سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:دختران-زرتشتی.jpg|بندانگشتی|دختران یزدی با پوشش زرتشتی]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =دختران-زرتشتی.jpg
| زیرنویس تصویر    =دختران یزدی با پوشش زرتشتی|جایگزین=دختران یزدی با پوشش زرتشتی
| image_alt        =
| فایل پادکست      =حجاب در آیین زرتشت.ogg 
| حجم فایلپادکست    =10/7 
| تاریخ پادکست      =31-1-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
<big>'''حجاب در آیین زرتشت؛'''</big> نوع پوشش زنان در کیش زرتشت.  
<big>'''حجاب در آیین زرتشت؛'''</big> نوع پوشش زنان در کیش زرتشت.  


آیین زرتشت در کنار پوشش ظاهری بر [[عفاف|عفت]] و [[پاکدامنی]] تأکید داشته است. زنان ایرانی قبل از زرتشت حجاب داشتند و بعد از زرتشت نیز این حجاب مورد تأیید قرار گرفت. زنان زرتشتی درباری و اشراف به‌جهت حفظ کرامت و احترام، پوشش سخت‌تری نسبت به سایر زنان زرتشتی داشتند.  
آیین [[زرتشت]] در کنار پوشش ظاهری بر [[عفاف|عفت]] و [[پاکدامنی]] تأکید داشته است. زنان ایرانی قبل از زرتشت حجاب داشتند و بعد از زرتشت نیز این حجاب مورد تأیید قرار گرفت. زنان زرتشتی درباری و اشراف به‌جهت حفظ کرامت و احترام، پوشش سخت‌تری نسبت به سایر زنان زرتشتی داشتند.  
==ضرورت عفاف و حجاب در آیین زرتشت==
==پیشینه حجاب در زرتشت==
به گزارش تاریخ، در ایران باستان و در زمان بعثت زرتشت در ایران، زنان [[پوشاک زنان در دوران ساسانیان|حجاب]] کامل داشته‌اند.<ref> [https://lib.eshia.ir/50029/1/21 مطهری، مسئلۀ حجاب، 1387ش، ص21.]</ref> قبل و بعد از زرتشت نیز حجاب در میان ایرانیان متداول بوده است؛ تا جایی که برخی از مورخین ریشۀ حجاب را به ایرانیان باستان نسبت داده‌اند. در آثار باستانی ایران چهره و نامی از زنان ایرانی مشخص نیست. زمانی که خشایارشا به ملکه «وَشی» دستور برهنگی در بزم داد، ملکه امتناع کرد و به‌خاطر این سرپیچی عنوان ملکه را از دست داد.<ref> [https://library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/80824/2 محمدی آشنانی، پوشش زن در ادیان الهی (زرتشت، یهود، مسیحیت، اسلام)، 1387ش، ص2.]</ref>
به گزارش تاریخ، در ایران باستان و در زمان بعثت زرتشت در ایران، زنان [[پوشاک زنان در دوران ساسانیان|حجاب]] کامل داشته‌اند.<ref> [https://lib.eshia.ir/50029/1/21 مطهری، مسئلۀ حجاب، 1387ش، ص21.]</ref> قبل و بعد از زرتشت نیز حجاب در میان ایرانیان متداول بوده است؛ تا جایی که برخی از مورخین ریشۀ حجاب را به ایرانیان باستان نسبت داده‌اند. در آثار باستانی ایران چهره و نامی از زنان ایرانی مشخص نیست. زمانی که خشایارشا به ملکه «وَشی» دستور برهنگی در بزم داد، ملکه امتناع کرد و به‌خاطر این سرپیچی عنوان ملکه را از دست داد.<ref> [https://library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/80824/2 محمدی آشنانی، پوشش زن در ادیان الهی (زرتشت، یهود، مسیحیت، اسلام)، 1387ش، ص2.]</ref>


==فلسفه حجاب در آیین زرتشت==
==فلسفه حجاب در آیین زرتشت==
[[پرونده:زنان-زرتشتی۲.jpg|بندانگشتی|تصویر زن رزتشتی در سفرنامه شاردن در زمان قاجار]]
[[پرونده:زنان-زرتشتی۲.jpg|بندانگشتی|تصویر زن رزتشتی در سفرنامه شاردن در زمان قاجار|جایگزین=تصویر زن رزتشتی در سفرنامه شاردن در زمان قاجار]]
در آیین زرتشت حجاب امری ژرف و فراتر از پوشش ظاهری است. مهم‌ترین ابعاد حجاب در آیین زرتشت عبارتند از:
در آیین زرتشت حجاب امری ژرف و فراتر از پوشش ظاهری است. مهم‌ترین [[فلسفه حجاب]] در آیین زرتشت عبارتند از:
#[[حرمت تن]] و تقدس آن؛ حجاب بدن انسان را از آلودگی‌ها و هوس‌ها حفظ می‌کند.
#[[حرمت تن]] و تقدس آن؛ حجاب بدن انسان را از آلودگی‌ها و هوس‌ها حفظ می‌کند.
#توازن روح و جسم؛ حجاب انسان را از غرق شدن در لذات و هوا و هوس‌های مادی حفظ می‌کند و موجب تعادل میان جسم و معنویات روحانی انسان می‌شود.
#توازن روح و جسم؛ حجاب انسان را از غرق شدن در لذات و هوا و هوس‌های مادی حفظ می‌کند و موجب تعادل میان جسم و معنویات روحانی انسان می‌شود.
خط ۲۴: خط ۵۳:


هم‌چنین موبدان در تفسیر کردار نیک که از تعالیم اصلی زرتشت است معتقدند که یک زرتشتی نگاه ناپاک نسبت به زنان دیگر ندارد.<ref> [https://hadith.net/post/5516/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A/p223/ عسگری ‌مهرآبادی، «حجاب در ادیان الهی»، وب‌سایت حدیث‌نت.]</ref>
هم‌چنین موبدان در تفسیر کردار نیک که از تعالیم اصلی زرتشت است معتقدند که یک زرتشتی نگاه ناپاک نسبت به زنان دیگر ندارد.<ref> [https://hadith.net/post/5516/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A/p223/ عسگری ‌مهرآبادی، «حجاب در ادیان الهی»، وب‌سایت حدیث‌نت.]</ref>
==حرمت و کرامت زنان در آیین رتشت==
==حرمت و کرامت زنان در آیین زرتشت==
در ایران باستان زنان ممتاز ایرانی برای حفظ [[حرمت تن|حرمت]] و احترام خود مو و چهرۀ خود را می‌پوشاندند. <ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص123.]</ref> طبقۀ ممتاز و اشراف در ایران باستان دقت بیشتری برای پوشش خود داشتند؛ چنانچه در تاریخ وارد شده است بعد از فتح ایران، هنگامی‌که سه دختر پادشاه کسرای ساسانی را نزد خلیفۀ دوم آوردند، شاهزادگان ایرانی با نقاب، چهرۀ خود را پوشانده بودند. عمر دستور داد تا پوشش از چهرۀ آنان بردارند و خریداران بعد از نگاه به چهرۀ آنان پول بیشتری بپردازند. دوشیزگان ایرانی امتناع کردند و به‌نشانۀ اعتراض سینۀ مأمور اجرای حکم مشت زدند و آنان را از خود دور ساختند. این امر موجب عصبانیت خلیفۀ دوم شد و امام علی او را به مدارا سفارش کرد.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص123.]</ref>
در ایران باستان زنان ممتاز ایرانی برای حفظ [[حرمت تن|حرمت]] و احترام خود مو و چهرۀ خود را می‌پوشاندند. <ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص123.]</ref> طبقۀ ممتاز و اشراف در ایران باستان دقت بیشتری برای پوشش خود داشتند؛ چنانچه در تاریخ وارد شده است بعد از فتح ایران، هنگامی‌که سه دختر پادشاه کسرای ساسانی را نزد خلیفۀ دوم آوردند، شاهزادگان ایرانی با نقاب، چهرۀ خود را پوشانده بودند. عمر دستور داد تا پوشش از چهرۀ آنان بردارند و خریداران بعد از نگاه به چهرۀ آنان پول بیشتری بپردازند. دوشیزگان ایرانی امتناع کردند و به‌نشانۀ اعتراض سینۀ مأمور اجرای حکم مشت زدند و آنان را از خود دور ساختند. این امر موجب عصبانیت خلیفۀ دوم شد و امام علی او را به مدارا سفارش کرد.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص123.]</ref>


==حجاب به‌مثابه کنشگری زن در آیین زرتشت==
==حجاب به‌مثابه کنشگری زن در آیین زرتشت==
[[پرونده:بهشید-برخوردار.jpg|بندانگشتی|بهشید برخوردار، نخستین نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی ایران]]
[[پرونده:بهشید-برخوردار.jpg|بندانگشتی|بهشید برخوردار، نخستین نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی ایران|جایگزین=بهشید برخوردار، نخستین نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی ایران]]
شواهد تاریخی حاکی از آن است که زنان زرتشتی در محیط خارج از خانه همپای مردان فعالیت داشتند و با آزادی رفت‌وآمد می‌کردند؛ ولی این امور با حجاب و پرهیز شدید از اختلاط‌های فسادانگیز همراه بوده است.<ref>  [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/24/2010777/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D «حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>  از جملۀ احکام و قوانینی که در آن دوره باید رعایت می‌شد آن بود که زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی را ببینند. در نقش‌هایی که از ایران باستان بر جای مانده، هیچ صورتی از زن دیده نشده است.<ref>  [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/419145/%d9%be%db%8c%d8%b4%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%af%db%8c%d8%a7%d9%86-%da%af%d8%b0%d8%b4%d8%aa%d9%87%d8%9f «پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت.]</ref>
شواهد تاریخی حاکی از آن است که زنان زرتشتی در محیط خارج از خانه همپای مردان فعالیت داشتند و با آزادی رفت‌وآمد می‌کردند؛ ولی این امور با حجاب و پرهیز شدید از اختلاط‌های فسادانگیز همراه بوده است.<ref>  [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/24/2010777/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D «حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>  از جملۀ احکام و قوانینی که در آن دوره باید رعایت می‌شد آن بود که زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی را ببینند. در نقش‌هایی که از ایران باستان بر جای مانده، هیچ صورتی از زن دیده نشده است.<ref>  [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/419145/%d9%be%db%8c%d8%b4%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%af%db%8c%d8%a7%d9%86-%da%af%d8%b0%d8%b4%d8%aa%d9%87%d8%9f «پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت.]</ref>
==حجاب زنان و مردان در آیین زرتشت==
==حجاب زنان و مردان در آیین زرتشت==
خط ۳۶: خط ۶۵:
*تصاویر کشف‌شده از دوران قدیم بیانگر این موضوع است که‌ پوشش مرسوم مردان در ایران باستان،  کلاه، [[دستار]]، لباس بلند و شلوار بوده است.<ref>  [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/419145/%d9%be%db%8c%d8%b4%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%af%db%8c%d8%a7%d9%86-%da%af%d8%b0%d8%b4%d8%aa%d9%87%d8%9f «پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت.]</ref>
*تصاویر کشف‌شده از دوران قدیم بیانگر این موضوع است که‌ پوشش مرسوم مردان در ایران باستان،  کلاه، [[دستار]]، لباس بلند و شلوار بوده است.<ref>  [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/419145/%d9%be%db%8c%d8%b4%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%af%db%8c%d8%a7%d9%86-%da%af%d8%b0%d8%b4%d8%aa%d9%87%d8%9f «پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت.]</ref>
===تکالیف زنان زرتشتی درباره حجاب===
===تکالیف زنان زرتشتی درباره حجاب===
[[پرونده:زنان-زرتشتی1.jpg|بندانگشتی|شباهت روسری زنان زرتشتی به روسری بانوان بختیاری]]
[[پرونده:زنان-زرتشتی1.jpg|بندانگشتی|شباهت روسری زنان زرتشتی به روسری بانوان بختیاری|جایگزین=روسری زنان زرتشتی]]
اگرچه در دین زرتشت تکالیف خاصی برای پوشش زنان وارد نشده است؛<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص120-122.]</ref>  اما مراعات این حدود برای حجاب بانوان توصیه شده است:
اگرچه در دین زرتشت تکالیف خاصی برای پوشش زنان وارد نشده است؛<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20130115083202-9709-21.pdf علیمردی و دیگران، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، مسیحیت و یهود»، 1389ش، ص120-122.]</ref>  اما مراعات این حدود برای حجاب بانوان توصیه شده است:
*استفاده از [[چادر ملی|چادر]] برای عموم زنان؛
*استفاده از [[چادر ملی|چادر]] برای عموم زنان؛
خط ۴۶: خط ۷۵:


==حجاب و عفاف در آموزه‌های اوستا==
==حجاب و عفاف در آموزه‌های اوستا==
[[پرونده:ایران-باستان.jpg|بندانگشتی|حجاب کامل زنان در ایران باستان]]
[[پرونده:ایران-باستان.jpg|بندانگشتی|حجاب کامل زنان در ایران باستان|جایگزین=حجاب کامل زنان در ایران باستان]]
تعالیم صریحی از زرتشت مرتبط با بحث حجاب وارد نشده است. فقط قسمت‌هایی از اوستا بر ترک و رها کردن زن در ایام عادت ماهیانه دلالت دارد؛ تا جایی‌که با هیچ کس ارتباط نداشته باشد و حتی کسی او را نبیند. عالمان اولیۀ زرتشت با توصیه به حجاب زنان این حکم را به‌عنوان امری ملی در زنان ایرانی نهادینه کردند. در پند و اندرزهای اشو زرتشت توصیه به حجاب و پوشش ظاهری و باطنی دیده می‌شود. ویل ‌دورانت معتقد است از دوران داریوش به بعد قانون حجاب مطرح و موجب انزوای زنان شد.<ref> [https://hadith.net/post/5516/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A/p223/ عسگری ‌مهرآبادی، «حجاب در ادیان الهی»، وب‌سایت حدیث‌نت.]</ref>
تعالیم صریحی از زرتشت مرتبط با بحث حجاب وارد نشده است. فقط قسمت‌هایی از اوستا بر ترک و رها کردن زن در ایام عادت ماهیانه دلالت دارد؛ تا جایی‌که با هیچ کس ارتباط نداشته باشد و حتی کسی او را نبیند. عالمان اولیۀ زرتشت با توصیه به حجاب زنان این حکم را به‌عنوان امری ملی در زنان ایرانی نهادینه کردند. در پند و اندرزهای اشو زرتشت توصیه به حجاب و پوشش ظاهری و باطنی دیده می‌شود. ویل ‌دورانت معتقد است از دوران داریوش به بعد قانون حجاب مطرح و موجب انزوای زنان شد.<ref> [https://hadith.net/post/5516/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A/p223/ عسگری ‌مهرآبادی، «حجاب در ادیان الهی»، وب‌سایت حدیث‌نت.]</ref>


==حجاب در سبک زندگی زنان ایرانی زرتشتی==
==حجاب در سبک زندگی زنان ایرانی زرتشتی==
[[پرونده:زنان-زرتشتی.jpg|بندانگشتی|پوشش زنان زرتشتی در عصر صفوی]]
[[پرونده:زنان-زرتشتی.jpg|بندانگشتی|پوشش زنان زرتشتی در عصر صفوی|جایگزین=پوشش زنان زرتشتی در عصر صفوی]]
از لحاظ تاریخی مقید بودن زنان زرتشتی به حجاب امری مسلم و قطعی است. زنان در دورۀ اشکانی، قبایی تا زانو بر تن می‌کردند و با شنلی که بر سر انداخته‌ بودند، موهای خود را مانند یونانیان آرایش می‌کردند و از میان سر فرق باز می‌کردند.
از لحاظ تاریخی مقید بودن زنان زرتشتی به حجاب امری مسلم و قطعی است. زنان در دورۀ اشکانی، قبایی تا زانو بر تن می‌کردند و با شنلی که بر سر انداخته‌ بودند، موهای خود را مانند یونانیان آرایش می‌کردند و از میان سر فرق باز می‌کردند.


خط ۶۶: خط ۹۵:
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
==منابع==
{{آغاز منابع}}
*«پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1403ش.
*«پیشینۀ حجاب در ادیان گذشته»، وب‌سایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1403ش.
*«حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 24 اردیبهشت 1398ش.
*«حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 24 اردیبهشت 1398ش.
خط ۷۸: خط ۱۰۸:
*موسوی، زهره، «اشتراک حجاب در ادیان ابراهیمی»، مجلۀ مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ سی‌وششم، 1386ش.
*موسوی، زهره، «اشتراک حجاب در ادیان ابراهیمی»، مجلۀ مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ سی‌وششم، 1386ش.
*«موقعیت زن در دیدگاه زرتشت»، وب‌سایت خبری تحلیلی ردنا، تاریخ درج مطلب: 14 اردیبهشت 1399ش.
*«موقعیت زن در دیدگاه زرتشت»، وب‌سایت خبری تحلیلی ردنا، تاریخ درج مطلب: 14 اردیبهشت 1399ش.
[[رده: ویکی‌رز]]
{{پایان منابع}}
[[رده: الهیات پوشش]]
[[رده: پوشاک ادیان]]
[[رده: فقه پوشش]]
[[رده: فقه عفاف]]