| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''مهاجران افغانستانی در ایران؛'''}} اتباع افغانستانی که بهدلایل مختلف از جمله ناامنی کشور خود را ترک کرده و در ایران اقامت گزیدهاند. | {{درشت|'''مهاجران افغانستانی در ایران؛'''}} اتباع افغانستانی که بهدلایل مختلف از جمله ناامنی کشور خود را ترک کرده و در ایران اقامت گزیدهاند. | ||
مهاجرت افغانستانیها به ایران که بهطور عمده با تهاجم اتحاد جماهیر | مهاجرت افغانستانیها به ایران که بهطور عمده با تهاجم اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد، تحت تأثیر تحولات سیاسی در چهار موج اصلی شکل گرفته و به ایجاد جمعیتی قابل توجه انجامیده است. این جامعه که بهطور عمده از اقوام هزاره، تاجیک، پشتون و ازبک تشکیل شده، بیشتر در استانهای تهران، قم، خراسان رضوی و اصفهان ساکن هستند. از نظر اقتصادی، مهاجران بیشتر در مشاغل سخت و غیررسمی مانند ساختمانسازی، کشاورزی و کورهپزی اشتغال داشته و با محدودیتهای قانونی مواجهاند، اگرچه در سالهای اخیر زمینههایی برای سرمایهگذاری و کارآفرینی نیز فراهم شده است. فعالیتهای ادبی و فرهنگی مهاجران، بهویژه در حوزهٔ شعر و داستان، به بخشی از پویایی فرهنگی ایران تبدیل شده است. در حوزهٔ آموزش، با وجود فرازونشیبهای سیاسی، در سالهای اخیر بیش از ۶۷۰ هزار دانشآموز افغانستانی در مدارس ایران تحصیل میکنند که تأثیر عمیق در روابط فرهنگی دو کشور و سبک زندگی مهاجران افغانستانی داشته است. | ||
== تاریخچه مهاجرت افغانستانیها به ایران == | == تاریخچه مهاجرت افغانستانیها به ایران == | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
با آغاز جهاد مردم افغانستان علیه نظام کمونیستی و تجاوز شوروی، مهاجرت مردم افغانستان به ایران عمومیت یافت. تعداد زیادی از خانوادههای افغانستانی بهصورت غیرقانونی وارد ایران شدند که در دوران حاکمیت اول طالبان شدت بیشتری یافت.<ref>[http://oral-history.ir/?page=post&id=1454 رضوانی و دیگران، «تاریخ شفاهی مدارس خودگردان مهاجران افغان در اصفهان»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> | با آغاز جهاد مردم افغانستان علیه نظام کمونیستی و تجاوز شوروی، مهاجرت مردم افغانستان به ایران عمومیت یافت. تعداد زیادی از خانوادههای افغانستانی بهصورت غیرقانونی وارد ایران شدند که در دوران حاکمیت اول طالبان شدت بیشتری یافت.<ref>[http://oral-history.ir/?page=post&id=1454 رضوانی و دیگران، «تاریخ شفاهی مدارس خودگردان مهاجران افغان در اصفهان»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> | ||
پس از تشکیل نظام جمهوری اسلامی افغانستان در ۱۳۸۱ش، روند بازگشت داوطلبانهٔ مهاجران افغانستانی از ایران به کشورشان آغاز شد. این روند تا ۱۳۸۴ش به اوج خود رسید و در این دوره، حدود ۸۰۰ هزار نفر در قالب برنامههای داوطلبانهٔ بازگشت، به افغانستان عودت داده شدند. اما از | پس از تشکیل نظام جمهوری اسلامی افغانستان در ۱۳۸۱ش، روند بازگشت داوطلبانهٔ مهاجران افغانستانی از ایران به کشورشان آغاز شد. این روند تا ۱۳۸۴ش به اوج خود رسید و در این دوره، حدود ۸۰۰ هزار نفر در قالب برنامههای داوطلبانهٔ بازگشت، به افغانستان عودت داده شدند. اما از ۱۳۸۵ش به بعد، میزان بازگشت مهاجران بهطور چشمگیر و شدیدی کاهش یافت و حتی برخی از مهاجران بازگشته به وطن خود، بهدلیل افزایش ناامنی و مشکلات اقتصادی، دوباره به ایران بازگشتند.<ref name=":0">[http://ensani.ir/file/download/article/1605949991-10332-99-17.pdf صادقی و عباسی شوازی، «بازگشت به وطن یا ماندن جوانان افغانستانی در ایران»، 1395ش، ص120].</ref> | ||
آخرین موج مهاجرت با سقوط حکومت محمد اشرف غنی در مرداد ۱۴۰۰ش و بازگشت طالبان به قدرت آغاز شد. بر اساس آمارهای رسمی، بیشترین تمرکز جمعیت افغانستانی در استانهای تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و کرمان مشاهده میشود. دولت ایران با اجرای طرحهای سرشماری و قانونمندسازی، تلاش کرده است تا وضعیت اتباع افغانستانی را ساماندهی کند. این مهاجرتها تأثیرات قابل توجهی بر ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر دو کشور داشته است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8170274/موج-مهاجرت-اتباع-افغانستانی-به-ایران-از-چه-زمانی-شروع-سد-فیلم «موج مهاجرت اتباع افغانستانی به ایران از چه زمانی شروع سد؟ + فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | آخرین موج مهاجرت با سقوط حکومت محمد اشرف غنی در مرداد ۱۴۰۰ش و بازگشت طالبان به قدرت آغاز شد. بر اساس آمارهای رسمی، بیشترین تمرکز جمعیت افغانستانی در استانهای تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و کرمان مشاهده میشود. دولت ایران با اجرای طرحهای سرشماری و قانونمندسازی، تلاش کرده است تا وضعیت اتباع افغانستانی را ساماندهی کند. این مهاجرتها تأثیرات قابل توجهی بر ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر دو کشور داشته است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8170274/موج-مهاجرت-اتباع-افغانستانی-به-ایران-از-چه-زمانی-شروع-سد-فیلم «موج مهاجرت اتباع افغانستانی به ایران از چه زمانی شروع سد؟ + فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
== آمار {{درشت|مهاجران افغانستانی در ایران}} == | == آمار {{درشت|مهاجران افغانستانی در ایران}} == | ||
بر پایهٔ دادههای رسمی مرکز آمار ایران در سرشماری ۱۳۹۵ش تعداد اتباع افغانستانی مقیم ایران، ۱ میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر بوده که معادل ۱/۹۸ درصد از کل جمعیت کشور است. با این حال، برآوردهای کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در زمستان ۱۴۰۰ش و همچنین اعلام مقامات داخلی در سالهای | بر پایهٔ دادههای رسمی مرکز آمار ایران در سرشماری ۱۳۹۵ش تعداد اتباع افغانستانی مقیم ایران، ۱ میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر بوده که معادل ۱/۹۸ درصد از کل جمعیت کشور است. با این حال، برآوردهای کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در زمستان ۱۴۰۰ش و همچنین اعلام مقامات داخلی در سالهای ۱۴۰۰ش و ۱۴۰۱ش حاکی از حضور حدود ۴ تا ۵ میلیون نفر اتباع افغانستانی در ایران است.<ref>خدادوست و دیگران، «جمهوری اسلامی ایران و کاربست اصول اعلامیه حقوق بشر اسلامی در سیاستهای مهاجرتی در قبال مهاجران افغانستانی»، ۱۴۰۱ش، ص۱۲۹–۱۳۵.</ref> | ||
بر اساس آمار رسمی ارائه شده توسط مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در ۱۴۰۴ش، جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است. این آمار شامل ۳ دسته اصلی میشود: ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر دارای مدارک اقامتی معتبر؛ ۲ میلیون نفر فاقد مدارک قانونی و ۲ میلیون نفر که در طرحهای سرشماری ثبت شدهاند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> اقامت اتباع افغانستانی در ۱۵ استان ایران ممنوع است و آنان تنها در برخی شهرستانهای استانهای مجاز (به جز سه استان تهران، البرز و قم) حق اقامت دارند. در استان تهران نیز محدودیتهایی از جمله ممنوعیت اقامت در منطقهٔ ۱۳ اعمال شده است.<ref>خدادوست و دیگران، «جمهوری اسلامی ایران و کاربست اصول اعلامیه حقوق بشر اسلامی در سیاستهای مهاجرتی در قبال مهاجران افغانستانی»، ۱۴۰۱ش، ص۱۲۹–۱۳۵.</ref> | بر اساس آمار رسمی ارائه شده توسط مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در ۱۴۰۴ش، جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است. این آمار شامل ۳ دسته اصلی میشود: ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر دارای مدارک اقامتی معتبر؛ ۲ میلیون نفر فاقد مدارک قانونی و ۲ میلیون نفر که در طرحهای سرشماری ثبت شدهاند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> اقامت اتباع افغانستانی در ۱۵ استان ایران ممنوع است و آنان تنها در برخی شهرستانهای استانهای مجاز (به جز سه استان تهران، البرز و قم) حق اقامت دارند. در استان تهران نیز محدودیتهایی از جمله ممنوعیت اقامت در منطقهٔ ۱۳ اعمال شده است.<ref>خدادوست و دیگران، «جمهوری اسلامی ایران و کاربست اصول اعلامیه حقوق بشر اسلامی در سیاستهای مهاجرتی در قبال مهاجران افغانستانی»، ۱۴۰۱ش، ص۱۲۹–۱۳۵.</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
* با تثبیت حضور طولانیمدت بسیاری از مهاجران و تغییر شرایط در افغانستان، رویکرد ایران نیز تعدیل یافت. | * با تثبیت حضور طولانیمدت بسیاری از مهاجران و تغییر شرایط در افغانستان، رویکرد ایران نیز تعدیل یافت. | ||
* در سال ۱۳۹۳ش با فرمان رهبر جمهوری اسلامی ایران، تحصیل تمام کودکان افغانستانی حتی فاقدان مدرک اقامتی در مدارس دولتی رایگان شد. | * در سال ۱۳۹۳ش با فرمان رهبر جمهوری اسلامی ایران، تحصیل تمام کودکان افغانستانی حتی فاقدان مدرک اقامتی در مدارس دولتی رایگان شد. | ||
* این تصمیم باعث افزایش چشمگیر شمار دانشآموزان افغانستانی از ۳۲۹ هزار نفر در ۹۲–۹۳ به بیش از ۶۷۰ هزار نفر در سال | * این تصمیم باعث افزایش چشمگیر شمار دانشآموزان افغانستانی از ۳۲۹ هزار نفر در ۹۲–۹۳ به بیش از ۶۷۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۱–۱۴۰۲ش شد. | ||
* دسترسی بهتر مهاجران به سایر خدمات اساسی (از جمله بهداشت و اشتغال). | * دسترسی بهتر مهاجران به سایر خدمات اساسی (از جمله بهداشت و اشتغال). | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
* باطلشدن برگهٔ سرشماری از ۳۰ اسفند ۱۴۰۳ش که ۲ میلیون و ۳۳ هزار نفر را در بر میگیرد؛ | * باطلشدن برگهٔ سرشماری از ۳۰ اسفند ۱۴۰۳ش که ۲ میلیون و ۳۳ هزار نفر را در بر میگیرد؛ | ||
* ممنوعیت ثبتنام دانشآموزان دارای برگه سرشماری برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ش؛ | * ممنوعیت ثبتنام دانشآموزان دارای برگه سرشماری برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ش؛ | ||
* بازگشت ۱ میلیون و ۸۳۳ هزار و ۶۳۶ نفر از اسفند | * بازگشت ۱ میلیون و ۸۳۳ هزار و ۶۳۶ نفر از اسفند ۱۴۰۳ش تا شهریور در ۱۴۰۴ش در نتیجهٔ سیاست جدید دولت ایران.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8995500/بازگشت-۷۰-درصد-اتباع-با-خانوادهشان-برنامه-خروج-۸۰۰-هزار-نفر-دیگر «بازگشت ۷۰ درصد اتباع با خانوادهشان/ برنامه خروج ۸۰۰ هزار نفر دیگر»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
== {{درشت|اقتصاد و اشتغال مهاجرین افغانستانی در ایران}} == | == {{درشت|اقتصاد و اشتغال مهاجرین افغانستانی در ایران}} == | ||
اقتصاد [[مهاجرت|مهاجرین]] افغانستانی، به معنای شیوههای درآمد مهاجرین از منابع در دسترس مانند زمان، [[پول]] و فضای زندگی و چگونگی مصرف آن برای نیازهای مادی و غیرمادی،<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3265735-گام-مدیریت-منابع «۱۷ گام مدیریت منابع»، وبسایت روزنامة دنیای اقتصاد.]</ref> تابع سیاستهای جمهوری اسلامی ایران است.<ref>نصراصفهانی، در خانه برادر: پناهندگان افغانستانی در ایران، 1397ش، ص79-209.</ref> این سیاستها شامل سیاست درهای باز، سیاست بازگشت و سیاست ساماندهی است. بعضی منابع از پنج سیاست نام بردهاند: سیاست درهای باز، سیاست انقباضی، سیاست بازگشت، سیاست ساماندهی و سیاست ادغام ساختاری.<ref>سعیدی، زندگی در پاورقی؛ تجربة زیستة اتباع افغانستانی در نهاد آموزش و پرورش ایران 1401ش، ص42.</ref> پس از سیاست ساماندهی، عملکرد دولتها بهخصوص دولت سیزدهم در مورد اقتصاد مهاجرین، بهویژه در بخش اشتغال<ref>[http://www.yjc.ir/00OkQu «اینکه متخصصان افغانستانی برای اشتغال خود را کارگر ساده معرفی میکنند صحت ندارد»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و بهداشت و درمان بهبود یافته است.<ref>[http://fna.ir/3cvnk7 «پوشش بیمۀ سلامت برای یک میلیون و ۲۰۰ هزار تبعه خارجی/ حق بیمۀ اتباع چقدر است؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> اما در دولت چهاردهم | اقتصاد [[مهاجرت|مهاجرین]] افغانستانی، به معنای شیوههای درآمد مهاجرین از منابع در دسترس مانند زمان، [[پول]] و فضای زندگی و چگونگی مصرف آن برای نیازهای مادی و غیرمادی،<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3265735-گام-مدیریت-منابع «۱۷ گام مدیریت منابع»، وبسایت روزنامة دنیای اقتصاد.]</ref> تابع سیاستهای جمهوری اسلامی ایران است.<ref>نصراصفهانی، در خانه برادر: پناهندگان افغانستانی در ایران، 1397ش، ص79-209.</ref> این سیاستها شامل سیاست درهای باز، سیاست بازگشت و سیاست ساماندهی است. بعضی منابع از پنج سیاست نام بردهاند: سیاست درهای باز، سیاست انقباضی، سیاست بازگشت، سیاست ساماندهی و سیاست ادغام ساختاری.<ref>سعیدی، زندگی در پاورقی؛ تجربة زیستة اتباع افغانستانی در نهاد آموزش و پرورش ایران 1401ش، ص42.</ref> پس از سیاست ساماندهی، عملکرد دولتها بهخصوص دولت سیزدهم در مورد اقتصاد مهاجرین، بهویژه در بخش اشتغال<ref>[http://www.yjc.ir/00OkQu «اینکه متخصصان افغانستانی برای اشتغال خود را کارگر ساده معرفی میکنند صحت ندارد»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و بهداشت و درمان بهبود یافته است.<ref>[http://fna.ir/3cvnk7 «پوشش بیمۀ سلامت برای یک میلیون و ۲۰۰ هزار تبعه خارجی/ حق بیمۀ اتباع چقدر است؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> اما در دولت چهاردهم سیاست سختگیرانه در قبال مهاجران افغانستانی گرفته شده که بر اساس آن اشتغال بدون روادید ورود و با حق کار مشخص ممکن نیست. همچنین مهاجران باید طبق قوانین و آییننامههای مربوطه، پروانه کار دریافت کنند. بدون وجود این دو شرط، کار آنها غیرمجاز و غیرقانونی شناخته میشود.<ref>[https://www.ettelaat.com/news/64014/شرایط-کار-اتباع-بیگانه-در-ایران-اعلام-شد «شرایط کار اتباع بیگانه در ایران اعلام شد»، اطلاعات آنلاین.]</ref> | ||
=== منابع درآمد مهاجران افغانستانی در ایران === | === منابع درآمد مهاجران افغانستانی در ایران === | ||
| خط ۶۷: | خط ۶۷: | ||
===== مشاغل غیرمجاز ===== | ===== مشاغل غیرمجاز ===== | ||
بهکارگیری اتباع افغانستانی به جز در گروه مشاغل بالا، ممنوع بوده و موجب | بهکارگیری اتباع افغانستانی به جز در گروه مشاغل بالا، ممنوع بوده و موجب پیگرد قانونی و جریمهٔ پنج برابر حداقل دستمزد میشود.<ref>[http://fna.ir/3bpf08 «جریمة روزانة بهکارگیری نیروی کار خارجی غیرمجاز، 885 هزار تومان تعیین شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> با این وجود، برخی از مهاجرین در مشاغل دیگر همچون کیفدوزی و خیاطی نیز ورود کردهاند.<ref>[https://irna.ir/xj5X5b «دورههای توانمندسازی و حرفهآموزی اتباع افغانی در گلستان برگزار میشود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
==== سرمایهگذاری ==== | ==== سرمایهگذاری ==== | ||
در سالهای اخیر با فراهمشدن فرصت سرمایهگذاری در ایران، اتباع افغانستانی، از جمله مهاجرین بهصورت گسترده وارد این حوزه شدهاند؛ بهطوری که اتباع افغانستان بزرگترین سرمایهگذار خارجی در ۱۴۰۱ش در ایران دانسته شده است.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/362510/اÙغاÙستاÙ-بزرگترÛÙ-سرÙ
اÛÙ-گذار-خارجÛ-اÛØ±Ø «افغانستان بزرگترین سرمآیةگذار خارجی در ایران»، وبسایت بهارنیوز.]</ref> همینطور نمایندهٔ ویژهٔ رئیسجمهور در امور افغانستان، نیمی از | در سالهای اخیر با فراهمشدن فرصت سرمایهگذاری در ایران، اتباع افغانستانی، از جمله مهاجرین بهصورت گسترده وارد این حوزه شدهاند؛ بهطوری که اتباع افغانستان بزرگترین سرمایهگذار خارجی در ۱۴۰۱ش در ایران دانسته شده است.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/362510/اÙغاÙستاÙ-بزرگترÛÙ-سرÙ
اÛÙ-گذار-خارجÛ-اÛØ±Ø «افغانستان بزرگترین سرمآیةگذار خارجی در ایران»، وبسایت بهارنیوز.]</ref> همینطور نمایندهٔ ویژهٔ رئیسجمهور در امور افغانستان، نیمی از سرمایهگذاران خارجی را مربوط به اتباع افغانستانی اعلام کرده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5656039/%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%A «نیمی از سرمایهگذاری خارجی کشور مربوط به اتباع افغانستانی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در نتیجهٔ همین سرمایهگذاریها، براساس قوانین جمهوری اسلامی ایران، ۲۰ نفر از سرمایهگذاران اتباع افغانستان تابعیت ایران را کسب کردهاند.<ref>[http://fna.ir/1ouir6 «20 سرمایهگذار افغانستانی تابعیت جمهوری اسلامی ایران را اخذ کردند»، خبرگزاری فارس.]</ref> برخی از زمینههایی که مهاجرین سرمایهگذاری کردهاند عبارتند از: بندرکاسپین،<ref>[https://www.isna.ir/news/1402041710854/سرمایه-گذاری-۵۰-میلیون-دلاری-افغانستان-در «سرمایهگذاری ۵۰ میلیون دلاری افغانستان در بندر کاسپین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بورس،<ref>[https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-854307 «سرمایهگذاری حدود ۳۰۰ میلیارد تومانی افغانستانیها در بورس ایران»، پایگاه خبری تحلیلی شرق.]</ref> فرش ماشینی، پارچهبافی.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1519934/اÙغاÙستاÙÛ-Ùا-صد-Ù
ÛÙÛÙÙ-دÙار-در-اÛراÙ-سرÙ
Ø «افغانستانیها صد میلیون دلار در ایران سرمایهگذاری کردند»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
==== کارآفرینی ==== | ==== کارآفرینی ==== | ||
برخی از اتباع افغانستان با ورود مستقیم به بازار اقتصاد ایران و ثبت شرکت، زمینههای کارآفرینی را فراهم کردهاند. از این دسته شرکتها میتوان به شرکت دانشبنیان در زمینهٔ «تولید و نصب سیستم ایمنی خودرو»،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6391679/%D9%86%D8%AE%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B9-%D9%88-50-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8% نخبة مهاجر افغانستانی که 7 اختراع و 50 کارمند ایرانی دارد»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و شرکت «هامون طب پیشرو» تولیدکنندهٔ «کیت تعیین جنسیت از روی خون مادر، کیت مولکولی تشخیص ناباروری مردان و تشخیص شکنندگی DNA تشخیص اسپرم».<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6375835/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AE%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B «جایزة بیوتکنولوژی برای نخبة افغانستانی در ایران»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | برخی از اتباع افغانستان با ورود مستقیم به بازار اقتصاد ایران و ثبت شرکت، زمینههای کارآفرینی را فراهم کردهاند. از این دسته شرکتها میتوان به شرکت دانشبنیان در زمینهٔ «تولید و نصب سیستم ایمنی خودرو»،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6391679/%D9%86%D8%AE%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B9-%D9%88-50-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8% نخبة مهاجر افغانستانی که 7 اختراع و 50 کارمند ایرانی دارد»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و شرکت «هامون طب پیشرو» تولیدکنندهٔ «کیت تعیین جنسیت از روی خون مادر، کیت مولکولی تشخیص ناباروری مردان و تشخیص شکنندگی DNA تشخیص اسپرم» اشاره کرد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6375835/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AE%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B «جایزة بیوتکنولوژی برای نخبة افغانستانی در ایران»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
علاوهبراین، رئیس انجمن فعالان اقتصادی افغانستان در خراسان رضوی از ثبت ۱۶۰۰ شرکت در زمینههای هتلداری و [[گردشگری]]، پتروشیمی و سوخت، صنعت و معدن، خدمات، بازرگانی و کشاورزی خبر میدهد که سرمایهٔ تقریبی آنها بالغ بر یک میلیارد دلار تخمین زده شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/27/2806149/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8% «سرمایهگذاری گستردة اتباع افغانستان در خراسان رضوی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | علاوهبراین، رئیس انجمن فعالان اقتصادی افغانستان در خراسان رضوی از ثبت ۱۶۰۰ شرکت در زمینههای هتلداری و [[گردشگری]]، پتروشیمی و سوخت، صنعت و معدن، خدمات، بازرگانی و کشاورزی خبر میدهد که سرمایهٔ تقریبی آنها بالغ بر یک میلیارد دلار تخمین زده شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/27/2806149/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8% «سرمایهگذاری گستردة اتباع افغانستان در خراسان رضوی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
| خط ۱۶۳: | خط ۱۶۳: | ||
== {{درشت|آموزش مهاجران افغانستانی در ایرن}} == | == {{درشت|آموزش مهاجران افغانستانی در ایرن}} == | ||
در حوزهٔ آموزش، در دههٔ شصت فرزندان مهاجر در مدارس دولتی بدون محدودیت درس میخواندند و بزرگسالان در مراکز نهضت سوادآموزی مشغول شدند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5553650/تحصیل-کودکان-مهاجر-برای-ایران-یک-فرصت-بزرگ «تحصیل کودکان مهاجر، برای ایران یک فرصت بزرگ است»، خبرگزاری مهر].</ref> طبق آمارها در سال تحصیلی ۱۳۷۰–۱۳۷۱ش تعداد دانشآموزان مهاجر افغانستان در مدارس ایران، ۱۲۱ هزار نفر بود.<ref>[http://oral-history.ir/?page=post&id=1454 رضوانی و دیگران، «تاریخ شفاهی مدارس خودگردان مهاجران افغان در اصفهان»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> با افزایش مهاجرین و تغییر سیاستها، به تدریج مشکلاتی در عرصه آموزش به وجود آمد.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/124942/حق-تحصیل-کودکان-مهاجر-افغانستانی-ساکن-ایر احمدینیا، «حق تحصیل کودکان مهاجر افغانستانی ساکن ایران»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref> در دهه هفتاد با اتخاذ سیاست برگشت مهاجرین، محدودیتهایی وضع شد و در ۱۳۸۲ش شورای وزیران تصویب کرد که کودکان مهاجرین قانونی فقط با پرداخت شهریه حق تحصیل در مدارس دولتی را داشته باشند. در این دوره تعداد دانشآموزان افغانستانی به ۸۴ هزار نفر کاهش یافت و تحصیل در دورهٔ پیشدانشگاهی برای آنها ممنوع شد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/note/253987/ÚاÙØ´-ÙاÛ-تØصÛÙ-Ú©ÙدکاÙ-Ù
Ùاجر-در-اÛراÙ-Ù-راÙÚ «چالشهای تحصیل کودکان مهاجر در ایران و راهکارهای موجود»، خبرگزاری صدای افغان.]</ref> بعد از سال | در حوزهٔ آموزش، در دههٔ شصت فرزندان مهاجر در مدارس دولتی بدون محدودیت درس میخواندند و بزرگسالان در مراکز نهضت سوادآموزی مشغول شدند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5553650/تحصیل-کودکان-مهاجر-برای-ایران-یک-فرصت-بزرگ «تحصیل کودکان مهاجر، برای ایران یک فرصت بزرگ است»، خبرگزاری مهر].</ref> طبق آمارها در سال تحصیلی ۱۳۷۰–۱۳۷۱ش تعداد دانشآموزان مهاجر افغانستان در مدارس ایران، ۱۲۱ هزار نفر بود.<ref>[http://oral-history.ir/?page=post&id=1454 رضوانی و دیگران، «تاریخ شفاهی مدارس خودگردان مهاجران افغان در اصفهان»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> با افزایش مهاجرین و تغییر سیاستها، به تدریج مشکلاتی در عرصه آموزش به وجود آمد.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/124942/حق-تحصیل-کودکان-مهاجر-افغانستانی-ساکن-ایر احمدینیا، «حق تحصیل کودکان مهاجر افغانستانی ساکن ایران»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref> در دهه هفتاد با اتخاذ سیاست برگشت مهاجرین، محدودیتهایی وضع شد و در ۱۳۸۲ش شورای وزیران تصویب کرد که کودکان مهاجرین قانونی فقط با پرداخت شهریه حق تحصیل در مدارس دولتی را داشته باشند. در این دوره تعداد دانشآموزان افغانستانی به ۸۴ هزار نفر کاهش یافت و تحصیل در دورهٔ پیشدانشگاهی برای آنها ممنوع شد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/note/253987/ÚاÙØ´-ÙاÛ-تØصÛÙ-Ú©ÙدکاÙ-Ù
Ùاجر-در-اÛراÙ-Ù-راÙÚ «چالشهای تحصیل کودکان مهاجر در ایران و راهکارهای موجود»، خبرگزاری صدای افغان.]</ref> بعد از سال ۱۳۸۵ش و تغییر سیاست ایران در قبال مهاجرین با سابقهٔ حضور طولانی، روند ثبتنام دانشآموزان مهاجر در مدارس ایران همواره افزایشی بود. | ||
پس از فرمان آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۹۳ش تحول اساسی ایجاد شد؛ تحصیل دانشآموزان افغانستانی در مدارس دولتی رایگان شد و حتی فرزندان اتباع بدون مدرک اقامتی نیز اجازهٔ تحصیل یافتند. تعداد این دانشآموزان از ۳۶۱ هزار نفر در | پس از فرمان آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۹۳ش تحول اساسی ایجاد شد؛ تحصیل دانشآموزان افغانستانی در مدارس دولتی رایگان شد و حتی فرزندان اتباع بدون مدرک اقامتی نیز اجازهٔ تحصیل یافتند. تعداد این دانشآموزان از ۳۶۱ هزار نفر در ۹۳–۹۴ش به ۳۸۶ هزار نفر در سال ۹۴–۹۵ش افزایش یافت. بررسیها نشان میدهد این فرمان برای دو سال راهگشا بود و پس از آن موانع جدیدی سر برآورد.<ref>[https://fa.wikizendegy.ir/index.php?title=آموزش_کودکان_مهاجر_افغانستانی_در_ایران&action=su «چالشهای تحصیل کودکان مهاجر در ایران»، روزنامه شرق].</ref> با این وجود، روند ورود دانشآموزان اتباع به مدارس حالت افزایشی داشت. در ۱۳۷۵ش تنها ۴۹ درصد از کودکان مهاجر زیر ۱۸ سال مشغول به تحصیل بودند، در حالیکه این نسبت در ۱۳۹۵ش به حدود ۶۹درصد رسید. طبق اعلام مسئولان، این نسبت در سال ۹۷–۹۸ش به ۸۰درصد و رقم کلی دانشآموزان اتباع در سال ۹۸–۹۹ش به ۵۰۳ هزار نفر رسید.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/855882-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B «چالشهای تحصیل کودکان مهاجر در ایران»، روزنامه شرق.]</ref> | ||
بعد از قدرتگیری طالبان در ۱۴۰۰ش و ورود موج جدید مهاجران، آموزش کودکان تازهوارد با چالشهای فراوانی رو به رو شد.<ref>[https://www.magiran.com/article/4332621 رضایی، «ایران از چالشهای ثبتنام دانشآموزان مهاجر گزارش میدهد: ابتاع تازهوارد پشت درهای کلاس درس»، وبسایت روزنامۀ ایران.]</ref> معاون آموزش مرکز امور بینالملل در اردیبهشت ۱۴۰۱ش کل دانشآموزان غیر ایرانی را ۵۲۷ هزار نفر اعلام کرد که اکثراً افغانستانی بودند. همین مرکز در اسفند همان سال اعلام کرد که در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۰، ۵۵۶ هزار نفر و در سال ۱۴۰۲–۱۴۰۱ش، ۶۷۰ هزار نفر دانشآموز اتباع افغانستانی در ایران تحصیل کردهاند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84733616/%DB%B5%DB%B2%DB%B7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB% « پانصدو بیست و هفت هزار دانشآموز اتباع خارجی در ایران تحصیل میکنند/فعالیت ۲۲ مدرسه ویژه اتباع»، خبرگزاری جمهوری اسلامی].</ref> طبق اطلاعیهٔ ادارهٔ اتباع ثبتنام دانشآموزان اتباع خارجی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ش با مدارک ذیل امکانپذیر است: | بعد از قدرتگیری طالبان در ۱۴۰۰ش و ورود موج جدید مهاجران، آموزش کودکان تازهوارد با چالشهای فراوانی رو به رو شد.<ref>[https://www.magiran.com/article/4332621 رضایی، «ایران از چالشهای ثبتنام دانشآموزان مهاجر گزارش میدهد: ابتاع تازهوارد پشت درهای کلاس درس»، وبسایت روزنامۀ ایران.]</ref> معاون آموزش مرکز امور بینالملل در اردیبهشت ۱۴۰۱ش کل دانشآموزان غیر ایرانی را ۵۲۷ هزار نفر اعلام کرد که اکثراً افغانستانی بودند. همین مرکز در اسفند همان سال اعلام کرد که در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۰، ۵۵۶ هزار نفر و در سال ۱۴۰۲–۱۴۰۱ش، ۶۷۰ هزار نفر دانشآموز اتباع افغانستانی در ایران تحصیل کردهاند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84733616/%DB%B5%DB%B2%DB%B7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB% « پانصدو بیست و هفت هزار دانشآموز اتباع خارجی در ایران تحصیل میکنند/فعالیت ۲۲ مدرسه ویژه اتباع»، خبرگزاری جمهوری اسلامی].</ref> طبق اطلاعیهٔ ادارهٔ اتباع ثبتنام دانشآموزان اتباع خارجی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ش با مدارک ذیل امکانپذیر است: | ||
| خط ۲۲۰: | خط ۲۲۰: | ||
# افراد ساکن در مناطق حاشیهنشین با تراکم جمعیتی بالا؛<ref>[https://www.magiran.com/article/3632863 . پویان، «کودکان جامانده از مهر کجا میروند؟»، وبسایت روزنامۀ شرق.]</ref> | # افراد ساکن در مناطق حاشیهنشین با تراکم جمعیتی بالا؛<ref>[https://www.magiran.com/article/3632863 . پویان، «کودکان جامانده از مهر کجا میروند؟»، وبسایت روزنامۀ شرق.]</ref> | ||
# فرزندان ایرانی که مشکل مدارک هویتی دارند؛<ref>[http://www.yjc.ir/00VXU6 . «مدارس خودگران تلاشی برای ادامۀ تحصیل دانشآموزان بدون مدرک شناسایی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | # فرزندان ایرانی که مشکل مدارک هویتی دارند؛<ref>[http://www.yjc.ir/00VXU6 . «مدارس خودگران تلاشی برای ادامۀ تحصیل دانشآموزان بدون مدرک شناسایی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
# | # فرزندان مادرایرانی که مدرک هویتی معتبر ندارند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400091309269/مدارس-خودگردان-آخرین-پناه-تحصیل . «مدارس خودگردان، آخرین پناه تحصیل»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
==== تعداد مدارس خودگردان ==== | ==== تعداد مدارس خودگردان ==== | ||
| خط ۳۷۷: | خط ۳۷۷: | ||
==== فعالیتهای {{درشت|مؤسسهٔ فرهنگی در دری}} ==== | ==== فعالیتهای {{درشت|مؤسسهٔ فرهنگی در دری}} ==== | ||
===== | |||
===== '''1. نشریات''' ===== | |||
* '''دُرّ دری''': در دری اولین فصلنامهٔ ادبی مهاجرین در ایران بود که از ۱۳۷۶ش تا ۱۳۸۰ش به مدت ۵ سال فقط ۱۳ شماره از آن در مشهد منتشر شد. صاحب امتیاز این جریده مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان بود. در این جریده مطالب مختلف ادبی چون شعر و داستان، مقاله، گفتگو، نقد، گزارش، معرفی و خاطره به چاپ میرسید. در دری متنوعترین جریدهٔ افغانستان از جهت ساختار و محتوا و دارای صفحهآرایی، طراحی، ویراستاری، شکل و ساختار حرفهای بود. نویسندگان، هنرمندان، فرهنگیان و ادیبان افغانستانی سراسر جهان در تولید محتوای آن سهم داشتند. آثار ادیبان، شاعران و نویسندگان ایرانی و برخی از کشورهای دیگر نیز در آن نشریه به چاپ میرسید.<ref>خاوری، «شرح پریشانی ما»، در دری، 1380ش، ص25.</ref> | * '''دُرّ دری''': در دری اولین فصلنامهٔ ادبی مهاجرین در ایران بود که از ۱۳۷۶ش تا ۱۳۸۰ش به مدت ۵ سال فقط ۱۳ شماره از آن در مشهد منتشر شد. صاحب امتیاز این جریده مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان بود. در این جریده مطالب مختلف ادبی چون شعر و داستان، مقاله، گفتگو، نقد، گزارش، معرفی و خاطره به چاپ میرسید. در دری متنوعترین جریدهٔ افغانستان از جهت ساختار و محتوا و دارای صفحهآرایی، طراحی، ویراستاری، شکل و ساختار حرفهای بود. نویسندگان، هنرمندان، فرهنگیان و ادیبان افغانستانی سراسر جهان در تولید محتوای آن سهم داشتند. آثار ادیبان، شاعران و نویسندگان ایرانی و برخی از کشورهای دیگر نیز در آن نشریه به چاپ میرسید.<ref>خاوری، «شرح پریشانی ما»، در دری، 1380ش، ص25.</ref> | ||
* '''خط سوم''': اولین شمارهٔ فصلنامه خط سوم در پاییز سال ۱۳۸۱ش در مشهد و آخرین شماره آن (شمارهٔ سیزدهم) در ۱۳۹۰ش منتشر شد. خط سوم از نظر محتوا علاوه بر توجه ویژه به ادب و هنر به مسایل فرهنگی و اجتماعی نیز گرایش داشت و در این ارتباط مقالات زیادی در آن به چاپ رسید. از دیگر ویژگیهای این فصلنامه تنوع و گسترش آن در حوزههای فرهنگی، ادبی، هنری و اجتماعی و همکاران آن بود که شامل طیف وسیعی از فرهنگیان، هنرمندان، نویسندگان، شاعران، داستاننویسان، صاحبنظران و فرهیختگان افغانستانی، ایرانی، تاجیک و برخی از کشورهای دیگر میشد.<ref>مظفری، «بار دیگر ما به قصه آمدیم»، در دری، شماره 14، بهار 1393ش، ص6.</ref> | * '''خط سوم''': اولین شمارهٔ فصلنامه خط سوم در پاییز سال ۱۳۸۱ش در مشهد و آخرین شماره آن (شمارهٔ سیزدهم) در ۱۳۹۰ش منتشر شد. خط سوم از نظر محتوا علاوه بر توجه ویژه به ادب و هنر به مسایل فرهنگی و اجتماعی نیز گرایش داشت و در این ارتباط مقالات زیادی در آن به چاپ رسید. از دیگر ویژگیهای این فصلنامه تنوع و گسترش آن در حوزههای فرهنگی، ادبی، هنری و اجتماعی و همکاران آن بود که شامل طیف وسیعی از فرهنگیان، هنرمندان، نویسندگان، شاعران، داستاننویسان، صاحبنظران و فرهیختگان افغانستانی، ایرانی، تاجیک و برخی از کشورهای دیگر میشد.<ref>مظفری، «بار دیگر ما به قصه آمدیم»، در دری، شماره 14، بهار 1393ش، ص6.</ref> | ||
| خط ۳۸۳: | خط ۳۸۴: | ||
* '''دُرّ دری کابل''': در پی بازگشایی دفتر نمایندگی در دری در کابل، اعضای آن نمایندگی ماهنامهٔ ادبی «در دری» را با صاحب امتیازی مؤسسهٔ در دری، از ماه ثور (اردیبهشت) ۱۳۹۳ش در چند شماره در کابل منتشر کردند.<ref>مظفری، «بار دیگر ما به قصه آمدیم»، در دری، شماره 14، بهار 1393ش، ص6.</ref> | * '''دُرّ دری کابل''': در پی بازگشایی دفتر نمایندگی در دری در کابل، اعضای آن نمایندگی ماهنامهٔ ادبی «در دری» را با صاحب امتیازی مؤسسهٔ در دری، از ماه ثور (اردیبهشت) ۱۳۹۳ش در چند شماره در کابل منتشر کردند.<ref>مظفری، «بار دیگر ما به قصه آمدیم»، در دری، شماره 14، بهار 1393ش، ص6.</ref> | ||
===== پژوهش ===== | ===== 2. پژوهش ===== | ||
[[پرونده:مؤسسه_فرهنگی_در_دری_(2).jpg|جایگزین=محمدجواد خاوری|بندانگشتی|محمدجواد خاوری]] | [[پرونده:مؤسسه_فرهنگی_در_دری_(2).jpg|جایگزین=محمدجواد خاوری|بندانگشتی|محمدجواد خاوری]] | ||
بسیاری از پژوهشهای انجام شده توسط اعضای در دری در فصلنامههای آن و بهخصوص در فصلنامه خط سوم به چاپ رسیده است. این پژوهشها در حوزههای مختلف ادبی، فرهنگی و اجتماعی انجام شده است. از دیگر فعالیتهای پژوهشی مؤسسه در دری، آثار جواد خاوری با عناوین «امثال و حِکَم مردم هزاره»، «دوبیتیهای عامیانه هزارگی»، «قصههای هزارههای افغانستان» و «شگفتیهای بامیان» است.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | بسیاری از پژوهشهای انجام شده توسط اعضای در دری در فصلنامههای آن و بهخصوص در فصلنامه خط سوم به چاپ رسیده است. این پژوهشها در حوزههای مختلف ادبی، فرهنگی و اجتماعی انجام شده است. از دیگر فعالیتهای پژوهشی مؤسسه در دری، آثار جواد خاوری با عناوین «امثال و حِکَم مردم هزاره»، «دوبیتیهای عامیانه هزارگی»، «قصههای هزارههای افغانستان» و «شگفتیهای بامیان» است.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | ||
===== انتشارات ===== | ===== 3. انتشارات ===== | ||
بخشی از فعالیتهای مؤسسه در دری در سالیان گذشته به انتشار کتابهای ادبی اختصاص داشت. انتشارات در دری حدود ده مجموعه شعر و داستان منتشر کرده است که برخی از آنها عبارتند از: | بخشی از فعالیتهای مؤسسه در دری در سالیان گذشته به انتشار کتابهای ادبی اختصاص داشت. انتشارات در دری حدود ده مجموعه شعر و داستان منتشر کرده است که برخی از آنها عبارتند از: | ||
* عطر کینوها (مجموعه شعر) فاطمه روشن، ۱۳۹۱ش؛ | * عطر کینوها (مجموعه شعر) فاطمه روشن، ۱۳۹۱ش؛ | ||
| خط ۳۹۵: | خط ۳۹۶: | ||
* روایت تاریک غزل، حمید مبشر، ۱۳۹۱ش.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | * روایت تاریک غزل، حمید مبشر، ۱۳۹۱ش.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | ||
===== نشستها ===== | ===== 4. نشستها ===== | ||
عصرهای شعر و داستان مهمترین نشستهای در دری است که از ۱۳۷۶ش تا امروز بهصورت مستمر ادامه داشته است. در طول ۲۶ سال گذشته بیش از هزار جلسهٔ نقد داستان و هزار جلسهٔ نقد شعر در در دری برگزار شده است. جدا از این جلسات، بخشی از نشستهای در دری نیز به دیدارها، معرفی، کارگاه، نقد کتاب و موارد مشابه اختصاص دارد.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | عصرهای شعر و داستان مهمترین نشستهای در دری است که از ۱۳۷۶ش تا امروز بهصورت مستمر ادامه داشته است. در طول ۲۶ سال گذشته بیش از هزار جلسهٔ نقد داستان و هزار جلسهٔ نقد شعر در در دری برگزار شده است. جدا از این جلسات، بخشی از نشستهای در دری نیز به دیدارها، معرفی، کارگاه، نقد کتاب و موارد مشابه اختصاص دارد.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | ||
===== ویژهبرنامهها ===== | ===== 5. ویژهبرنامهها ===== | ||
مؤسسهٔ در دری در طی ۲۶ سال فعالیت مداوم خود ویژهبرنامههای بسیاری برگزار کرده است. جلسات ویژهٔ نقد، نقد کتاب، نشست با بزرگان ادبیات و هنر، تجلیل، یادبود، جلسات دید و بازدید، معارفه، سخنرانی و موارد مشابه در این مؤسسه سابقهٔ طولانی دارد. آخرین نمونهها از این جلسات به مباحث روانشناسی، افغانستانشناسی، مسایل اجتماعی و مباحث فکری اختصاص داشته است. برخی از ویژهبرنامههای در دری عبارت است از: | مؤسسهٔ در دری در طی ۲۶ سال فعالیت مداوم خود ویژهبرنامههای بسیاری برگزار کرده است. جلسات ویژهٔ نقد، نقد کتاب، نشست با بزرگان ادبیات و هنر، تجلیل، یادبود، جلسات دید و بازدید، معارفه، سخنرانی و موارد مشابه در این مؤسسه سابقهٔ طولانی دارد. آخرین نمونهها از این جلسات به مباحث روانشناسی، افغانستانشناسی، مسایل اجتماعی و مباحث فکری اختصاص داشته است. برخی از ویژهبرنامههای در دری عبارت است از: | ||
* تجلیل از رفیع جنید، ۱۳۹۶ش؛ | * تجلیل از رفیع جنید، ۱۳۹۶ش؛ | ||
| خط ۴۰۸: | خط ۴۰۹: | ||
* تجلیل از سید نادر احمدی، ۱۳۹۴ش.<ref>شش اثر داستان و شعر به قلم نویسندگان افغانستانی در مشهد رونمایی شد، خبرگزاری ایبنا،|شش اثر داستان و شعر به قلم نویسندگان افغانستانی در مشهد رونمایی شد، خبرگزاری ایبنا. حسینزاده، انجمن «در دری» خانه مودت شاعران افغانستانی و ایرانی، وبسایت مشهد چهره.</ref> | * تجلیل از سید نادر احمدی، ۱۳۹۴ش.<ref>شش اثر داستان و شعر به قلم نویسندگان افغانستانی در مشهد رونمایی شد، خبرگزاری ایبنا،|شش اثر داستان و شعر به قلم نویسندگان افغانستانی در مشهد رونمایی شد، خبرگزاری ایبنا. حسینزاده، انجمن «در دری» خانه مودت شاعران افغانستانی و ایرانی، وبسایت مشهد چهره.</ref> | ||
===== آموزش ===== | ===== 6. آموزش ===== | ||
بحش بزرگی از فعالیتهای مؤسسهٔ در دری را آموزش ادبی و هنری تشکیل میدهد. در این مؤسسه از ابتدای تأسیس تا امروز دورههای مختلف ادبی و هنری چون آموزش شعر و داستان، ویراستاری، گرافیگ، طراحی، نقاشی و فیلم در محل مؤسسه برگزار شده است. در سالهای اخیر فعالیتهای آموزشی در این مؤسسه گسترش یافته و در بخشهای مختلف چون نقاشی، گویندگی، موسیقی، زبان و طراحی پیگیری شده است.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | بحش بزرگی از فعالیتهای مؤسسهٔ در دری را آموزش ادبی و هنری تشکیل میدهد. در این مؤسسه از ابتدای تأسیس تا امروز دورههای مختلف ادبی و هنری چون آموزش شعر و داستان، ویراستاری، گرافیگ، طراحی، نقاشی و فیلم در محل مؤسسه برگزار شده است. در سالهای اخیر فعالیتهای آموزشی در این مؤسسه گسترش یافته و در بخشهای مختلف چون نقاشی، گویندگی، موسیقی، زبان و طراحی پیگیری شده است.<ref>مظفری، سالنامهٔ در دری، 1387ش، ص78.</ref> | ||
