ایران‌پدیا

آذرمیدخت صفوی: تفاوت میان نسخه‌ها

دیداریویکی‌متن
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۰۳۶ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=آذرمیدخت صفوی|بندانگشتی|آذرمیدخت صفوی '''<big>آذرمیدخت صفوی</big>'''؛ بنیان‌گذار و رئیس مؤسسه تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه اسلامی علیگر هند.<br> دکتر آذرمیدخت صفوی با تأسیس مرکز تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه علیگ...» ایجاد کرد
 
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۰۳۶ ویرایش‌ها
 
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-53.jpg|جایگزین=آذرمیدخت صفوی|بندانگشتی|آذرمیدخت صفوی]]
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-53.jpg|جایگزین=آذرمیدخت صفوی|بندانگشتی|آذرمیدخت صفوی]]
'''<big>آذرمیدخت صفوی</big>'''؛ بنیان‌گذار و رئیس مؤسسه تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه اسلامی علیگر هند.<br>
'''{{درشت|آذرمیدخت صفوی؛}}''' بنیان‌گذار و رئیس مؤسسه تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه اسلامی علیگر هند.


دکتر آذرمیدخت صفوی با تأسیس مرکز تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه علیگر در هند، زبان فارسی را که صدها سال زبان رسمی شبه‌قاره بوده، در این سرزمین احیا کرد. او در سطح بین‌المللی چهره‌ای شناخته شده است و در همایش‌ها و سمینارهای ادبی با سخنرانی‌های دقیق خود به شناخت زبان فارسی در جهان، کمک کرده است. دکتر صفوی همچنین ارتباط خوبی با سیاستمداران و کارگزاران فرهنگی در ایران دارد و جوایز متعددی را از مقامات دولتی و فرهنگی در ایران، هند و در سطح بین‌‌المللی دریافت کرده است. او با توجه به اصالت ایرانی نیاکان خویش، خود را متعلق به هر دو فرهنگ ایران و هند می‌داند.
آذرمیدخت صفوی، زادهٔ ۱۹۵۲م در شمس‌آباد، [[هند]]، پژوهشگر، استاد دانشگاه و از چهره‌های برجستهٔ [[زبان فارسی|زبان]] و [[ادبیات فارسی]] در [[شبه‌قاره هند]] است. وی که تبارش به خاندان صفوی در [[ایران]] می‌رسد، بنیان‌گذار و رئیس مرکز تحقیقات زبان فارسی در [[دانشگاه اسلامی علیگر]] و رئیس [[انجمن استادان زبان فارسی در هند]] است. صفوی با تألیف بیش از ۳۰ [[کتاب]] و ۱۰۰ مقاله در حوزه‌های ادبیات، [[عرفان]] و روابط فرهنگی ایران و هند، نقش بسزایی در حفظ و ترویج زبان فارسی در هند ایفا کرده و از سوی چهره‌های ادبی با عنوان «بانوی اول زبان فارسی در هند» شناخته می‌شود. دریافت نشان ریاست‌جمهوری هند، جایزه [[جشنواره بین‌المللی فارابی]] و عضویت افتخاری در [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] ایران ازجمله افتخارات علمی او به‌شمار می‌رود.
==تولد و خانواده==
آذرمیدخت صفوی در سال 1952م در منطقۀ شمس‌آباد از اوتار پرادش در شمال هند متولد شد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.]</ref>  خانوادۀ وی از نسل خاندان صفوی ایران بودند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  خاندان صفوی که جدشان شیخ صفی‌الدین اردبیلی است، بیش از 200 سال بر ایران حکمرانی کردند.<ref>[https://deltabooks.ir/blog/155-safavid-Iranian-history.html «حکومت صفویان در تاریخ ایران»، وب‌سایت دلتا.]</ref>  در زمان نادرشاه افشار که صفویان در تنگنا و مضیقه قرار گرفته بودند به هند مهاجرت کردند و زبان فارسی توسط صفویان در هند به‌طور گسترده‌ای رواج یافت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص113.]</ref>  رحمت‌الله شاه‌صفوی از اجداد آذرمیدخت صفوی نیز در سال 1737م در زمان محمدشاه گورکانی به هند مهاجرت کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.]</ref>  ایرانیان در طول سالیانی که در هند ساکن شدند، با زنان هندی ازدواج کردند و ریشۀ فرزندان آنها ایرانی-هندی شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
پدر آذرمیدخت، محمدصادق صفوی از پژوهشگران شناخته شده در عرصۀ زبان و ادبیات فارسی بود. وی کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه علیگر دریافت کرد. مقاله‌های او در مجله‌های یغما و سخن، در ایران چاپ می‌شد. او با نویسندگان و مورخین مشهور ایرانی مانند محمدعلی جمال‌زاده، ایرج افشار، حبیب یغمایی و محمدابراهیم باستانی پاریزی در ارتباط بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> مادر او ممتازجهان، دختر پزشک معروف هندی و زنی تحصیل‌کرده و روشنفکر بود.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref>  پدربزرگ آذرمیدخت، «نواب‌الدوله شمس‌آبادی» نیز نویسنده‌ای شناخته شده در هند بود که بیش از 30 جلد کتاب به [[زبان فارسی]] تألیف کرد.<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%D9%8A قنبری، «پروفسور آزرميدخت صفوي»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref> 
==تحصیلات==
آذرمیدخت صفوی، پدرش را اولین معلم خود می‌داند که از کودکی اشعار فارسی را از کتاب‌های [[گلستان (کتاب)|گلستان]]، [[بوستان (کتاب)|بوستان]]، [[شاهنامه]]، [[دیوان حافظ]]، اسکندرنامۀ نظامی، اخلاق جلالی، دیوان خاقانی و ظهیر فاریابی<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref>  برای وی می‌خوانده و خواندنِ شعر را نیز به او یاد می‌داده است، به همین دلیل آذرمیدخت، از کودکی به زبان فارسی علاقه‌مند شده و در جوانی با تشویق‌های پدرش به تحصیلات عالیه در رشته زبان و ادبیات فارسی پرداخت. او در سال 1975م از پایان‌نامۀ خود با عنوان «[[سعدی شیرازی|سعدی]] شاعر غزل‌سرا و انسان‌دوست» دفاع کرد و دکترای خود را در این رشته گرفت. استاد راهنمای پایان‌نامۀ وی پروفسور نذیر احمد از دانشمندان بزرگ هندی بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  تز دکتری او مقایسه و مطالعۀ تطبیقی بین غزل‌سرایی سعدی و [[حافظ]] بوده است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
==سفر به ایران==
دکتر آذرمیدخت، پس از اخذ دکترا به ایران سفر کرد و به مدت شش ماه در دانشگاه تهران از محضر استادانی چون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، سیدجعفر شهیدی، جلال همایی، حبیب یغمایی، پرویز ناتل خانلری و محمدابراهیم باستانی پاریزی بهره برد و با زبان محاوره‌ای و جدید فارسی آشنایی پیدا کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص10.]</ref>  پس از آن دکتر صفوی به ایران سفرهای زیادی داشته است؛ البته استادان و بزرگان عرصۀ زبان و ادب فارسی در ایران هم مکرراً به هند سفرکرده‌اند و ارتباط تنگاتنگی بین دو کشور به‌منظور تبادل فرهنگی وجود دارد.<ref>[https://anjomanasar.ir/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%85%d9%86%d8%af-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%b3%d9%88%d8%b1-%d8%af%da%a9%d8%aa-2/ «بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
==ازدواج==
آذرمیدخت صفوی در سال 1981م با سید محمدعباس رضوی، استاد گروه مهندسی دانشگاه علیگر ازدواج کرد. وی پس از ازدواج به مدت چهار سال، همراه همسرش به انگلیس رفت و به مطالعۀ نسخ خط فارسی پرداخت و تعدادی کتاب را به انگلیسی ترجمه کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص11.]</ref> 
==تأسیس مرکز تحقیقات فارسی علیگر==
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-52.jpg|جایگزین= دانشگاه آزاد اسلامی -آذرمیدخت صفوی رییس- زبان فارسی دانشگاه علیگر هند|بندانگشتی|معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی با پروفسور آذرمیدخت صفوی رییس دپارتمان زبان فارسی دانشگاه علیگر هند]]
دکتر صفوی در سال 2006م، مرکز تحقیقات زبان فارسی را در دانشگاه اسلامی علیگر <ref group="یادداشت"> شهر علیگر، شهری فرهنگی و اسلامی است که زبان فارسی در آن رواج دارد. </ref>هند تأسیس کرد تا بتواند در حد توان خود در حفظ و نگهداری این میراث کهن بکوشد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص12.]</ref>  در این مرکز علاوه بر پرداختن به امور ادبی، تحقیقات بین‌رشته‌ای در حوزه‌های فلسفه، طب، بازرگانی، [[موسیقی]]، معماری و تاریخ انجام می‌شود. دکتر صفوی معتقد است چون زبان فارسی بیش از هشت‌صد سال زبان رسمی هندی‌ها بوده است، پس اطلاعات زیادی در این رشته‌ها در منابع فارسی وجود دارد که باید از آنها و تجربیات درون آنها استفاده کرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص110.]</ref> هم‌اکنون دانشجویان زیادی در سطح کارشناسی ارشد و دکترا در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>


==فعالیت‌ها==
== تولد و خانواده ==
*رئیس گروه زبان فارسی در دانشگاه علیگر به مدت 6 سال؛
آذرمیدخت صفوی در سال ۱۹۵۲م در منطقهٔ شمس‌آباد، از توابع اوتار پرادش در شمال هند متولد شد.<ref>قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.</ref> وی از نوادگان خاندان صفوی در ایران است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/گفت-و-گو-با-آذرمیدخت-صفوی؛-رئیس-مرکز-تحقیقات-فارسی-هند «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> این خاندان که نیای آنان [[شیخ صفی‌الدین اردبیلی]] است، بیش از دویست سال بر ایران حکومت کردند.<ref>[https://deltabooks.ir/blog/155-safavid-Iranian-history.html «حکومت صفویان در تاریخ ایران»، وب‌سایت دلتا.]</ref> نیاکان آذرمیدخت صفوی در زمان [[نادرشاه|نادرشاه افشار]] و هنگامی که صفویان در تنگنا قرار گرفتند، به هند مهاجرت کردند و نقش مؤثری در گسترش [[زبان فارسی در هند]] ایفا کردند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص113.]</ref> رحمت‌الله شاه‌صفوی، از نیاکان آذرمیدخت صفوی، در سال ۱۷۳۷م و در عهد محمدشاه گورکانی به هند مهاجرت کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص8.]</ref> ایرانیان مقیم هند در طول سال‌ها با زنان هندی ازدواج کردند و بدین‌ترتیب ریشهٔ فرزندان‌شان به‌تدریج ایرانی-هندی شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/گفت-و-گو-با-آذرمیدخت-صفوی؛-رئیس-مرکز-تحقیقات-فارسی-هند «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
*رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه علیگر؛
 
*عضو هیأت تحریریه مجلات «قند پارسی» و «ایندوایرانیکا»؛
محمدصادق صفوی، پدر آذرمیدخت، از پژوهشگران برجستهٔ زبان و ادبیات فارسی بود. وی مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه علیگر دریافت کرد. مقاله‌های او در مجله‌های یغما و سخن در ایران به چاپ می‌رسید. او با نویسندگان و مورخانی همچون [[محمدعلی جمال‌زاده]]، [[ایرج افشار]]، [[حبیب یغمایی]] و م[[حمدابراهیم باستانی پاریزی]] ارتباط داشت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/گفت-و-گو-با-آذرمیدخت-صفوی؛-رئیس-مرکز-تحقیقات-فارسی-هند «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> مادرش، ممتازجهان، دختر یک پزشک نامدار هندی و زنی تحصیل‌کرده و روشنفکر بود.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref> همچنین نواب‌الدوله شمس‌آبادی، پدربزرگ آذرمیدخت، نویسنده‌ای شناخته‌شده در هند بود که بیش از ۳۰ جلد کتاب به زبان فارسی تألیف کرد.<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/پروفسور-آزرميدخت-صفوي قنبری، «پروفسور آزرمیدخت صفوی»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>
*رئیس و مؤسس مرکز تحقیقات فارسی دانشگاه علیگر؛
 
*مدیریت مجلۀ فکر و نظر؛
== تحصیلات ==
*تدریس و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان دورۀ کارشناسی ارشد و دکترا؛
آذرمیدخت صفوی، پدر خود را نخستین معلمش می‌داند. پدرش از کودکی [[شعر فارسی|اشعار فارسی]] را از کتاب‌هایی همچون [[گلستان (کتاب)|گلستان]]، [[بوستان (کتاب)|بوستان]]، [[شاهنامه]]، [[دیوان حافظ]]، [[اسکندرنامه نظامی|اسکندرنامهٔ نظامی]]، [[اخلاق جلالی]]، دیوان [[خاقانی]] و [[ظهیرالدین فاریابی]] برای آذرمیدخت می‌خواند و خواندن شعر را نیز به او می‌آموخت.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص9.]</ref> آذرمیدخت از [[کودکی]] به زبان فارسی دلبسته شد و در [[جوانی]] با تشویق‌های پدرش به تحصیلات عالی در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی پرداخت. وی در سال ۱۹۷۵م از پایان‌نامهٔ خود با عنوان «سعدی شاعر غزل‌سرا و انسان‌دوست» دفاع کرد و دکترای خود را در این رشته دریافت کرد. استاد راهنمای پایان‌نامهٔ او [[نذیر احمد]]، ایران‌شناس و مدرس زبان فارسی در هند بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/Fa/news/83423/گفت-و-گو-با-آذرمیدخت-صفوی؛-رئیس-مرکز-تحقیقات-فارسی-هند «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> رسالهٔ دکتری آذرمیدخت به مطالعهٔ تطبیقی و مقایسهٔ غزل‌سرایی [[سعدی شیرازی|سعدی]] و [[حافظ]] اختصاص داشته است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
*رئیس انجمن استادان [[زبان فارسی در هند]].<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
 
==جوایز و افتخارات==
== ازدواج ==
*اعطای جایزۀ ویژه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران به مناسبت بزرگداشت او در سال 1384ش؛<ref>[https://anjomanasar.ir/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%85%d9%86%d8%af-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%b3%d9%88%d8%b1-%d8%af%da%a9%d8%aa-2/ «بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
آذرمیدخت صفوی در سال ۱۹۸۱م با سید محمدعباس رضوی، استاد گروه مهندسی دانشگاه علیگر ازدواج کرد. وی پس از ازدواج به مدت چهار سال، همراه همسرش به [[انگلستان|انگلیس]] رفت و به مطالعهٔ نسخ خط فارسی پرداخت و تعدادی کتاب را به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] ترجمه کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص11.]</ref>
*دریافت نشان از رئیس‌جمهور هند در سال 2005م؛
 
*دریافت جایزۀ بین‌المللی از سوی دولت ایران در سال 2008م؛
== سفر به ایران ==
*دریافت جایزۀ سعدی در سال 2010م و جایزه غالب از خانۀ فرهنگ در سال 2013م؛
آذرمیدخت، پس از اخذ دکترا به ایران سفر کرد و شش ماه در [[دانشگاه تهران]] از محضر استادانی چون [[بدیع‌الزمان فروزان‌فر]]، [[سید جعفر شهیدی]]، [[جلال همایی]]، [[حبیب یغمایی]]، [[پرویز ناتل خانلری]] و [[محمدابراهیم باستانی پاریزی]] بهره برد و با زبان محاوره‌ای و جدید فارسی آشنایی پیدا کرد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص10.]</ref> پس از آن دکتر صفوی به ایران سفرهای زیادی داشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref> در مراسم دیدار شاعران و اساتید ادبیات فارسی در [[نوروز]] ۱۴۰۳ش، آذرمیدخت صفوی هم به دیدار [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] رفت. وی [[سید علی خامنه‌ای]] را شخصیتی نادر می‌داند که سیاست و ادبیات را در خود جمع کرده است.<ref>[https://rasekhoon.net/media/show/1637608/آرزوی-بانوی-شاعر-هندوستانی-که-برآورده-شد-Ø «آرزوی بانوی شاعر هندوستانی که برآورده شد (خانم آذرمیدخت صفوی از شعرای هندوستان)»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
*جایزۀ مخصوص استادی ممتاز از سوی دانشگاه علیگر در سال‌های 2010 و 2012م؛
 
*دریافت جایزه ادبی میکش (از شاعران بزرگ معاصر در هند) در سال 2014م؛
== تأسیس مرکز تحقیقات فارسی علیگر ==
*عضویت در شورای علمی دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره از سوی ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال 1390ش؛<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص13.]</ref>
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-52.jpg|جایگزین= دانشگاه آزاد اسلامی -آذرمیدخت صفوی رئیس- زبان فارسی دانشگاه علیگر هند|بندانگشتی|معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی با پروفسور آذرمیدخت صفوی رئیس دپارتمان زبان فارسی دانشگاه علیگر هند]]
*دریافت حکم عضویت افتخاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال 1399ش؛<ref>[https://www.isna.ir/news/99092216956/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D «استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
آذرمیدخت در سال ۲۰۰۶م، مرکز تحقیقات زبان فارسی را در [[دانشگاه اسلامی علیگر]] هند تأسیس کرد تا در حفظ و نگهداری زبان فارسی بکوشد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص12.]</ref> در این مرکز، افزون بر امور ادبی، پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه‌هایی همچون [[فلسفه]]، طب، بازرگانی، [[موسیقی]]، [[معماری]] و [[تاریخ]] انجام می‌شود. آذرمیدخت صفوی بر این باور است که زبان فارسی بیش از هشتصد سال زبان رسمی هند بوده است؛ از این‌رو، منابع فارسی حاوی اطلاعات ارزشمندی در این رشته‌ها است که باید از آنها و تجربیات نهفته در آنها بهره گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص110.]</ref> هم‌اکنون دانشجویان بسیاری در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
*اعطای هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به دکتر صفوی در سال 1402ش.<ref>[https://farabiaward.ir/content/513/%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7% «تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی.]</ref>
 
==آثار==
== فعالیت‌ها ==
دکتر آذرمیدخت صفوی تاکنون بیش از سی کتاب و صد مقاله به زبان‌های فارسی، انگلیسی و اردو با موضوعاتی مانند ادبیات، نظم و نثر، فرهنگ و جامعه‌شناسی نگارش کرده است که تعدادی از آنها عبارتند از:
* رئیس گروه زبان فارسی در دانشگاه علیگر به مدت ۶ سال؛
*ادبیات انقلاب اسلامی پس از ۱۹۷۹م ( این کتاب به زبان انگلیسی و فارسی منتشر شده ‌است)؛
* رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه علیگر؛
*سلک السلوک؛<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* عضو هیئت تحریریه مجلات قند پارسی و ایندوایرانیکا؛
*صفویان در شمس‌آباد- هند؛
* رئیس و مؤسس مرکز تحقیقات فارسی دانشگاه علیگر؛
*تشریح الاقوام؛
* مدیریت مجلهٔ فکر و نظر؛
*اخبار الجمال؛
* تدریس و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان دورهٔ کارشناسی ارشد و دکترا؛
*تذکره بحر زخّار، سه جلد؛
* رئیس [[انجمن استادان زبان فارسی در هند]].<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
*معنویت مولانا در عصر حاضر؛
 
*تصوف و عرفان در ادبیات فارسی، دو جلد؛
== آثار ==
*تذکره‌نویسی در ادبیات فارسی، دو جلد؛
آذرمیدخت صفوی تاکنون بیش از ۳۰ کتاب و ۱۰۰ مقاله به زبان‌های [[زبان فارسی|فارسی]]، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] و [[زبان اردو|اردو]] با موضوعاتی مانند [[ادبیات]]، نظم و نثر، [[فرهنگ]] و [[جامعه‌شناسی]] نگارش کرده است؛ ازجمله:
*ادبیات داستانی فارسی، دو جلد؛
* ادبیات انقلاب اسلامی پس از ۱۹۷۹م (این کتاب به زبان انگلیسی و فارسی منتشر شده است)؛
*عرفات العاشقین، تصحیح و تدوین، دو جلد؛
* سلک السلوک<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
*نقش مثنوی در ادبیات فارسی، دو جلد؛
* تشریح الاقوام
*کوچۀ عشق (ترجمه داستان‌های کوتاه فارسی)؛<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%D9%8A قنبری، «پروفسور آزرميدخت صفوي»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>
* اخبار الجمال
*میراث مکتوب هند و ایران، دو جلد؛
* تذکره بحر زخّار
*نظم گزیده تصحیح و تدوین؛
* چهل ناموس
*چهل ناموس؛
* معنویت مولانا در عصر حاضر
*نقش غزل در ادبیات فارسی (تدوین)، دو جلد؛
* تاریخ محمدی
*حدیث هند در ادبیات فارسی (تدوین)؛
* ادبیات داستانی فارسی
*انسان‌گرایی و اخوت جهانی در شعر و ادب فارسی (تدوین)، دو جلد؛
* عرفات العاشقین، تصحیح و تدوین
*Revolution and Creativity (Survey of Post Islamic Literature, Art , Films)
* کوچهٔ عشق (ترجمه داستان‌های کوتاه فارسی)<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/پروفسور-آزرميدخت-صفوي قنبری، «پروفسور آزرمیدخت صفوی»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>
*اعجاز خسروی (ترجمه انگلیسی) ج۱، یو. ایس. ای؛
* میراث مکتوب هند و ایران
*مخ المعانی (تصحیح و تدوین)؛
* نظم گزیده تصحیح و تدوین
*تاریخ احمدی، ترجمه انگلیسی، لندن؛
* نقش غزل در ادبیات فارسی (تدوین)
*سعدی مرد بشردوست؛
* حدیث هند در ادبیات فارسی
*نقش‌های رنگ رنگ؛
* صفویان در شمس‌آباد هند
*حدیث هند در ادبیات فارسی؛
* تصوف و عرفان در ادبیات فارسی
*نفوذ فرهنگ و زبان و ادب فارسی در هند؛
* تذکره‌نویسی در ادبیات فارسی
*روابط هند و ایران؛
* نقش مثنوی در ادبیات فارسی
*نقش زبان و ادبیات فارسی در فرهنگ مشترک هند؛
* انسان‌گرایی و اخوت جهانی در شعر و ادب فارسی (تدوین)
*ادب‌شناسی؛
* اعجاز خسروی (ترجمه انگلیسی) ج۱، یو. ایس. ای
*تاریخ محمدی؛
* مخ المعانی (تصحیح و تدوین)
*مجموعه مقالات دربارۀ شعر فارسی اسدالله خان غالب.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
* تاریخ احمدی، ترجمه انگلیسی
در ضمن کتابی با عنوان زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی به کوشش انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در مورد وی به چاپ رسیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات.]</ref>
* سعدی مرد بشردوست
==ویژگی‌های اخلاقی==
* نقش‌های رنگ‌رنگ
دکتر آذرمیدخت صفوی علاوه بر مقام والای علمی، در بین دانشجویان و همینطور در محافل فرهنگی و ادبی بسیار محبوب و مورد توجه است. دلیل محبوبیت وی اخلاق نیکو، تواضع و فروتنی، سخن‌سنجی، مهربانی و صمیمیت وی است. با توجه به تعاریفی که از وی توسط افرادی که با او در ارتباط بوده‌اند دریافت شده است، دکتر آذرمیدخت، سرشار از عشق و محبت به دانشجویان و اطرافیان خود است به‌طوری که در اولین برخورد حس احترام را به خود برمی‌انگیزد و این‌که در وجود او هیچ‌گونه حس [[حسد|حسادت]] و کینه‌ورزی وجود ندارد و این گونه است که توانسته در زمینۀ علمی، فرهنگی و اجتماعی نام نیکی از خود بر جای بگذارد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
* حدیث هند در ادبیات فارسی
==دیدگاه دکتر صفوی درباره زبان فارسی==
* نفوذ فرهنگ و زبان و ادب فارسی در هند
دکتر صفوی ایران و هند را دارای اشتراکات فراوان فرهنگی و زبانی دانسته و آن را نشانۀ همبستگی و ارتباط تنگاتنگ ایرانیان و هندی‌ها از گذشته‌های دور عنوان می‌کند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2279704 «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref>  او زبان فارسی را زبانی ارزشمند در هند شمرده و بر اساس منابع تاریخی بیان می‌کند: قدمت زبان فارسی در هند به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و زبان باستانی ایران با سانسکریت هند اشتراکات ادبی زیادی دارد. در زمان محمود غزنوی تعداد زیادی از شاعران ایرانی همراه او به هند می‌آیند و ساکن هند می‌شوند. دورۀ گورکانیان دوران اوج شکوفایی زبان فارسی در هند است،<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>   از جمله شاعرانی که در آن دوره شعر فارسی سروده‌اند می‌توان به امیرخسرو دهلوی که به طوطی هند شهرت داشته، نام برد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
* روابط هند و ایران
 
* نقش زبان و ادبیات فارسی در فرهنگ مشترک هند
اما با سلطۀ انگلیسی‌ها بر هند، زبان فارسی که بیش از هشت قرن، زبان و عامل پیوستگی و وحدت بین هندی‌ها بود، با افول مواجه شد و زبان انگلیسی جایگزین آن شد و همین موجب اختلاف بین هندوها و مسلمانان شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>   پس از استقلال هند، بسیاری از دولتمردان هند به زبان فارسی و احیای آن اهمیت زیادی نشان دادند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> دکتر صفوی همچنین معتقد است که هندی‌ها برای آگاهی و شناخت کامل از تاریخ و فرهنگ خود باید به زبان فارسی آشنایی داشته باشند، زیرا بسیاری از منابع تاریخی آنها به فارسی بوده و برای استخراج اطلاعات از این منابع اصیل، باید با زبان فارسی آشنا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>
* ادب‌شناسی
 
* مجموعه مقالات دربارهٔ شعر فارسی اسدالله خان غالب.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
دکتر صفوی رشتۀ ادبیات فارسی پس از انقلاب اسلامی را برای اولین بار در دانشگاه علیگر، به‌منظور آشنایی دانشجویان با اشعار شاعران پس از انقلاب اسلامی ایران مانند قیصر امین‌پور، موسوی گرمارودی و عبدالجبار کاکایی راه‌اندازی کرد.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>   او در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود به عشق و علاقۀ وافر خود به زبان فارسی اشاره کرده و بیان کرده که خدا را شاکر است که جنون شعر فارسی داشته و به این جنون می‌بالد و خود را خدمتگزار کوچکی در زبان فارسی می‌داند.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AF-%D8 «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>    
== جوایز و افتخارات ==
==دیدگاه‌ها درباره دکتر صفوی==
* اعطای جایزهٔ ویژه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران به مناسبت بزرگداشت او در سال ۱۳۸۴ش؛<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر صفوی را چشم و چراغ استادان زبان و ادبیات فارسی و بانوی اول زبان فارسی در هند معرفی کرده و معتقد است کسانی که در چهل سال اخیر دغدغۀ زبان و ادب فارسی را داشته‌اند، بی تردید دکتر صفوی را در هند می‌شناسند. همچنین  مهدی محقق رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در مراسم تجلیل از آذرمیدخت صفوی، وی را از خادمان زبان فارسی در هند خواند و به پیوند عمیق بین ایران و هند از زمان‌های دور اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AF-%D8 «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پروفسور محمود عابدی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز ایران را به مثابه مادر نیک‌خلقی دانسته که دختر نیک‌خلق خود را در هند به یادگار گذاشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%85%d9%86%d8%af-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%b3%d9%88%d8%b1-%d8%af%da%a9%d8%aa-2/ «بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>  
* دریافت نشان از رئیس‌جمهور هند در سال ۲۰۰۵م؛
==نظر دکتر صفوی درباره آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران==
* دریافت جایزهٔ بین‌المللی از سوی دولت ایران در سال ۲۰۰۸م؛
در مراسم دیدار شاعران و اساتید ادبیات فارسی در نوروز 1403ش، دکتر آذرمیدخت صفوی هم به دیدار رهبر ایران رفت. وی آیت‌الله خامنه‌ای را شخصیتی نادر می‌داند که سیاست و ادبیات را در خود جمع کرده است.<ref>[https://rasekhoon.net/media/show/1637608/%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8 «آرزوی بانوی شاعر هندوستانی که برآورده شد (خانم آذرمیدخت صفوی از شعرای هندوستان)»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
* دریافت [[جایزه ادبی سعدی|جایزهٔ ادبی سعدی]] در سال ۲۰۱۰م و جایزه غالب از خانهٔ فرهنگ در سال ۲۰۱۳م؛
==یادداشت==
* جایزهٔ مخصوص استادی ممتاز از سوی دانشگاه علیگر در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲م؛
<references group="یادداشت" />
* دریافت جایزه ادبی میکش (از شاعران بزرگ معاصر در هند) در سال ۲۰۱۴م؛
==پانویس==
* عضویت در شورای علمی دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره از سوی ریاست [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] در سال ۱۳۹۰ش؛<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص13.]</ref>
{{پانویس}} 
* دریافت حکم عضویت افتخاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۹۹ش؛<ref>[https://www.isna.ir/news/99092216956/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D «استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
==منابع==
* هدیه [[جشنواره بین‌المللی فارابی]] در سال ۱۴۰۲ش.<ref>[https://farabiaward.ir/content/513/%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7% «تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی.]</ref>
*«آرزوی بانوی شاعر هندوستانی که برآورده شد (خانم آذرمیدخت صفوی از شعرای هندوستان)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 9 فروردین 1403ش.
 
*«استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 22 آذر 1399ش.
== ویژگی‌های اخلاقی ==
*«بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1403ش.
آذرمیدخت صفوی علاوه بر سوابق علمی، به دلیل ارتباط مؤثر با دانشجویان و ویژگی‌های شخصیتی، در محافل آکادمیک و فرهنگی مورد توجه و احترام است. همکاران و شاگردان وی، او را شخصیتی متواضع، سرشار از عشق و تأثیرگذار در عرصه‌های علمی و اجتماعی توصیف کرده‌اند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
*«بزرگداشت بانوی‌ دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تاریخ درج مطلب: 22 آذر 1398ش.
 
*«پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1397ش.
== دیدگاه دکتر صفوی دربارهٔ زبان فارسی ==
*«تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی، تاریخ درج مطلب: 23 مهر 1402ش.
آذرمیدخت صفوی [[ایران]] و [[هند]] را دارای اشتراکات فراوان فرهنگی و زبانی دانسته و آن را نشانهٔ همبستگی و ارتباط تنگاتنگ ایرانیان و هندی‌ها از گذشته‌های دور عنوان می‌کند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2279704 «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref> او [[زبان فارسی]] را زبانی ارزشمند در هند شمرده و براساس منابع تاریخی بیان می‌کند: قدمت زبان فارسی در هند به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و زبان باستانی ایران با [[زبان سانسکریت|سانسکریت]] هند اشتراکات ادبی زیادی دارد. در زمان [[محمود غزنوی]] تعداد زیادی از شاعران ایرانی همراه او به هند می‌آیند و ساکن هند می‌شوند. دورهٔ [[گورکانیان]] دوران اوج شکوفایی زبان فارسی در هند است،<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> ازجمله شاعرانی که در آن دوره، [[شعر فارسی]] سروده‌اند می‌توان به [[امیرخسرو دهلوی]] اشاره کرد که به طوطی هند شهرت داشته است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> با سلطهٔ انگلیسی‌ها بر هند، زبان فارسی که بیش از هشت قرن، زبان و عامل پیوستگی و وحدت بین هندی‌ها بود، با افول مواجه شد و زبان انگلیسی جایگزین آن شد و همین موجب اختلاف بین [[هندو|هندوها]] و [[مسلمان|مسلمانان]] شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref> پس از استقلال هند، بسیاری از دولتمردان هند به زبان فارسی و احیای آن اهتمام ورزیدند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> وی همچنین معتقد است که هندی‌ها برای آگاهی و شناخت کامل از تاریخ و فرهنگ خود باید به زبان فارسی آشنایی داشته باشند، زیرا بسیاری از منابع تاریخی آنها به فارسی بوده و برای استخراج اطلاعات از این منابع اصیل، باید با زبان فارسی آشنا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>
*«حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1394ش.
 
*«حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاكرم كه جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1394ش.
آذرمیدخت رشتهٔ ادبیات فارسی پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] را برای اولین بار در دانشگاه علیگر، به‌منظور آشنایی دانشجویان با اشعار شاعران معاصر ایران مانند [[قیصر امین‌پور]]، [[سید علی موسوی گرمارودی|موسوی گرمارودی]] و [[عبدالجبار کاکایی]] راه‌اندازی کرد.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> او در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود بارها از دلبستگی عمیق خود به زبان فارسی سخن گفته و تأکید کرده است که [[خدا]] را شاکر است که جنون شعر فارسی دارد. وی به این جنون افتخار می‌کند و خود را خدمتگزار کوچکی در عرصهٔ زبان فارسی می‌داند.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
*«حکومت صفویان در تاریخ ایران»، وب‌سایت دلتا، تاریخ بازدید: 1 اردیبهشت 1403ش.
 
*دهلوی، اظهر و صفوی، آذرمیدخت، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، کتاب ماه ادبیات، سال چهارم، شماره 48، 1390ش.
== دیدگاه‌ها دربارهٔ دکتر صفوی ==
*«زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1403ش.
[[غلامعلی حداد عادل]]، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دکتر صفوی به‌عنوان چشم و چراغ استادان زبان و ادبیات فارسی و بانوی اول زبان فارسی در هند، یاد کرده و معتقد است؛ تمام کسانی که در چهار دههٔ اخیر دغدغهٔ زبان و ادب فارسی داشته‌اند، بدون تردید وی را در هند می‌شناسند. همچنین [[مهدی محقق]]، رئیس [[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]]، در مراسم تجلیل از آذرمیدخت صفوی، وی را از خادمان زبان فارسی در هند خواند و به پیوند دیرینهٔ ایران و هند اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> [[محمود عابدی]]، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز ایران را به مادری نیک‌خَلق تشبیه کرده که دختر نیک‌خَلق خود را در هند به یادگار گذاشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
*قنبری، امید، «پروفسور آزرميدخت صفوي»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، تاریخ درج مطلب: 4 مهر 1396ش.
 
*قنبری، امید، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1394ش.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ایران به پاس تلاش‌های آذرمیدخت صفوی، کتاب «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی» را تدوین و منتشر کرده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات.]</ref>
*«گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ به‌روزرسانی: 30 آبان 1394ش.
== پانویس ==
*«گفت‌وگو با آذرمیدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 30 مهر 1394ش.
{{پانویس}}
 
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آرزوی بانوی شاعر هندوستانی که برآورده شد (خانم آذرمیدخت صفوی از شعرای هندوستان)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۳ش.
* «استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۳۹۹ش.
* «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تاریخ بازدید: ۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۳۹۸ش.
* «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۳۹۷ش.
* «تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مهر ۱۴۰۲ش.
* «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۴ش.
* «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۴ش.
* «حکومت صفویان در تاریخ ایران»، وب‌سایت دلتا، تاریخ بازدید: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* دهلوی، اظهر و صفوی، آذرمیدخت، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، کتاب ماه ادبیات، سال چهارم، شماره ۴۸، ۱۳۹۰ش.
* «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات، تاریخ بازدید: ۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* قنبری، امید، «پروفسور آزرمیدخت صفوی»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۳۹۶ش.
* قنبری، امید، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۹۴ش.
* «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ به‌روزرسانی: ۳۰ آبان ۱۳۹۴ش.
* «گفت‌وگو با آذرمیدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مهر ۱۳۹۴ش.
{{پایان منابع}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/آذرمیدخت_صفوی»