| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
# کلمۀ اللهاکبر سه بار در قرآن آمده است. <ref>سوره توبه، آیه ۷۲؛ سوره عنکبوت، آیه ۴۵؛ سوره غافر، آیه ۱۰.</ref> | # کلمۀ اللهاکبر سه بار در قرآن آمده است. <ref>سوره توبه، آیه ۷۲؛ سوره عنکبوت، آیه ۴۵؛ سوره غافر، آیه ۱۰.</ref> | ||
==کاربردها== | ==کاربردها== | ||
=== | ===ذکر واجب=== | ||
اللهاکبر در آغاز نماز که «تکبیرة الاحرام» خوانده میشود، از واجبات و ارکان نماز بوده و اگر نمازگزار به عمد یا سهو، آن را نگوید یا خللی در آن ایجاد کند، نماز وی باطل است.<ref>نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، 1981م، ج۹، ص220.</ref> همچنین در نماز مَیّت واجب است پنج بار اللهاکبر گفته شود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | اللهاکبر در آغاز نماز که «تکبیرة الاحرام» خوانده میشود، از واجبات و ارکان نماز بوده و اگر نمازگزار به عمد یا سهو، آن را نگوید یا خللی در آن ایجاد کند، نماز وی باطل است.<ref>نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، 1981م، ج۹، ص220.</ref> همچنین در نماز مَیّت واجب است پنج بار اللهاکبر گفته شود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
=== | ===ذکر مستحب=== | ||
# در ابتدا و انتهای اذان و اقامۀ نمازهای واجب و مستحبی؛ | # در ابتدا و انتهای اذان و اقامۀ نمازهای واجب و مستحبی؛ | ||
# در خلال نماز و انتقال از حالتی به حالت دیگر؛<ref>[https://www.namaz.ir/takbeer-in-prayer/ «تکبیر نماز و شرح تکبیرهای واجب و مستحب در نمازها»، وبسایت ستاد اقامۀ نماز.]</ref> | # در خلال نماز و انتقال از حالتی به حالت دیگر؛<ref>[https://www.namaz.ir/takbeer-in-prayer/ «تکبیر نماز و شرح تکبیرهای واجب و مستحب در نمازها»، وبسایت ستاد اقامۀ نماز.]</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
# در نماز عید فطر گفته میشود: اللهاکبر اللهاکبر لَاإِلهَ إِلّا اللّهُ وَاللهاکبر اللهاکبر وَ لِلّهِ الْحَمْدُ، الْحَمْدُ لِلّهِ عَلَی مَا هَدانا، وَلَهُ الشُّکْرُ عَلَی مَا أَوْلانا؛ | # در نماز عید فطر گفته میشود: اللهاکبر اللهاکبر لَاإِلهَ إِلّا اللّهُ وَاللهاکبر اللهاکبر وَ لِلّهِ الْحَمْدُ، الْحَمْدُ لِلّهِ عَلَی مَا هَدانا، وَلَهُ الشُّکْرُ عَلَی مَا أَوْلانا؛ | ||
# در روایات اسلامی بهطور عمومی سفارش شده که هر کسی در هر جایی و به هر تعدادی میتواند اللهاکبر را تکرار کند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | # در روایات اسلامی بهطور عمومی سفارش شده که هر کسی در هر جایی و به هر تعدادی میتواند اللهاکبر را تکرار کند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
=== | ===شعار اجتماعی، سیاسی و نظامی=== | ||
# اللهاکبر، از محوریترین شعارهای سیاسی، اجتماعی و نظامی در تاریخ اسلام بوده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/10382 صرامی، «تکبر»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | # اللهاکبر، از محوریترین شعارهای سیاسی، اجتماعی و نظامی در تاریخ اسلام بوده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/10382 صرامی، «تکبر»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | ||
# رزمندگان ایرانی هنگام حمله به سنگرهای دشمنان بعثی در دوران دفاع مقدس و تسخیر آنها، اللهاکبر میگفتند. | # رزمندگان ایرانی هنگام حمله به سنگرهای دشمنان بعثی در دوران دفاع مقدس و تسخیر آنها، اللهاکبر میگفتند. | ||
# استفاده در سرودهای حماسی؛ بهعنوان مثال، «ما مسلح به اللهاکبریم» یک سرود حماسی و مارش نظامی است که در سالهای دفاع مقدس، توسط گروهی از پاسداران انقلاب اسلامی در حسینیه جماران و نزد امام خمینی، خوانده شد. متن سرود برگرفته از گزارشهای تاریخی فتح مکه توسط سپاه مسلمانان و بهرهبری پیامبر خدا است. این سرود شورانگیز بیش از سه دهه است که در صداوسیما بهعنوان تیتراژ خبر، استفاده میشود. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/4885258/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%98-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D9% «سرودی حماسی که به تیتراژ خبر تبدیل شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | # استفاده در سرودهای حماسی؛ بهعنوان مثال، «ما مسلح به اللهاکبریم» یک سرود حماسی و مارش نظامی است که در سالهای دفاع مقدس، توسط گروهی از پاسداران انقلاب اسلامی در حسینیه جماران و نزد امام خمینی، خوانده شد. متن سرود برگرفته از گزارشهای تاریخی فتح مکه توسط سپاه مسلمانان و بهرهبری پیامبر خدا است. این سرود شورانگیز بیش از سه دهه است که در صداوسیما بهعنوان تیتراژ خبر، استفاده میشود. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/4885258/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%98-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D9% «سرودی حماسی که به تیتراژ خبر تبدیل شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
# بیان اللهاکبر در هنگام رژه و ادای احترام نظامی.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/10382 صرامی، «تکبر»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | # بیان اللهاکبر در هنگام رژه و ادای احترام نظامی.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/10382 صرامی، «تکبر»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | ||
=== | ===فرهنگ عامه=== | ||
#موقع تعجبکردن و نیز در هنگام شادی، واژۀ اللهاکبر به کار برده میشود؛ | #موقع تعجبکردن و نیز در هنگام شادی، واژۀ اللهاکبر به کار برده میشود؛ | ||
# در برنامههای جمعی و راهپیماییهای مردمی در سراسر کشور و تشیع جنازۀ شهداء؛ | # در برنامههای جمعی و راهپیماییهای مردمی در سراسر کشور و تشیع جنازۀ شهداء؛ | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
==نمادپردازی== | ==نمادپردازی== | ||
=== | ===نماد اتحاد و انسجام ملی=== | ||
شعار اللهاکبر هرساله در شامگاه ۲۱ بهمن توسط مردم در سراسر ایران طنینانداز شده و نماد بیش از چهار دهه وحدت و انسجام ملی، جهاد و مقاومت، ایثار و شهادت، عقلانیت و غیرت دینی مردم انقلابی ایران اسلامی محسوب میشود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | شعار اللهاکبر هرساله در شامگاه ۲۱ بهمن توسط مردم در سراسر ایران طنینانداز شده و نماد بیش از چهار دهه وحدت و انسجام ملی، جهاد و مقاومت، ایثار و شهادت، عقلانیت و غیرت دینی مردم انقلابی ایران اسلامی محسوب میشود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
=== | ===نماد نظام سیاسی اسلام=== | ||
اللهاکبر بهعنوان نماد نظام سیاسی اسلام بر پرچمهای کشورهای ایران، افغانستان و عراق نقش بسته است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | اللهاکبر بهعنوان نماد نظام سیاسی اسلام بر پرچمهای کشورهای ایران، افغانستان و عراق نقش بسته است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
==نامگذاریها== | ==نامگذاریها== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
# نقشبستن فراوان اللهاکبر در نقاشی، کاشیکاری در بناهای مذهبی و معماری اسلامی و تابلو فرش، پوستر، بنر، خوشنویسی، کتیبهنگاری و نگارگری. <ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | # نقشبستن فراوان اللهاکبر در نقاشی، کاشیکاری در بناهای مذهبی و معماری اسلامی و تابلو فرش، پوستر، بنر، خوشنویسی، کتیبهنگاری و نگارگری. <ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
==اللهاکبر در نگاه اندیشمندان== | ==اللهاکبر در نگاه اندیشمندان== | ||
=== | ===سید روحالله خمینی=== | ||
امام خمینی گفته است که پیروزی انقلاب اسلامی ایران، با زور اسلحه به دست نیامده بلکه مردم ایران با تکرار فریاد اللهاکبر خود، شاه را فراری دادند و مملکت را از یوغ استثمار آزاد کردند. <ref>[https://farsi.rouhollah.ir/library/sahifeh-imam-khomeini/vol/13/page/90 امام خمینی، صحیفۀ امام خمینی، ج13، ص90، وبسایت روحالله.]</ref> | [[امام خمینی]] گفته است که پیروزی انقلاب اسلامی ایران، با زور اسلحه به دست نیامده بلکه مردم ایران با تکرار فریاد اللهاکبر خود، شاه را فراری دادند و مملکت را از یوغ استثمار آزاد کردند. <ref>[https://farsi.rouhollah.ir/library/sahifeh-imam-khomeini/vol/13/page/90 امام خمینی، صحیفۀ امام خمینی، ج13، ص90، وبسایت روحالله.]</ref> | ||
=== | ===سید علی خامنهای=== | ||
[[سید علی خامنهای]] دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران معتقد است که اللهاکبر ملت ایران لحن خاصى دارد؛ زیرا اللهاکبر پیامبر اسلام بوده و بهمعنى رشادت و شجاعت یک ملّت در مقابل استکبار جهانى و ناچیز شمردن بتهاى زور و زر است. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=41659 «اللهاکبر»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
==کارکردها== | ==کارکردها== | ||
=== | ===سیاسی و اجتماعی=== | ||
شعار اللهاکبر از عوامل اثرگذار در پیروزی انقلاب اسلامی ایران بود و با تهییج و شورآفرینی، در بسیج عمومی تودههای انقلابی، نقش اساسی داشت. این شعار در حفظ و تداوم انقلاب نیز نقشآفرین است و به شعار دائمی برای نگهداری شور انقلابی بدل شده است و در جامعۀ ایرانی بعد از نمازهای جمعه و جماعت همیشه تکرار میشود.<ref>«3 [https://irdc.ir/fa/news/600/3-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87%E2%80%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C مولفۀ اصلی شعارهای انقلاب اسلامی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.] </ref> در دوران | شعار اللهاکبر از عوامل اثرگذار در پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ایران بود و با تهییج و شورآفرینی، در بسیج عمومی تودههای انقلابی، نقش اساسی داشت. این شعار در حفظ و تداوم انقلاب نیز نقشآفرین است و به شعار دائمی برای نگهداری شور انقلابی بدل شده است و در جامعۀ ایرانی بعد از نمازهای جمعه و جماعت همیشه تکرار میشود.<ref>«3 [https://irdc.ir/fa/news/600/3-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87%E2%80%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C مولفۀ اصلی شعارهای انقلاب اسلامی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.] </ref> در دوران جنگ عراق با ایران نیز رزمندگان با فریادهای اللهاکبر، خود را از محاصرۀ نیروهای متجاوز بعثی و خطرهای واقعی نجات دادهاند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4035554/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%84 «جایگاه اللهاکبر در اسلام و سایر ملل»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.] </ref> | ||
=== | ===تربیتی=== | ||
[[مرتضی مطهری]] معتقد است که اگر انسان بهمعنی «اللهاکبر» باور داشته باشد، همه چیز در مقابل او حقیر میشود و این کلمه به انسان شخصیت میدهد و روح او را بزرگ میکند.<ref>مطهری، آزادی معنوی، 1390ش، ص۱۰۲.</ref> همچنین بسیاری از کارشناسان معتقدند که میتوان از ظرفیتهای هنری، مأذنهها، رسانهها، فضای مجازی، ائمۀ جمعه و جماعات و تشکلهای مردمی استفاده کرد تا شعار اللهاکبر برای جوانان و نسلهای آینده معرفتآفرین باشد.<ref>[http://shabestan.ir/detail/News/521378 «شعار اللهاکبر هویتساز است/ اللهاکبر، محوری ترین شعار نهضت امام خمینی»، خبرگزاری شبستان.]</ref> | [[مرتضی مطهری]] معتقد است که اگر انسان بهمعنی «اللهاکبر» باور داشته باشد، همه چیز در مقابل او حقیر میشود و این کلمه به انسان شخصیت میدهد و روح او را بزرگ میکند.<ref>مطهری، آزادی معنوی، 1390ش، ص۱۰۲.</ref> همچنین بسیاری از کارشناسان معتقدند که میتوان از ظرفیتهای هنری، مأذنهها، رسانهها، فضای مجازی، ائمۀ جمعه و جماعات و تشکلهای مردمی استفاده کرد تا شعار اللهاکبر برای جوانان و نسلهای آینده معرفتآفرین باشد.<ref>[http://shabestan.ir/detail/News/521378 «شعار اللهاکبر هویتساز است/ اللهاکبر، محوری ترین شعار نهضت امام خمینی»، خبرگزاری شبستان.]</ref> | ||
==سوءاستفادههای سیاسی== | ==سوءاستفادههای سیاسی== | ||
