حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ پیشنویس:جزایر سهگانه خلیج فارس را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به جزایر سهگانه خلیج فارس منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =جزایر سهگانه ایرانی.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =دیوارنگاره میدان ولیعصر تهران با طرحی از خلیج فارس و سه جزیره ایرانی | |||
| image_alt =دیوارنگاره میدان ولیعصر- خلیج فارس و سه جزیره ایرانی | |||
| فایل پادکست =جزایر سهگانه خلیج فارس.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =9/29 | |||
| تاریخ پادکست =7-3-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>جزایر سهگانه خلیج فارس؛</big>''' مجموع جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک. | '''<big>جزایر سهگانه خلیج فارس؛</big>''' مجموع جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک. | ||
| خط ۱۴: | خط ۴۴: | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
[[پرونده:جزایر سهگانه ایرانی۱.jpg|جایگزین=موقعیت تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی|بندانگشتی|موقعیت تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی]] | |||
=== '''ترانزیت انرژی''' === | === '''ترانزیت انرژی''' === | ||
| خط ۲۷: | خط ۵۸: | ||
=== '''ریشههای تاریخی''' === | === '''ریشههای تاریخی''' === | ||
[[پرونده:جزایر سهگانه ایرانی۳.jpg|جایگزین=جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ خلیج فارس تاریخی|بندانگشتی|در اطلس یادبود پنجاهمین سالگرد انقلاب اکتبرِ شوروی (۱۹۶۷)، جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ خلیج فارس جزو قلمرو ایران نشان داده شده و نام ایران زیر آنها ذکر شده است.]] | |||
سابقۀ حضور انگلیسیها در خلیج فارس به دورۀ [[صفویه]] میرسد. آنها در دورههای [[افشاریه]] تا [[دوره پهلوی|پهلوی]]، با حفظ کنسولگریها، جایگاه خود را در منطقه تثبیت کردند. قبیلههای ایرانی قواسم/جواسم بر رأسالخیمه و شارجه حکومت داشتند. انگلیسیها از حملات احتمالی آنان به کشتیهای خود بیم داشتند و مانع اتحاد شیوخ سواحل متصالحه (امارات) با خویشاوندان ایرانیشان میشدند. به مدت یکقرن، شیوخ قاسمی از طرف دولت ایران فرماندار [[بندر لنگه]] بودند و خویشاوندان آنها در سواحل ایرانی و جنوبی خلیجفارس زندگی میکردند. تسلط موقت شاخهای از قواسم بر بنادر لنگه و کنگ و جزایر قشم، تنب و ابوموسی، بعدها مبنای ادعاهای مالکیت آنان بر این جزایر شد. انگلیسیها برای مقابله با تهدید قواسم، در [[ژانویه]] ۱۸۲۰م به بندر لنگه حمله کردند و چند کشتی آنان را آتش زدند تا هم قواسم را سرکوب کنند و هم پایگاه امنی برای نیروهای خود در [[جزیره قشم|قشم]] ایجاد کنند. این موضوع بعدها دستاویز شیوخ قاسمی شارجه برای ادعای مالکیت جزایر سهگانه شد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960098-10357-99-69.pdf رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سهگانۀ خليج فارس»، ۱۳۹۵ش، ص۷۲-۷۳.]</ref> در سال ۱۸۶۴م آنها با امضای پیمانی با بریتانیا، تحتالحمایه آن کشور شدند و شارجه بهعنوان امارتی مستقل به رسمیت شناخته شد. [[بریتانیا]] با تعیین مرزهای دقیق مخالفت داشت و استدلال میکرد مفاهیم غربی حاکمیت سرزمینی در این منطقه قبیلهای کاربردی ندارد. با افزایش نفوذ رقیبانی مانند [[روسیه]] و برای حفظ منافع حیاتی خود در مسیر [[هند]]، بریتانیا بهتدریج بر تمامی معادلات خلیج فارس مسلط شد. آنها با استفاده از ضعف مفرط دولت مرکزی ایران در عصر [[قاجاریه|قاجار]]، پیمانهای مستقلی با شیوخ محلی منعقد کردند. این روند در آستانه قرن بیستم و با احساس خطر از جانب روسیه به اوج خود رسید؛ تا جایی که مصمم به اشغال استراتژیک جزایر سهگانه و تنگه هرمز شد. سرانجام در سال ۱۹۰۳م دولت بریتانیا اشغال جزایر تنب و ابوموسی را به نام شیخ شارجه تصویب و عملی کرد. ایرانِ آن دوران، که در چنبره بحرانهای داخلی و حکومتی ضعیف گرفتار بود، یک سال پس از وقوع این اشغال از آن مطلع شد و اعتراضات رسمی خود را آغاز کرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، ۱۳۹۵ش، ص7۹-۸۰.]</ref> | سابقۀ حضور انگلیسیها در خلیج فارس به دورۀ [[صفویه]] میرسد. آنها در دورههای [[افشاریه]] تا [[دوره پهلوی|پهلوی]]، با حفظ کنسولگریها، جایگاه خود را در منطقه تثبیت کردند. قبیلههای ایرانی قواسم/جواسم بر رأسالخیمه و شارجه حکومت داشتند. انگلیسیها از حملات احتمالی آنان به کشتیهای خود بیم داشتند و مانع اتحاد شیوخ سواحل متصالحه (امارات) با خویشاوندان ایرانیشان میشدند. به مدت یکقرن، شیوخ قاسمی از طرف دولت ایران فرماندار [[بندر لنگه]] بودند و خویشاوندان آنها در سواحل ایرانی و جنوبی خلیجفارس زندگی میکردند. تسلط موقت شاخهای از قواسم بر بنادر لنگه و کنگ و جزایر قشم، تنب و ابوموسی، بعدها مبنای ادعاهای مالکیت آنان بر این جزایر شد. انگلیسیها برای مقابله با تهدید قواسم، در [[ژانویه]] ۱۸۲۰م به بندر لنگه حمله کردند و چند کشتی آنان را آتش زدند تا هم قواسم را سرکوب کنند و هم پایگاه امنی برای نیروهای خود در [[جزیره قشم|قشم]] ایجاد کنند. این موضوع بعدها دستاویز شیوخ قاسمی شارجه برای ادعای مالکیت جزایر سهگانه شد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960098-10357-99-69.pdf رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سهگانۀ خليج فارس»، ۱۳۹۵ش، ص۷۲-۷۳.]</ref> در سال ۱۸۶۴م آنها با امضای پیمانی با بریتانیا، تحتالحمایه آن کشور شدند و شارجه بهعنوان امارتی مستقل به رسمیت شناخته شد. [[بریتانیا]] با تعیین مرزهای دقیق مخالفت داشت و استدلال میکرد مفاهیم غربی حاکمیت سرزمینی در این منطقه قبیلهای کاربردی ندارد. با افزایش نفوذ رقیبانی مانند [[روسیه]] و برای حفظ منافع حیاتی خود در مسیر [[هند]]، بریتانیا بهتدریج بر تمامی معادلات خلیج فارس مسلط شد. آنها با استفاده از ضعف مفرط دولت مرکزی ایران در عصر [[قاجاریه|قاجار]]، پیمانهای مستقلی با شیوخ محلی منعقد کردند. این روند در آستانه قرن بیستم و با احساس خطر از جانب روسیه به اوج خود رسید؛ تا جایی که مصمم به اشغال استراتژیک جزایر سهگانه و تنگه هرمز شد. سرانجام در سال ۱۹۰۳م دولت بریتانیا اشغال جزایر تنب و ابوموسی را به نام شیخ شارجه تصویب و عملی کرد. ایرانِ آن دوران، که در چنبره بحرانهای داخلی و حکومتی ضعیف گرفتار بود، یک سال پس از وقوع این اشغال از آن مطلع شد و اعتراضات رسمی خود را آغاز کرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، ۱۳۹۵ش، ص7۹-۸۰.]</ref> | ||
| خط ۴۰: | خط ۷۲: | ||
== دلایل حاکمیت ایران == | == دلایل حاکمیت ایران == | ||
[[پرونده:جزایر سهگانه ایرانی۲.png|جایگزین=نقشهٔ ایران و افغانستان-جزایر سهگانه و سواحل ایران|بندانگشتی|نقشهٔ ایران و افغانستان، ترسیم وزارت جنگ بریتانیا (۱۸۸۸)، جزایر سهگانه و سیری را همرنگ سواحل ایران نشان میدهد.]] | |||
'''اسناد تاریخی:''' جزایر سهگانه از دیرباز در قلمرو ایران قرار داشتهاند. در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی، این جزیرهها بهطور مستقیم تحت صلاحیت و ادارهٔ والینشین لنگه بودند که خود بخشی اداری از [[استان فارس]] محسوب میشد. شواهد تاریخی حاکمیت ایران بر این جزایر در اسناد رسمی، مدارک تاریخی، راهنماهای دریانوردی، سالنامهها، گزارشهای روزانه، نقشههای سیاسی و گزارشهای اداری و یادداشتهای رسمی وزارت خارجه انگلیس و ادارهٔ امور هندوستان در بریتانیا، طی سدههای هفدهم و هجدهم و بهویژه در قرن نوزدهم میلادی، مشهود است. این جزایر در نقشهٔ [[جرج کرزن|لرد کرزن]] از ایران در سال ۱۸۹۲م، نقشهٔ ادارهٔ مساحی هندوستان در سال ۱۸۹۷م، کتابچههای راهنمای دریانوردی خلیجفارس چاپ ۱۸۶۴م و گزارشهای اداری دولت انگلیس در سالهای ۱۸۷۵ و ۱۸۷۶م، بهعنوان قلمرو ایران ثبت شدهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960098-10357-99-69.pdf رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سهگانۀ خليج فارس»، ۱۳۹۵ش، ص۷۴.]</ref> | '''اسناد تاریخی:''' جزایر سهگانه از دیرباز در قلمرو ایران قرار داشتهاند. در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی، این جزیرهها بهطور مستقیم تحت صلاحیت و ادارهٔ والینشین لنگه بودند که خود بخشی اداری از [[استان فارس]] محسوب میشد. شواهد تاریخی حاکمیت ایران بر این جزایر در اسناد رسمی، مدارک تاریخی، راهنماهای دریانوردی، سالنامهها، گزارشهای روزانه، نقشههای سیاسی و گزارشهای اداری و یادداشتهای رسمی وزارت خارجه انگلیس و ادارهٔ امور هندوستان در بریتانیا، طی سدههای هفدهم و هجدهم و بهویژه در قرن نوزدهم میلادی، مشهود است. این جزایر در نقشهٔ [[جرج کرزن|لرد کرزن]] از ایران در سال ۱۸۹۲م، نقشهٔ ادارهٔ مساحی هندوستان در سال ۱۸۹۷م، کتابچههای راهنمای دریانوردی خلیجفارس چاپ ۱۸۶۴م و گزارشهای اداری دولت انگلیس در سالهای ۱۸۷۵ و ۱۸۷۶م، بهعنوان قلمرو ایران ثبت شدهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960098-10357-99-69.pdf رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سهگانۀ خليج فارس»، ۱۳۹۵ش، ص۷۴.]</ref> | ||
| خط ۷۹: | خط ۱۱۲: | ||
== روز ملی جزایر سهگانه خلیج فارس == | == روز ملی جزایر سهگانه خلیج فارس == | ||
روز [[۹ آذر]] در [[تقویم ملی ایران]] بهعنوان [[روز ملی جزایر سهگانه]] ثبت شده است. این روز یادآور بازگشت حاکمیت کامل ایران بر این جزایر در تاریخ [[۳۰ نوامبر]] ۱۹۷۱م است. در بامداد ۹ آذر ۱۳۵۰ش، نیروهای دریایی و تفنگداران ایرانی در عملیاتی وارد جزایر شدند و پرچم ایران را برافراشتند.<ref>[https://farsnews.ir/Farshr/1764476157266142925/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF عادلی، «روزی که حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه تثبیت شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> | [[پرونده:جزایر سهگانه ایرانی۴.jpg|جایگزین= پیادهشدن نیروهای مسلح ایرانی در جزایر سهگانه ایرانی در روزنامه اطلاعات|بندانگشتی|بازتاب پیادهشدن نیروهای مسلح ایرانی در جزایر سهگانه ایرانی در روزنامه اطلاعات، سال ۱۳۵۰ش]] | ||
روز [[۹ آذر]] در [[تقویم ملی ایران]] بهعنوان [[روز ملی جزایر سهگانه خلیج فارس]] ثبت شده است. این روز یادآور بازگشت حاکمیت کامل ایران بر این جزایر در تاریخ [[۳۰ نوامبر]] ۱۹۷۱م است. در بامداد ۹ آذر ۱۳۵۰ش، نیروهای دریایی و تفنگداران ایرانی در عملیاتی وارد جزایر شدند و پرچم ایران را برافراشتند.<ref>[https://farsnews.ir/Farshr/1764476157266142925/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF عادلی، «روزی که حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه تثبیت شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
