ هرمز]] و کنترل مسیرهای تجاری، بیش از صد سال بر خلیج‌فارس حاکمیت داشت. در دورهٔ [[شاه‌عباس اول]]، این اشغالگری پایان یافت و در سال ۱۶۲۲م نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلی‌خان موفق شدند جزیرهٔ هرمز را آزاد کنند. بر پایهٔ اسناد تاریخی، خروج نهایی پرتغالی‌ها از سواحل ایران در بازه‌ای ۹ روزه، از [[۲۱ آوریل|۲۱]] تا [[۳۰ آوریل]] ۱۶۲۲م، مصادف با اول تا دهم [[اردیبهشت]]، صورت گرفت. این رویداد، مبدأ بازتثبیت حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس شد. به پاس این پیروزی، دهم اردیبهشت به‌صورت نمادین با عنوان [[روز ملی خلیج فارس]] گرامی داشته می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6816009/روز-ملی-خلیج-فارس-تلاقی-تاریخ-هویت-و-حاکمیت «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»،  خبرگزاری مهر.]</ref>


۱. '''تأکید و پاسداری از هویت تاریخی و ملی خلیج فارس به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از تمدن و جغرافیای ایران؛'''<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%B1%DB%B0-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> نام خلیج فارس ریشه در متون کهن، نقشه‌های تاریخی و آثار معتبر جهانی دارد و قرن‌ها از سوی مورخان، جغرافی‌دانان و نهادهای بین‌المللی چون سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده‌ است.<ref>[https://netherlands.mfa.gov.ir/portal/newsview/765550 «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.]</ref>
پیشنهاد نام‌گذاری روز ملی خلیج فارس نخستین بار در دی ۱۳۸۳ش توسط روزنامه‌نگار و پژوهشگر هرمزگانی، به استاندار وقت هرمزگان ارائه شد. این پیشنهاد در سال ۱۳۸۴ش در [[شورای فرهنگ عمومی کشور]] به تصویب رسید و دهم اردیبهشت به‌عنوان روز ملی خلیج فارس در تقویم رسمی ایران ثبت شد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/چرا-۱۰-اردیبهشت-روز-ملی-خلیج-فارس-است «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>


۲. '''مقابلۀ فعال با تحریفات تاریخی و رد ادعاهای برخی کشورها در مورد نام جعلی خلیج عربی؛'''<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%B1%DB%B0-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> انتخاب روز ملی خلیج‌فارس، پاسخی نمادین به جنجال‌های مکرر بر سر نام این منطقه است. این جنجال طی دهه‌ها، بارها از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران برخی کشورهای عرب‌زبان مانند امارات متحده عربی، کویت و عربستان سعودی دامن زده شده است. آنان برای مقابله با ایران یا تأکید بر اختلافات موجود بر سر [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس]]، از نام خلیج عربی استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/710721-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.]</ref> استدلال آنان بر عرب‌زبان بودن ساحل‌نشینان کنونی و جدایی تاریخی برخی سواحل از حکومت مرکزی ایران استوار است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/710721-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.]</ref>
== هدف ==
این نام‌گذاری که به‌مثابه یک اقدام ملی و [[پدافند غیرعامل]] در برابر [[نفوذ فرهنگی]] بیگانگان است، با دو هدف صورت گرفته است:<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725870/خلیج-فارس-گهوارۀ-تمدن‌های-بزرگ-بشری-در-پاس‌داشتِ-روز-ملی-خلیج-فارس «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


ریشه‌های جعل نام، به دهۀ ۱۳۳۰ش و تحریک مستقیم استعمار انگلیس بازمی‌گردد. پس از ملی شدن صنعت نفت ایران و قطع روابط تهران و لندن، نمایندۀ سیاسی انگلیس در بحرین از سال ۱۳۲۹ش اصطلاح ساحل عربی را برای مناطق تحت‌الحمایه جنوب خلیج‌ فارس رواج داد. به‌تدریج و با اهداف سیاسی، این عبارت به خلیج عربی تغییر یافت و سپس به کل این آبراه تعمیم داده شد. اصطلاح خلیج عربی برای نخستین‌بار به‌صورت مکتوب، توسط رودریک اوون، نمایندۀ سیاسی انگلیس در خلیج‌ فارس، در کتابی به همین نام در سال ۱۹۵۸م ارائه شد. تا آن زمان هیچ اختلافی درباره نام خلیج‌فارس وجود نداشت و تمامی منابع معتبر جهانی در اروپا، آمریکا و آسیا، از این نام استفاده می‌کردند.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/710721-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.]</ref>
۱. پاسداری از [[هویت تاریخی]] و [[هویت ملی|ملی]] خلیج فارس به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از تمدن و جغرافیای ایران؛<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/چرا-۱۰-اردیبهشت-روز-ملی-خلیج-فارس-است «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> نام خلیج فارس ریشه در متون کهن، نقشه‌های تاریخی و آثار معتبر جهانی دارد و قرن‌ها از سوی مورخان، جغرافی‌دانان و نهادهای بین‌المللی چون [[سازمان ملل متحد]] به رسمیت شناخته شده است.<ref>[https://netherlands.mfa.gov.ir/portal/newsview/765550 «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.]</ref>
[[پرونده:روز ملی خلیج فارس۱.jpg|جایگزین=نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس|بندانگشتی|نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس، مربوط به سال ۱۷۸۷.]]
۲. مقابلهٔ فعال با تحریفات تاریخی و رد ادعاهای برخی کشورها در مورد نام جعلی خلیج عربی؛<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/چرا-۱۰-اردیبهشت-روز-ملی-خلیج-فارس-است «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> برخی کشورهای عرب‌زبان مانند [[امارات متحده عربی]]، [[کویت]] و [[عربستان سعودی]] با تأکید بر اختلافات موجود بر سر [[جزایر ایرانی خلیج فارس]]، از نام خلیج عربی استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/710721-اردیبهشت-روزملی-خلیج-فارس «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.]</ref> این اصطلاح ساختگی برای نخستین‌بار به‌صورت مکتوب، توسط رودریک اوون، نمایندهٔ سیاسی انگلیس در خلیج فارس، در سال ۱۹۵۸م ارائه شدبه کار رفت. پیش از آن، اختلافی دربارهٔ نام خلیج‌ فارس وجود نداشت و تمامی منابع معتبر در [[اروپا]]، [[آمریکا]] و [[آسیا]]، از این نام استفاده می‌کردند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/710721-اردیبهشت-روزملی-خلیج-فارس «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.]</ref>


== کارکرد ==
== کارکرد ==
روز ملی خلیج فارس فرصتی برای بیان نقش ایران در برقراری امنیت دریانوردی، ترویج همزیستی مسالمت‌آمیز در منطقه و ارتقای سطح گفت‌وگو دانسته می‌شود.<ref>[https://netherlands.mfa.gov.ir/portal/newsview/765550 «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.]</ref> نکوداشت روز ملی خلیج‌فارس، فرصتی برای نمایش جاذبه‌های گردشگری خلیج‌ فارس و همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه و آبادانی این منطقه است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725870/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%90-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
روز ملی خلیج فارس فرصتی برای بیان نقش ایران در برقراری [[امنیت دریایی]]، ترویج [[همزیستی مسالمت‌آمیز]] در منطقه و ارتقای سطح گفت‌وگو دانسته می‌شود.<ref>[https://netherlands.mfa.gov.ir/portal/newsview/765550 «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.]</ref> نکوداشت روز ملی خلیج‌فارس، فرصتی برای نمایش [[جاذبه‌های گردشگری]] خلیج فارس و همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه و آبادانی این منطقه است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725870/خلیج-فارس-گهوارۀ-تمدن‌های-بزرگ-بشری-در-پاس‌داشتِ-روز-ملی-خلیج-فارس «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
 
== برنامه‌های روز ملی خلیج فارس ==
[[پرونده:روز ملی خلیج فارس۲.jpg|جایگزین=گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان|بندانگشتی|گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر، اردیبهشت ۱۴۰۴ش.]]
هر ساله به این مناسبت، برنامه‌های گسترده‌ای در سراسر کشور و به‌ویژه در استان‌های ساحلی جنوب ایران برگزار می‌شود. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، [[جشنواره خلیج‌ فارس|جشنوارهٔ خلیج‌ فارس]] است<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/چرا-۱۰-اردیبهشت-روز-ملی-خلیج-فارس-است «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> که برنامه‌های آن شامل اجرای [[موسیقی]]، نمایشگاه‌های هنری شامل آثار [[نقاشی]]، [[صنایع دستی]]، معرفی آثار ادبی و تاریخی، ارائه غذاهای سنتی و نشست‌های علمی،<ref>[https://khalijefarsfh.ir/ «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس.]</ref> شب شعر شاعران، اهتزاز [[پرچم ایران|پرچم جمهوری اسلامی ایران]]، رژه قایق‌های صیادی، [[جشنواره عودنوازان خلیج فارس]]، جشنواره عکس و پوستر مقاومت، [[جشنواره تئاتر مونولوگ]]، جشنواره موسیقی ساحلی و هنرهای محیطی است.<ref>[https://tejaratjonoubonline.ir/98037/هرمزگان-میزبان-فصل-تازهای-از-روایت-خ/ «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین.]</ref>


== برنامه‌های روز ملی ==
== نگارخانه ==
هر ساله به مناسبت این روز، برنامه‌های گسترده‌ای در سراسر کشور و به‌ویژه در استان‌های ساحلی جنوب ایران برگزار می‌شود. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، جشنواره خلیج‌فارس است<ref>[https://snn.ir/fa/news/1256291/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%B1%DB%B0-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> که برنامه‌های آن شامل اجرای موسیقی، نمایشگاه‌های هنری شامل آثار نقاشی، صنایع دستی، معرفی آثار ادبی و تاریخی، ارائه غذاهای سنتی و نشست‌های علمی،<ref>[https://khalijefarsfh.ir/ «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس.]</ref> شب شعر شاعران، اهتزاز [[پرچم ایران|پرچم]] جمهوری اسلامی ایران، رژه قایق‌های صیادی، جشنواره عودنوازان خلیج فارس، جشنواره عکس و پوستر مقاومت، جشنواره تئاتر مونولوگ، جشنواره موسیقی ساحلی و هنرهای محیطی است.<ref>[https://tejaratjonoubonline.ir/98037/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE/ «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین.]</ref>
<gallery widths="250" heights="250">
پرونده:روز ملی خلیج فارس۳.jpg|جایگزین=اکران طرح خلیج فارس در دیوارنگاره میدان ونک|اکران طرح خلیج فارس در دیوارنگاره میدان ونک، آبان ۱۴۰۴ش
پرونده:روز ملی خلیج فارس۴.jpg|جایگزین=دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) با طرحی از خلیج همیشه فارس و سه جزیره ایرانی|دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) با طرحی از خلیج همیشه فارس و سه جزیره ایرانی، آبان ۱۴۰۳
پرونده:روز ملی خلیج فارس۵.jpg|جایگزین=نام خلیج فارس در نقشه جغرافیایی ایران که در سال ۱۸۸۳ در دوره قاجار منتشر شده|بخشی از نقشه جغرافیایی ایران که در سال ۱۸۸۳ در دوره قاجار منتشر شده و در کتابخانه کنگره ایالات متحده نگهداری می‌شود و در آن نام خلیج فارس ذکر شده است
پرونده:روز ملی خلیج فارس۶.jpg|خیابانی با نام خلیج فارس در مصر
پرونده:روز ملی خلیج فارس۷.jpg|جایگزین=تلگراف ناصر به ابراهیم الراید-فرمانده محترم نیروی دریایی بحرین در خلیج فارس|تلگرافی که از سوی ناصر به ابراهیم الراید ارسال شده و در آن او را با عنوان «فرمانده محترم نیروی دریایی بحرین در خلیج فارس» خطاب کرده است.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۸.jpg|جایگزین=نامه ویلیام نیونهام، نماینده بمبئی-نام خلیج فارس|نامه ویلیام نیونهام، نماینده بمبئی، به ستوان دیوید ویلسون، نماینده دیپلماتیک بریتانیا، که در آن نام خلیج فارس ذکر شده و مربوط به سال ۱۸۲۷ است و در آرشیو قطر نگهداری می‌شود.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۹.jpg|پرچم ایران در عمق خلیج فارس
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۰.jpg|جایگزین=نام خلیج فارس در راهنمای مقررات دریانوردی|راهنمای مقررات دریانوردی مربوط به سال ۱۴۹۰ که توسط ابن ماجد الجعفری نوشته شده و در آن نام خلیج فارس ذکر شده است.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۱.jpg|جایگزین=نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی-محمد بن ذهبی|نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی با عنوان تاریخ اسلام و بزرگان آن نوشته محمد بن ذهبی، سال ۱۵۴۷، ذکر شده است.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۲.jpg|جایگزین=نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی- ابن الجزری|نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی با عنوان تاریخ کامل ابن الجزری (۱۳۵۰–۱۴۲۹) ذکر شده است.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۳.jpg|بزرگداشت روز ملی خلیج فارس
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۴.jpg|جایگزین=نقش بستن نام خلیج فارس در ورزشگاه|نقش بستن نام خلیج فارس برای دیدار تیم‌های پرسپولیس و ون پارس اصفهان
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۵.jpg|پرچم «خلیج فارس» هواداران ملوان در ورزشگاه
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۶.jpg|جایگزین=گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان|گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر، اردیبهشت 1404ش
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۷.jpg|نقشه جغرافیایی اروپایی خلیج فارس در سال ۱۹۱۷
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۸.jpg|جایگزین=بزرگداشت روز ملی خلیج فارس با حضور خانواده های شهدای ناو دنا|بزرگداشت روز ملی خلیج فارس با حضور خانواده های شهدای ناو دنا و جمعی از بازماندگان صبح روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵
پرونده:روز ملی خلیج فارس۱۹.jpg|جایگزین=نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس|نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس، مربوط به سال ۱۷۸۷.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۲۰.jpg|جایگزین=آیین‌نامه مربوط به آزادی بردگان عرب|آیین‌نامه مربوط به آزادی بردگان عرب که در ۱۵ فوریه ۱۹۳۳ توسط دولت بریتانیا منتشر شده و در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۲۱.jpg|جایگزین=نامه تاریخی سرهنگ لوئیس پلی، نماینده دیپلماتیک بریتانیا در خلیج فارس|نامه تاریخی سرهنگ لوئیس پلی، نماینده دیپلماتیک بریتانیا در خلیج فارس، به ترکی بن فیصل آل سعود در ۱۶ ژانویه ۱۸۶۵، که در آن عبارت «خلیج فارس» به کار رفته است.
پرونده:روز ملی خلیج فارس۲۲.jpg|جایگزین=خلیج فارس در نامه‌ای از عبدالعزیز بن آل سعود|نامه‌ای از عبدالعزیز بن آل سعود، بنیان‌گذار پادشاهی عربستان سعودی، در سال ۱۹۶۸ که در آن نام خلیج فارس ذکر شده است
پرونده:روز ملی خلیج فارس۲۳.jpg|جایگزین=ساحل جنوبی خلیج فارس در قلمرو ایران در نقشه جغرافیایی عثمانی|ساحل جنوبی خلیج فارس در قلمرو ایران در نقشه جغرافیایی عثمانی، سال ۱۷۲۹.
</gallery>


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}


== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1404ش.
* «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
* «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس، تاریخ بازدید: 24 اردیبهشت 1405ش.
* «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1404ش.
* «چرا امروز ۱۰ اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
* «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1404ش.
* «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
* «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1399ش.
* «خلیج فارس، گهوارهٔ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
* «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1404ش.
* «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
* «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1405ش.
* «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1405ش.
* «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۱۷

روز ملی خلیج فارس
تصویر گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در شهر تهران
اکران تصویر گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در یکی از معابر شهر تهران، اردیبهشت ۱۴۰۴ش


روز ملی خلیج فارس؛ دهم اردیبهشت مصادف با سالروز اخراج پرتغالی‌ها از خلیج فارس.

روز ملی خلیج‌ فارس مصادف با دهم اردیبهشت است که از سال ۱۳۸۴ش در تقویم رسمی ایران ثبت شده است. هدف از اختصاص روز ملی به خلیج فارس، پاسداشت هویت تاریخی آن و مقابله با تحریفات برخی کشورها در استفاده از نام جعلی برای این خلیج است. این روز هم‌زمان با سالگرد اخراج پرتغالی‌ها از منطقهٔ خلیج فارس در سال ۱۶۲۲م است.

پیشینه

در قرن شانزدهم میلادی، پرتغال با اشغال جزیرهٔ هرمز و کنترل مسیرهای تجاری، بیش از صد سال بر خلیج‌فارس حاکمیت داشت. در دورهٔ شاه‌عباس اول، این اشغالگری پایان یافت و در سال ۱۶۲۲م نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلی‌خان موفق شدند جزیرهٔ هرمز را آزاد کنند. بر پایهٔ اسناد تاریخی، خروج نهایی پرتغالی‌ها از سواحل ایران در بازه‌ای ۹ روزه، از ۲۱ تا ۳۰ آوریل ۱۶۲۲م، مصادف با اول تا دهم اردیبهشت، صورت گرفت. این رویداد، مبدأ بازتثبیت حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس شد. به پاس این پیروزی، دهم اردیبهشت به‌صورت نمادین با عنوان روز ملی خلیج فارس گرامی داشته می‌شود.[۱]

پیشنهاد نام‌گذاری روز ملی خلیج فارس نخستین بار در دی ۱۳۸۳ش توسط روزنامه‌نگار و پژوهشگر هرمزگانی، به استاندار وقت هرمزگان ارائه شد. این پیشنهاد در سال ۱۳۸۴ش در شورای فرهنگ عمومی کشور به تصویب رسید و دهم اردیبهشت به‌عنوان روز ملی خلیج فارس در تقویم رسمی ایران ثبت شد.[۲]

هدف

این نام‌گذاری که به‌مثابه یک اقدام ملی و پدافند غیرعامل در برابر نفوذ فرهنگی بیگانگان است، با دو هدف صورت گرفته است:[۳]

۱. پاسداری از هویت تاریخی و ملی خلیج فارس به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از تمدن و جغرافیای ایران؛[۴] نام خلیج فارس ریشه در متون کهن، نقشه‌های تاریخی و آثار معتبر جهانی دارد و قرن‌ها از سوی مورخان، جغرافی‌دانان و نهادهای بین‌المللی چون سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است.[۵]

نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس
نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس، مربوط به سال ۱۷۸۷.

۲. مقابلهٔ فعال با تحریفات تاریخی و رد ادعاهای برخی کشورها در مورد نام جعلی خلیج عربی؛[۶] برخی کشورهای عرب‌زبان مانند امارات متحده عربی، کویت و عربستان سعودی با تأکید بر اختلافات موجود بر سر جزایر ایرانی خلیج فارس، از نام خلیج عربی استفاده می‌کنند.[۷] این اصطلاح ساختگی برای نخستین‌بار به‌صورت مکتوب، توسط رودریک اوون، نمایندهٔ سیاسی انگلیس در خلیج فارس، در سال ۱۹۵۸م ارائه شدبه کار رفت. پیش از آن، اختلافی دربارهٔ نام خلیج‌ فارس وجود نداشت و تمامی منابع معتبر در اروپا، آمریکا و آسیا، از این نام استفاده می‌کردند.[۸]

کارکرد

روز ملی خلیج فارس فرصتی برای بیان نقش ایران در برقراری امنیت دریایی، ترویج همزیستی مسالمت‌آمیز در منطقه و ارتقای سطح گفت‌وگو دانسته می‌شود.[۹] نکوداشت روز ملی خلیج‌فارس، فرصتی برای نمایش جاذبه‌های گردشگری خلیج فارس و همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه و آبادانی این منطقه است.[۱۰]

برنامه‌های روز ملی خلیج فارس

گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر، اردیبهشت ۱۴۰۴ش.

هر ساله به این مناسبت، برنامه‌های گسترده‌ای در سراسر کشور و به‌ویژه در استان‌های ساحلی جنوب ایران برگزار می‌شود. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، جشنوارهٔ خلیج‌ فارس است[۱۱] که برنامه‌های آن شامل اجرای موسیقی، نمایشگاه‌های هنری شامل آثار نقاشی، صنایع دستی، معرفی آثار ادبی و تاریخی، ارائه غذاهای سنتی و نشست‌های علمی،[۱۲] شب شعر شاعران، اهتزاز پرچم جمهوری اسلامی ایران، رژه قایق‌های صیادی، جشنواره عودنوازان خلیج فارس، جشنواره عکس و پوستر مقاومت، جشنواره تئاتر مونولوگ، جشنواره موسیقی ساحلی و هنرهای محیطی است.[۱۳]

نگارخانه

پانویس

  1. «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر.
  2. «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.
  3. «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  4. «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.
  5. «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.
  6. «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.
  7. «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.
  8. «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین.
  9. «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.
  10. «خلیج فارس، گهوارۀ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  11. «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.
  12. «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس.
  13. «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین.

منابع

  • «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
  • «جشنواره بین‌المللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وب‌سایت دبیرانه دائمی جشنواره بین‌المللی فرهنگی هنری خلیج فارس، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
  • «چرا امروز ۱۰ اردیبهشت را روز ملی خلیج‌فارس نامگذاری کردند؟»، وب‌سایت اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
  • «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
  • «خلیج فارس، گهوارهٔ تمدن‌های بزرگ بشری/ در پاس‌داشتِ روز ملی خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
  • «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقه‌ای»، وب‌سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
  • «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
  • «هرمزگان میزبان فصل تازه‌ای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گستره‌ای ملی و بین‌المللی آغاز می‌شود»، وب‌سایت تجارت جنوب آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.