زمرد: تفاوت میان نسخه‌ها

(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)

خط ۱۵:

خواب‌گزاران نیز درباره خواب دیدن زمرد، تعبیرهای نیک و بد بسیار گفته‌اند.<ref>خواب‌گزاری، ۱۳۴۶ش، ص۲۱۶.</ref>

==زمرد و زبرجد==

برخی، زمرد و زبرجد را همسان و از یک جنس دانسته‌اند. از این منظر، زبرجد نوعی زمرد اعلا بوده که دیگر موجود نیست.<ref>نصیرالدین طوسی، تنسوخ‌نامه ایلخانی، ۱۳۶۳ش، ص۵۶؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن ‌الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۴۷۶؛ حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۴.</ref> ابوریحان ~~بیرونی،~~ خواص زمرد و زبرجد را یکسان دانسته است.<ref>بیرونی، الجماهر فی معرفة الجواهر، ۱۴۰۴ق، ص۲۶۲.</ref> در مقابل، برخی دیگر آن‌ها را متمایز از یکدیگر دانسته و برای هر یک خواص متفاوتی بیان کرده‌اند.<ref>حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۵۳و۴۴۰.</ref>

برخی، زمرد و زبرجد را همسان و از یک جنس دانسته‌اند. از این منظر، زبرجد نوعی زمرد اعلا بوده که دیگر موجود نیست.<ref>نصیرالدین طوسی، تنسوخ‌نامه ایلخانی، ۱۳۶۳ش، ص۵۶؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن ‌الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۴۷۶؛ حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۴.</ref> [[ابوریحان بیرونی]]، خواص زمرد و زبرجد را یکسان دانسته است.<ref>بیرونی، الجماهر فی معرفة الجواهر، ۱۴۰۴ق، ص۲۶۲.</ref> در مقابل، برخی دیگر آن‌ها را متمایز از یکدیگر دانسته و برای هر یک خواص متفاوتی بیان کرده‌اند.<ref>حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۵۳و۴۴۰.</ref>

==زمرد در ادبیات فارسی==

فردوسی در بسیاری از اشعار شاهنامه از زمرد یاد کرده است. برای نمونه:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/manoochehr/sh7 فردوسی، شاهنامه، بخش ۷، بیت ۷۰، سایت گنجور.]</ref>

خط ۶۰:

* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چ۷، ۱۴۰۴ق.

* هادی، یوسف، حاشیه بر الجماهر فی معرفه الجواهر،‌ تهران، علمی و فرهنگی،‌ ۱۳۷۴ش.

++++++++++

'''زمرد؛''' گوهری گران‌بها به رنگ سبز، آبی، طلایی، قرمز و صورتی.

سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی (الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد) و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند.<ref>. ادیب، جهان و جواهرات، 1369ش، ص153.</ref> زمرد، یکی از سنگ‌های قیمتی و به‌طور عمده به رنگ سبز زیبا است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-2 . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه زمرد، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> که از سیلیکات بریلیوم و آلومینیوم به‌شکل حلقه‌های شش ضلعی تشکیل می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-2 . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه زمرد، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> این سنگ قیمتی گونه‌ای متبلور از بریل است که رنگ سبز آن با توجه به مقادیر اندکی از وانادیوم و کروم به‌وجود می‌آید.<ref>[https://sangshenas.com/emerald/ . «از سنگ زمرد چه می‌دانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> طیف رنگی زمرد به رنگ‌های سبز یا سبز مایل به سفید، سیاه و زرد است.<ref>. ذکاء، گوهر‌ها، 1346ش، ص84.</ref>

==تاریخچه==

سنگ‌های قیمتی در گذشته دور، دارای کاربرد درمانی بوده است؛ اما با‌ صیقل یافتن سنگ‌های قیمتی جنبة زیبایی و تزئینی آن نیز مورد توجه قرار گرفت.<ref>. منوچهری‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص20.</ref> شواهدی بر فروش زمرد در بازار‌های بابل، در چهار هزار سال قبل از میلاد وجود دارد.<ref>[https://sangshenas.com/emerald/ . «از سنگ زمرد چه می‌دانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> توجه به سنگ زینتی زمرد در یونان بسیار بیشتر از سایر ملل بوده است. زمرد در میان قوم بنی‌اسرائیل نیز بسیار مورد احترام بوده و این سنگ در زیر‌بنای بیت‌المقدس به‌کار رفته است.<ref>. ادیب، جهان و جواهرات، 1369ش، ص161.</ref>

==خاستگاه زیستی==

زمرد، تحت فشار و حرارت بالا در دل سنگ‌های شیست، گرانیت، پگمانت‌ها و رسوبات آبرفتی تشکیل می‌شود و فرآیند تشکیل و تبلور آن، بسیار طولانی و کند است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73528 . راستگو، زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، 1393ش، ص5.]</ref> اولین گونة استخراج شدة زمرد در دامنة کوه‌های جبل‌زوبارا و جبل‌سیکائیت در قسمت‌های شمالی دریای سرخ یافت شد. امروزه بهترین نوع زمرد را از معادن گاشالا بوربار، شیوور، موزو وکاسکووز در کلمبیا استخراج می‌کنند.<ref>. ذکاء، گوهر‌ها، 1346ش، ص77.</ref> برزیل نیز یکی‌دیگر از مناطقی است که زمرد با طیف رنگی متوسط و روشن از معادن آن استخراج می‌شود. همچنین اتریش، استرالیا، آمریکا، مصر، آفریقای جنوبی و پاکستان نیز دیگر مناطق پرورش و تشکیل گوهر زمرد به‌شمار می‌روند.<ref>. منوچهری‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص86.</ref> سرزمین ایران نیز یکی از خاستگاه‌های سنگ زمرد است. معدن باغ برج در منطقه اسفند‌قه واقع در قسمت جنوبی استان کرمان، یکی از معادن گوهر زمرد به‌شمار می‌رود که پس از جمع‌آوری این کانی گران‌بها به‌منظور تراشکاری و صیقل دادن به خارج از کشور ارسال می‌‌شود.<ref>[https://javaherjoo.com/blog/emerald/ . «معادن زمرد در ایران»، وب‌سایت جواهر‌جو، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.]</ref> از دیگر خاستگاه‌های زیستی زمرد در ایران در دل سنگ‌های پگمانت همدان و کانی‌های میکاشیست کوه‌سنگی مشهد است.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-14/148373-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF . «ایران ۳۹ سنگ گران‌بها دارد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.]</ref>

==ویژگی==

گوهر قیمتی زمرد یک کانی با سختی 7.5 تا 8 است که از نظر استحکام سخت‌تر از کریستال کوارتز است. زمرد حاصل اکسید سیلیکات آلومینیوم و برلیوم است، رنگ سبز و شفاف گوهر زمرد به‌خاطر مقادیر نا‌چیز کروم و وانادیوم موجود در آن است.<ref>[https://news.zar.ir/news/105397/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B5-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A8%DB%8C . «شناخت سنگ زمرد»، وب‌سایت طلا و جواهر ‌سازی زر، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> زمرد مشهور‌ترین عضو خانواده بریل است، که به رنگ‌های متعددی مانند: سبز، آبی، قرمز، صورتی، طلایی و بی‌رنگ یافت می‌شود. رنگ سبز گونة مشهور زمرد است که طیف رنگی سبز تیره مایل به سیاه تا سبز بسیار روشن را در‌بر می‌گیرد.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/emerald/ . «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> هر چه مقادیر وانادیوم و کروم در سنگ زمرد بیشتر باشد، رنگ آن از سبز روشن به سبز تیره و سیاه گرایش پیدا می‌کند. همچنین وجود مقادیری از منگنز؛ سبب طیف رنگی صورتی و قرمز و وجود آهن در این سنگ سبب هویدا شدن رنگ آبی و زرد در گوهر زمرد می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73528 . راستگو، زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، 1393ش، ص8.]</ref> از میان طیف رنگی مختلف زمرد، بهترین رنگ آن اشباع شده از سبز سیر خالص با تُن رنگی تیره است. بیشتر بلور‌های آن حاوی ترک‌های داخلی و حباب‌های گاز است. وجود این نا‌خالصی‌ها سبب تیره و مات شدن سنگ زمرد می‌شود و ارزش اقتصادی آن را پایین می‌آورد.<ref>. «جواهرات 10 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو» ، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص71.</ref> این گوهر قیمتی به عنوان یک سنگ زیبا و معنوی مظهر احترام در میان ادیان و مذاهب مختلف بوده است.

==خواص==

زمرد از دیر‌باز به‌عنوان یک سنگ زینتی و گوهر با‌ارزش شناخته شده است. در گذشته خواص دارویی زمرد بسیار مورد توجه بوده<ref>[https://sharafonline.ir/blog/emerald/ . «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> و از آن به‌عنوان درمان طبیعی برخی بیماری‌ها مانند سرطان، صرع و اسهال‌خونی استفاده می‌کردند. همچنین در برخی فرهنگ‌ها زمرد را به عنوان دارویی برای درمان بیماری‌های چشمی می‌شناختند.<ref>. رضائیان‌عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص59.</ref> برخی دیگر معتقدند زمرد سبب التیام عشق عاطفی می‌شود و انرژی‌های منفی را دفع کرده، دید معنوی را تقویت می‌کند و آرامش را برای صاحب خود به ارمغان می‌آورد.<ref>. چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌‌ها، 1380ش، ص120.</ref> در روایاتی از پیشوایان مذهب شیعه، به استفاده از زمرد اشاره شده و به‌همراه داشتن این گوهر گران‌بها را باعث بر‌طرف شدن فقر، ثروتمندی،<ref>. طبرسی، مکارم الاخلاق، 1370ش، ص ۸۹.</ref> آسان شدن و گره‌گشایی از مشکلات دانسته‌اند.<ref>. مجلسی، حلیة المتقین، 1388ش، ص۱۸.</ref>

==کاربرد==

استفاده از سنگ‌ها در میان مردمان در طول تاریخ ابتدا جنبة درمانی و بعد جنبة تزیینی و زیبایی داشته است.<ref>. رضائیان ‌عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص56.</ref> در مصر باستان از زمرد به عنوان گوهرسنگی مقدس استفاده شده است. ارزش اقتصادی زمرد با توجه به رنگ، شفافیت و نوع تراش حک شده بر‌ روی آن سنجش می‌شود و این گوهر کمیاب در جواهر‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>. منوچهری ‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص78.</ref>

==احکام فقهی==

زمرد به عنوان یکی از سنگ‌های قیمتی به دلیل ماهیت سنگ بودن در احکام فقهی نیز دارای شرایط استفاده متفاوتی است. در هنگام طهارت، پاک کردن بول و غایط با دستی که انگشتر زمرد دارد مکروه بوده و مستحب است شخص هنگام استنجا انگشتر را از دست بیرون آورد.<ref>. حرت عاملی، وسائل الشیعة، 1414ق، ج۱، ص۳۵۹.</ref> همچنین سجده و تیمم بر سنگ معدنی زمرد صحیح نیست،<ref>. نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بی‌تا، ج8، ص412.</ref> اما در دست داشتن انگشتر زمرد مستحب است.<ref>. کاشف الغطاء، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، 1420ق، ج3، ص44.</ref>

==پانویس==

==منابع==

* ادیب، داریوش، جهان و جواهرات، تهران، یادواره کتاب، 1369ش.

* «از سنگ زمرد چه میدانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ درج مطلب: 27 نوامبر 2018م.

* «ایران ۳۹ سنگ گران‌بها دارد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.

* «جوهرات60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، جلد 9 و 10، 1384ش.

* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، قم، بی‌تا.

* چکرن، مادیا‌سارامی، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌های قیمتی، ترجمه دکتر پروین بیات، تهران، نشر پروین بیات،1380ش.

* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید 5 تیر 1401ش.

* ذکاء، یحیی، گوهر‌ها، تهران، مؤسسه کتاب‌های جیبی، 1346ش.

* راستگو، خدیجه، «زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، بیست و دومین همایش بلور‌شناسی، کانی‌شناسی ایران، دانشگاه شیراز، 1393ش.

* رضائیان عطار، مسعود، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، تهران، اوستا، 1381ش.

* «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.

* «شناخت سنگ زمرد»، وب‌سایت طلا و جواهر‌سازی زر، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.

* طبرسی، حسن بن فضل، مکارم ‌الاخلاق، قم، الشریف‌الرضی، 1370ش.

* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، 1414ق.

* کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم،1420ق.

* مجلسی، محمد‌‌باقر، حلیة المتقین، یاس بهشت، 1388ش.

* «معادن زمرد در ایران»، وب‌سایت جواهر‌جو، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.

* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.

* منوچهری ‌‌دانایی، محسن، فرهنگ گوهر‌‌ها و گوهر‌‌شناسی، مشهد، گل آفتاب، 1384ش.

@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 خواب‌گزاران نیز درباره خواب دیدن زمرد، تعبیرهای نیک و بد بسیار گفته‌اند.<ref>خواب‌گزاری، ۱۳۴۶ش، ص۲۱۶.</ref>
 ==زمرد و زبرجد==
-برخی، زمرد و زبرجد را همسان و از یک جنس دانسته‌اند. از این منظر، زبرجد نوعی زمرد اعلا بوده که دیگر موجود نیست.<ref>نصیرالدین طوسی، تنسوخ‌نامه ایلخانی، ۱۳۶۳ش، ص۵۶؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن ‌الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۴۷۶؛ حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۴.</ref>  ابوریحان بیرونی، خواص زمرد و زبرجد را یکسان دانسته است.<ref>بیرونی، الجماهر فی معرفة الجواهر، ۱۴۰۴ق، ص۲۶۲.</ref>  در مقابل، برخی دیگر آن‌ها را متمایز از یکدیگر دانسته و برای هر یک خواص متفاوتی بیان کرده‌اند.<ref>حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۵۳و۴۴۰.</ref>
+برخی، زمرد و زبرجد را همسان و از یک جنس دانسته‌اند. از این منظر، زبرجد نوعی زمرد اعلا بوده که دیگر موجود نیست.<ref>نصیرالدین طوسی، تنسوخ‌نامه ایلخانی، ۱۳۶۳ش، ص۵۶؛ عقیلی علوی شیرازی، مخزن ‌الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۴۷۶؛ حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۴.</ref>  [[ابوریحان بیرونی]]، خواص زمرد و زبرجد را یکسان دانسته است.<ref>بیرونی، الجماهر فی معرفة الجواهر، ۱۴۰۴ق، ص۲۶۲.</ref>  در مقابل، برخی دیگر آن‌ها را متمایز از یکدیگر دانسته و برای هر یک خواص متفاوتی بیان کرده‌اند.<ref>حکیم مومن، تحفة المومنین، ۱۴۰۲ق، ص۴۵۳و۴۴۰.</ref>
 ==زمرد در ادبیات فارسی==
 فردوسی در بسیاری از اشعار شاهنامه از زمرد یاد کرده است. برای نمونه:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/manoochehr/sh7 فردوسی، شاهنامه، بخش ۷، بیت ۷۰، سایت گنجور.]</ref>
@@ خط ۶۰: / خط ۶۰: @@
 * نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چ۷، ۱۴۰۴ق.
 * هادی، یوسف، حاشیه بر الجماهر فی معرفه الجواهر،‌ تهران، علمی و فرهنگی،‌ ۱۳۷۴ش.
+++++++++++
+'''زمرد؛''' گوهری گران‌بها به رنگ سبز، آبی، طلایی، قرمز و صورتی.
+سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی (الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد) و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند.<ref>. ادیب، جهان و جواهرات، 1369ش، ص153.</ref> زمرد، یکی از سنگ‌های قیمتی و به‌طور عمده به رنگ سبز زیبا است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-2 . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه زمرد، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> که از سیلیکات بریلیوم و آلومینیوم به‌شکل حلقه‌های شش ضلعی تشکیل می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-2 . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه زمرد، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> این سنگ قیمتی گونه‌ای متبلور از بریل است که رنگ سبز آن با توجه به مقادیر اندکی از وانادیوم و کروم به‌وجود می‌آید.<ref>[https://sangshenas.com/emerald/ . «از سنگ زمرد چه می‌دانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> طیف رنگی زمرد به رنگ‌های سبز یا سبز مایل به سفید، سیاه و زرد است.<ref>. ذکاء، گوهر‌ها، 1346ش، ص84.</ref>
+==تاریخچه==
+سنگ‌های قیمتی در گذشته دور، دارای کاربرد درمانی بوده است؛ اما با‌ صیقل یافتن سنگ‌های قیمتی جنبة زیبایی و تزئینی آن نیز مورد توجه قرار گرفت.<ref>. منوچهری‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص20.</ref> شواهدی بر فروش زمرد در بازار‌های بابل، در چهار هزار سال قبل از میلاد وجود دارد.<ref>[https://sangshenas.com/emerald/ . «از سنگ زمرد چه می‌دانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> توجه به سنگ زینتی زمرد در یونان بسیار بیشتر از سایر ملل بوده است. زمرد در میان قوم بنی‌اسرائیل نیز بسیار مورد احترام بوده و این سنگ در زیر‌بنای بیت‌المقدس به‌کار رفته است.<ref>. ادیب، جهان و جواهرات، 1369ش، ص161.</ref>
+==خاستگاه زیستی==
+زمرد، تحت فشار و حرارت بالا در دل سنگ‌های شیست، گرانیت، پگمانت‌ها و رسوبات آبرفتی تشکیل می‌شود و فرآیند تشکیل و تبلور آن، بسیار طولانی و کند است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73528 . راستگو، زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، 1393ش، ص5.]</ref> اولین گونة استخراج شدة زمرد در دامنة کوه‌های جبل‌زوبارا و جبل‌سیکائیت در قسمت‌های شمالی دریای سرخ یافت شد. امروزه بهترین نوع زمرد را از معادن گاشالا بوربار، شیوور، موزو وکاسکووز در کلمبیا استخراج می‌کنند.<ref>. ذکاء، گوهر‌ها، 1346ش، ص77.</ref> برزیل نیز یکی‌دیگر از مناطقی است که زمرد با طیف رنگی متوسط و روشن از معادن آن استخراج می‌شود. همچنین اتریش، استرالیا، آمریکا، مصر، آفریقای جنوبی و پاکستان نیز دیگر مناطق پرورش و تشکیل گوهر زمرد به‌شمار می‌روند.<ref>. منوچهری‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص86.</ref> سرزمین ایران نیز یکی از خاستگاه‌های سنگ زمرد است. معدن باغ برج در منطقه اسفند‌قه واقع در قسمت جنوبی استان کرمان، یکی از معادن گوهر زمرد به‌شمار می‌رود که پس از جمع‌آوری این کانی گران‌بها به‌منظور تراشکاری و صیقل دادن به خارج از کشور ارسال می‌‌شود.<ref>[https://javaherjoo.com/blog/emerald/ . «معادن زمرد در ایران»، وب‌سایت جواهر‌جو، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.]</ref> از دیگر خاستگاه‌های زیستی زمرد در ایران در دل سنگ‌های پگمانت همدان و کانی‌های میکاشیست کوه‌سنگی مشهد است.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-14/148373-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF . «ایران ۳۹ سنگ گران‌بها دارد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.]</ref>
+==ویژگی==
+گوهر قیمتی زمرد یک کانی با سختی 7.5 تا 8 است که از نظر استحکام سخت‌تر از کریستال کوارتز است. زمرد حاصل اکسید سیلیکات آلومینیوم و برلیوم است، رنگ سبز و شفاف گوهر زمرد به‌خاطر مقادیر نا‌چیز کروم و وانادیوم موجود در آن است.<ref>[https://news.zar.ir/news/105397/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B5-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%B2%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A8%DB%8C . «شناخت سنگ زمرد»، وب‌سایت طلا و جواهر ‌سازی زر، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> زمرد مشهور‌ترین عضو خانواده بریل است، که به رنگ‌های متعددی مانند: سبز، آبی، قرمز، صورتی، طلایی و بی‌رنگ یافت می‌شود. رنگ سبز گونة مشهور زمرد است که طیف رنگی سبز تیره مایل به سیاه تا سبز بسیار روشن را در‌بر می‌گیرد.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/emerald/ . «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> هر چه مقادیر وانادیوم و کروم در سنگ زمرد بیشتر باشد، رنگ آن از سبز روشن به سبز تیره و سیاه گرایش پیدا می‌کند. همچنین وجود مقادیری از منگنز؛ سبب طیف رنگی صورتی و قرمز و وجود آهن در این سنگ سبب هویدا شدن رنگ آبی و زرد در گوهر زمرد می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73528 . راستگو، زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، 1393ش، ص8.]</ref> از میان طیف رنگی مختلف زمرد، بهترین رنگ آن اشباع شده از سبز سیر خالص با تُن رنگی تیره است. بیشتر بلور‌های آن حاوی ترک‌های داخلی و حباب‌های گاز است. وجود این نا‌خالصی‌ها سبب تیره و مات شدن سنگ زمرد می‌شود و ارزش اقتصادی آن را پایین می‌آورد.<ref>. «جواهرات 10 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو» ، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص71.</ref> این گوهر قیمتی به عنوان یک سنگ زیبا و معنوی مظهر احترام در میان ادیان و مذاهب مختلف بوده است.
+==خواص==
+زمرد از دیر‌باز به‌عنوان یک سنگ زینتی و گوهر با‌ارزش شناخته شده است. در گذشته خواص دارویی زمرد بسیار مورد توجه بوده<ref>[https://sharafonline.ir/blog/emerald/ . «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.]</ref> و از آن به‌عنوان درمان طبیعی برخی بیماری‌ها مانند سرطان، صرع و اسهال‌خونی استفاده می‌کردند. همچنین در برخی فرهنگ‌ها زمرد را به عنوان دارویی برای درمان بیماری‌های چشمی می‌شناختند.<ref>. رضائیان‌عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص59.</ref> برخی دیگر معتقدند زمرد سبب التیام عشق عاطفی می‌شود و انرژی‌های منفی را دفع کرده، دید معنوی را تقویت می‌کند و آرامش را برای صاحب خود به ارمغان می‌آورد.<ref>. چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌‌ها، 1380ش، ص120.</ref> در روایاتی از پیشوایان مذهب شیعه، به استفاده از زمرد اشاره شده و به‌همراه داشتن این گوهر گران‌بها را باعث بر‌طرف شدن فقر، ثروتمندی،<ref>. طبرسی، مکارم الاخلاق، 1370ش، ص ۸۹.</ref> آسان شدن و گره‌گشایی از مشکلات دانسته‌اند.<ref>. مجلسی، حلیة المتقین، 1388ش، ص۱۸.</ref>
+==کاربرد==
+استفاده از سنگ‌ها در میان مردمان در طول تاریخ ابتدا جنبة درمانی و بعد جنبة تزیینی و زیبایی داشته است.<ref>. رضائیان ‌عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص56.</ref> در مصر باستان از زمرد به عنوان گوهرسنگی مقدس استفاده شده است. ارزش اقتصادی زمرد با توجه به رنگ، شفافیت و نوع تراش حک شده بر‌ روی آن سنجش می‌شود و این گوهر کمیاب در جواهر‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>. منوچهری ‌‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص78.</ref>
+==احکام فقهی==
+زمرد به عنوان یکی از سنگ‌های قیمتی به دلیل ماهیت سنگ بودن در احکام فقهی نیز دارای شرایط استفاده متفاوتی است. در هنگام طهارت، پاک کردن بول و غایط با دستی که انگشتر زمرد دارد مکروه بوده و مستحب است شخص هنگام استنجا انگشتر را از دست بیرون آورد.<ref>. حرت عاملی، وسائل الشیعة، 1414ق، ج۱، ص۳۵۹.</ref> همچنین سجده و تیمم بر سنگ معدنی زمرد صحیح نیست،<ref>. نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بی‌تا، ج8، ص412.</ref> اما در دست داشتن انگشتر زمرد مستحب است.<ref>. کاشف الغطاء، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، 1420ق، ج3، ص44.</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+* ادیب، داریوش، جهان و جواهرات، تهران، یادواره کتاب، 1369ش.
+* «از سنگ زمرد چه میدانید؟»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ درج مطلب: 27 نوامبر 2018م.
+* «ایران ۳۹ سنگ گران‌بها دارد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.
+* «جوهرات60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، جلد 9 و 10، 1384ش.
+* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، قم، بی‌تا.
+* چکرن، مادیا‌سارامی، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌های قیمتی، ترجمه دکتر پروین بیات، تهران، نشر پروین بیات،1380ش.
+* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید 5 تیر 1401ش.
+* ذکاء، یحیی، گوهر‌ها، تهران، مؤسسه کتاب‌های جیبی، 1346ش.
+* راستگو، خدیجه، «زمین‌‌شناسی، ژئو‌شیمی و میانبار‌های زمرد»، بیست و دومین همایش بلور‌شناسی، کانی‌شناسی ایران، دانشگاه شیراز، 1393ش.
+* رضائیان عطار، مسعود، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، تهران، اوستا، 1381ش.
+* «زمرد و خواص و ویژگی‌های آن»، وب‌سایت شرف‌آنلاین، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.
+* «شناخت سنگ زمرد»، وب‌سایت طلا و جواهر‌سازی زر، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.
+* طبرسی، حسن بن فضل، مکارم ‌الاخلاق، قم، الشریف‌الرضی، 1370ش.
+* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، 1414ق.
+* کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم،1420ق.
+* مجلسی، محمد‌‌باقر، حلیة المتقین، یاس بهشت، 1388ش.
+* «معادن زمرد در ایران»، وب‌سایت جواهر‌جو، تاریخ بازدید: 9 تیر 1401ش.
+* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 7 تیر 1401ش.
+* منوچهری ‌‌دانایی، محسن، فرهنگ گوهر‌‌ها و گوهر‌‌شناسی، مشهد، گل آفتاب، 1384ش.