حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران.png | |||
| زیرنویس تصویر =حضور مردم در دفتر حزب جمهوری اسلامی بعد از انفجار آن | |||
| image_alt =انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی | |||
| فایل پادکست =ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =6/74 | |||
| تاریخ پادکست =16-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران؛'''}} مجموعهای از اقدامات خشونتآمیز توسط گروههای تروریستی علیه ایرانیان از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۱ش. | {{درشت|'''ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران؛'''}} مجموعهای از اقدامات خشونتآمیز توسط گروههای تروریستی علیه ایرانیان از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۱ش. | ||
ترورهای اوایل انقلاب اسلامی | ترورهای اوایل [[انقلاب اسلامی ایران]]، اقدامات خشونتآمیز توسط گروههای مخالف مسلح از جمله [[گروه فرقان]]، [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، [[حزب دموکرات کردستان]] و حزب [[کومله]] بود که با حمایت سرویسهای اطلاعاتی خارجی انجام میگرفت. این حملات که اوج آن در ۱۳۶۰ش با [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] و [[انفجار دفتر نخستوزیری|دفتر نخستوزیری]] و ترور جمعی از مسئولان عالیرتبه و امامان جمعه رخ داد، دهها روحانی و سیاستمدار و هزاران شهروند عادی را هدف قرار داد. تحلیلگران معتقدند که این ترورها با افشای مرزبندیهای سیاسی و تقویت [[همبستگی اجتماعی|انسجام اجتماعی]]، زمینه را برای تحکیم نهادهای انقلابی، شکلگیری کابینههای یکدست و تثبیت جایگاه [[ولایت فقیه]] در [[ایران]] فراهم کرد. تجربهٔ عبور از بحرانهای آن دوره از تاریخ [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، با تکیه بر نقش رهبری، روحیهٔ ایثارگری و ظرفیتهای داخلی، به الگویی برای مدیریت بحرانهای بعدی از جمله جنگهای روانی، اقتصادی و رسانهای تبدیل شده است. | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران | پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] در [[۲۲ بهمن]] ۱۳۵۷ش گروهها و سازمانهای مخالف مسلح با حمایت و تحریک قدرتهای خارجی ازجمله [[آمریکا]]، فعالیتهای تروریستی خود را علیه نظام جمهوری اسلامی در چند مرحله پیگیری کردند: | ||
* از ماههای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی، ناآرامیها در برخی مناطق کشور آغاز شد و شماری از شخصیتهای سیاسی و مذهبی در ۱۳۵۸ش ترور شدند. در این دوره، [[گروه فرقان]] مسئولیت ترور چندین چهره انقلابی را بر عهده گرفت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> | * از ماههای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی، ناآرامیها در برخی مناطق کشور آغاز شد و شماری از شخصیتهای سیاسی و مذهبی در ۱۳۵۸ش ترور شدند. در این دوره، [[گروه فرقان]] مسئولیت ترور چندین چهره انقلابی را بر عهده گرفت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> | ||
* همزمان با تشدید اختلافات سیاسی در دورهٔ ریاستجمهوری [[ابوالحسن بنیصدر]] و ازجمله افزایش تنش میان نیروهای سیاسی حاکم و برخی گروههای مخالف از جمله [[سازمان مجاهدین خلق ایران | * همزمان با تشدید اختلافات سیاسی در دورهٔ ریاستجمهوری [[ابوالحسن بنیصدر]] و ازجمله افزایش تنش میان نیروهای سیاسی حاکم و برخی گروههای مخالف از جمله [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، درگیریهای سیاسی و امنیتی گسترش یافت؛ آغاز [[جنگ عراق با ایران]] در سال ۱۳۵۹ش نیز به افزایش [[عملیات تروریستی|عملیاتهای تروریستی]] انجامید.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> | ||
* پس از عزل بنیصدر از ریاستجمهوری در تیر ۱۳۶۰ش، موج گستردهتری از [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران|ترور مسئولین جمهوری اسلامی]] رخ داد. انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و دفتر نخستوزیری و نیز ترور شماری از مقامهای قضایی، اجرایی و امامان جمعه، در این دوره روی داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> | * پس از عزل بنیصدر از ریاستجمهوری در تیر ۱۳۶۰ش، موج گستردهتری از [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران|ترور مسئولین جمهوری اسلامی]] رخ داد. انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و دفتر نخستوزیری و نیز ترور شماری از مقامهای قضایی، اجرایی و امامان جمعه، در این دوره روی داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> | ||
| خط ۱۸: | خط ۴۸: | ||
== گروهها و سازمانهای تروریستی == | == گروهها و سازمانهای تروریستی == | ||
در اوایل انقلاب اسلامی ایران گروههای مخالف مسلح متعددی در ایران به انجام عملیاتهای تروریستی اقدام کردند که از آن جمله در اسناد موجود به گروه فرقان،<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/اولین-گروه-تروریستی-پس-از-انقلاب-چگونه-شکل-گرفت «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> سازمان مجاهدین خلق | [[پرونده:ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران1.jpg|جایگزین=هدر نشریه سازمان پیکار خلق|بندانگشتی|هدر نشریه سازمان پیکار خلق]] | ||
در اوایل انقلاب اسلامی ایران گروههای مخالف مسلح متعددی در ایران به انجام عملیاتهای تروریستی اقدام کردند که از آن جمله در اسناد موجود به گروه فرقان،<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/اولین-گروه-تروریستی-پس-از-انقلاب-چگونه-شکل-گرفت «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، حزب دموکرات کردستان، حزب کومله، [[اتحادیه کمونیستهای ایران]]، [[حزب پیکار]]، [[حزب رزگاری]] و چریکهای فدایی خلق اشاره شده است.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> از میان گروههای تروریستی، دو گروه فرقان و مجاهدین خلق بهدلیل ترور افراد سرشناش و چهرههای مهم جمهوری اسلامی، مشهور شده و در منابع مختلف آمده است.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/9879/مروری-بر-تاریخچه-۴۵-سال-ترور-در-جمهوری-اسلامی «مروری بر تاریخچه ۴۵ سال ترور در جمهوری اسلامی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> به گزارش منابع، این گروهها با حمایت و هماهنگی سرویسهای اطلاعاتی خارجی از جمله [[سازمان سیا]]<ref>[https://irdc.ir/fa/news/4842/نقش-امریکا-در-عملیات-تروریستی-در-ایران-بعد-از-پیروزی-انقلاب-اسلامی «نقش آمریکا در عملیات تروریستی در ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> و [[موساد]] و با پشتیبانی مالی و لجستیکی کشورهایی مانند [[فرانسه]]<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6570147/پاسپورت-فرانسه-در-دستان-تروریست-های-گروهک-منافقین «بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، اولین کشوری که در حمایت از ضدانقلاب و سازمان تروریستی منافقین نقشآفرینی کرد، فرانسه بود.»، خبرگزاری مهر.]</ref> و [[عراق]] فعالیت میکردند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n132136/ترورهای_اوایل_پیروزی_انقلاب_اسلامی عزتی، «ترورهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی»، پرتال امامخمینی.]</ref> هدف اصلی این حمایتها، ایجاد ناامنی، تضعیف نظام جمهوری اسلامی در سالهای نخست پس از پیروزی انقلاب و تسهیل فروپاشی آن از طریق عملیاتهای تروریستی و جنگ تحمیلی همزمان ارزیابی شده است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/915055/روایتی-از-قتل-۱۷۰۰۰-ایرانی-توسط-منافقین-و-سرویسدهی-آنها-به-دولتهای-غربی «روایتی از قتل ۱۷۰۰۰ ایرانی توسط منافقین و سرویسدهی آنها به دولتهای غربی»، جوان آنلاین.]</ref> | |||
== آمار تلفات ترورها == | == آمار تلفات ترورها == | ||
در برخی منابع مجموع افراد ترورشده توسط گروه فرقان ۱۹ نفر ذکر شده که ۶ تن از آنان مجروح شدند و زنده ماندند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/اولین-گروه-تروریستی-پس-از-انقلاب-چگونه-شکل-گرفت «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> برخی رسانهها مجموع ترورهای دهۀ شصت توسط تنها سازمان مجاهدین را حدود ۱۲ هزار نفر ذکر کردهاند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/amp/735120/ «ماشین ترور منافقین؛ از سران نظام تا ترورهای کور و «عملیات مهندسی»+عکس»، وبسایت روزنامۀ مشرق.]</ref> | در برخی منابع مجموع افراد ترورشده توسط گروه فرقان ۱۹ نفر ذکر شده که ۶ تن از آنان مجروح شدند و زنده ماندند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/اولین-گروه-تروریستی-پس-از-انقلاب-چگونه-شکل-گرفت «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> برخی رسانهها مجموع ترورهای دهۀ شصت توسط تنها سازمان مجاهدین را حدود ۱۲ هزار نفر ذکر کردهاند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/amp/735120/ «ماشین ترور منافقین؛ از سران نظام تا ترورهای کور و «عملیات مهندسی»+عکس»، وبسایت روزنامۀ مشرق.]</ref> | ||
وبسایت هابیلیان که به ثبت و مستندسازی پروندههای ترور میپردازد، آمار تفصیلی ۱۳۶۰ش که از سالهای پرتلفات بوده را بهصورت مجزا ارائه داده است. بر اساس دادههای منتشرشده توسط هابیلیان، در ۱۳۶۰ش مجموعاً ۱۹۶۹ نفر در نتیجه عملیات تروریستی گروههای مخالف جان خود را از دست دادهاند. از این تعداد، [[استان آذربایجان غربی]] با ۵۶۷ نفر و [[استان کردستان]] با ۴۷۲ نفر به ترتیب بیشترین آمار را داشتهاند، در حالی که [[ | وبسایت هابیلیان که به ثبت و مستندسازی پروندههای ترور میپردازد، آمار تفصیلی ۱۳۶۰ش که از سالهای پرتلفات بوده را بهصورت مجزا ارائه داده است. بر اساس دادههای منتشرشده توسط هابیلیان، در ۱۳۶۰ش مجموعاً ۱۹۶۹ نفر در نتیجه عملیات تروریستی گروههای مخالف جان خود را از دست دادهاند. از این تعداد، [[استان آذربایجان غربی]] با ۵۶۷ نفر و [[استان کردستان]] با ۴۷۲ نفر به ترتیب بیشترین آمار را داشتهاند، در حالی که [[خراسان جنوبی|استانهای خراسان جنوبی]] و [[استان سمنان|سمنان]] بدون موردی گزارش شده است. همچنین ۳ نفر در [[اقلیم کردستان عراق]] و ۱ نفر در [[ایتالیا]] توسط گروههای مخالف ترور شدهاند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> | ||
از نظر عاملان، سازمان مجاهدین خلق با ۷۸۶ نفر (۴۰درصد) بیشترین سهم را داشته است. پس از آن، گروههای موسوم به ضد انقلاب با ۱۰۰۴ نفر (۴۸درصد)، حزب دموکرات کردستان با ۷۴ نفر (۴درصد)، اتحادیه کمونیستهای ایران با ۵۵ نفر (۳درصد)، حزب کومله با ۴۲ نفر (۲درصد) و سایر گروهها در مجموع ۸ نفر را به خود اختصاص دادهاند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> میانگین سنی قربانیان در این سال، گسترهٔ وسیعی را شامل میشود. کمترین سن مربوط به کودکی ۸ ماهه در [[تهران]] و بیشترین سن مربوط به فردی ۸۶ ساله در [[شیراز]] بوده است که هر دو مورد توسط سازمان مجاهدین خلق انجام شده است. بر اساس طبقهبندی شغلی، از مجموع قربانیان سال ۱۳۶۰ش، ۲۵۷ نفر سرباز، ۱۳۷ نفر دانشجو، دانشآموز و معلم، ۱۳۶ نفر کارمند، ۹۲ نفر کارگر، ۵۷ نفر زن و کودک، و ۴۳ نفر از مقامات شامل نمایندگان مجلس، وزیران و معاونان وزیر بودهاند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> | از نظر عاملان، [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] با ۷۸۶ نفر (۴۰درصد) بیشترین سهم را داشته است. پس از آن، گروههای موسوم به ضد انقلاب با ۱۰۰۴ نفر (۴۸درصد)، حزب دموکرات کردستان با ۷۴ نفر (۴درصد)، اتحادیه کمونیستهای ایران با ۵۵ نفر (۳درصد)، حزب کومله با ۴۲ نفر (۲درصد) و سایر گروهها در مجموع ۸ نفر را به خود اختصاص دادهاند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> میانگین سنی قربانیان در این سال، گسترهٔ وسیعی را شامل میشود. کمترین سن مربوط به کودکی ۸ ماهه در [[تهران]] و بیشترین سن مربوط به فردی ۸۶ ساله در [[شیراز]] بوده است که هر دو مورد توسط سازمان مجاهدین خلق انجام شده است. بر اساس طبقهبندی شغلی، از مجموع قربانیان سال ۱۳۶۰ش، ۲۵۷ نفر سرباز، ۱۳۷ نفر دانشجو، دانشآموز و معلم، ۱۳۶ نفر کارمند، ۹۲ نفر کارگر، ۵۷ نفر زن و کودک، و ۴۳ نفر از مقامات شامل نمایندگان مجلس، وزیران و معاونان وزیر بودهاند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/اینفوگرافیک-اسامی-و-مشخصات-شهدای-ترور-در-سال-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وبسایت هابلیان.]</ref> | ||
== ترور شخصیتها == | == ترور شخصیتها == | ||
# در سالهای نخست پیروزی انقلاب اسلامی ایران گروه فرقان شماری از چهرههای شاخص فکری و سیاسی انقلاب اسلامی را ترور کرد، ازجمله [[مرتضی مطهری]] ([[۱۲ اردیبهشت]] ۱۳۵۸ش)، [[محمد مفتح]] ([[ | [[پرونده:ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران3.jpg|جایگزین=ساختمان نخستوزیری پس از انفجار 8 شهریور 1360|بندانگشتی|ساختمان نخستوزیری پس از انفجار 8 شهریور 1360ش]] | ||
# موج دوم ترور شخصیتهای مهم جمهوری اسلامی با اعلام جنگ مسلحانه از سوی سازمان مجاهدین خلق در ۱۳۶۰ش آغاز شد. [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] ([[۷ تیر]] ۱۳۶۰ش) منجر به کشتهشدن [[سیدمحمد حسینی بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]] (رئیس دیوان عالی کشور)، چهار تن از وزیران، ۲۷ نماینده مجلس و دهها تن از مدیران ارشد کشور شد. اندکی بعد، [[انفجار دفتر نخستوزیری]] ([[۸ شهریور]] ۱۳۶۰ش) به کشتهشدن [[محمدعلی رجایی]] (رئیسجمهور) و [[محمدجواد باهنر]] (نخستوزیر) انجامید. همچنین [[علی قدوسی]] (دادستان کل کشور) در [[۱۴ شهریور]] ۱۳۶۰ش در دادستانی ترور شد. | # در سالهای نخست پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] گروه فرقان شماری از چهرههای شاخص فکری و سیاسی انقلاب اسلامی را ترور کرد، ازجمله [[مرتضی مطهری]] ([[۱۲ اردیبهشت]] ۱۳۵۸ش)، [[محمد مفتح]] ([[۲۷ آذر]] ۱۳۵۸ش)، [[سیدمحمود قاضی طباطبایی]] ([[۱۰ آبان]] ۱۳۵۸ش) و ترور نافرجام [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] ([[۴ خرداد]] ۱۳۵۸ش). | ||
# بخشی از حملات تروریستی این دوره بهصورت هدفمند [[امام جمعه|امامان جمعه]] شهرهای مختلف را در بر میگرفت. این افراد که در منابع بعدها با عنوان [[شهدای محراب]] شناخته شدند، بهطور عمده هنگام اقامه [[نماز جمعه]] یا در مسیر آن با استفاده از بمب، نارنجک و سلاح گرم ترور شدند، ازجمله ترور [[سید اسدالله مدنی]] در [[تبریز]] ([[۲۰ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، [[سیدعبدالکریم هاشمینژاد|سید عبدالکریم هاشمینژاد]] در [[مشهد]] ([[۷ مهر]] ۱۳۶۰ش)، [[سید عبدالحسین | # موج دوم ترور شخصیتهای مهم جمهوری اسلامی با اعلام جنگ مسلحانه از سوی [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] در ۱۳۶۰ش آغاز شد. [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] ([[۷ تیر]] ۱۳۶۰ش) منجر به کشتهشدن [[سیدمحمد حسینی بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]] (رئیس دیوان عالی کشور)، چهار تن از وزیران، ۲۷ نماینده مجلس و دهها تن از مدیران ارشد کشور شد. اندکی بعد، [[انفجار دفتر نخستوزیری]] ([[۸ شهریور]] ۱۳۶۰ش) به کشتهشدن [[محمدعلی رجایی]] (رئیسجمهور) و [[محمدجواد باهنر]] (نخستوزیر) انجامید. همچنین [[علی قدوسی]] (دادستان کل کشور) در [[۱۴ شهریور]] ۱۳۶۰ش در دادستانی ترور شد. | ||
# دهها روحانی در ردههای میانی و فعالان مذهبی نیز در این سالها هدف حملات تروریستی قرار گرفتند، ازجمله سید مرتضی آیتاللهی طباطبایی یزدی در [[تهران]] ([[۹ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، مرتضی خدادادی در [[بندر انزلی]] ([[۱۱ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، عباس خلیلی در [[کرمان]] ([[۲۹ آبان]] ۱۳۶۰ش) و ملااحمد ذوالفقاری امام جمعه [[بوکان]] ([[۱ دی]] ۱۳۶۰ش) اشاره کرد. همچنین ترور نافرجام [[علیاکبر ناطق نوری]]، [[سیدعبدالکریم | # بخشی از حملات تروریستی این دوره بهصورت هدفمند [[امام جمعه|امامان جمعه]] شهرهای مختلف را در بر میگرفت. این افراد که در منابع بعدها با عنوان [[شهدای محراب]] شناخته شدند، بهطور عمده هنگام اقامه [[نماز جمعه]] یا در مسیر آن با استفاده از بمب، نارنجک و سلاح گرم ترور شدند، ازجمله ترور [[سید اسدالله مدنی]] در [[تبریز]] ([[۲۰ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، [[سیدعبدالکریم هاشمینژاد|سید عبدالکریم هاشمینژاد]] در [[مشهد]] ([[۷ مهر]] ۱۳۶۰ش)، [[سید عبدالحسین دستغیب]] در شیراز ([[۲۰ آذر]] ۱۳۶۰ش)، [[محمد صدوقی]] در [[یزد]] ([[۱۱ تیر]] ۱۳۶۱ش) و [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]] در [[کرمانشاه]] ([[۶ مرداد]] ۱۳۶۱ش). همچنین [[ترور سید علی خامنهای]] ([[۶ تیر]] ۱۳۶۰ش) و ترور [[عباس واعظ طبسی]] ([[۲۹ بهمن]] ۱۳۶۱ش) در همین دسته قرار میگیرند. | ||
# دهها روحانی در ردههای میانی و فعالان مذهبی نیز در این سالها هدف حملات تروریستی قرار گرفتند، ازجمله سید مرتضی آیتاللهی طباطبایی یزدی در [[تهران]] ([[۹ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، مرتضی خدادادی در [[بندر انزلی]] ([[۱۱ شهریور]] ۱۳۶۰ش)، عباس خلیلی در [[کرمان]] ([[۲۹ آبان]] ۱۳۶۰ش) و ملااحمد ذوالفقاری امام جمعه [[بوکان]] ([[۱ دی]] ۱۳۶۰ش) اشاره کرد. همچنین ترور نافرجام [[علیاکبر ناطق نوری]]، [[سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی]]، [[عبدالرحیم ربانی شیرازی]] و [[سید محمد حسینی خامنهای]] در این دوره به وقوع پیوست. | |||
# بخشی از حملات تروریستی این دوره متوجه روحانیان [[اهلسنت]] در مناطق غربی و شرقی کشور بود، ازجمله ترور [[علی جلالیزاده]] در [[سنندج]] ([[۱۹ تیر]] ۱۳۶۰ش) که به همراه اعضای خانوادهاش هدف حمله قرار گرفت. به نظر تحلیلگران این دسته از ترورها با هدف ایجاد ناامنی در مناطق مرزی و دامنزدن به اختلافات مذهبی طراحی شده بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3583639-ترور-روحانیون-شاخص-در-دهه-چگونه-انجام-گرفت «ترور روحانیون شاخص در دهه ۶۰ چگونه انجام گرفت؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | # بخشی از حملات تروریستی این دوره متوجه روحانیان [[اهلسنت]] در مناطق غربی و شرقی کشور بود، ازجمله ترور [[علی جلالیزاده]] در [[سنندج]] ([[۱۹ تیر]] ۱۳۶۰ش) که به همراه اعضای خانوادهاش هدف حمله قرار گرفت. به نظر تحلیلگران این دسته از ترورها با هدف ایجاد ناامنی در مناطق مرزی و دامنزدن به اختلافات مذهبی طراحی شده بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3583639-ترور-روحانیون-شاخص-در-دهه-چگونه-انجام-گرفت «ترور روحانیون شاخص در دهه ۶۰ چگونه انجام گرفت؟»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== مقابله اجتماعی با اقدامات تروریستی == | == مقابله اجتماعی با اقدامات تروریستی == | ||
[[پرونده:ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران4.png|جایگزین=تشییع پیکر محمدجواد باهنر و محمدعلی رجایی|بندانگشتی|تشییع پیکر محمدجواد باهنر و محمدعلی رجایی]] | |||
موج [[ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران]] با واکنشهای منفی و شدید ایرانیان روبرو شد که به آرمانهای انقلاب اسلامی، وفادار بودند و با رهبران و مسئولان [[جمهوری اسلامی ایران]] همراهی میکردند. | موج [[ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران]] با واکنشهای منفی و شدید ایرانیان روبرو شد که به آرمانهای انقلاب اسلامی، وفادار بودند و با رهبران و مسئولان [[جمهوری اسلامی ایران]] همراهی میکردند. | ||
* حضور مردم در راهپیماییها و تشییع پیکر کشتهشدگان ترور، ازجمله [[سید محمد بهشتی]] و [[محمدعلی رجایی]]، تروریستها را در [[افکار عمومی]] بیاعتبار ساخت. | * حضور مردم در راهپیماییها و تشییع پیکر کشتهشدگان ترور، ازجمله [[سیدمحمد حسینی بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]] و [[محمدعلی رجایی]]، تروریستها را در [[افکار عمومی]] بیاعتبار ساخت. | ||
* همکاری شهروندان در شناسایی خانههای تیمی تروریستها، نقش مؤثری در خنثیسازی عملیاتهای تروریستی ایفا کرد، مانند شناسایی خانه تیمی مرکزیت سازمان مجاهدین خلق در منطقهٔ زعفرانیه تهران در [[۱۹ بهمن]] ۱۳۶۰ش.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/202707/ضربه-بزرگ-و-فروپاشی-تشکیلات-ترور-منافقین «ضربه بزرگ و فروپاشی تشکیلات ترور منافقین»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | * همکاری شهروندان در شناسایی خانههای تیمی تروریستها، نقش مؤثری در خنثیسازی عملیاتهای تروریستی ایفا کرد، مانند شناسایی خانه تیمی مرکزیت سازمان مجاهدین خلق در منطقهٔ زعفرانیه تهران در [[۱۹ بهمن]] ۱۳۶۰ش.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/202707/ضربه-بزرگ-و-فروپاشی-تشکیلات-ترور-منافقین «ضربه بزرگ و فروپاشی تشکیلات ترور منافقین»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
* هماهنگی [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]، [[کمیته انقلاب اسلامی]] و دادستانی انقلاب موجب شناسایی بهتر پایگاههای عملیاتی تروریستها شد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/202707/ضربه-بزرگ-و-فروپاشی-تشکیلات-ترور-منافقین «ضربه بزرگ و فروپاشی تشکیلات ترور منافقین»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | * هماهنگی [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]، [[کمیته انقلاب اسلامی]] و دادستانی انقلاب موجب شناسایی بهتر پایگاههای عملیاتی تروریستها شد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/202707/ضربه-بزرگ-و-فروپاشی-تشکیلات-ترور-منافقین «ضربه بزرگ و فروپاشی تشکیلات ترور منافقین»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
| خط ۵۷: | خط ۹۰: | ||
== بازتابهای فرهنگی و هنری == | == بازتابهای فرهنگی و هنری == | ||
[[پرونده:ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران5.jpg|جایگزین=تمبر یادبود شهید محراب سید محمدعلی قاضی طباطبایی|بندانگشتی|تمبر یادبود شهید محراب سید محمدعلی قاضی طباطبایی]] | |||
ترورهای دهه ۱۳۶۰ش، بازتابی عمیق در فرهنگ و هنر جمهوری اسلامی ایران بر جای نهاد. این بازتاب در قالبهای گوناگونی همچون نامگذاری روزها و معابر، نشر کتاب و مستند و خلق آثار ادبی نمود یافت. جلوهٔ برجستهٔ آن، تثبیت این رویدادها در [[تقویم رسمی ایران]] است: [[۱۲ فروردین]] به مناسبت ترور [[مرتضی مطهری]]، [[روز معلم]]،<ref>[https://zarebin.ir/search?q=به+مناسبت+شهادت+مطهری+روز+۱۲+اردیبهشت+به+عنوان+روز+معلم+نامگذاری+شده+است&query_source=normal&query_location=search#:~:text=گرامیداشت%20سالروز%20شهادت%20فرزانه%20علامه%20شهید%20مطهری «گرامیداشت سالروز شهادت فرزانه علامه شهید مطهری»، وبسایت دانشگاه تربیت دبیر هشید رجایی.]</ref> [[۷ تیر]] سالروز [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] و کشتهشدن [[سید محمد بهشتی]] بهعنوان [[روز قوه قضائیه|روز قوۀ قضائیه]]،<ref>[https://www.jahannews.com/news/529711/هفتم-تیر-سال-۶۰-گذشت «در هفتم تیر سال ۶۰ چه گذشت؟»، وبسایت جهان امروز.]</ref> [[۸ شهریور]] به مناسبت ترور [[محمدعلی رجایی]] و [[محمدجواد باهنر]] بهعنوان [[روز ملی مبارزه با تروریسم]]<ref>[https://farsnews.ir/kamran_shirazi/1756535503725400303/پرونده-۴-دهه-ترور-علیه-انقلاب-اسلامی «پرونده ۴ دهه ترور علیه انقلاب اسلامی»، خبرگزاری فارس.]</ref> و هفته اول شهریور بهعنوان [[هفته دولت]]<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/430598/علت-نامگذاری-هفته-دولت-چیست «علت نامگذاری هفته دولت چیست؟»، وبسایت تابناک.]</ref> و [[۲۷ آذر]] به پاس فعالیتهای [[محمد مفتح]] بهعنوان [[روز وحدت حوزه و دانشگاه]] نامگذاری شدهاند.<ref>[https://psri.ir/?id=fc9oyt93zh «درباره آیت الله شهید محمد مفتح»، وبسایت مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref> | ترورهای دهه ۱۳۶۰ش، بازتابی عمیق در فرهنگ و هنر جمهوری اسلامی ایران بر جای نهاد. این بازتاب در قالبهای گوناگونی همچون نامگذاری روزها و معابر، نشر کتاب و مستند و خلق آثار ادبی نمود یافت. جلوهٔ برجستهٔ آن، تثبیت این رویدادها در [[تقویم رسمی ایران]] است: [[۱۲ فروردین]] به مناسبت ترور [[مرتضی مطهری]]، [[روز معلم]]،<ref>[https://zarebin.ir/search?q=به+مناسبت+شهادت+مطهری+روز+۱۲+اردیبهشت+به+عنوان+روز+معلم+نامگذاری+شده+است&query_source=normal&query_location=search#:~:text=گرامیداشت%20سالروز%20شهادت%20فرزانه%20علامه%20شهید%20مطهری «گرامیداشت سالروز شهادت فرزانه علامه شهید مطهری»، وبسایت دانشگاه تربیت دبیر هشید رجایی.]</ref> [[۷ تیر]] سالروز [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] و کشتهشدن [[سید محمد بهشتی]] بهعنوان [[روز قوه قضائیه|روز قوۀ قضائیه]]،<ref>[https://www.jahannews.com/news/529711/هفتم-تیر-سال-۶۰-گذشت «در هفتم تیر سال ۶۰ چه گذشت؟»، وبسایت جهان امروز.]</ref> [[۸ شهریور]] به مناسبت ترور [[محمدعلی رجایی]] و [[محمدجواد باهنر]] بهعنوان [[روز ملی مبارزه با تروریسم]]<ref>[https://farsnews.ir/kamran_shirazi/1756535503725400303/پرونده-۴-دهه-ترور-علیه-انقلاب-اسلامی «پرونده ۴ دهه ترور علیه انقلاب اسلامی»، خبرگزاری فارس.]</ref> و هفته اول شهریور بهعنوان [[هفته دولت]]<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/430598/علت-نامگذاری-هفته-دولت-چیست «علت نامگذاری هفته دولت چیست؟»، وبسایت تابناک.]</ref> و [[۲۷ آذر]] به پاس فعالیتهای [[محمد مفتح]] بهعنوان [[روز وحدت حوزه و دانشگاه]] نامگذاری شدهاند.<ref>[https://psri.ir/?id=fc9oyt93zh «درباره آیت الله شهید محمد مفتح»، وبسایت مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref> | ||
| خط ۹۲: | خط ۱۲۶: | ||
* «۱۰ کتاب برای شناخت منافقین/ خسارتهای فرقه رجوی را بشناسیم»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۳۹۸ش. | * «۱۰ کتاب برای شناخت منافقین/ خسارتهای فرقه رجوی را بشناسیم»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۳۹۸ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
