لباس زنان زرتشتی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[لباس زنان زرتشتی]]، به دلیل شرایط اقلیمی، جغرافیایی، فرهنگی و تاریخی، شباهت زیادی به پوشش زنان دیگر نقاط ایران دارد. ترکیب روسری بختیاری، پیراهن لری و شلوار کردی آذربایجان غربی، شکل ویژه‌ای به لباس زنان زرتشتی می‌بخشد. روسری مکنا، یکی از معروف‌ترین سرپوش‌های زرتشتیان، مانند چادر عمل کرده و تمام بدن را می‌پوشاند. نوجوانان زرتشتی پس از رسیدن به سن ۱۵ سالگی زیرپیراهن کوتاه و آستین‌داری به نام سدره می‌پوشند و موبد بر روی آن کمربندی سفید به نام کُشتی می‌بندد که نمادی از پاکی و دعوت به پیروی از خداوند و دوری از بدی است.

در زمان صفویان، زنان زرتشتی لباس‌های پوشیده و محجبه‌ای مانند زنان عرب می‌پوشیدند. این لباس‌ها شامل پیراهن‌های گشاد و آستین‌بلند، شلوار و دامن بلند، روسری و چادر بلند بود و معمولاً به رنگ‌های زرد و [[سبز (رنگ)|سبز]] بودند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209082144-9495-31.pdf جعفری، «بررسی حجاب و نوع پوشش زنان زرتشتی در ایران عصر صفوی»، 1390ش، ص35-33.]</ref>

 

 

لباس سنتی زنان زرتشتی یزد در حدود پنج دهه پیش، در واقع بازمانده‌ای از پوششی رایج در یکی از نواحی ایران بوده است که به‌احتمال زیاد خاستگاه آن به اصفهان یا خراسان بازمی‌گردد.<ref>[https://portal.yazdcity.ir/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86-2/ «پوشاک زرتشتیان»، وب‌سایت ادارۀ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد.]</ref>

 

تن‌پوش زنان زرتشتی بازتابی از هویت فرهنگی و باورهای دینی آنان می‌باشد و ریشه در سنت‌های دیرینه دارد. این پوشش، هم نمادی از وقار و آراستگی زنانه است و هم نشان‌دهنده پیوند با میراث زرتشتی است. تن‌پوش زنان زرتشتی شامل موارد زیر است:

در گذشته زنان زرتشتی از گیوۀ بافت یزد استفاده می‌کردند؛<ref>رمضان‌خانی، فرهنگ زرتشتیان یزد، 1387ش، ص285.</ref> اما امروزه آنان کفش‌های بازاری می‌پوشند.<ref>یاوری، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، 1396ش، ص116.</ref>  

 

 

مرگ در آیین زرتشتی به‌معنی پایان زندگی نیست؛ بلکه آغازی برای شادی روان است. به ‌همین‌دلیل زنان زرتشتی هنگام شرکت در مراسم عزا لباس سفیدرنگ می‌پوشند<ref>[https://www.sid.ir/paper/217765/fa رئیس‌السادات و دادبخش، «بررسی مراسم و آداب سوگواری زرتشتیان در ایران باستان»، 1398ش، ص83.]</ref> و این رنگ را نماد روشنی، پاکی و خلوص نیت می‌دانند.<ref>هیلنز، راهنمای جامع ادیان زنده، 1387ش، ص60.</ref>

 

==پوشاک مبتنی بر زیست عفیفانه==

با اینکه در سال‌های اخیر تفاوت‌های فرهنگی و آداب زندگی زرتشتیان با سایر ایرانیان کمتر شده است، آنان هنوز بسیاری از سنت‌ها و ویژگی‌های قومی خود را حفظ کرده‌اند.<ref>آشتیانی، حجاب در ادیان الهی، 1373ش، ص81 و 82.</ref> در آیین زرتشت مانند دین اسلام،<ref>[https://www.tebyan.net/news/99531/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%D8%8C%20%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D8%8C,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%20%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C%D8%8C%20%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%20%D9%88,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C «حجاب در ادیان الهی - قسمت اول زرتشتیان با حجاب»، وب‌سایت تبیان.]</ref> پوشیدگی زنان نه صرفاً امری ظاهری، بلکه برخاسته از یک زیست عفیفانه و حیای درونی است. شریعت زرتشت با تکیه بر خردمندی انسان، او را به دوری از خصلت‌های حیوانی و پرورش فضایل انسانی فرامی‌خواند؛ از همین رو، پوشش ظاهری در کنار عفت باطنی، جلوه‌ای از سلوک اخلاقی و معنوی فرد به شمار می‌رود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/24/2010777/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D «حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»،خبرگزاری تسنیم.]</ref>  

==ثبت میراث زرتشتی؛ پاسداشت آیین‌ها و سنت‌های دیرینه==

 

در ششم تیر ۱۳۹۹ش، سه عنصر فرهنگی مهم زرتشتیان در فهرست آثار ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران به ثبت رسید: آیین سدره‌پوشی (مراسم بستن سدره)، مهارت بافتن کشتی (کمربند مقدس زرتشتیان) و پوشش خاص بانوان زرتشتی. این موارد، پیش از ثبت، در شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس ایران مورد بررسی و تأیید قرار گرفته بودند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/dress-and-clothing-of-zoroastrian-women سارانی، « ششم تیر روز ثبت ملی آیین سِدره‌پوشی و پوشش بانوان زرتشتی»، وب‌سایت کارناوال، 1403ش.]</ref>

 

==احیای پوشاک سنتی برای توسعۀ گردشگری و فرهنگ==

 

احیای پوشاک سنتی، به ویژه لباس‌های یزدی و زرتشتی، به توسعه‌ گردشگری [[مد پایدار|مد]] در ایران کمک می‌کند و تأثیرات مثبت اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی به همراه دارد. در این راستا، مدیران حوزۀ گردشگری پیشنهادهایی را به شرح زیر ارائه کرده‌اند:

 

*برگزاری نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی برای فروش لباس‌های سنتی به‌عنوان سوغات به گردشگران.

*همکاری مشترک سازمان‌های مربوط به مد و گردشگری.

*حمایت مالی دولت از تولیدکنندگان و سایر ذی‌نفعان در این حوزه.

*تدوین سیاست‌های ویژه برای توسعه‌ی گردشگری مد در کشور.<ref>[https://elitesjournal.com/editor_file/Az0110.pdf اشقلی فراهانی و مرادی، «نقش احیای پوشاک سنتی ایرانی در توسعۀ گردشگری مد (مطالعۀ موردی: پوشاک سنتی اقوام یزدی و زرتشتی)»، 1401ش، ص100.]</ref>

 

*سارانی، پریوش، « ششم تیر روز ثبت ملی آیین سِدره‌پوشی و پوشش بانوان زرتشتی»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ درج مطلب: 11 تیر 1403ش.

 

{{#seo:

}}