جشن تکلیف: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =جشن-تکلیف.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =جشن تکلیف دانشآموزان پسر در حضور رهبر انقلاب | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =جشن تکلیف.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =9/19 | |||
| تاریخ پادکست =31-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''جشن تکلیف'''</big>؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن. | <big>'''جشن تکلیف'''</big>؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن. | ||
| خط ۶: | خط ۳۵: | ||
مراسم جشن تکلیف یا همان جشن عبادت یکی از مراسمهایی است که برای پسران و دخترانی که تازه بالغ شدهاند، برگزار میشود.<ref>[https://rayad.org/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد.]</ref> | مراسم جشن تکلیف یا همان جشن عبادت یکی از مراسمهایی است که برای پسران و دخترانی که تازه بالغ شدهاند، برگزار میشود.<ref>[https://rayad.org/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد.]</ref> | ||
==نشانههای بلوغ در دختران و پسران== | ==نشانههای بلوغ در دختران و پسران== | ||
از نشانههای بلوغ میتوان به بيرون آمدن منى، روييدن موى درشت بالاى اندام جنسی و سن (کامل شدن 9 سال قمری برای دختران و كامل شدن 15 سال قمرى برای پسران)<ref>کاملشدن 9 سال قمری دختران (معادل 8 سال و 8 ماه و 20 روز) و کامل شدن 15 سال قمری پسران (معادل 14 سال و 6 ماه و 15 روز) است. </ref> اشاره کرد؛ هرکدام از این نشانهها زودتر پدیدار شود، فرد باید همانند یک انسان بزرگ به انجام عبادات بپردازد و از آنچه خدا ممنوع کرده است، پرهیز کند. نخستین عادت ماهانه و بارداری نیز از نشانههای اختصاصی بلوغ دختران است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA «بلوغ»، ویکیشیعه.]</ref> | از نشانههای [[بلوغ]] میتوان به بيرون آمدن منى، روييدن موى درشت بالاى اندام جنسی و سن (کامل شدن 9 سال قمری برای دختران و كامل شدن 15 سال قمرى برای پسران)<ref>کاملشدن 9 سال قمری دختران (معادل 8 سال و 8 ماه و 20 روز) و کامل شدن 15 سال قمری پسران (معادل 14 سال و 6 ماه و 15 روز) است. </ref> اشاره کرد؛ هرکدام از این نشانهها زودتر پدیدار شود، فرد باید همانند یک انسان بزرگ به انجام عبادات بپردازد و از آنچه خدا ممنوع کرده است، پرهیز کند. نخستین عادت ماهانه و بارداری نیز از نشانههای اختصاصی بلوغ دختران است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA «بلوغ»، ویکیشیعه.]</ref> | ||
==مبدع جشن تکلیف== | ==مبدع جشن تکلیف== | ||
قدمت برگزاری این جشن به قرن هفتم هجری قمری بازمیگردد و از افتخارات سید بن طاووس،<ref>فقیه، محدث، عارف، ادیب و شاعر شیعیان.</ref> (۵۸۹-۶۶۴ق) است. وی پس از اینکه وارد سال شانزدهم عمر خود شد، خود را لایق درک محضر الهی، مخاطب دستورات خدا و فرمانبرداری از خداوند دید. بنابراین با دعوت، پذیرایی و شیرینیدادن به مردم جشن بندگی خود را برپا کرد و این جشن را «جشن تشریف» نامید؛ زیرا او معتقد بود که در این روز بهطور رسمی به شرف و افتخار دین اسلام رسیده است. وی در حقیقت، بر این باور بود که در این روز «مُشرَّف» شده است و نَه «مکلّف». از این رو، او به انجام اعمال دینی عشق میورزید و انجام دستورات الهی را همراه با سختی و زحمت نمیدانست؛ بلکه آن را باعث شادمانی و شایستهٔ جشن تلقی میکرد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13960507001286/-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس، مبدع «جشن تکلیف» در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس.]</ref> | قدمت برگزاری این جشن به قرن هفتم هجری قمری بازمیگردد و از افتخارات سید بن طاووس،<ref>فقیه، محدث، عارف، ادیب و شاعر شیعیان.</ref> (۵۸۹-۶۶۴ق) است. وی پس از اینکه وارد سال شانزدهم عمر خود شد، خود را لایق درک محضر الهی، مخاطب دستورات خدا و فرمانبرداری از خداوند دید. بنابراین با دعوت، پذیرایی و شیرینیدادن به مردم جشن بندگی خود را برپا کرد و این جشن را «جشن تشریف» نامید؛ زیرا او معتقد بود که در این روز بهطور رسمی به شرف و افتخار دین اسلام رسیده است. وی در حقیقت، بر این باور بود که در این روز «مُشرَّف» شده است و نَه «مکلّف». از این رو، او به انجام اعمال دینی عشق میورزید و انجام دستورات الهی را همراه با سختی و زحمت نمیدانست؛ بلکه آن را باعث شادمانی و شایستهٔ جشن تلقی میکرد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13960507001286/-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس، مبدع «جشن تکلیف» در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۷۴: | ||
*فیلمبرداری و عکسگرفتن؛ | *فیلمبرداری و عکسگرفتن؛ | ||
*بدرقه با ردکردن از زیر قرآن.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.]</ref> | *بدرقه با ردکردن از زیر قرآن.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.]</ref> | ||
==شکرانۀ جشن تکلیف== | ==شکرانۀ جشن تکلیف== | ||
در این مراسم نوجوانان به شکرانهٔ پیدا کردن شایستگی برای سخن گفتن خدا با آنها، به کارهای زیر میپردازند: | در این مراسم نوجوانان به شکرانهٔ پیدا کردن شایستگی برای سخن گفتن خدا با آنها، به کارهای زیر میپردازند: | ||
| خط ۵۹: | خط ۸۹: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*«ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش. | *«ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش. | ||
*«آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش. | *«آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش. | ||
| خط ۸۸: | خط ۱۱۹: | ||
*نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش. | *نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش. | ||
*«وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش. | *«وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
ویکی ر | |||
'''<big>جشن تکلیف</big>'''؛ جشن مذهبی برای دختران و پسران نوبالغ. | |||
جشن تکلیف، مراسم دینی- مذهبی است که در کشورهای اسلامی برای دختران مسلمان نهساله و پسران مسلمان پانزدهساله به شکل خانوادگی یا جمعی در منزل، مسجد، حسینیه یا مدرسه برگزار میشود. برگزاری این جشن نشاندهندۀ رسیدن نوجوانان به مرحلۀ التزام تکلیف دینی و احراز صلاحیت برای انجام واجبات و ترک محرمات است. در هنگام اجرای جشن تکلیف برنامههای متنوع فرهنگی از قبیل قرائت قرآن، سخنرانی، سرود، [[شعر فارسی|شعر]]، اهدای جوایز و صرف انواع خوراکی اجرا میشود. | |||
==سن تکلیف== | |||
تکلیف در اصطلاح شرعی بهمعنای اوامر و نواهی خداوند برای انجام یا ترک برخی امور توسط بندگان است. در فقه اسلامی، زمانی به فرد، مکلف گفته میشود که صلاحیت انجام یا ترک امور را داشته باشد؛ این صلاحیت معمولا در بازه سِنی مشخصی تحقق مییابد. فقیهان [[مسلمان]]، سن تکلیف را برای دختران، پایان نهسالگی و برای پسران پایان پانزدهسالگی دانستهاند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1833069/%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85 هاشمی، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، 1383ش، ص42-43.]</ref> | |||
[[ | ==مفهومشناسی== | ||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برپایی آیین شکرانۀ رسیدن نوجوانان به سن تکلیف بهصورت گستردهای رواج یافت که با نام «جشن تکلیف» یا «جشن عبادت» از آن یاد میشود.<ref> [https://keyluck.ir/homework-party-ideas/ «ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت.]</ref> در این جشن، نوجوانان به جهت رسیدن به شرایط عمومی تکلیف مانند [[بلوغ]]، [[عقل زن|عقل]]، [[علم]] و قدرت، تکریم میشوند.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص45.]</ref> از این منظر، جشن تکلیف نوعی ابراز رضایت و شادمانی بهخاطر تکامل جسمی و عقلی نوجوان و رسیدن او به مرحلهای است که میتواند مخاطب شریعت در انجام تکالیف دینی باشد.<ref> [https://www.beytoote.com/religious/sundries/duty1.html «جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
==پیشینه== | |||
سید رضیالدین علی بن طاووس، مشهور به سید بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ق)، در پایان پانزدهسالگی، جشنی برای خود برپا کرد و به میهمانان اعلام کرد که این جشن تشریف من است.<ref> [https://www.mizanonline.ir/fa/news/333649/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان.]</ref> او برای فرزند خود محمد نیز با حضور اعضای [[خانواده]] در شهر نجف، جشن تکلیف برگزار کرد و رسیدن به سن تکلیف را «عید» و «رسم الهی» معرفی کرد. وی در آداب جشن تکلیف کتابی به نام «التشریف بتعیین وقت التکلیف» نوشت.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> فرهنگ برگزاری جشن تکلیف با الهام از آموزههای اسلامی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بهتدریج نهادینه شد و امروزه این جشن با آداب و برنامههای خاص برپا میشود.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص12.]</ref> | |||
==جشن تکلیف در ادیان مختلف== | |||
جشن تکلیف در آیین زرتشت برای نوجوانان بین 7-15سالگی با عنوان «سدرهپوشی» و «کشتی بندان» با پوشیدن پیراهن سفید و بستن کمربند آیینی انجام میشد. جشن تکلیف در دین یهودیت نیز با عنوان «برمیتسوا» یا «بت میتسوا» در دوازدهسالگی دختران و سیزدهسالگی پسران برگزار و اعلام میشود که زین پس نوجوان خود مسئول اعمال خویش است. مراسم «غسل تعمید» در مسیحیت نیز گونهای جشن تکلیف برای ورود انسان مسیحی به مرحلۀ «تأیید» دانسته شده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1978138/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8% یوسفیان، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، 1401ش، ص67-68.]</ref> | |||
==آداب جشن تکلیف== | |||
آداب ویژۀ جشن تکلیف، آن را از دیگر جشنهای آیینی متمایز میسازد. در فرهنگ اسلامی، به یاد داشتن زمان دقیق تولد برای محاسبۀ بلوغ سنی، دارای اهمیت است و انجام اعمالی چون غسل، [[توبه نصوح|توبه]]، پوشیدن لباس پاکیزه، برپایی نماز و سجدۀ شکر، [[صدقه|صدقهدادن]] و آشنایی بیشتر با مسائل اعتقادی، از جمله آداب جشن تکلیف دانسته شده است.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> | |||
==شیوههای برگزاری== | |||
این جشن در [[مسجد|مساجد]]، مدارس یا حسینهها بهصورت دستهجمعی و در منزل بهصورت خصوصی و با حضور اعضای خانواده برگزار میشود و برنامههای متنوعی دارد.<ref> [https://www.delgarm.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81.a305539 «نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم.]</ref> جشن تکلیف در حالت گروهی، به دو صورت پسرانه و دخترانه در مسجد، [[مدرسه]] و یا حرم [[اهلبیت]] برگزار شود. در این مراسم برنامههای مختلفی چون سرود، اعطای هدایا، خواندن قرآن و اقامۀ نماز اجرا میشود. در سال 1399ش جشن تکلیف ویژۀ دختران با عنوان «شدهام نه ساله» در حرم حضرت معصومه در شهر قم با حضور 150 دختر نوجوان برگزار شد.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/7694589/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین در 1402ش جشن تکلیف 250 دختران نوجوان از کشورهای عراق، سوریه، نیجریه، پاکستان، افغانستان، لبنان، هندوستان، بحرین، عربستان و ایران در حرم امام رضا برگزار شد.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3866844/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B0%DB%B0-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D «جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | |||
این جشن گاهی در خانه و توسط والدین برگزار میشود و همراه با تزئین منزل و تدارک خوراکیهای ویژه است و نوجوانان از این جشن خاطرات خوشی را تا سالها با خود دارند. در جشن تکلیف دختران به پوشش دینی مانند چادر و تدارک تاج بندگی، اهتمام ویژهای وجود دارد.<ref> [https://keyluck.ir/assignment-celebration/ «هرآنچه باید در بارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت.]</ref> | |||
==کارکردها== | |||
امروزه جشن تکلیف در فرهنگ مسلمانان و بهویژه [[شیعه|شیعیان]]، به عنوان عید، سنت حسنه و نمونهای از تعظیم شعائر الهی شناخته میشود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> این جشن، راهی برای آگاهی نوجوانان از صلاحیت آنها در پذیرش مسئولیتهای دینی و تکالیف الهی است.<ref> [https://www.ibrahimamini.com/fa/node/886 «برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی.]</ref> آشنایی بیشتر با تکالیف شرعی، اهتمام بیشتر به رعایت حجاب شرعی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301732/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B4%D9%86%20%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81&score=24.0&rownumbe معصومی، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، 1395ش، ص41.]</ref> افزایش انگیزه برای فراگیری معارف دینی و انجام واجبات و ترک محرمات، عشق ورزیدن به خداوند،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/348049/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8% جعفری، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، 1387ش، ص43.]</ref> آگاهی از مسئولیتهای فردی و اجتماعی،<ref> [https://www.leader.ir/fa/content/26296/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.]</ref> نهادینهسازی پوشش دینی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/449241/%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87?q=%d8%ac%d8%b4%d9%86%20%d8%aa%da%a9%d9%84%db%8c%d9%81%20%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%86&score=17.0&rownumber=5 براتی، «حجاب و رسانه»، 1387ش، ص97.]</ref> ایجاد خاطرۀ شیرین تربیتی و معنوی برای دختران و پسران و آفتزدایی از زندگی دینی، از کارکردهای جشن تکلیف است.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص25، 26، 27، 28، 29 و 30.]</ref> | |||
==اهمیت جشن تکلیف در نظر آیتالله خامنهای== | |||
جشن تکلیف از نظر آیتالله خامنهای بسیار مهم است و او بهصورت مکرر با حضور در این جشن بر اهمیت آن تأکید ورزیده است؛ برای مثال در 1375ش در استان آذربایجان غربی جمعی از دختران نوبالغ در حضور وی جشن تکلیف خود را برگزار کردند. در 1381ش نیز جشن تکلیف دختران و پسران نوبالغ همراه با نماز جماعت با حضور او برپا شد. در 1395ش جشن تکلیف پسرانه با حضور آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد. در 14 بهمن 1401ش جشن تکلیف دختران با نام «جشن فرشتهها» همراه با نماز جماعت با حضور و امامت آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی تهران برگزار شد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5702166/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A رجایی، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از«جشن فرشتهها» تلخ شد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
==برگزاری جشن تکلیف در کشورهای مختلف== | |||
امروزه جشن تکلیف در کشورهای مختلفی که مسلمانان و بهویژه شیعیان، حضور دارند با آداب ویژهای برگزار میشود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1401ش. | |||
*براتی، عبدالعلی، «حجاب و رسانه»، نشریۀ فرهنگ کوثر، شمارۀ 76، 1387ش. | |||
*«برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی، تاریخ بازدید: 21 دی 1402ش. | |||
*«جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1394ش. | |||
*«جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1402ش. | |||
*«جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 22 دی 1402ش. | |||
*«جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 22 اسفند 1399ش | |||
*جعفری، اسمر، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، نشریۀ پیوند، شمارۀ 345-346، 1387ش. | |||
*رجایی، زینب، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از جشن فرشتهها تلخ شد؟»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 بهمن 1401ش. | |||
*«سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1396ش. | |||
*محمدی ریشهری، محمد، جشن تکلیف ویژۀ پسران، قم، موسسۀ فرهنگی دارالحدیث، 1375ش. | |||
*«مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: 14 بهمن 1401ش. | |||
*معصومی، مسعود، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، نشریۀ مبلغان، شمارۀ 209، 1395ش. | |||
*«نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1402ش. | |||
*یوسفیان، الهام، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، نشریۀ فرهنگ پژوهش، شمارۀ 49، 1401ش. | |||
*هاشمی، محمدمنصور، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، دانشنامۀ جهان اسلام، ج8، 1383ش. | |||
*«هرآنچه باید دربارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1402ش. | |||
ویکی ز | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۵۴
 جشن تکلیف دانشآموزان پسر در حضور رهبر انقلاب | |
پادکست مقاله | 🡇
|
جشن تکلیف؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن.
جشن تکلیف یک برنامهٔ شیرین تربیتی برای بزرگداشت رسیدن دختران و پسران به آغاز بندگی خداوند است. مراسم جشن تکلیف همزمان با بالغ شدن دختران و پسران در خانه و مدرسه برگزار میشود.
مفهومشناسی
مراسم جشن تکلیف یا همان جشن عبادت یکی از مراسمهایی است که برای پسران و دخترانی که تازه بالغ شدهاند، برگزار میشود.[۱]
نشانههای بلوغ در دختران و پسران
از نشانههای بلوغ میتوان به بيرون آمدن منى، روييدن موى درشت بالاى اندام جنسی و سن (کامل شدن 9 سال قمری برای دختران و كامل شدن 15 سال قمرى برای پسران)[۲] اشاره کرد؛ هرکدام از این نشانهها زودتر پدیدار شود، فرد باید همانند یک انسان بزرگ به انجام عبادات بپردازد و از آنچه خدا ممنوع کرده است، پرهیز کند. نخستین عادت ماهانه و بارداری نیز از نشانههای اختصاصی بلوغ دختران است.[۳]
مبدع جشن تکلیف
قدمت برگزاری این جشن به قرن هفتم هجری قمری بازمیگردد و از افتخارات سید بن طاووس،[۴] (۵۸۹-۶۶۴ق) است. وی پس از اینکه وارد سال شانزدهم عمر خود شد، خود را لایق درک محضر الهی، مخاطب دستورات خدا و فرمانبرداری از خداوند دید. بنابراین با دعوت، پذیرایی و شیرینیدادن به مردم جشن بندگی خود را برپا کرد و این جشن را «جشن تشریف» نامید؛ زیرا او معتقد بود که در این روز بهطور رسمی به شرف و افتخار دین اسلام رسیده است. وی در حقیقت، بر این باور بود که در این روز «مُشرَّف» شده است و نَه «مکلّف». از این رو، او به انجام اعمال دینی عشق میورزید و انجام دستورات الهی را همراه با سختی و زحمت نمیدانست؛ بلکه آن را باعث شادمانی و شایستهٔ جشن تلقی میکرد.[۵]
اهمیت جشن تکلیف
از نظر سید بن طاووس سن تکلیف همان رسیدن به سن کمال عقلی است که فرد را شایستهٔ تکلیف از سوی خداوند متعال کرده است؛ از این رو، لازم است که انسان منتظر فرا رسیدن چنین روزی باشد و آن را از بهترین روزهای زندگی به شمار آورده و بهعنوان عید به آن نگاه کند و هر سال آن روز را با صدقه دادن و شکرگزاری به خاطر نعمت عقلی که خدا به او داده است، سپری کند.[۶]
مراسم جشن تکلیف در ایران
این رویداد مذهبی یکی از جشنهای مهم در ایران است.[۷] این جشن که یادآور یک مرحلهٔ شیرین در زندگی انسان مسلمان است،[۸] در اکثر خانوادهها و مدارس کشور بهشکل باشکوهی به اجرا در میآید و تا مدتها در ذهن نوجوانان باقی میماند.[۹] در سال 1401ش نیز صدها تن از دانشآموزان دختر ایرانی، آغاز فصل بندگی خود را با حضور رهبر انقلاب اسلامی ایران جشن گرفتند. آیتالله خامنهای در این مراسم، جشن تکلیف را یک عید واقعی دانست که فرد از آن لحظه، قابلیت «مخاطبِ خدا شدن»، را که رتبهای بسیار با ارزش در انسانیت است، پیدا میکند.[۱۰]
مراسم جشن تکلیف در سایر کشورها
علاوه بر ایران، مراسم جشن تکلیف در کشورهای اسلامی، مانند لبنان،[۱۱] سوریه،[۱۲] افغانستان،[۱۳] نیجریه[۱۴]،هند،[۱۵] گینه،[۱۶] پاکستان،[۱۷] عراق،[۱۸] روسیه[۱۹] و در مراکز اسلامی کشورهایی مانند کنگو،[۲۰] انگلیس،[۲۱] آلمان[۲۲] و آمریکا[۲۳] برگزار میشود.
جشن تکلیف بینالمللی
در سال 1400ش، مراسم جشن شکوفههای بهشتی برای دختران تازه مکلّف یازده کشور اسلامی، شامل افغانستان، آذربایجان، ایران، پاکستان، سوریه، عراق، لبنان، گامبیا، گینه، نیجریه و هندوستان برای نخستین بار در سطح بینالمللی و در حرم مطهر رضوی برگزار شد.[۲۴]
مکان برگزاری جشن تکلیف
معمولاً مراسم جشن تکلیف برای دختران و پسران در خانه و مدرسه برگزار میشود. برای برگزاری جشن تکلیف در خانه، دعوت از همسالان و افرادی که تناسب لازم با این فضای معنوی و اخلاقی را دارند، باعث افزایش تأثیرگذاری مراسم است.[۲۵] در مدارس نیز جشن تکلیف برای دانشآموزانی که تازه به بلوغ رسیدهاند، بهصورت همزمان برگزار میشود[۲۶]و اولین نکته در برگزاری مراسم، بزرگبودن فضا و برگزاری مراسم در فضای معنوی مانند مسجد و حسینیه است.[۲۷] همچنین نمازخانه، سالن اجتماعات، حیاط مدرسه، پارک، پایگاههای گردشی و فرهنگسراها[۲۸] از جمله مکانهای برگزاری مراسم جشن تکلیف است.
شیوهٔ برگزاری مراسم جشن تکلیف
این مراسم باید به گونهای برگزار شود که لذت معنوی این جشن به نوجوانان منتقل شود و محتوای جشن در پرورش و رشد روحی و فکری آنان اثرگذار باشد؛[۲۹] لذا کارشناسان تربیتی برای برگزاری جشنی به یاد ماندنی، برنامههای زیر را پیشنهاد میدهند: انتخاب مکان و زمان مناسب، انتخاب مجری، دعوت از سخنران، تهیهٔ هدیه، تعهدنامه، لوح و بستهٔ جشن تکلیف و پذیرایی؛[۳۰]
- انجامدادن تزییناتی خاص با استفاده از پارچهٔ ساتن سفید و رنگی، روبان، بادکنک، تور سفید و گلهای تزیینی؛
- تهیهٔ لباس سفید و تاج بندگی برای تقویت اعتمادبهنفس فرد مکلّف؛
- دعوت از مهمانان؛
- قرائت قرآن؛
- اجرای نمایش با موضوع اطاعت از خدا و نماز؛
- برگزاری مسابقه؛
- خواندن سرود جشن تکلیف؛[۳۱]
- اهدای بستهٔ جشن تکلیف برای دختران، شامل چادرنماز، کیف و سجاده و هدیه، مانند چادر مشکی مدلدار، عطر، قرآن رنگی، مقنعههای دخترانه، ساقدست و روسری، تونیک دخترانه[۳۲] و بستهٔ جشن تکلیف پسران، شامل سجاده، مهر رکعتشمار، تسبیح، قبلهنما و قرآن جیبی و هدیهٔ مناسب، مانند بازیهای فکری، کتاب، نرمافزار آموزش قرائت قرآن و رفتن به اردوی گردشی و زیارتی؛[۳۳]
- سخنرانی کارشناس دین در مورد مسائل اعتقادی، اخلاقی و فقهی مانند انتخاب مرجع تقلید؛
- اقامهٔ نماز جماعت؛
- خواندن دستهجمعی تعهدنامه بعد از اقامهٔ نماز؛
- پهنکردن سفرهٔ جشن تکلیف و پذیرایی؛
- تهیه کیک جشن تکلیف؛
- اهدای لوح یادبود مراسم؛
- فیلمبرداری و عکسگرفتن؛
- بدرقه با ردکردن از زیر قرآن.[۳۴]
شکرانۀ جشن تکلیف
در این مراسم نوجوانان به شکرانهٔ پیدا کردن شایستگی برای سخن گفتن خدا با آنها، به کارهای زیر میپردازند:
- سجدهٔ شکر؛
- صدقه دادن؛
- سلام بر فرشتگان؛
- پناهبردن به خدا از شرّ شیطان.[۳۵]
جشن تکلیف مجلّل
برگزاری جشن تکلیف در مکانهای مجلّل و با تزیینات گرانقیمت[۳۶] و پوشاندن لباسهای نامناسب با حالوهوای جشن تکلیف بر تن کودکان و تبدیلکردن آنها به بازیگران مد و لباس، نشاندهندهٔ فاصله گرفتن از اهداف این برنامه معنوی و دینی است.[۳۷] برخی از کارشناسان فرهنگی، برگزاری جشن تکلیف مجلّل را در واقع، نوعی تغییر فرهنگی[۳۸] با الهام از برنامههای خارجی[۳۹] و نمایانگر تفاخر، ایجاد حس بدبینی به ارزشهای دینی، سوءاستفاده از کودک، اظهار خودشیفتگی و به نمایش گذاشتن شکاف طبقاتی میدانند.[۴۰]
پانویس
- ↑ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد.
- ↑ کاملشدن 9 سال قمری دختران (معادل 8 سال و 8 ماه و 20 روز) و کامل شدن 15 سال قمری پسران (معادل 14 سال و 6 ماه و 15 روز) است.
- ↑ «بلوغ»، ویکیشیعه.
- ↑ فقیه، محدث، عارف، ادیب و شاعر شیعیان.
- ↑ «سید بن طاووس، مبدع «جشن تکلیف» در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس.
- ↑ سید بن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجة، ۱۳۷۰ق، ج۱، ص۸۶.
- ↑ برگزاری جشن تکلیف»، وبسایت رایکا.
- ↑ «دانشآموزان سرمایۀ بزرگ جامعه هستند/ جشن تکلیف دختران مدرسۀ حاج میری برگزار شد + عکس»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف دختران دانشآموز با حضور رهبر انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای.
- ↑ «برپایی جشن تکلیف دختران ایرانی و لبنانی مقیم سنگال»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ «عکس خبری/ جشن تکلیف دختران شیعه در شهر لاذقیۀ سوریه»، وبسایت مدافعون.
- ↑ «جشن تکلیف دخترانِ شهرک «کمپ سخی» در مزار شریف برگزار شد»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).
- ↑ «مراسم جشن تکلیف نوجوانان مسلمان در نیجریه برگزار شد»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ برگزاری جشن تکلیف در کارگیل هند»، خبرگزاری ایکنا.
- ↑ «برگزاری جشن تکلیف جمعی از دختران در مجمع اسلامی کشور گینه + تصاویر»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «جشن بهار قرآن، عبادت و تکلیف در لاهور برگزار شد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «برگزاری جشن تکلیف برای دانشآموزان دختر مدارس عراق با همکاری آستان قدس عباسی»، شبکۀ جهانی الکفیل.
- ↑ «برگزاری جشن تکلیف دختران شیعه در روسیه/ فیلم»، پایگاه خبری- تحلیلی حقایق قفقاز.
- ↑ «عکس: جشن تکلیف دختران شیعه در کنگو»، فردا نیوز.
- ↑ «جشن تکلیف دختران در انگلیس»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ نوابی، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف دختران در ایالت میشیگان آمریکا»، وبسایت ویسگون.
- ↑ «جشن تکلیف دختران تازه مکلّف از 11 کشور اسلامی در حرم مطهّر رضوی برگزار شد»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.
- ↑ برگزاری جشن تکلیف»، وبسایت رایکا.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.
- ↑ «آنچه باید دربارۀ جشن تکلیف پسرانه بدانید!»، وبسایت رایاد.
- ↑ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.
- ↑ «ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب.
- ↑ «آنچه باید دربارۀ جشن تکلیف پسرانه بدانید!»، وبسایت رایاد.
- ↑ «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب.
- ↑ «جشن تکلیف چیست؟»، وبسایت ویرگول.
- ↑ «فیلم وقتی جشن تکلیف هم لاکچری میشود»، وبسایت آخرین خبر.
- ↑ «جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازۀ ایرانیها برای چشم و همچشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازۀ ایرانیها برای چشم و همچشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان.
منابع
- «ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.
- «آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش.
- «آنچه باید دربارهٔ جشن تکلیف پسرانه بدانید!»، وبسایت رایاد، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.
- «برپایی جشن تکلیف دختران ایرانی و لبنانی مقیم سنگال»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 26 یهمن 1392ش.
- «برگزاری جشن تکلیف»، وبسایت رایکا، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.
- «برگزاری جشن تکلیف برای دانشآموزان دختر مدارس عراق با همکاری آستان قدس عباسی»، شبکهٔ جهانی الکفیل، تاریخ درج مطلب: 26 مارس 2019م.
- «برگزاری جشن تکلیف جمعی از دختران در مجمع اسلامی کشور گینه + تصاویر»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1400ش.
- «برگزاری جشن تکلیف دختران شیعه در روسیه/ فیلم»، پایگاه خبری- تحلیلی حقایق قفقاز، تاریخ درج مظلب: 7 بهمن 1400ش.
- «برگزاری «جشن تکلیف» در کارگیل هند»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 30 اردیبهشت 1398ش.
- «برگزاری جشن تکلیف در منزل»، وبسایت رایاد، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.
- «جشن بهار قرآن، عبادت و تکلیف در لاهور برگزار شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 اسفند 1398ش.
- «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وبسایت رایاد، تاریخ بازدید: 6 اردیبهشت 1402ش.
- «جشن تکلیف چیست؟»، وبسایت ویرگول، تاریخ بازدید، 15 فروردین 1402ش.
- «جشن تکلیف دختران تازه مکلّف از 11 کشور اسلامی در حرم مطهّر رضوی برگزار شد»، خبرگزاری فارس، 7 فروردین 1400ش.
- «جشن تکلیف دختران در انگلیس»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 26 اردیبهشت 1393ش.
- «جشن تکلیف دخترانِ شهرک «کمپ سخی» در مزار شریف برگزار شد»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: 6 اسفند 1396ش.
- «جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازهٔ ایرانیها برای چشم و همچشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 26 آذر 1399ش.
- «دانشآموزان سرمایهٔ بزرگ جامعه هستند/ جشن تکلیف دختران مدرسهٔ حاج میری برگزار شد + عکس»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1401ش.
- «سید بن طاووس، مبدع جشن تکلیف در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1396ش.
- سید بن طاووس، برنامه سعادت، ترجمة محمدباقر شهیدی گلپایگانی، تهران، مکتبة المرتضویه، بیتا.
- «عکس: جشن تکلیف دختران شیعه در کنگو»، فردا نیوز، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1395ش.
- «عکس خبری/ جشن تکلیف دختران شیعه در شهر لاذقیهٔ سوریه»، وبسایت مدافعون، تاریخ بازدید: 2 اردیبهشت 1402ش.
- «فیلم وقتی جشن تکلیف هم لاکچری میشود»، وبسایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1399ش.
- «مراسم جشن تکلیف + عکسها و ایدههای جذاب»، وبسایت های حجاب، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت 1398ش.
- «مراسم جشن تکلیف دختران دانشآموز با حضور رهبر انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب»: 11 بهمن 1401ش.
- «مراسم جشن تکلیف دختران در ایالت میشیگان آمریکا»، وبسایت ویسگون، تاریخ بازدید: 2 اردیبهشت 1402ش.
- «مراسم جشن تکلیف نوجوانان مسلمان در نیجریه برگزار شد»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1396ش.
- نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش.
- «وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش.
ویکی ر
جشن تکلیف؛ جشن مذهبی برای دختران و پسران نوبالغ.
جشن تکلیف، مراسم دینی- مذهبی است که در کشورهای اسلامی برای دختران مسلمان نهساله و پسران مسلمان پانزدهساله به شکل خانوادگی یا جمعی در منزل، مسجد، حسینیه یا مدرسه برگزار میشود. برگزاری این جشن نشاندهندۀ رسیدن نوجوانان به مرحلۀ التزام تکلیف دینی و احراز صلاحیت برای انجام واجبات و ترک محرمات است. در هنگام اجرای جشن تکلیف برنامههای متنوع فرهنگی از قبیل قرائت قرآن، سخنرانی، سرود، شعر، اهدای جوایز و صرف انواع خوراکی اجرا میشود.
سن تکلیف
تکلیف در اصطلاح شرعی بهمعنای اوامر و نواهی خداوند برای انجام یا ترک برخی امور توسط بندگان است. در فقه اسلامی، زمانی به فرد، مکلف گفته میشود که صلاحیت انجام یا ترک امور را داشته باشد؛ این صلاحیت معمولا در بازه سِنی مشخصی تحقق مییابد. فقیهان مسلمان، سن تکلیف را برای دختران، پایان نهسالگی و برای پسران پایان پانزدهسالگی دانستهاند.[۱]
مفهومشناسی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برپایی آیین شکرانۀ رسیدن نوجوانان به سن تکلیف بهصورت گستردهای رواج یافت که با نام «جشن تکلیف» یا «جشن عبادت» از آن یاد میشود.[۲] در این جشن، نوجوانان به جهت رسیدن به شرایط عمومی تکلیف مانند بلوغ، عقل، علم و قدرت، تکریم میشوند.[۳] از این منظر، جشن تکلیف نوعی ابراز رضایت و شادمانی بهخاطر تکامل جسمی و عقلی نوجوان و رسیدن او به مرحلهای است که میتواند مخاطب شریعت در انجام تکالیف دینی باشد.[۴]
پیشینه
سید رضیالدین علی بن طاووس، مشهور به سید بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ق)، در پایان پانزدهسالگی، جشنی برای خود برپا کرد و به میهمانان اعلام کرد که این جشن تشریف من است.[۵] او برای فرزند خود محمد نیز با حضور اعضای خانواده در شهر نجف، جشن تکلیف برگزار کرد و رسیدن به سن تکلیف را «عید» و «رسم الهی» معرفی کرد. وی در آداب جشن تکلیف کتابی به نام «التشریف بتعیین وقت التکلیف» نوشت.[۶] فرهنگ برگزاری جشن تکلیف با الهام از آموزههای اسلامی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بهتدریج نهادینه شد و امروزه این جشن با آداب و برنامههای خاص برپا میشود.[۷]
جشن تکلیف در ادیان مختلف
جشن تکلیف در آیین زرتشت برای نوجوانان بین 7-15سالگی با عنوان «سدرهپوشی» و «کشتی بندان» با پوشیدن پیراهن سفید و بستن کمربند آیینی انجام میشد. جشن تکلیف در دین یهودیت نیز با عنوان «برمیتسوا» یا «بت میتسوا» در دوازدهسالگی دختران و سیزدهسالگی پسران برگزار و اعلام میشود که زین پس نوجوان خود مسئول اعمال خویش است. مراسم «غسل تعمید» در مسیحیت نیز گونهای جشن تکلیف برای ورود انسان مسیحی به مرحلۀ «تأیید» دانسته شده است.[۸]
آداب جشن تکلیف
آداب ویژۀ جشن تکلیف، آن را از دیگر جشنهای آیینی متمایز میسازد. در فرهنگ اسلامی، به یاد داشتن زمان دقیق تولد برای محاسبۀ بلوغ سنی، دارای اهمیت است و انجام اعمالی چون غسل، توبه، پوشیدن لباس پاکیزه، برپایی نماز و سجدۀ شکر، صدقهدادن و آشنایی بیشتر با مسائل اعتقادی، از جمله آداب جشن تکلیف دانسته شده است.[۹]
شیوههای برگزاری
این جشن در مساجد، مدارس یا حسینهها بهصورت دستهجمعی و در منزل بهصورت خصوصی و با حضور اعضای خانواده برگزار میشود و برنامههای متنوعی دارد.[۱۰] جشن تکلیف در حالت گروهی، به دو صورت پسرانه و دخترانه در مسجد، مدرسه و یا حرم اهلبیت برگزار شود. در این مراسم برنامههای مختلفی چون سرود، اعطای هدایا، خواندن قرآن و اقامۀ نماز اجرا میشود. در سال 1399ش جشن تکلیف ویژۀ دختران با عنوان «شدهام نه ساله» در حرم حضرت معصومه در شهر قم با حضور 150 دختر نوجوان برگزار شد.[۱۱] همچنین در 1402ش جشن تکلیف 250 دختران نوجوان از کشورهای عراق، سوریه، نیجریه، پاکستان، افغانستان، لبنان، هندوستان، بحرین، عربستان و ایران در حرم امام رضا برگزار شد.[۱۲]
این جشن گاهی در خانه و توسط والدین برگزار میشود و همراه با تزئین منزل و تدارک خوراکیهای ویژه است و نوجوانان از این جشن خاطرات خوشی را تا سالها با خود دارند. در جشن تکلیف دختران به پوشش دینی مانند چادر و تدارک تاج بندگی، اهتمام ویژهای وجود دارد.[۱۳]
کارکردها
امروزه جشن تکلیف در فرهنگ مسلمانان و بهویژه شیعیان، به عنوان عید، سنت حسنه و نمونهای از تعظیم شعائر الهی شناخته میشود.[۱۴] این جشن، راهی برای آگاهی نوجوانان از صلاحیت آنها در پذیرش مسئولیتهای دینی و تکالیف الهی است.[۱۵] آشنایی بیشتر با تکالیف شرعی، اهتمام بیشتر به رعایت حجاب شرعی،[۱۶] افزایش انگیزه برای فراگیری معارف دینی و انجام واجبات و ترک محرمات، عشق ورزیدن به خداوند،[۱۷] آگاهی از مسئولیتهای فردی و اجتماعی،[۱۸] نهادینهسازی پوشش دینی،[۱۹] ایجاد خاطرۀ شیرین تربیتی و معنوی برای دختران و پسران و آفتزدایی از زندگی دینی، از کارکردهای جشن تکلیف است.[۲۰]
اهمیت جشن تکلیف در نظر آیتالله خامنهای
جشن تکلیف از نظر آیتالله خامنهای بسیار مهم است و او بهصورت مکرر با حضور در این جشن بر اهمیت آن تأکید ورزیده است؛ برای مثال در 1375ش در استان آذربایجان غربی جمعی از دختران نوبالغ در حضور وی جشن تکلیف خود را برگزار کردند. در 1381ش نیز جشن تکلیف دختران و پسران نوبالغ همراه با نماز جماعت با حضور او برپا شد. در 1395ش جشن تکلیف پسرانه با حضور آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد. در 14 بهمن 1401ش جشن تکلیف دختران با نام «جشن فرشتهها» همراه با نماز جماعت با حضور و امامت آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی تهران برگزار شد.[۲۱]
برگزاری جشن تکلیف در کشورهای مختلف
امروزه جشن تکلیف در کشورهای مختلفی که مسلمانان و بهویژه شیعیان، حضور دارند با آداب ویژهای برگزار میشود.[۲۲]
پانویس
- ↑ هاشمی، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، 1383ش، ص42-43.
- ↑ «ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت.
- ↑ محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص45.
- ↑ «جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان.
- ↑ «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.
- ↑ محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص12.
- ↑ یوسفیان، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، 1401ش، ص67-68.
- ↑ «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.
- ↑ «نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم.
- ↑ «جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «هرآنچه باید در بارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت.
- ↑ «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.
- ↑ «برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی.
- ↑ معصومی، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، 1395ش، ص41.
- ↑ جعفری، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، 1387ش، ص43.
- ↑ «مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.
- ↑ براتی، «حجاب و رسانه»، 1387ش، ص97.
- ↑ محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص25، 26، 27، 28، 29 و 30.
- ↑ رجایی، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از«جشن فرشتهها» تلخ شد؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.
منابع
- «ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1401ش.
- براتی، عبدالعلی، «حجاب و رسانه»، نشریۀ فرهنگ کوثر، شمارۀ 76، 1387ش.
- «برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی، تاریخ بازدید: 21 دی 1402ش.
- «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1394ش.
- «جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1402ش.
- «جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 22 دی 1402ش.
- «جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 22 اسفند 1399ش
- جعفری، اسمر، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، نشریۀ پیوند، شمارۀ 345-346، 1387ش.
- رجایی، زینب، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از جشن فرشتهها تلخ شد؟»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 بهمن 1401ش.
- «سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1396ش.
- محمدی ریشهری، محمد، جشن تکلیف ویژۀ پسران، قم، موسسۀ فرهنگی دارالحدیث، 1375ش.
- «مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: 14 بهمن 1401ش.
- معصومی، مسعود، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، نشریۀ مبلغان، شمارۀ 209، 1395ش.
- «نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1402ش.
- یوسفیان، الهام، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، نشریۀ فرهنگ پژوهش، شمارۀ 49، 1401ش.
- هاشمی، محمدمنصور، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، دانشنامۀ جهان اسلام، ج8، 1383ش.
- «هرآنچه باید دربارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1402ش.
ویکی ز