حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
== تاریخچه ترور == | == تاریخچه ترور == | ||
اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقهای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسهچینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتلهای سیاسی متعددی را بر عهده داشتند.<ref>{{پک|محمدی ده چشمه|1397|ک=نشریه علمی پژوهشهای حقوقی|ف=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|ص=37-67}}</ref> در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> یکی از سازمانیافتهترین جریانهای ترور در قرون وسطی، فرقه اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح (معروف به حشاشین) بود که مخالفان سیاسی و وزرای برجستهای همچون خواجه نظامالملک طوسی را به صورت مخفیانه و برنامهریزیشده ترور | اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقهای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسهچینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتلهای سیاسی متعددی را بر عهده داشتند.<ref>{{پک|محمدی ده چشمه|1397|ک=نشریه علمی پژوهشهای حقوقی|ف=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|ص=37-67}}</ref> در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> یکی از سازمانیافتهترین جریانهای ترور در قرون وسطی، فرقه اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح (معروف به حشاشین) بود که مخالفان سیاسی و وزرای برجستهای همچون خواجه نظامالملک طوسی را به صورت مخفیانه و برنامهریزیشده ترور میکردند۔ در تاریخ معاصر ایران نیز ترور ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضای کرمانی از برجستهترین نمونههای قتل سیاسی به شمار میرود۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> | ||
در دوران معاصر، پدیده ترور و حذف فیزیکی مهرههای اثرگذار علمی، سیاسی و نظامی ابعاد نوینی یافته است. ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، که از سال ۱۹۹۲م رهبری جبهه مقاومت اسلامی را بر عهده داشت و هدایت نبردهای مهمی چون جنگ سال ۲۰۰۶م را عهدهدار بود، از جمله این موارد است؛ وی سرانجام در جریان حمله هوایی و سنگین رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت به شهادت رسید<ref>{{پک/بن|شحنه۱۴۰۳|ف=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref> | در دوران معاصر، پدیده ترور و حذف فیزیکی مهرههای اثرگذار علمی، سیاسی و نظامی ابعاد نوینی یافته است. ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، که از سال ۱۹۹۲م رهبری جبهه مقاومت اسلامی را بر عهده داشت و هدایت نبردهای مهمی چون جنگ سال ۲۰۰۶م را عهدهدار بود، از جمله این موارد است؛ وی سرانجام در جریان حمله هوایی و سنگین رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت به شهادت رسید.<ref>{{پک/بن|شحنه۱۴۰۳|ف=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref> همچنین در اسفندماه ۱۴۰۴ش، حضرت آیتالله سید علی خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی، در پی حملات خصمانه آمریکا و صهیونیستها به شهادت رسید که این واقعه طبق بیانیه رسمی شورای عالی امنیت ملی، موج عظیمی از خونخواهی و مقاومت را در جهان اسلام رقم زد.<ref>{{پک/بن|شورایعالیامنیت۱۴۰۴|ف=اطلاعیه شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی|ک=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای}}</ref> | ||
نمونه بارز دیگر از ترورهای دولتی و هدفمند، ترور و شهادت دانشمندان برجسته علمی و هستهای ایران از جمله دکتر محسن فخریزاده است که از منظر نظام حقوق بینالملل، نقض فاحش حق بنیادین حیات قلمداد میشود<ref>{{پک | نمونه بارز دیگر از ترورهای دولتی و هدفمند، ترور و شهادت دانشمندان برجسته علمی و هستهای ایران از جمله دکتر محسن فخریزاده است که از منظر نظام حقوق بینالملل، نقض فاحش حق بنیادین حیات قلمداد میشود.<ref name=":023">{{پک|ستایش پور|هاشمی|1401|ک=مطالعات حقوق بشر اسلامی|ف=شهادت دکتر محسن فخری زاده از منظر نظام بین المللی حقوق بشر: حق حیات|ص=7-23}}</ref> افزون بر این، در تاریخ معاصر نمونههایی از ترور بیولوژیکی با استفاده از سموم زیستی به وقوع پیوسته است؛ مانند ترور جورجی مارکوف (بلغاری مخالف) در سال ۱۹۷۸م با سم ریسین شلیکشده از نوک چتر مخصوص در لندن، و ترور الکساندر ایوانف در سال ۲۰۱۴م در امارات با عوامل توکسین بیولوژیکی.<ref name=":05">{{پک|هاشمی|قناد|کنعانی|1403|ک=فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی|ف=بیوتروریسم (تروریسم بیولوژیکی) تهدید فرا روی حقوق بینالملل به مثابه نقض حقوق بشر|ص=7-31}}</ref> | ||
== حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی == | == حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی == | ||
اندیشمندان و فقیهان برجسته اسلامی، با تکیه بر ادله اربعه عقل، کتاب، سنت و اجماع، پدیدههای ترور پنهانی (فتک و اغتیال) را به طور مطلق حرام و محکوم میدانند<ref>{{پک | اندیشمندان و فقیهان برجسته اسلامی، با تکیه بر ادله اربعه عقل، کتاب، سنت و اجماع، پدیدههای ترور پنهانی (فتک و اغتیال) را به طور مطلق حرام و محکوم میدانند <ref>{{پک|راست پسر|1404|ک=معرفت سیاسی|ف=تروریسم و فلسفه سیاسی: واکاوی استدلال های توجیه گر و نقدهای آن|ص=95-112}}</ref><ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>: | ||
* '''آیات قرآنی حرمت قتل نفس:''' آیه ۳۲ سوره مائده با صراحت اعلام میدارد که کشتن یک انسان بیگناه بدون ارتکاب قتل یا فساد در زمین، به منزله کشتن تمامی بشریت است<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. این آیه هرگونه سلب حیات خودسرانه را نفی میکند. | * '''آیات قرآنی حرمت قتل نفس:''' آیه ۳۲ سوره مائده با صراحت اعلام میدارد که کشتن یک انسان بیگناه بدون ارتکاب قتل یا فساد در زمین، به منزله کشتن تمامی بشریت است<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. این آیه هرگونه سلب حیات خودسرانه را نفی میکند. | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شورایعالیامنیت۱۴۰۴}}|عنوان=اطلاعیه شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی|وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای|تاریخ=۱۰ اسفند ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شورایعالیامنیت۱۴۰۴}}|عنوان=اطلاعیه شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی|وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای|تاریخ=۱۰ اسفند ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=نصیریان مفیدی|نام۱=محمد|تاریخ=1402|عنوان=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/65a665dbb80f0-10666-72-12.pdf|ژورنال=فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی|شماره=هفتاد و دو|صفحات=286-313|نام۲=محمد ابراهیم|نام خانوادگی۲=شمس ناتری|نام۳=مهدی|نام خانوادگی۳=شیدائیان}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=نصیریان مفیدی|نام۱=محمد|تاریخ=1402|عنوان=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/65a665dbb80f0-10666-72-12.pdf|ژورنال=فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی|شماره=هفتاد و دو|صفحات=286-313|نام۲=محمد ابراهیم|نام خانوادگی۲=شمس ناتری|نام۳=مهدی|نام خانوادگی۳=شیدائیان}} | ||
* {{یادکرد | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=هاشمی|نام۱=رامین|تاریخ=1403|عنوان=بیوتروریسم (تروریسم بیولوژیکی) تهدید فرا روی حقوق بینالملل به مثابه نقض حقوق بشر|پیوند=https://www.pfbaj.ir/article_209799.html|ژورنال=فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی|دوره=سیزدهم|شماره=دو|صفحات=7-31|نام۲=فاطمه|نام خانوادگی۲=قناد|نام۳=محمدعلی|نام خانوادگی۳=کنعانی}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=محمدی ده چشمه|نام۱=نواب|تاریخ=1397|عنوان=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|پیوند=https://jlr.sdil.ac.ir/article_91477.html|ژورنال=نشریه علمی پژوهشهای حقوقی|دوره=هفدهم|شماره=سی و شش|صفحات=37-67}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=محمدی ده چشمه|نام۱=نواب|تاریخ=1397|عنوان=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|پیوند=https://jlr.sdil.ac.ir/article_91477.html|ژورنال=نشریه علمی پژوهشهای حقوقی|دوره=هفدهم|شماره=سی و شش|صفحات=37-67}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=راست پسر|نام۱=محمود|تاریخ=1404|عنوان=تروریسم و فلسفه سیاسی: واکاوی استدلال های توجیه گر و نقدهای آن|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/644018/%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%AC%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86|ژورنال=معرفت سیاسی|دوره=سی و سه|شماره=یک|صفحات=95-112}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=راست پسر|نام۱=محمود|تاریخ=1404|عنوان=تروریسم و فلسفه سیاسی: واکاوی استدلال های توجیه گر و نقدهای آن|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/644018/%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%AC%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86|ژورنال=معرفت سیاسی|دوره=سی و سه|شماره=یک|صفحات=95-112}} | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=1385|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1|ژورنال=زمانه|شماره=پنجاه و یک}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=1385|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1|ژورنال=زمانه|شماره=پنجاه و یک}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ستایش پور|نام۱=محمد|تاریخ=1401|عنوان=شهادت دکتر محسن فخری زاده از منظر نظام بین المللی حقوق بشر: حق حیات|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/553013/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%81%D8%AE%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D8%AD%D9%82-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA|ژورنال=مطالعات حقوق بشر اسلامی|شماره=بیست و هفت|صفحات=7-23|نام۲=رضوانه السادات|نام خانوادگی۲=هاشمی}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ابراهیمزاده|نام۱=پوریا|تاریخ=1403|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم: نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی با تأکید بر ضوابط حقوقی بینالمللی قابل اعمال|پیوند=https://www.isjq.ir/article_182069.html|ژورنال=فصلنامه مطالعات بینالمللی|دوره=20|شماره=4|صفحات=89-109|نام۲=سمیه|نام خانوادگی۲=رحمانیان}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ابراهیمزاده|نام۱=پوریا|تاریخ=1403|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم: نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی با تأکید بر ضوابط حقوقی بینالمللی قابل اعمال|پیوند=https://www.isjq.ir/article_182069.html|ژورنال=فصلنامه مطالعات بینالمللی|دوره=20|شماره=4|صفحات=89-109|نام۲=سمیه|نام خانوادگی۲=رحمانیان}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بینالمللی دولتها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بینالمللی دولتها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=امینی زارع|نام۱=امین|تاریخ=1400|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم از منظر حقوق بین الملل|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/1771157663-6991b89f4d3f4-10957-1403-424.pdf|ژورنال=پژوهشهای سیاسی و بین المللی|شماره=چهل و شش|صفحات=25-49|نام۲=ابومحمد|نام خانوادگی۲=عسگرخانی|نام۳=مریم|نام خانوادگی۳=مرادی}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=امینی زارع|نام۱=امین|تاریخ=1400|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم از منظر حقوق بین الملل|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/1771157663-6991b89f4d3f4-10957-1403-424.pdf|ژورنال=پژوهشهای سیاسی و بین المللی|شماره=چهل و شش|صفحات=25-49|نام۲=ابومحمد|نام خانوادگی۲=عسگرخانی|نام۳=مریم|نام خانوادگی۳=مرادی}} | ||
