شروط ضمن عقد ازدواج: تفاوت میان نسخه‌ها

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-<big>'''شروط ضمن عقد ازدواج؛'''</big> تعهدات مکتوب و توافقی در سند عقدنامۀ زوجین.
+{{درشت|'''شروط ضمن عقد ازدواج؛'''}} تعهدات مکتوب و توافقی در سند عقدنامهٔ زوجین.
-شروط ضمن عقد [[ازدواج]] یا شروط دوازده‌گانۀ ضمن عقد، تعهداتی است که حین ازدواج به‌صورت توافقی بین زن و مرد تعیین شده و در سند ازدواج آنها ثبت می‌شود. این شروط به‌صورت مطلق نبوده و بسیاری از بند‌های آن با توافق زوجین قابل تغییر و واگذاری به زوجه است. علاوه بر شروط دوازده‌گانۀ ازدواج در قسمت توضیحات سند عقد‌نامه نیز می‌توان شروط دیگر را با توافق و امضای زوجین، ثبت کرد.
-==مفهوم‌شناسی==
-شروط ضمن عقد ازدواج، تعهداتی است که در حین ازدواج با توافق زوجین وارد مفاد سند ازدواج آنها می‌شود. شروط ضمن عقد هرگونه شرطی است که با توافق زوجین در حین عقد صورت بگیرد و مخالف شرع، عقل و عرف نباشد. امروزه این شروط در عقدنامه ثبت شده و با امضای زن و مرد رسمیت پیدا می‌کند.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری صفت و حاجی‌علی ، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص83-84.]</ref>
-==تاریخچه==
+شروط ضمن عقد [[ازدواج]] یا شروط دوازده‌گانهٔ ضمن عقد، تعهداتی است که حین ازدواج به‌صورت توافقی بین زن و مرد تعیین شده و در سند ازدواج آنها ثبت می‌شود. این شروط به‌صورت مطلق نبوده و بسیاری از بندهای آن با توافق زوجین قابل تغییر و واگذاری به زوجه است. علاوه بر شروط دوازده‌گانهٔ ازدواج در قسمت توضیحات سند عقدنامه نیز می‌توان شروط دیگر را با توافق و امضای زوجین، ثبت کرد.
-از سال ‌1360ش در سند ازدواج بند‌هایی با عنوان شروط ضمن‌ عقد، گنجانده شد. این شروط که شامل حقوق مادی و معنوی زوجین هنگام [[صیغه ازدواج|عقد نکاح]] است در سند ازدواج ثبت شده و به توافق و امضای زوجین می‌رسد. سردفتر مكلف است قبل از اجرای صیغه عقد آنها را برای زوجین قرائت کرده و در صورت ضرورت مفهوم هر کدام را برای آنها تبیین کند.<ref>  . صفائی و امامی. مختصر حقوق خانواده. 1384ش، ص۶۵– ۶۶.</ref>  زوجین نیز با استفاده از حق شرعی خویش، موضوعاتی را که مخالف شرع و عرف نبوده و متعارض با ویژگی و وظایف زن و مرد نباشد به‌عنوان شروط ضمن عقد قلمداد کرده و با توافق، آنها را در سند عقدنامه ثبت می‌کنند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7_%D8%B6%D9%85%D9%86_%D8%B9%D9%82%D8%AF . «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه.]</ref>
-==شروط ضمن عقد ازدواج از دیدگاه فقهی==
+== مفهوم‌شناسی ==
-از نظر فقه، پای‌بندی به شروط ضمن‌ عقد ازدواج همانند سایر عقود، واجب و لازم است. اغلب فقها معتقدند هر شرط جایزی که در ضمن‌ عقد ازدواج توسط زوجین شرط شود بر مشروط‌علیه، واجب است که مانند سایر بندهای عقدنامه نسبت به آن متعهد شود. لازم است که شرط ضمن عقد ازدواج در تضاد با بندهای عقدنامه و مخالف شرع نباشد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7_%D8%B6%D9%85%D9%86_%D8%B9%D9%82%D8%AF . «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه.]</ref>
+شروط ضمن عقد ازدواج، تعهداتی هستند که زن و مرد هنگام ازدواج با توافق یکدیگر تعیین کرده و در سند ازدواج خود ثبت می‌کنند. این شروط که به‌عنوان شروط دوازده‌گانه نیز شناخته می‌شوند، در حقیقت توافقات مکتوبی هستند که در کنار عقد نکاح، حقوق و تکالیف زوجین را در طول زندگی مشترک مشخص می‌کنند. هر شرطی که مخالف شرع، عقل و عرف نباشد، می‌تواند با توافق طرفین به عقدنامه اضافه شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری صفت و حاجی‌علی ، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص83-84.]</ref>
-==اقسام شروط ضمن عقد ازدواج==
+== تاریخچه ==
-شروط ضمن عقد شرایط [[حقوق خصوصی|حقوقی]]، مالی، [[خانواده|خانوادگی]] و اجتماعی است که توسط زوجین برای ازدواج، تعیین و اعلام می‌شود. این شرایط در قرارداد ازدواج سبب تعیین حقوق و تعهدات زوجین در طول زندگی مشترک می‌‌شود. شروط ضمن عقد در سند ازدواج، شامل 12 شرط کلی است که به‌صورت چاپ ‌شده در سند عقد‌نامه وجود دارند و سایر شروط درخواستی نیز با توافق زوجین در ادامۀ این شروط دوازده‌گانه در سند ازدواج مطرح شده و ثبت می‌شوند. شروط عقدنامه به موارد دوازده‌گانۀ زیر توجه دارد:
+از سال ۱۳۶۰ شمسی، بندهایی تحت‌عنوان شروط ضمن عقد در سند ازدواج گنجانده شد. این شروط که شامل حقوق مادی و معنوی زوجین است، با امضای طرفین رسمیت پیدا می‌کند. سردفتر مکلف است پیش‌از اجرای صیغه عقد، این شروط را برای زوجین قرائت کرده و در صورت نیاز، مفهوم آن را برای آنها توضیح دهد.<ref>. صفائی و امامی. مختصر حقوق خانواده. 1384ش، ص۶۵– ۶۶.</ref> زوجین با استفاده از حق شرعی خود، می‌توانند هر موضوعی که مخالف شرع و عرف نباشد را به‌عنوان شرط ضمن عقد ثبت کنند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/شروط_ضمن_عقد . «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه.]</ref>
-# توافق دو طرف برای ازدواج؛
-# تعیین [[مهریه]]؛
-# تعهدات مالی دو طرف؛
-# رعایت قوانین مربوط به ازدواج و خانواده؛
-# تقسیم اموال در صورت [[طلاق]]؛
-# حقوق و تعهدات [[کودک|فرزندان]]؛
-# تعیین [[خانه|مسکن]]؛
-# عدم رابطه جنسی با سایر افراد؛
-# خروج از کشور؛
-# اختصاص وقت مشخص برای خانواده؛
-# نحوۀ حضانت فرزندان؛
-# تعهدات و شرایط متفاوت مانند شرایط مربوط به سلامتی و پشتیبانی در بیماری. <ref>  [https://avayevokala.com/post/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%DB%B1%DB%B2-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF . «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا.]</ref>
-==شرایط ثبت شروط ضمن عقد نکاح==
+== از نگاه فقه و حقوق ==
-شروط ضمن عقد برای اینکه در عقد‌نامه ثبت شوند لازم است دارای شرایط زیر باشد:
-)	شرط قیدشده غیر‌مقدور نباشد که در این صورت شرط باطل است؛
-)	دارای نفع و منفعت عقلائی باشد؛
-)	نامشروع نباشد؛
-)	خلاف مقتضای عقد نباشد.<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179608/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AD . محقق داماد، «تحلیلی درباره شروط ضمن عقد نکاح»، 1364ش، ص271.]</ref>
-==شرایط تغییر مفاد شروط ضمن عقد==
-شوراي عالی قضایی در ضمن عقد ازدواج، دوازده شرط را برای ازدواج زن و مرد با یکدیگر قرار داده است. با امضای این سند، زن برخی از حقوق خود مانند انتخاب محل زندگی و مسکن، ولایت یا حضانت فرزندان و حق طلاق را به همسر خود واگذار کرده و حقوق مادي مانند مهریه و [[نفقه]] را به‌دست می‌آورد. <ref>  [https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص80-81.]</ref>
-کارشناسان معتقدند بر اساس قانون اگرچه بسیاری از این شروط به‌لحاظ حقوقی برای مرد در نظر گرفته می‌شود، اما حکم آن مطلق نبوده و در برخی شرایط مانند توافق زوجین برخی از این شروط به زن واگذار می‌شود. همچنین زوجین می‌توانند هر شرطی که مخالف با شرع، عرف، قانون و عقل نباشد را در قسمت توضیحات عقدنامه با رضایت و توافق طرفین مانند شرط [[تحصیل زنان|تحصیل زوجه]] و شرط اشتغال زوجه، در عقد‌نامۀ خود ثبت کنند. همچنین طبق قانون مدنی در شرایط زیر، وکالت بلاعزل به زوجه داده می‌شود و اختیاراتی که در شروط ضمن عقد به مرد داده شده از وی سلب می‌شود و در اختیار زن قرار می‌گیرد:<ref>[https://avayevokala.com/post/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%DB%B1%DB%B2-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%AF . «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا.]</ref>
-)	عدم پرداخت نفقه به مدت شش ماه توسط زوج؛
-)	 سوءرفتار یا سوءمعاشرت مرد؛
-)	 ابتلاي مرد به بیماری‌های صعب‌العلاج و جنون؛
-)	تداوم اشتغال مرد به شغلی که منافی با مصالح خانوادگی همسر باشد؛
-)	 ترك زندگی خانوادگی توسط مرد بدون عذر موجه و غیبت بیش از شش ماه؛
-)	 محکومیت به حبس پنج سال یا بیشتر؛
-)	 محکومیت قطعی و اجراي مجازات در جرایمی که مغایر با [[آبرو|حیثیت]] خانوادگی همسر باشد؛
-)	 اعتیاد مرد؛
-)	عدم فرزندآوري بعد از گذشت پنج سال به واسطه نقص جسمی زوج؛
-)	 ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول یا عدم رعایت عدالت بین همسران.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص81.]</ref>
-==کارکردها==
+=== دیدگاه فقهی ===
-ازدواج یک قرارداد حقوقی و فقهی میان زوجین است که به‌واسطۀ عقد نکاح هر یک از طرفین نسبت به یکدیگر دارای مسئولیتی می‌شوند. شروط ضمن عقد نکاح این امکان را برای زوجین فراهم می‌کند که تغییراتی را در حقوق و کیفیت مسئولیت خود نسبت به طرف مقابل ایجاد کنند. در قانون مدنی، ازدواج یک عقد قانونی است که بر اساس مفاد عقدنامه، حقوق و مالکیت‌های متفاوتی به زوجین می‌دهد. شروط ضمن عقد ازدواج اگرچه شامل شروط اصلی و عمومی است؛ اما مطلق نبوده و  قابل تغییر هستند. برای نمونه افراد می‌توانند در عقدنامه خود بنویسند که زوجین نسبت به یکدیگر چه مسئولیت‌های دیگری داشته باشند. همچنین زوجین می‌توانند برخی مسائل را یکدیگر توافق کرده و شروطی مانند تعیین کردن محل اقامت توسط، حق طلاق یا حضانت فرزند را به زن واگذار کنند. شناخت کافی می‌تواند شروط ضمن عقد را تسهیل‌گر ازدواج سازد. در شرایطی که شروط ضمن عقد نکاح مورد توافق زن و مرد باشد هر دو نسبت به انجام آن متعهد می‌شوند؛ اما در مواقعی که شروط ضمن عقد مورد اختلاف زوجین باشد هر یک با بیان دیدگاه خود مبنی بر تغییر آن به نفع زوج یا زوجه می‌توانند نظر خود را بیان کرده و در صورتی که در تضاد با قانون و عرف نباشد، آن را ثبت کنند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص79-82.]</ref> همچنین شروط ضمن عقد ازدواج سبب افزایش تعهد و [[مسئولیت‌پذیری]] زوجین نسبت به یکدیگر شده و همین امر در تحکیم و جلوگیری از تزلزل بنیان خانواده بسیار تأثیر‌گذار است.<ref>  . بداغی و همکاران، حقوق و احکام خانواده، 1398ش، ص10.</ref>
+از نظر فقه اسلامی، پایبندی به شروط ضمن عقد ازدواج همانند سایر عقود، واجب و لازم است. اغلب فقها معتقدند هر شرط جایزی که در ضمن عقد ازدواج شرط شود، بر طرف مقابل الزام‌آور است، به شرط آنکه با بندهای عقدنامه تضاد نداشته و مخالف شرع نباشد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/شروط_ضمن_عقد . «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه.]</ref>
-==چالش‌ها==
+=== جایگاه حقوقی ===
-اگرچه شروط ضمن عقد ازدواج، موجب تحکیم حقوق و مسئولیت زوجین نسبت به یکدیگر است؛ اما در برخی مواقع ناآگاهی از مفاد و محتوای این شروط توسط زوجین معضلاتی را برای آنها به‌وجود می‌آورد. بسیاری از زوجین ممکن است موافق مفاد دوازده‌گانۀ شروط ضمن عقد بوده و نظری در رابطه با واگذاری حقوق به یکدیگر نداشته یا شرطی مضاف بر شروط دوازده‌گانه برای ثبت در سند ازدواج نداشته باشند؛ اما برخی از زوجین به‌خصوص بانوان بدون آگاهی از محتوای این شروط و آثار و تکالیف آنها، عقدنامه را امضا می‌کنند و بعد از مدتی با آگاهی از محتوای آن، ممکن است برخی از آنها را نپذیرند و نسبت به تأیید این شروط هنگام عقد اظهار پشیمانی کنند. از این‌رو کارشناسان سفارش می‌کنند به‌منظور افزایش آگاهی زوجین به‌خصوص زنان نسبت به شروط ضمن عقد و آثار آنها در زندگی مشترک لازم است آنها پیش از ازدواج نسبت به شروط ضمن عقد نکاح، آگاهی پیدا کنند.<ref>   [https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص79 و 83.]</ref>
+در نظام حقوقی ایران، اختیار زوجین در تغییر آثار قانونی عقد نکاح محدود است. بر اساس مادۀ ۲۳۳ قانون مدنی، شروطی که باطل و مبطل عقد محسوب می‌شوند عبارتند از: شرط خلاف مقتضای عقد، شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود. همچنین شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد، شرطی که نفع و فایده نداشته باشد، یا شرطی که نامشروع باشد، از نظر قانون باطل است ولی مبطل عقد نیست.<ref>[https://civilica.com/doc/978152/ سیستانه‌ای، «جایگاه قواعد آمره در فقه و حقوق جزای ایران»، کنفرانس ملی حقوق در چشم‌انداز ۱۴۰۴، 1398ش، ص4.]</ref>
-==پانویس==
+برای ثبت شروط دیگر در عقدنامه، لازم است شرایط زیر رعایت شود: شرط غیرمقدور نباشد که در این صورت شرط باطل است، دارای نفع و منفعت عقلایی باشد، نامشروع نباشد و خلاف مقتضای عقد نباشد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179608/تحلیلی-درباره-شروط-ضمن-عقد-نکاح . محقق داماد، «تحلیلی درباره شروط ضمن عقد نکاح»، 1364ش، ص271.]</ref>
+== انواع شروط ضمن عقد ==
+شروط ضمن عقد به دو دسته تقسیم می‌شوند:
+۱. '''شروط دوازده‌گانه اصلی''': این شروط به‌صورت چاپ‌شده در سند عقدنامه وجود دارند و شامل موارد زیر می‌شوند:<ref>[https://avayevokala.com/post/شروط-۱۲-گانه-ضمن-عقد . «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا.]</ref>
+# توافق دو طرف برای ازدواج؛
+# تعیین [[مهریه]]؛
+# تعهدات مالی دو طرف؛
+# رعایت قوانین مربوط به ازدواج و خانواده؛
+# تقسیم اموال در صورت [[طلاق]]؛
+# حقوق و تعهدات [[کودک|فرزندان]]؛
+# تعیین [[خانه|مسکن]]؛
+# عدم رابطه جنسی با سایر افراد؛
+# خروج از کشور؛
+# اختصاص وقت مشخص برای خانواده؛
+# نحوهٔ حضانت فرزندان؛
+# تعهدات و شرایط متفاوت مانند شرایط مربوط به سلامتی و پشتیبانی در بیماری.
+۲. '''شروط توافقی اضافی''': زوجین می‌توانند هر شرط دیگری که مخالف شرع، عرف، قانون و عقل نباشد را با توافق یکدیگر در قسمت توضیحات عقدنامه ثبت کنند. ازجمله این شروط می‌توان به شرط [[تحصیل زنان|تحصیل زوجه]] یا شرط اشتغال زوجه اشاره کرد.<ref>[https://avayevokala.com/post/شروط-۱۲-گانه-ضمن-عقد . «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا.]</ref>
+== وکالت در طلاق (شرط توکیل) ==
+یکی از مهم‌ترین شروط توافقی ضمن عقد، شرط توکیل در طلاق است. طبق قانون مدنی،<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92778 «قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران»، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> در شرایطی وکالت بلاعزل به زوجه داده می‌شود و اختیاراتی که در شروط ضمن عقد به مرد داده شده، به زن منتقل می‌شود. براساس این شرط، در موارد مشخصی زوجه وکیل بلاعزل زوج می‌شود تا با رجوع به دادگاه و اخذ مجوز، خود را مطلقه سازد.<ref>[https://civilica.com/doc/940677/ چیت‌سازان و بابائی، «بررسی فقهی حقوق مشروطه ضمن عقد نکاح مندرج در سند ازدواج»، پنجمین همایش ملی حقوق تحولات مسئولیت‌های مدنی در نظام حقوقی ایران، 1398ش، ص5].</ref> این موارد عبارتند از:
+# استنکاف شوهر از پرداخت نفقه به‌مدت شش ماه؛
+# ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج؛
+# جنون زوج؛
+# عدم رعایت دستور دادگاه در مورد اشتغال زوج؛
+# محکومیت زوج به پنج سال حبس یا بیشتر؛
+# ابتلای زوج به اعتیاد مضر؛
+# ترک زندگی خانوادگی یا غیبت بیش از شش ماه؛
+# محکومیت قطعی در جرایم مغایر با حیثیت خانوادگی؛
+# عقیم بودن زوج پس‌از گذشت پنج سال؛
+# مفقودالاثر شدن زوج به‌مدت شش ماه؛
+# ازدواج مجدد بدون رضایت زوجه یا عدم رعایت عدالت؛
+# سوءرفتار یا سوءمعاشرت به‌حدی که زندگی را غیرقابل تحمل کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص81.]</ref>
+== شرط انتقال تا نصف دارایی ==
+در اسناد ازدواج، شرطی وجود دارد که براساس آن، هرگاه طلاق به درخواست زوجه نباشد و تقاضای طلاق ناشی از تخلف یا سوءرفتار زن نباشد، زوج موظف است تا نصف دارایی‌ای را که در دوران زناشویی به دست آورده، به زوجه منتقل کند. این شرط تنها در صورت وقوع طلاق قابل اجرا است و در صورت فوت زوج، زن حقی در این زمینه ندارد.<ref>[https://civilica.com/doc/940677/ چیت‌سازان و بابائی، «بررسی فقهی حقوق مشروطه ضمن عقد نکاح مندرج در سند ازدواج»، پنجمین همایش ملی حقوق تحولات مسئولیت‌های مدنی در نظام حقوقی ایران، 1398ش، ص5.]</ref>
+== کارکردها و اهمیت ==
+شروط ضمن عقد ازدواج، امکان ایجاد تغییرات در حقوق و کیفیت مسئولیت زوجین را فراهم می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص79-82.]</ref> این شروط با افزایش تعهد و مسئولیت‌پذیری، نقش مؤثری در تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از تزلزل آن دارند. همچنین شناخت کافی از این شروط می‌تواند ازدواج را تسهیل کرده و از بروز اختلافات بعدی جلوگیری کند.<ref>. بداغی و همکاران، حقوق و احکام خانواده، 1398ش، ص10.</ref>
+== چالش‌ها و توصیه‌ها ==
+اگرچه شروط ضمن عقد به تحکیم حقوق زوجین کمک می‌کند، اما ناآگاهی از مفاد و محتوای آن می‌تواند معضلاتی ایجاد کند. بسیاری از زوجین، به‌ویژه بانوان، بدون آگاهی کامل از محتوای شروط و آثار و تکالیف آن، عقدنامه را امضا می‌کنند و بعداً با پشیمانی مواجه می‌شوند.
+کارشناسان توصیه می‌کنند که زوجین، به‌ویژه زنان، پیش‌از ازدواج نسبت به شروط ضمن عقد و آثار آن در زندگی مشترک آگاهی کامل پیدا کنند تا بتوانند با دیدی باز و آگاهانه، حقوق خود را حفظ کرده و از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1038007/fa . دری‌صفت و حاجی‌علی، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، 1401ش، ص79 و 83.]</ref>
+=== ذکر شرط در ضمن عقد لازم ===
+شرط به اعتبار شیوه ارتباط آن با عقد، به شرط ضمن عقد و شرط خارج از آن تقسیم می‌شود.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92778 «قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران»، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
+قانون مدنی نیز در ماده ۱۱۱۹ با اشاره به تعدیل آثار قرارداد نکاح از طریق شرط ضمن عقد بیان داشته است: «طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر بنمایند، مثل اینکه شرط شود هر گاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غائب شود یا ترک انفاق نماید یا بر علیه حیات زن سوءقصد کند یا سوءرفتاری نماید که زندگانی آن‌ها با یکدیگر غیرقابل تحمل شود، زن وکیل و وکیل در توکیل باشد که پس از اثبات تحقق شرط در محکمه و صدور حکم نهائی خود را مطلقه سازد».
+از نظر حقوقی، «شرط ضمنی عرفی» را نیز باید جزء شروط ضمن عقد به‌شمار آورد؛ زیرا این قبیل شروط به داوری عرف وارد قلمرو قرارداد می‌شوند مگر این که طرفین خلاف آن را توافق نمایند، ماده ۲۲۵ قانون مدنی با اشاره به همین مطلب بیان نموده است: «متعارف بودن امری در عرف و عادت به‌طوری که عقد بدون تصریح هم منصرف آن باشد به منزله ذکر در عقد است».<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92778 «قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران»، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-==منابع==
-* بداغی، فاطمه و همکاران، حقوق و احکام خانواده، ناشر وزارت بهداشت، درمان و آموزش کشور، بی‌جا، 1398ش.
+== منابع ==
-* دری‌صفت، فائزه و حاجی‌علی، فریبا، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، نشریۀ تمدن حقوقی، شمارۀ 13، 1401ش.
+{{آغاز منابع}}
-* «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا، تاریخ بازدید: 13 آبان 1402ش.
+* «شروط ۱۲ گانه ضمن عقد»، وب‌سایت آوای وکلا، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۲ش.
-* «شروط دوازده‌گانه عقدنامه»، وب‌‌سایت دادجویان، تاریخ بازدید: 13 آبان 1402ش.
+* «شروط دوازده‌گانه عقدنامه»، وب‌سایت دادجویان، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۲ش.
-* «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه، تاریخ بازدید: 7 آبان 1402ش.
+* «شروط ضمن عقد»، ویکی فقه، تاریخ بازدید: ۷ آبان ۱۴۰۲ش.
-* صفائی، حسین و امامی، اسدالله،  مختصر حقوق خانواده، تهران، میزان، چاپ هشتم، 1384ش.
+* «قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران»، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ تصویب: ۲۰ اسفند ۱۳۱۴ش.
-* محقق داماد، سیدمصطفی، «تحلیلی درباره شروط ضمن عقد نکاح»، نشریۀ مطالعات حقوقی و قضایی، شمارۀ 2، 1364ش.
+* بداغی، فاطمه و همکاران، حقوق و احکام خانواده، ناشر وزارت بهداشت، درمان و آموزش کشور، بی‌جا، ۱۳۹۸ش.
+* چیت‌سازان، مسعود و بابائی، سعید، «بررسی فقهی حقوق مشروطه ضمن عقد نکاح مندرج در سند ازدواج»، پنجمین همایش ملی حقوق تحولات مسئولیت‌های مدنی در نظام حقوقی ایران، یزد، ۱۳۹۸ش، در وب‌سایت سیویلیکا.
+* دری‌صفت، فائزه و حاجی‌علی، فریبا، «نقد و بررسی فقهی-حقوقی شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند رسمی ازدواج»، نشریهٔ تمدن حقوقی، شمارهٔ ۱۳، ۱۴۰۱ش.
+* سیستانه‌ای، امیرحسن، «جایگاه قواعدآمره درفقه و حقوق جزای ایران»، کنفرانس ملی حقوق در چشم‌انداز ۱۴۰۴، رشت، ۱۳۹۸ش، در وب‌سایت سیویلیکا.
+* صفائی، حسین و امامی، اسدالله، مختصر حقوق خانواده، تهران، میزان، چاپ هشتم، ۱۳۸۴ش.
+* محقق داماد، سیدمصطفی، «تحلیلی دربارهٔ شروط ضمن عقد نکاح»، نشریهٔ مطالعات حقوقی و قضایی، شمارهٔ ۲، ۱۳۶۴ش.
+{{پایان منابع}}
+{{جنبش زنان در ایران}}
+{{ازدواج}}