بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =جشن-تکلیف.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =جشن تکلیف دانشآموزان پسر در حضور رهبر انقلاب | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =جشن تکلیف.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =9/19 | |||
| تاریخ پادکست =31-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''جشن تکلیف'''</big>؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن. | <big>'''جشن تکلیف'''</big>؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن. | ||
| خط ۶۰: | خط ۸۹: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*«ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش. | *«ایدههای تزیین جشن تکلیف در منزل/ چگونه جشن تکلیف زیبایی داشته باشیم؟»، وبسایت جدولیاب، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش. | ||
*«آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش. | *«آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش. | ||
| خط ۸۹: | خط ۱۱۹: | ||
*نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش. | *نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش. | ||
*«وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش. | *«وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچریبازی روشن میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
ویکی ر | |||
'''<big>جشن تکلیف</big>'''؛ جشن مذهبی برای دختران و پسران نوبالغ. | |||
جشن تکلیف، مراسم دینی- مذهبی است که در کشورهای اسلامی برای دختران مسلمان نهساله و پسران مسلمان پانزدهساله به شکل خانوادگی یا جمعی در منزل، مسجد، حسینیه یا مدرسه برگزار میشود. برگزاری این جشن نشاندهندۀ رسیدن نوجوانان به مرحلۀ التزام تکلیف دینی و احراز صلاحیت برای انجام واجبات و ترک محرمات است. در هنگام اجرای جشن تکلیف برنامههای متنوع فرهنگی از قبیل قرائت قرآن، سخنرانی، سرود، [[شعر فارسی|شعر]]، اهدای جوایز و صرف انواع خوراکی اجرا میشود. | |||
==سن تکلیف== | |||
تکلیف در اصطلاح شرعی بهمعنای اوامر و نواهی خداوند برای انجام یا ترک برخی امور توسط بندگان است. در فقه اسلامی، زمانی به فرد، مکلف گفته میشود که صلاحیت انجام یا ترک امور را داشته باشد؛ این صلاحیت معمولا در بازه سِنی مشخصی تحقق مییابد. فقیهان [[مسلمان]]، سن تکلیف را برای دختران، پایان نهسالگی و برای پسران پایان پانزدهسالگی دانستهاند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1833069/%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85 هاشمی، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، 1383ش، ص42-43.]</ref> | |||
==مفهومشناسی== | |||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برپایی آیین شکرانۀ رسیدن نوجوانان به سن تکلیف بهصورت گستردهای رواج یافت که با نام «جشن تکلیف» یا «جشن عبادت» از آن یاد میشود.<ref> [https://keyluck.ir/homework-party-ideas/ «ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت.]</ref> در این جشن، نوجوانان به جهت رسیدن به شرایط عمومی تکلیف مانند [[بلوغ]]، [[عقل زن|عقل]]، [[علم]] و قدرت، تکریم میشوند.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص45.]</ref> از این منظر، جشن تکلیف نوعی ابراز رضایت و شادمانی بهخاطر تکامل جسمی و عقلی نوجوان و رسیدن او به مرحلهای است که میتواند مخاطب شریعت در انجام تکالیف دینی باشد.<ref> [https://www.beytoote.com/religious/sundries/duty1.html «جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
==پیشینه== | |||
سید رضیالدین علی بن طاووس، مشهور به سید بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ق)، در پایان پانزدهسالگی، جشنی برای خود برپا کرد و به میهمانان اعلام کرد که این جشن تشریف من است.<ref> [https://www.mizanonline.ir/fa/news/333649/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان.]</ref> او برای فرزند خود محمد نیز با حضور اعضای [[خانواده]] در شهر نجف، جشن تکلیف برگزار کرد و رسیدن به سن تکلیف را «عید» و «رسم الهی» معرفی کرد. وی در آداب جشن تکلیف کتابی به نام «التشریف بتعیین وقت التکلیف» نوشت.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> فرهنگ برگزاری جشن تکلیف با الهام از آموزههای اسلامی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بهتدریج نهادینه شد و امروزه این جشن با آداب و برنامههای خاص برپا میشود.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص12.]</ref> | |||
==جشن تکلیف در ادیان مختلف== | |||
جشن تکلیف در آیین زرتشت برای نوجوانان بین 7-15سالگی با عنوان «سدرهپوشی» و «کشتی بندان» با پوشیدن پیراهن سفید و بستن کمربند آیینی انجام میشد. جشن تکلیف در دین یهودیت نیز با عنوان «برمیتسوا» یا «بت میتسوا» در دوازدهسالگی دختران و سیزدهسالگی پسران برگزار و اعلام میشود که زین پس نوجوان خود مسئول اعمال خویش است. مراسم «غسل تعمید» در مسیحیت نیز گونهای جشن تکلیف برای ورود انسان مسیحی به مرحلۀ «تأیید» دانسته شده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1978138/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8% یوسفیان، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، 1401ش، ص67-68.]</ref> | |||
==آداب جشن تکلیف== | |||
آداب ویژۀ جشن تکلیف، آن را از دیگر جشنهای آیینی متمایز میسازد. در فرهنگ اسلامی، به یاد داشتن زمان دقیق تولد برای محاسبۀ بلوغ سنی، دارای اهمیت است و انجام اعمالی چون غسل، [[توبه نصوح|توبه]]، پوشیدن لباس پاکیزه، برپایی نماز و سجدۀ شکر، [[صدقه|صدقهدادن]] و آشنایی بیشتر با مسائل اعتقادی، از جمله آداب جشن تکلیف دانسته شده است.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> | |||
==شیوههای برگزاری== | |||
این جشن در [[مسجد|مساجد]]، مدارس یا حسینهها بهصورت دستهجمعی و در منزل بهصورت خصوصی و با حضور اعضای خانواده برگزار میشود و برنامههای متنوعی دارد.<ref> [https://www.delgarm.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81.a305539 «نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم.]</ref> جشن تکلیف در حالت گروهی، به دو صورت پسرانه و دخترانه در مسجد، [[مدرسه]] و یا حرم [[اهلبیت]] برگزار شود. در این مراسم برنامههای مختلفی چون سرود، اعطای هدایا، خواندن قرآن و اقامۀ نماز اجرا میشود. در سال 1399ش جشن تکلیف ویژۀ دختران با عنوان «شدهام نه ساله» در حرم حضرت معصومه در شهر قم با حضور 150 دختر نوجوان برگزار شد.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/7694589/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین در 1402ش جشن تکلیف 250 دختران نوجوان از کشورهای عراق، سوریه، نیجریه، پاکستان، افغانستان، لبنان، هندوستان، بحرین، عربستان و ایران در حرم امام رضا برگزار شد.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3866844/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B0%DB%B0-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D «جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | |||
این جشن گاهی در خانه و توسط والدین برگزار میشود و همراه با تزئین منزل و تدارک خوراکیهای ویژه است و نوجوانان از این جشن خاطرات خوشی را تا سالها با خود دارند. در جشن تکلیف دختران به پوشش دینی مانند چادر و تدارک تاج بندگی، اهتمام ویژهای وجود دارد.<ref> [https://keyluck.ir/assignment-celebration/ «هرآنچه باید در بارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت.]</ref> | |||
==کارکردها== | |||
امروزه جشن تکلیف در فرهنگ مسلمانان و بهویژه [[شیعه|شیعیان]]، به عنوان عید، سنت حسنه و نمونهای از تعظیم شعائر الهی شناخته میشود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> این جشن، راهی برای آگاهی نوجوانان از صلاحیت آنها در پذیرش مسئولیتهای دینی و تکالیف الهی است.<ref> [https://www.ibrahimamini.com/fa/node/886 «برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی.]</ref> آشنایی بیشتر با تکالیف شرعی، اهتمام بیشتر به رعایت حجاب شرعی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301732/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B4%D9%86%20%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81&score=24.0&rownumbe معصومی، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، 1395ش، ص41.]</ref> افزایش انگیزه برای فراگیری معارف دینی و انجام واجبات و ترک محرمات، عشق ورزیدن به خداوند،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/348049/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8% جعفری، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، 1387ش، ص43.]</ref> آگاهی از مسئولیتهای فردی و اجتماعی،<ref> [https://www.leader.ir/fa/content/26296/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.]</ref> نهادینهسازی پوشش دینی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/449241/%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87?q=%d8%ac%d8%b4%d9%86%20%d8%aa%da%a9%d9%84%db%8c%d9%81%20%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%86&score=17.0&rownumber=5 براتی، «حجاب و رسانه»، 1387ش، ص97.]</ref> ایجاد خاطرۀ شیرین تربیتی و معنوی برای دختران و پسران و آفتزدایی از زندگی دینی، از کارکردهای جشن تکلیف است.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ریشهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص25، 26، 27، 28، 29 و 30.]</ref> | |||
==اهمیت جشن تکلیف در نظر آیتالله خامنهای== | |||
جشن تکلیف از نظر آیتالله خامنهای بسیار مهم است و او بهصورت مکرر با حضور در این جشن بر اهمیت آن تأکید ورزیده است؛ برای مثال در 1375ش در استان آذربایجان غربی جمعی از دختران نوبالغ در حضور وی جشن تکلیف خود را برگزار کردند. در 1381ش نیز جشن تکلیف دختران و پسران نوبالغ همراه با نماز جماعت با حضور او برپا شد. در 1395ش جشن تکلیف پسرانه با حضور آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد. در 14 بهمن 1401ش جشن تکلیف دختران با نام «جشن فرشتهها» همراه با نماز جماعت با حضور و امامت آیتالله خامنهای در حسینیۀ امام خمینی تهران برگزار شد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5702166/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A رجایی، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از«جشن فرشتهها» تلخ شد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
==برگزاری جشن تکلیف در کشورهای مختلف== | |||
امروزه جشن تکلیف در کشورهای مختلفی که مسلمانان و بهویژه شیعیان، حضور دارند با آداب ویژهای برگزار میشود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«ایدههای جشن تکلیف پسرانه»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1401ش. | |||
*براتی، عبدالعلی، «حجاب و رسانه»، نشریۀ فرهنگ کوثر، شمارۀ 76، 1387ش. | |||
*«برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله ابراهیم امینی، تاریخ بازدید: 21 دی 1402ش. | |||
*«جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1394ش. | |||
*«جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1402ش. | |||
*«جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 22 دی 1402ش. | |||
*«جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 22 اسفند 1399ش | |||
*جعفری، اسمر، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامهای به دخترم»، نشریۀ پیوند، شمارۀ 345-346، 1387ش. | |||
*رجایی، زینب، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از جشن فرشتهها تلخ شد؟»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 بهمن 1401ش. | |||
*«سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1396ش. | |||
*محمدی ریشهری، محمد، جشن تکلیف ویژۀ پسران، قم، موسسۀ فرهنگی دارالحدیث، 1375ش. | |||
*«مراسم جشن فرشتهها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: 14 بهمن 1401ش. | |||
*معصومی، مسعود، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، نشریۀ مبلغان، شمارۀ 209، 1395ش. | |||
*«نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وبسایت دلگرم، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1402ش. | |||
*یوسفیان، الهام، «بررسی انگیزهها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، نشریۀ فرهنگ پژوهش، شمارۀ 49، 1401ش. | |||
*هاشمی، محمدمنصور، «تکلیف (در قرآن، در فقه، در کلام)»، دانشنامۀ جهان اسلام، ج8، 1383ش. | |||
*«هرآنچه باید دربارۀ جشن تکلیف بدانید»، وبسایت کلید موفقیت، تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1402ش. | |||
ویکی ز | |||
