مذاکرات ایران و آمریکا: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''مذاکرات ایران و آمریکا؛''' روابط دیپلماتیک و گفت‌وگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا.</big>

مذاکرات ایران و آمریکا از بدو پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، فراز و نشیب‌های متعددی را تجربه کرده است. این گفت‌وگوها که با موضوعاتی چون بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا آغاز شد، به‌تدریج مسائل منطقه‌ای به‌ویژه در افغانستان و عراق و مهم‌تر از همه برنامه هسته‌ای ایران را در بر گرفت. مهم‌ترین دستاورد این روند دیپلماتیک، توافق برجام در ۱۳۹۴ش بود که با وجود خروج یک‌جانبه آمریکا در ۱۳۹۷ش همچنان به‌عنوان نقطه عطفی در روابط دو کشور شناخته می‌شود. این مذاکرات که اغلب با میانجی‌گری کشورهایی مانند عمان و در سطوح مختلف از تماس‌های محرمانه تا مذاکرات رسمی و چندجانبه انجام شده، همواره با چالش بی‌اعتمادی عمیق تاریخی میان دو طرف و تأثیرپذیری از تحولات داخلی و بین‌المللی مواجه بوده است. افزون بر این، تفاوت‌های بنیادین فرهنگی و تمدنی میان دو کشور، از جمله تقابل میان جهان‌بینی اسلامی-انقلابی ایران با رویکرد سکولار و لیبرال-دمکراتیک غربی، به‌عنوان یکی از موانع ساختاری، فرآیند مذاکرات را پیچیده‌تر کرده و دستیابی به تفاهم پایدار را با دشواری‌های مضاعفی مواجه ساخته است. آخرین دور این مذاکرات در ۱۴۰۴ش با میانجی‌گری عمان در مسقط، رم و ژنو برگزار شد که به تفاهم برای ادامه گفت‌وگوها انجامید.

روابط ایران و آمریکا پیش از انقلاب اسلامی از سه دوره متمایز عبور کرد: دوره روابط تشریفاتی، دوره گسترش نفوذ  از ۱۳۲۱ش تا ۱۳۳۲ش و دوره تسلط همه‌جانبه از ۱۳۳۳ش تا ۱۳۵۷ش. نخستین سفیر آمریکا در دوم اسفند ۱۲۶۱ش وارد ایران شد و تا اوایل قرن بیستم روابطی تشریفاتی میان دو کشور برقرار بود<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%83%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE- بهرامی، «روابط ايران و امريكا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref> نقطه عطف این روابط را می‌توان اولتیماتوم اتمی ترومن به استالین در اول فروردین ۱۳۲۵ش برای تخلیه آذربایجان دانست که نخستین گام جدی آمریکا در جابه‌جایی تسلط سیاسی، نظامی و اقتصادی به جای انگلستان در ایران بود. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش که با دخالت سازمان سیا انجام شد، دوره تسلط همه‌جانبه آمریکا بر ایران آغاز گردید. در این دوره، ایران به پیمان بغداد (بعداً سنتو) پیوست، مستشاران نظامی آمریکایی در ارتش و ساواک مستقر شدند و ایستگاه‌های شنود برای رصد تحولات شوروی در شمال ایران تأسیس گردید.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%83%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE- بهرامی، «روابط ايران و امريكا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref>

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط دو کشور با سفر محمدرضا شاه به آمریکا و تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ش و قطع روابط دیپلماتیک در فروردین ۱۳۵۹ش وارد مرحله جدیدی از تنش شد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%83%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE- بهرامی، «روابط ايران و امريكا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد.]</ref> نخستین مذاکرۀ مستقیم پس از انقلاب، در حاشیۀ مراسم استقلال الجزایر (۱۰ آبان ۱۳۵۸ش) میان مهدی بازرگان و ابراهیم یزدی با زبیگنیو برژینسکی انجام شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1273603/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3 «تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> این دیدار محرمانه به‌دلیل ورود شاه به آمریکا، خشم افکار عمومی را برانگیخت و چند روز بعد به تسخیر سفارت آمریکا انجامید که «انقلاب دوم» نام گرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/936342/5-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3 «5 تاریخ مهم در مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا | هدیه خاص رئیس جمهور آمریکا برای سران سه قوه»، همشهری آنلاین.]</ref>

پس از یک سال و نیم بحران، در ۲۹ دی ۱۳۵۹ش با میانجی‌گری الجزایر، عهدنامه الجزایر میان ایران و آمریکا منعقد شد که به آزادی ۵۲ گروگان و آزادسازی اموال مسدودشدۀ ایران انجامید.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/2788/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 منصوری، «بدعهدی آمریکا به ایران در بیانیه‌های الجزایر»، وب‌مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.]</ref> همچنین دادگاه داوری دعاوی ایران و آمریکا در لاهه تأسیس شد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120327150618-4031-29.pdf منصوریان، «دیوان داوری دعاوی ایران - امریکا مظهر برخورد دو تمدن در عرصه حقوقی»، 1380ش، ص149-150]</ref>

در خرداد ۱۳۶۵ش رابرت مک‌فارلین، مشاور امنیت ملی آمریکا، با هواپیمای حامل سلاح وارد تهران شد تا برای آزادی گروگان‌های آمریکایی در لبنان و تجدید روابط مذاکره کند. هیئت آمریکایی هدایایی از جمله کلت و کیک کلید به نشانه گشایش روابط همراه داشت، اما با مخالفت امام خمینی، هیچ مقام عالی‌رتبه‌ای با آنان دیدار نکرد و هیئت پس از چهار روز بدون نتیجه بازگشت. این ماجرا بعدها به «ایران‌گیت» معروف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1273603/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3 «تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

 

در دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی و بیل کلینتون، فضایی از تنش‌زدایی و امید به بهبود روابط ایران و آمریکا شکل گرفت. دولت آمریکا با ابراز تأسف از مداخلات گذشته از جمله کودتای ۲۸ مرداد، کاهش تحریم‌ها و خروج نام منافقین از لیست تروریستی، گام‌هایی برای جلب اعتماد ایران برداشت. با این حال، ایران به‌دلیل بی‌اعتمادی عمیق به صداقت آمریکا، پاسخ مثبتی به این اقدامات نداد. این روند نیمه‌کاره سرانجام با روی کار آمدن جورج دبلیو بوش و اتخاذ راهبرد «تغییر رژیم» علیه ایران، به کلی متوقف شد.<ref>[https://ensafnews.com/192349/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AA/ «تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، وب‌سایت انصاف نیوز.]</ref>

 

در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و جورج دبلیو بوش، برنامه هسته‌ای ایران به کانون اصلی مناقشه تبدیل شد و روابط دو کشور به شدت رو به تیرگی نهاد. با وجود این، نیازهای امنیتی مشترک در عراق، دو طرف را به چند دور مذاکره مستقیم در بغداد کشاند که با خط قرمز صریح ایران مبنی بر محدودیت گفت‌وگوها به موضوع امنیت عراق همراه بود. با این حال، این مذاکرات به دلیل رفتار متناقض آمریکا که از یک سو پای میز مذاکره می‌نشست و از سوی دیگر به کنسولگری ایران در اربیل یورش می‌برد، و نیز پافشاری واشینگتن بر تأمین یک‌جانبه اهداف خود، بدون دستاورد ملموسی به بن‌بست رسید. این دوران مصادف با تشدید تحریم‌ها و تصویب قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران بود.<ref>[https://ensafnews.com/192349/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AA/ «تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، وب‌سایت انصاف نیوز]؛[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/707390-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%AF%D8%B1 «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

 

اوباما با ارسال چهار نامه رسمی به رهبری ایران، تغییر تاکتیک به تعامل دیپلماتیک را نشان داد. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایراان، با استعاره «پنجه چدنی زیر دستکش مخملی» پاسخ داد و حمایت آمریکا از حوادث ۱۳۸۸ش را نافی صداقت این نامه‌ها دانست، اما این مکاتبات زمینه مذاکرات جدی‌تر را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/707390-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%AF%D8%B1 «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

==== تجربه برجام ====

با دولت روحانی، پرونده هسته‌ای به وزارت خارجه منتقل شد و برای نخستین بار وزرای خارجه دو کشور (محمد جواد ظریف و جان کری) مذاکرات مستقیم و طولانی در وین، لوزان و ژنو داشتند که به توافق «برجام» در تیر ۱۳۹۴ش انجامید. این توافق با انتقاداتی در تهران و واشینگتن همراه بود.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/707390-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%AF%D8%B1 «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

==== خروج آمریکا از برجام ====

دونالد ترامپ در اردیبهشت ۱۳۹۷ش از برجام خارج و سیاست «فشار حداکثری» را در پیش گرفت. ایران درخواست‌های مذاکره را رد کرد. باروی کارآمدن جو بایدن، مذاکرات غیرمستقیم در وین با میانجی‌گری اروپا آغاز شد اما به‌دلیل اختلاف بر سر رفع تحریم‌ها و تضمین‌ها به نتیجه نرسید.<ref>[https://mdeast.news/2025/04/11/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85/ «نگاهی به تاریخچه مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و امریکا از سال 1979»، وب‌سایت مدیست نیوز.]</ref>

==== مذاکرات ۱۴۰۴ش ====

با میانجی‌گری عمان پنج دور مذاکره، سه دور در مسقط، دو دور در رم، برگزار شد. هیأت‌های ایران به ریاست عراقچی و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیام‌ها را تبادل کردند. محور گفتگوها بازگشت به تعهدات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها بود، اما با حملۀ رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران در خرداد و شروع «جنگ دوازده‌روزه»، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B3%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%85 «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> <ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلا به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما... | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref> پس از آتش‌بس، دور جدیدی در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF «پایان مذاکرات ایران - امریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در ۲۸ بهمن<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%98%D9%86%D9%88-%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87 «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده‌است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref>  و درو سوم در 7 اسنفد  1404ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر حق غنی‌سازی در ازای لغو تحریم‌ها تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%98%D9%86%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هسته‌ای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  

به باور تحلیلگران، ریشه‌های منازعه میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا را باید در لایه‌های عمیق‌تری از تضادهای هویتی، ارزشی و ژئوپلیتیکی جستجو کرد. از دیدگاه پژوهشگران، این تقابل تنها به اختلافات تاکتیکی یا دوره‌ای محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در ماهیت سلطه‌جویانۀ آمریکا از یک سو و هویت اسلامی، استقلال‌طلبانه و عدالت‌محور انقلاب اسلامی از سوی دیگر دارد.<ref>حبیبی، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردى یا تاکتیکى»، 1386ش، ص61-79.</ref>

=== زمینه‌های تاریخی ===

کارشناسان مسائل بین‌الملل بر این باورند که سابقۀ مداخلات آمریکا در ایران به دوران قاجار و سپس کودتای ۲۸ مرداد 1332ش بازمی‌گردد،<ref>[https://nahad.tums.ac.ir/news/%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%DB%B2%DB%B8-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%9B-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وب‌سایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری.]</ref> اما نقطۀ عطف این منازعه، پیروزی انقلاب اسلامی در ۱۳۵۷ش است. به اعتقاد پژوهشگران، آمریکا پیش از انقلاب نیز با تحمیل قراردادهایی مانند کاپیتولاسیون، خوی سلطه‌جویانۀ خود را آشکار ساخته بود. از نگاه آنان، انقلاب اسلامی ایران با شعار استقلال‌طلبی و استکبارستیزی، نظم مورد نظر آمریکا در منطقه خاورمیانه را به چالش کشید و این کشور را از جایگاه «ژاندارم منطقه» به عاملی مقاوم در برابر هژمونی آمریکا تبدیل کرد.<ref>حبیبی، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردى یا تاکتیکى»، 1386ش، ص61-79.</ref>

|'''ردیف'''

|موضوع اصلی مذاکرات

|خروجی و وضعیت نهایی

|دولت موقت؛ ۱۳۵۸ش

|اعتمادسازی اولیه و استرداد اموال بلوکه‌شدۀ ایران توسط آمریکا

|نیمه‌محرمانه

|ابهام در جزئیات؛ قطع روابط پس از واقعه سفارت

|دولت اول؛ ۱۳۵۹ش

|الجزایر (منزل سفیر آمریکا)

|آزادی کارکنان سفارت در قبال لغو تحریم‌ها

|غیرمستقیم (میانجی‌گری الجزایر)

|ثبت نخستین توافق رسمی (بیانیه الجزایر)

|دوران جنگ ایران و عراق؛ ۱۳۶۵ش

|افشای ماجرا و بروز بحران سیاسی (ایران-کنترا)

|دولت سازندگی؛ ۱۳۷۰ش

|تهران / واشینگتن

|آزادی گروگان‌ها؛ ادعای فرد جایگزین در تماس تلفنی

|دولت اصلاحات؛ ۱۳۷۶ - ۱۳۷۸ش

|سازمان ملل / نیویورک

|رسمی و علنی

|عذرخواهی غیرمستقیم آمریکا و کاهش موقت تحریم‌ها

|دولت اصلاحات؛ ۱۳۸۰ش

|بُن (آلمان)

|هماهنگی امنیتی جهت سقوط طالبان و ثبات افغانستان

|همکاری‌های عملیاتی محدود در ابعاد نظامی

|دولت نهم؛ ۱۳۸۶ش

|بغداد (عراق)

|بررسی مسائل امنیتی عراق و نفوذ گروه‌های مسلح

|توقف مذاکرات به دلیل اتهامات متقابل طرفین

|دولت دهم؛ ۱۳۸۸ - ۱۳۹۱ش

|مسقط (عمان)

|آغاز نامه‌نگاری‌های رسمی اوباما و کانال مخفی

|شروع بسترسازی برای مذاکرات هسته‌ای

|دولت یازدهم؛ ۱۳۹۲ - ۱۳۹۴ش

|دستیابی به توافق بین‌المللی '''برجام'''<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/707390-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%AF%D8%B1 «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

|وین، دوحه و مسقط

|توافق‌های موردی برای آزادسازی منابع ارزی

|مسقط، رم و ژنو

|تفاهم برای شروع خوب و ادامۀ گفتگوها در آینده<ref>؛[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلا به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما... | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>

|'''۱۹۵۷م'''

|امضای قرارداد همکاری هسته‌ای غیرنظامی در دولت آیزنهاور و تعهد آمریکا به تامین رآکتور و سوخت.

|'''۱۹۶۷م'''

|تحویل رآکتور ۵ مگاواتی تحقیقاتی به تهران و تامین سوخت با غنای ۹۳ درصد توسط آمریکا.

|'''۱۹۷۰م'''

|امضای پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و رسمیت عضویت ایران در آژانس (IAEA).

|'''۱۹۷۴م'''

|تاسیس سازمان انرژی اتمی

|بنیان‌گذاری سازمان توسط محمدرضا شاه و اعلام برنامه ساخت ۲۳ نیروگاه هسته‌ای.

|'''۱۹۷۹م'''

|پیروزی انقلاب و توقف پروژه‌ها توسط غرب؛ مخالفت اولیه دولت انقلابی با نیروگاه‌های هسته‌ای.

|'''۲۰۰۲م'''

|ادعای ساخت تاسیسات مخفی در نطنز و اراک و آغاز بحران هسته‌ای در سطح بین‌المللی.

|'''۲۰۰۳م'''

|تصویب قطعنامه شورای حکام و توافق ایران با تروئیکای اروپایی برای توقف غنی‌سازی.

|'''۲۰۰۵م'''

|'''۲۰۰۶م'''

|۱۳۸۴-۸۵ش

|اعلام اولین غنی‌سازی ۳.۵ درصد در نطنز؛ صدور قطعنامه تحریمی شورای امنیت سازمان ملل.

|'''۲۰۰۶م'''

|ارسال نامه ۱۸ صفحه‌ای برای کاهش تنش؛ همزمان با تصویب قانون حمایت از مخالفان در کنگره.

|'''۲۰۰۷م'''

|انتشار گزارش NIE مبنی بر اینکه ایران برنامه تسلیحاتی خود را در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده است.

|'''۲۰۰۸م'''

|'''۲۰۰۹م'''

|اعلام آمادگی دولت جدید آمریکا برای مذاکره و انجام نخستین گفتگوی دوجانبه در ژنو.

|'''۲۰۰۹م'''

|افشای تاسیسات فوردو؛ حمله سایبری آمریکا به نطنز و اخلال در کار سانتریفیوژها.

|'''۲۰۱۰م'''

|۱۳۸۸-۸۹ش

|'''۲۰۱۱م'''

|ادعای آژانس درباره ابعاد نظامی (PMD) و آزمایش‌های انفجاری در سایت پارچین.

|'''۲۰۱۲م'''

|مذاکرات فشرده ایران و ۵+۱؛ تعدیل جزئی مواضع طرفین در مورد غنی‌سازی ۲۰ درصد.

|'''۲۰۱۳م'''

|'''۲۰۱۴م'''

|'''۲۰۱۵م'''

|'''۲۰۱۶م'''

|۱۳۹۴-۹۵ش

|'''۲۰۱۶م'''

|ادعای سیف مبنی بر دستاورد «تقریباً هیچ»؛ موضع رهبری درباره آتش زدن برجام در صورت نقض.

|'''۲۰۱۷م'''

|'''۲۰۱۸م'''

|'''۲۰۱۸م'''

|'''۲۰۱۹م'''

|آغاز گام‌های پنج‌گانه ایران در پاسخ به تحریم‌ها؛ عبور از سقف غنی‌سازی ۳.۶۷ درصد.

|'''۲۰۲۰م'''

|گام نهایی و ترور سلیمانی

|لغو تمامی محدودیت‌های عملیاتی برجام توسط ایران پس از ترور سردار سلیمانی.

|'''۲۰۲۰م'''

|'''۲۰۲۱م'''

|آغاز مذاکرات در دولت بایدن برای بازگشت به برجام و غنی‌سازی ۶۰ درصد توسط ایران.

|'''۲۰۲۱م'''

|دونالد ترامپ با ارسال نامه‌ای به تهران، پیشنهاد مذاکرات جدید با مهلت ۶۰ روزه را مطرح کرد. مذاکرات غیررسمی در عمان و ایتالیا آغاز شد. ترامپ مدعی نزدیکی به توافق شد و به اسرائیل هشدار داد، اما تهران بر حق غنی‌سازی اصرار داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/878457/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87 «ایران و آمریکا؛ فراز و فرود یک رابطه ۷۲ ساله» وب‌سایت فرارو.]</ref>

|در حالی که طرفین آماده دور ششم مذاکرات بودند، حملات اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد که منجر به توقف کامل فرآیند دیپلماتیک و لغو موقت گفتگوها گردید.

|در بامداد یکشنبه، آمریکا با هدف قرار دادن تاسیسات هسته‌ای کلیدی در '''فردو، نطنز و اصفهان'''، موج جدیدی از درگیری را آغاز کرد. واشینگتن دلیل این حمله را دفاع از اسرائیل و نگرانی‌های امنیتی عنوان کرد.

|حمله تلافی‌جویانه ایران به قطر

|در پاسخ به حملات هوایی، ایران در غروب دوشنبه حملات موشکی/پهپادی را به پایگاه هوایی '''العدید''' در قطر (محل استقرار نیروهای آمریکایی) انجام داد.

|اولین دور مذاکرات غیرمستقیم پس از درگیری‌های نظامی با میانجی‌گری عمان و ایتالیا برگزار شد. آمریکا بر «غنی‌سازی صفر» و موضوعات موشکی تاکید داشت، اما ایران غنی‌سازی صفر را خط قرمز خود اعلام کرد.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلا به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما... | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>

== دلالیل بی اعتمادی ایران به آمریکا در فرایند مذاکره ==

پژوهشگران تاریخ معاصر و تحلیل‌گران سیاسی، ریشه‌های بدبینی ساختاری ایران به فرآیند مذاکره با آمریکا را در اسناد و وقایع زیر جستجو می‌کنند:

* استقرار ساختارهای مالی و نظامی وابسته: بر اساس اسناد مالی دوران قاجار و پهلوی اول، تحلیل‌گران معتقدند حضور مستشارانی چون «آرتور میلسپو»، فراتر از اصلاحات اداری، با هدف ادغام نظام مالی ایران در بلوک غرب انجام شد. مدارک تاریخی نشان می‌دهد این حضور با امتیازاتی نظیر معافیت‌های مالیاتی گسترده همراه بود که از دیدگاه ملی‌گرایان، زیربنای وابستگی اقتصادی ایران در قرن بیستم را بنا نهاد.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* تعارض‌های فرهنگی و مذهبی در اسناد دیپلماتیک: گزارش‌های تاریخی حاکی از آن است که نخبگان مذهبی، فعالیت‌های تبشیری پروتستان‌های آمریکایی در ایران را نوعی «نفوذ نرم» قلمداد می‌کردند. اسناد موجود درباره تأسیس مدارس و کلیساها توسط گروه‌های آمریکایی، از سوی جامعه‌شناسان به عنوان تلاشی برای تغییر بافت هویت مذهبی و کاهش قدرت بسیج‌کنندگی نهاد روحانیت شیعه تحلیل شده است.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* بازگشت سلطه بر منابع در قالب کنسرسیوم: تحلیل‌گران اقتصادی بر این باورند که قرارداد کنسرسیوم پس از کودتا، نقض صریح قانون ملی‌شدن صنعت نفت بود. اسناد این قرارداد نشان می‌دهد که ۴۰ درصد از سهم نفت ایران به شرکت‌های آمریکایی واگذار شد؛ امری که در ادبیات سیاسی ایران به‌عنوان سندی بر ترجیح منافع تجاری آمریکا بر حقوق قانونی ملت‌ها ثبت شده است.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* نقش مستشاری در هدایت نهادهای امنیتی (ساواک): مدارک موجود در بایگانی‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد که ساختار اولیه ساواک توسط کارشناسان سیا و موساد طراحی شده است. تحلیل‌گران سیاسی این همکاری را دلیلی بر مسئولیت مستقیم آمریکا در اقدامات سرکوبگرانه آن دوران می‌دانند و معتقدند واشینگتن برای حفظ ثبات ژاندارم منطقه، چشمان خود را بر نقض حقوق بشر در ایران بسته بود.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* دکترین‌های اصلاحی تحمیلی یا انقلاب سفید: پژوهشگران علوم سیاسی، برنامه‌های اصلاحی دهۀ ۴۰ مانند اصلاحات ارضی را واکنشی به دکترین کندی برای پیشگیری از انقلاب‌های سرخ می‌دانند. اسناد مکاتبات دیپلماتیک نشان می‌دهد این اصلاحات بدون انطباق با واقعیت‌های بومی ایران و با فشار کاخ سفید اجرا شد که در نهایت به فروپاشی ساختارهای سنتی کشاورزی و مهاجرت گستردۀ روستاییان انجامید.<ref name=":0">[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* نقض تمامیت ارضی در واقعۀ طبس: از منظر حقوق بین‌الملل، عملیات «پنجه عقاب» در ۱۳۵۹ش نمونه‌ای از نقض صریح منشور ملل متحد در احترام به حاکمیت کشورها است. اسناد این عملیات نظامی که در داخل خاک ایران انجام شد، برای دولتمردان ایرانی سندی است که نشان می‌دهد آمریکا در صورت لزوم، راهکارهای نظامی را بر تعهدات دیپلماتیک ترجیح می‌دهد.<ref name=":1">[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* انحصارطلبی در فناوری‌های راهبردی: در حوزۀ معاصر، تحلیل‌گران به ممانعت آمریکا از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران اشاره می‌کنند. با وجود گزارش‌های متعدد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مبنی بر عدم انحراف، فشارهای واشینگتن برای توقف این دانش از نظر نخبگان علمی ایران، نه یک نگرانی امنیتی، بلکه تلاشی برای حفظ انحصار تکنولوژیک و جلوگیری از دستیابی ایران به لبه‌های دانش نوین تلقی می‌شود.<ref name=":2">[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

|ردیف

|موضوع توافق یا تعهد

|شرح تعهدات آمریکا

|نوع اقدام و نقض تعهدات از دیدگاه ایران و ناظران بین‌المللی

|۱۹۸۰-۱۹۸۸م

|۱۹۸۵-۱۹۸۶م

|۱۹۹۵-۲۰۱۵م

|وضع تحریم‌های ثانویه که شرکت‌های غیرآمریکایی را از سرمایه‌گذاری در صنایع نفت و گاز ایران منع کرد؛ نقض اصول سازمان تجارت جهانی (WTO).

|۲۰۱۵-۲۰۱۸م

|۲۰۱۸-۲۰۲۵م

|احترام به حاکمیت ملی و تعهد به عدم استفاده از قوای قهریه (طبق منشور ملل متحد).

|ترور مقامات رسمی (۲۰۲۰م)، اعمال تحریم‌های دارویی و بانکی شدید، و اقدامات نظامی علیه زیرساخت‌های هسته‌ای (۲۰۲۵م)؛ نقض صریح حاکمیت سرزمینی.<ref>[https://farazeenergy.ir/46978/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7/ آوند، «بدعهدی‌ها و قراردادهای ناتمام آمریکا در رابطه با ایران طی ۴۰ سال گذشته»، وب‌سایت فراز انرژی.]</ref>

قرآن کریم.

 

آوند، بابک، «بدعهدی‌ها و قراردادهای ناتمام آمریکا در رابطه با ایران طی ۴۰ سال گذشته»، وب‌سایت فراز انرژی، تاریخ درج مطلب: 27 بهمن 1404ش.

 

«ایران و آمریکا؛ فراز و فرود یک رابطه ۷۲ ساله» وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1404ش.

 

«بازخوانی جنایت‌های آمریکا علیه ملت ایران؛ از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ تحمیلی ۱۲ روزه»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 7 آبان 1494ش.

 

«بدعهدی آمریکا»، مجلۀ الکترونیکی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، شمارۀ 2، 1395ش.

 

بهرامی، مراد، «روابط ايران و امريكا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامۀ اعتماد، تاریخ درج مطلب: 17 آبان 1399ش.

 

«پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده‌است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 28 بهمن 1404ش.

 

«پایان مذاکرات ایران - امریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 17 بهمن 1404ش.

 

«تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، وب‌سایت انصاف نیوز. تاریخ در مطلب: 2 مهر 1388ش

 

«تایم لاین مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا از سال ۱۳۳۳ تا کنون»، وب‌سایت یواس فاکت، تاریخ بازدید: 4 اسفند 1404ش.

 

«تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1403ش.

 

«چرا دشمنی آمریکا با جمهوری اسلامی، ریشه‌ای و اصولی است؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 15 بهمن 1404ش.

 

حبیبی، حمید، «ایران و آمریکا؛ تقابل راهبردى یا تاکتیکى»، مجلۀ حصون، شمارۀ 13، 1386ش.

 

عباسی سمنانی، «موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در مناسبات قدرت منطقه‌ای و جهان»، مجلۀ سپهر، شمارۀ 86، 1392ش.

 

«کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وب‌سایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: 28 مرداد 1404ش.

 

«منازعه تمدنی ما و آمریکا»، وب‌سایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 18 آبان 1404ش.

 

«مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلا به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما... | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: 17 بهمن 1404ش.

 

«مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هسته‌ای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 7 اسفند 1404ش.

 

«مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1404ش.

 

منصوریان، ناصرعلی، «دیوان داوری دعاوی ایران - امریکا مظهر برخورد دو تمدن در عرصه حقوقی»، مجلۀ پژوهش حقوق و سیاست، شمارۀ 5، 1380ش.

 

منصوری، جواد، «بدعهدی آمریکا به ایران در بیانیه‌های الجزایر»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: تاریخ بازدید: 2 بهمن 1404ش.

 

«نگاهی به تاریخچه مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و امریکا از سال 1979»، وب‌سایت مدیست نیوز، تاریخ درج مطلب: 11 آوریل 2025م.

 

«وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا دوستانه بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1404ش.

 

«5 تاریخ مهم در مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا | هدیه خاص رئیس جمهور آمریکا برای سران سه قوه»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 فروردین 1404ش.