بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>کالابرگ الکترونیک</big>؛''' سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی. | '''<big>کالابرگ الکترونیک</big>؛''' سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی. | ||
کالابرگ الکترونیک طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهکبندی خانوار متفاوت است. | کالابرگ الکترونیک طرحی است که از سوی دولت چهاردهم <ref group="دیدگاه">اول دولت سیزدهم نبوده؟</ref>جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهکبندی خانوار متفاوت است. | ||
== تعریف کالابرگ الکترونیک == | == تعریف کالابرگ الکترونیک == | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
=== کالابرگ در ایران === | === کالابرگ در ایران === | ||
پس از جنگ عراق و ایران (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال | پس از جنگ عراق و ایران (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال 1390ش بهصورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانهها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانههای کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانهها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهکهای پایین شد و زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد<ref group="دیدگاه">محتوای این قست (با اجرای قانون هدفمندی یارانهها) تا انتهای پانویس 6 در این منبع وجود ندارد، اصلاح شود.</ref>.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) در اردیبهشت ۱۴۰۱ش، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد و تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت<ref group="دیدگاه">محتوای این قسمت در پانویس درج شده وجود ندارد، اصلاح شود.</ref>.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز درباره یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو.]</ref> در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانهای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با رشد قابل توجهی همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیرۀ مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسانسازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیک اختصاص داد. طرح جدید به گفتۀ وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمی شود/ حمایت معیشتی به همه ایرانیان تعلق میگیرد»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | ||
=== مقایسه یارانه مستقیم نقدی با طرح کالابرگ الکترونیکی === | === مقایسه یارانه مستقیم نقدی با طرح کالابرگ الکترونیکی === | ||
پراکندگی | پراکندگی برنامههای سیاستی در جهان نشان میدهد که از میان ۱۲۲ برنامه در سال ۲۰۰۴م، ۴۹ مورد به پرداخت نقدی اختصاص داشته و ۷۳ برنامه دیگر در قالب انواع حمایتهای غیرنقدی اجرا شدهاند. تا سال ۲۰۱۵م، گرایش کشورها به سیاستهای پرداخت نقدی بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. این نوع سیاستها، در صورت وجود سازوکارها و زیرساختهای مناسب، از نظر هدفمندی، کاهش نشت و فساد، حفظ کرامت انسانی، سرعت در اجرا و بینیازی از تشکیلات اداری گسترده، نسبت به روشهای غیرنقدی برتری دارند. با این حال، منتقدان پرداخت نقدی یارانهها معتقدند که این شیوه افزاینده تورم است، دولت را درگیر تعهدی بلندمدت میکند و بهدلیل ایجاد تصور درآمد دائمی برای خانوارها، حذف آن دشوار خواهد بود.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref> | ||
یارانۀ ارزی اختصاصیافته به واردات کالاهای اساسی در سال ۱۳۹۷ش، علاوه بر آنکه در روند اجرا با مشکلات جدی و اتلاف منابع مواجه شد، در تعیین و رسیدن به گروههای هدف نیز ناکارآمد بود. این نارساییها زمینهساز اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی بود.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref> | |||
== مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
== تفاوت کالابرگ الکترونیک با کوپن == | == تفاوت کالابرگ الکترونیک با کوپن == | ||
با وجود اینکه بسیاری، کالابرگ الکترونیکی را همانند نظام کوپندهی گذشته میدانند، اما در واقعیت میان این دو سیستم حمایتی تفاوتهایی وجود دارد. تفاوت ویژگیهای کوپن با کالابرگ عبارتند از: | |||
۱. '''توزیع بهدلیل''' '''کمبود کالاها''': در زمان اجرای کوپن بهدلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ۱. '''توزیع بهدلیل''' '''کمبود کالاها''': در زمان اجرای کوپن بهدلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ||
۲. '''توزیع عمومی''': کوپنها | ۲. '''توزیع عمومی''': کوپنها میان تمامی افراد جامعه توزیع میشد تا تضمین شود که همه به حداقل کالاهای ضروری دسترسی دارند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2025233/چهار-نکته-مهم-درباره-اجرای-سیاست-کالابرگ-در-کشور-از-نگاه-سخنگوی «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.]</ref> | ||
۳. '''محدودیت توزیع''': با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ۳. '''محدودیت توزیع''': با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
== مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیک == | == مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیک == | ||
مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیک براساس جایگاه دهک خانوار است و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، بهازای هر نفر ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان بهازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در آذر ۱۴۰۴ش با افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت؛ در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> در دیماه ۱۴۰۴ش، دولت چهاردهم با حذف ارز ترجیحی و با هدف یکسانسازی نرخ ارز، میزان کالابرگ الکترونیکی را به یک میلیون تومان برای هر نفر افزایش داد. تفاوت اصلی این طرح نسبت به گذشته، علاوه بر افزایش مبلغ، شمول آن برای همه دهکهای درآمدی است.<ref>[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیک براساس جایگاه دهک خانوار است و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، بهازای هر نفر ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان بهازای هر نفر در نظر گرفته شده بود.<ref>[https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-3/292007-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%87%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D8%AF-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF «اعتبار کالابرگ الکترونیکی به حساب خانوارهای دهکهای اول تا سوم واریز شد + جزئیات دریافت کالابرگ»، تیننیوز.]</ref> این اعتبار در آذر ۱۴۰۴ش با افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت؛ در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> در دیماه ۱۴۰۴ش، دولت چهاردهم با حذف ارز ترجیحی و با هدف یکسانسازی نرخ ارز، میزان کالابرگ الکترونیکی را به یک میلیون تومان برای هر نفر افزایش داد. تفاوت اصلی این طرح نسبت به گذشته، علاوه بر افزایش مبلغ، شمول آن برای همه دهکهای درآمدی است.<ref>[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | ||
== مزایا و معایب کالابرگ الکترونیک == | == مزایا و معایب کالابرگ الکترونیک == | ||
بررسی نتایج اجرای دو مرحله اولیه اجرای کالابرگ الکترونیکی نشاندهندۀ افزایش میزان مشارکت و استقبال خانوارها در سه دهک پایین درآمدی و بهبود نسبی در مصرف کالری در دهکهای پایین درآمدی است.<ref>[https://report.mrc.ir/ «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، | بررسی نتایج اجرای دو مرحله اولیه اجرای کالابرگ الکترونیکی نشاندهندۀ افزایش میزان مشارکت و استقبال خانوارها در سه دهک پایین درآمدی و بهبود نسبی در مصرف کالری در دهکهای پایین درآمدی است.<ref>[https://report.mrc.ir/][https://report.mrc.ir/article_10652_73d13a256dac51fcd7d34a340e8f7757.pdf فولادی مقدم، «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، 1403ش، ص19.]</ref> افزایش عدالت اجتماعی و حمایت اصولی از اقشار آسیبپذیر در جامعه از دیگر مزایای توزیع کالاهای اساسی توسط کالابرگ الکترونیک محسوب میشود.<ref>[https://www.iranjib.ir/shownews/104842/-نظر-کارشناسان-در-خصوص-مزایا-و-معایب-کالابرگ/ «نظر کارشناسان در خصوص مزایا و معایت کالابرگ الکترونیکی»، وبسایت ایرانجیب.]</ref>با وجود این، برخی کارشناسان استفاده از شیوههای قدیمی منسوخ برای دهکبندی، مبنا قراردادن درآمدهای خانوار بهجای هزینههای تمام شده<ref>[https://jahanesanat.ir/آیا-واقعا-۸۵درصد-مردم-از-طرح-کالابرگ/ «آیا واقعاً ۸۵درصد مردم از طرح کالابرگ رضایت دارند؟»، وبسایت جهان صنعت.]</ref> و کمبود نظارت بر قیمتها را از معایب این طرح دانستهاند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1011234/واکنش-مردم-به-طرح-جدید-کالابرگ-ویدئو «واکنش مردم به طرح جدید کالابرگ| ویدئو» وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> علاوه بر این ناپایداری منابع مالی این طرح و برخی از مشکلات اجرایی مانند عدم وجود وحدت رویه و پایداری در نحوۀ اجرا، کمبود اطلاعرسانی و آموزش خانوارها و عدم همکاری برخی دستگاههای ذیربط نیز میتواند موفقیت این طرح را تحت تأثیر قرار دهد.<ref>[https://report.mrc.ir/article_10652_73d13a256dac51fcd7d34a340e8f7757.pdf فولادی مقدم، «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، 1403ش، ص20-22..]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
{{پانویس پیشنویس}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «آیا واقعاً ۸۵درصد مردم از طرح کالابرگ رضایت دارند؟»، وبسایت جهان صنعت، تاریخ درج مطلب: 18 آبان 1404ش. | |||
* «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش. | * «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | * «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | ||
* «اعتبار کالابرگ الکترونیکی به حساب خانوارهای دهکهای اول تا سوم واریز شد + جزئیات دریافت کالابرگ»، تیننیوز، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1403ش. | |||
* «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش. | * «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «تصویبنامه در خصوص اقدام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نسبت به حمایت معیشتی از هفت دهک پایین درآمدی»، وبسایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: 8 اسفند 1403ش. | |||
* «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۳۹۹ش. | * «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۳۹۹ش. | ||
* «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ش. | * «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ش. | ||
* زمانی، شهرزاد، «پرداخت یارانه و کالابرگ در کشورهای جهان به چه صورت است؟»، تجارتنیوز، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | |||
* «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، خبرگزاری خانه ملت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ش. | * «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، خبرگزاری خانه ملت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ش. | ||
* فولادی مقدم، شهابالدین، «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، شماره 20418، بهمن 1403ش. | * فولادی مقدم، شهابالدین، «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، شماره 20418، بهمن 1403ش. | ||
| خط ۵۷: | خط ۶۱: | ||
* «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ، تاریخ بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ، تاریخ بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «نظر کارشناسان در خصوص مزایا و معایت کالابرگ الکترونیکی»، وبسایت ایرانجیب، تاریخ درج مطلب: 18 بهمن 1401ش. | |||
* «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ش. | * «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ش. | ||
* «واکنش مردم به طرح جدید کالابرگ| ویدئو» وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1404ش. | |||
* | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
