افتخارالسلطنه: تفاوت میان نسخه‌ها

افتخارالسلطنه (ایران‌الملوک) از زنان مرتبط با دربار قاجار در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دورهٔ پهلوی بود. او در سال ۱۲۴۹ش متولد شد و نامش در برخی منابع تاریخی در ارتباط با زندگی خانوادگی، ارتباط با عارف قزوینی و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی پس از انقلاب مشروطه، از جمله حمایت از این جنبش، حضور در انجمن‌های زنان و مشارکت در جریان کشف حجاب، ذکر شده است. او در سال ۱۳۲۵ش درگذشت.

افتخارالسلطنه (ایران‌الملوک) از زنان مرتبط با دربار قاجار در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دوره پهلوی بود.<ref>[http://www.wwqi-staging.com/fa/items/1261A60.html «دنیای زنان در عصر قاجار»، وب‌سایت دانشگاه هاروارد.]</ref> او در سال ۱۲۴۹ش، در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار، متولد شد.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/991424/عکس-چهرۀ-متفاوت-ایران-دختر-ناصرالدین-شاه-در-دوران-پیری «عکس، چهرۀ متفاوت ایران، دختر ناصرالدین شاه در دوران پیری»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> ایران‌الملوک دختر لیلی‌خانم یوشی، از همسران ناصرالدین‌شاه قاجار، و خواهرزادهٔ عایشه‌خانم، از دیگر همسران شاه، بود. دایی او سردار امجد نوری از افراد وابسته به دستگاه دربار قاجار به‌شمار می‌رفت.<ref>[https://azadamirkhizi.blogfa.com/post/603 «افتخارالسلطنه»، وبلاگ آزاد امیرخیزی.]</ref>

افتخارالسلطنه از طریق مادر و خالهٔ خود که هر دو از همسران ناصرالدین‌شاه بودند، وارث اموالی قابل توجه شد. این میراث موجب شد که در زمان ازدواج، از نظر دارایی در میان زنان وابسته به دربار جایگاه برجسته‌ای داشته باشد. افتخارالسلطنه نخست با پسر دایی خود، میرزا ابراهیم‌خان انتظام‌الدوله نوری، ازدواج کرد. منابع معاصر از گستردگی جهیزیهٔ او در این ازدواج یاد کرده‌اند و به حجم قابل توجه اموال و جواهرات اشاره شده است. حاصل این ازدواج سه دختر به نام‌های فخرالزمان، آفاق‌الدوله و اشرف‌الدوله و یک پسر به نام عباس امجدی بود.<ref>[https://azadamirkhizi.blogfa.com/post/603 «افتخارالسلطنه»، وبلاگ آزاد امیرخیزی.]</ref>

پس از چند سال، زندگی شخصی افتخارالسلطنه دچار تغییر شد. او از انتظام‌الدوله جدا شد و پس از ترک خانواده و فرزندان، با نظام‌السلطان ازدواج کرد.<ref>[http://www.cgie.org.ir/fa/news/263929/دختران-نازپرورده‌-ناصرالدین‌شاه-و-زندگی-رویایی-در-دربار-سلطان-صاحبقران قاضیها، «دختران نازپرورده ناصرالدین شاه و زندگی رؤیایی در دربار سلطان صاحبقران»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> این ازدواج دوم نیز پایدار نماند و بنا بر برخی منابع، در این دوره بخش قابل توجهی از دارایی‌های او از دست رفت.<ref>[https://psri.ir/?id=kjcb1rhp ابوالحسنی (منذر)، «انجمن زنان صدر مشروطه؛ دست‌ها و دسیسه‌ها»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.]</ref>

بر پایهٔ برخی گزارش‌ها، آشنایی عارف قزوینی با افتخارالسلطنه از طریق همسر دوم او، نظام‌السلطان، که از دوستان نزدیک عارف بود، شکل گرفت. با وجود قطع رابطهٔ عارف قزوینی و نظام‌السلطان، اشاره به افتخارالسلطنه در تصنیف‌ها و اشعار منسوب به عارف ادامه یافته است.<ref>[https://sherenab.com/index.php?module=News&do=Print&id=11215 «عارف قزوینی عاشق‌پیشه»، وب‌سایت شعر ناب.]</ref>

افتخارالسلطنه در تحولات سیاسی و اجتماعی پس از انقلاب مشروطه نقش داشت. منابع تاریخی از حمایت او از جنبش مشروطه یاد کرده‌اند و به فعالیت‌های اجتماعی او، از جمله مشارکت در انجمن‌های زنان، اشاره کرده‌اند. این فعالیت‌ها در چارچوب روندهای اجتماعی آن دوره ارزیابی شده است و در برخی پژوهش‌ها به ارتباط آن‌ها با تحولات بعدی جنبش زنان در دوره‌های بعد پرداخته شده است.<ref>[https://psri.ir/?id=kjcb1rhp ابوالحسنی (منذر)، «انجمن زنان صدر مشروطه؛ دست‌ها و دسیسه‌ها»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.]</ref>

بر اساس برخی پژوهش‌های تاریخی، افتخارالسلطنه از اعضای انجمن آزادی زنان (حریت نسوان) بود<ref>آفاری، انقلاب مشروطه ایران، ۱۳۸۵ش.</ref> که پس از پیروزی انقلاب مشروطه و در فاصلهٔ سال‌های ۱۲۸۵ تا ۱۲۸۷ش فعالیت داشت. در برخی گزارش‌ها به دیدگاه‌های او دربارهٔ پوشش زنان و مشارکت وی در جریان کشف حجاب دروه پهلوی اشاره شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/96330/انجمنها-زنان-در-دوران-مشروطه?q=کانون%20بانوان سعیدی، «انجمن‌های زنان در دوران مشروطه»، ۱۳۸۵ش، ص۳۱۸.]</ref>