آیت‌الکرسی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''آیت‌الکرسی'''

آیت‌الکرسی آیهٔ ۲۵۵ از سورهٔ بقره در [[قرآن]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> برخی مفسران به دلیل پیوستگی مفهومیِ آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ با محتوای آیهٔ ۲۵۵، این دو آیه را نیز بخشی از آیت‌الکرسی به شمار آورده‌اند.

در احادیث معتبر و صحیح منظور از کلمهٔ کُرسی در این آیه همان عَرش معرفی شده است. برخی روایات نیز بیان می‌کند مقصود از عرش و کرسی، علم الهی است و بر همه چیز احاطه دارد. با این حال به گزارش محمدباقر مجلسی، حدیث‌شناس شیعی در نظر أشهر در میان روایات و دانشمندان، زمین در میان آسمان‌ها قرار دارد، هفت آسمان در درون کرسی‌اند، و کرسی در میان عرش است؛ کرسی همان فلک ثوابت و عرش، فلک اطلس است و از همین‌رو عرش را به عظمت توصیف کرده‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/12832/4/170 مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۱۷۰.]</ref> فلک توابت در کیهان‌شناسی قدیم به آخرین حلقه در سلسله افلاک سیاره‌ای گفته می‌شد که ستارگان ثابت بر روی آن جای گرفته‌اند. فلک اطلس نیز بالاترین و بیرونی‌ترین فلک در کل ساختار کیهانی بود که محرک اصلی و نخستین عامل حرکت برای تمام افلاک زیرین خود، از جمله فلک ثوابت محسوب می‌شد.

 

=== متن و ترجمه آیت‌الکرسی ===

اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضَ وَ لاَ یَۆُودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ.<ref>سوره بقره: آیه ۲۵۵.</ref>

'''ترجمه''': خداست که معبودى جز او نیست؛ زنده و برپادارنده است؛ نه خوابى سبک او را فرو مى‌گیرد و نه خوابى گران؛ آنچه در آسمان ها و آنچه در زمین است، از آنِ اوست. کیست آن کس که جز به اذن او در پیشگاهش شفاعت کند؟ آنچه در پیش روى آنان و آنچه در پشت سرشان است مى‌داند. و به چیزى از علم او، جز به آنچه بخواهد، احاطه نمى‌یابند. کرسى او آسمان ها و زمین را در بر گرفته، و نگهدارى آنها بر او دشوار نیست، و اوست والاى بزرگ.

== اهمیت و جایگاه ==

احادیث فراوانی در فضیلت این آیه در منابع روایی شیعه و اهل سنت نقل شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> محتوای آیت‌الکرسی را نشانه‌ای روشن بر حفظ و قیومیت خداوند شمرده‌اند. از همین‌رو گفته‌اند هر کس آن را بخواند از هرگونه بدی و آسیب در امان می‌ماند.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۳ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> هدف اصلی آیت‌الکرسی را معرفی معبود واقعی و شایستهٔ پرستش به مردم دانسته‌اند باور به آموزه‌های این آیه در آنها روح یکتاپرستی را جریان داده و از [[شرک]] و بندگی‌های باطل آزاد می‌کند.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴ ـ ۵.</ref>  

== در فرهنگ ایرانی ==

آیت‌الکرسی در هنر ایرانیان گاه بر اشیای کاربردی زندگی روزمره چون سفال، پارچه، فلز، پیراهن و قالیچه نقش می‌بست. این حضور، بیانگر باور به نیروی حفاظت‌بخش آیه بود؛ گاهی برای پاسداری از خودِ اثر در مانند قاب آینه یا قالیچه و زمانی برای صیانت از محتوای درون آن، چنان‌که بر جعبه‌های قرآن یا کتیبه‌های کاشی مساجد، امامزاده‌ها و مدارس نگاشته می‌شد. در چنین آثاری، دور نگه داشتن انسان از بلا، اندوه و غم نیز ار اهداف اصلی هنرمند به‌شمار می‌رفت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637489523-10480-1400-20.pdf ساریخانی و زرج‌آباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبه‌نگاری آیة‌الکرسی در آثار هنری ایرانیان»، ص۷۸ ـ ۷۹.]</ref> ایرانیان در ساخت خانه‌ها آیت‌الکرسی را بر سردر ورودی آن نصب می‌کنند. خواندن این آیه هنگام بیرون‌رفتن و برای برآورده‌شدن حاجت سفارش شده و این اقدام شاید در راستای عمل به همین حدیث باشد.<ref>[https://tabriz.iqna.ir/fa/news/3746663/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 صادقی، «آیات قرآن، زینت بخش سر در خانه‌های ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>

== در کشورهای اسلامی ==

* فلسفی، محمدتقی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، تهران، نشر معارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۵۱ش.