صفحهای تازه حاوی «جایگزین=مردان ایل بختیاری|بندانگشتی|گروهی از مردان ایل بختیاری <big>'''ایل بختیاری؛'''</big> لرهای کوچنشین در کوهستان زاگرس. ایل بختیاری بزرگترین ایل عشایر ایران است و نقش مهمی در سیاست، اقتصاد و فرهنگ جامعۀ ایرانی د...» ایجاد کرد |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''ایل بختیاری؛'''</big> لرهای کوچنشین در کوهستان زاگرس. | <big>'''ایل بختیاری؛'''</big> لرهای کوچنشین در کوهستان زاگرس. | ||
ایل بختیاری بزرگترین ایل عشایر [[ایران]] است و نقش مهمی در سیاست، اقتصاد و فرهنگ جامعۀ ایرانی داشته است. این ایل عمدتاً در مناطق زاگرسنشین ساکن بوده و اغلب بهصورت عشایر و کوچنشین زندگی کردهاند. [[ایل بختیاری]] از طوایف متعددی تشکیل شده است و شغل اکثر آنها دامپروری و کشاورزی است. ادبیات و [[موسیقی]] در میان ایل بختیاری و در تمام مراحل زندگی آنها نقش مهمی ایفا میکند. | ایل بختیاری بزرگترین ایل عشایر [[ایران]] است و نقش مهمی در سیاست، اقتصاد و فرهنگ جامعۀ ایرانی داشته است. این ایل عمدتاً در مناطق زاگرسنشین ساکن بوده و اغلب بهصورت عشایر و کوچنشین زندگی کردهاند. [[ایل بختیاری]] از طوایف متعددی تشکیل شده است و شغل اکثر آنها دامپروری و کشاورزی است. ادبیات و [[موسیقی]] در میان ایل بختیاری و در تمام مراحل زندگی آنها نقش مهمی ایفا میکند. | ||
==واژهشناسی ایل بختیاری== | ==واژهشناسی ایل بختیاری== | ||
ایل واژهای مغولی ـ ترکی، بهمعنای دوست، یار، همراه، همقبیله و عشیره است. واژۀ ایلات جمع ایل است که برای نخستین بار در [[زبان فارسی]] در زمان [[ایلخانان|ایلخانیان]] بهکار رفته و منظور از آن طوایف صحرانشین و نیمهصحرانشین است. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/15327/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . اشرفی خیرآبادی، «ایل بختیاری»، 1388ش، ص101.] </ref> واژۀ «بختیار» بهمعنای کسی است که بخت و اقبال با او یار است. این واژه در دوران [[صفویه]] به کوچنشینانی اطلاق میشد که از مراتعی به مراتع دیگر [[مهاجرت]] میکردند. همچنین این احتمال وجود دارد که در آن زمان، این واژه به رهبر یا سرکردهای که «بخت یار» (یارِ بخت) نامیده میشد، اطلاق شده و بهتدریج افراد گروه یا دستۀ او را «بختیاری» خوانده باشند<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1572094249-10233-97-40.pdf صفرزاده، «بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران»، 1394ش، ص28.]</ref> یا اینکه بختیاری برگرفته از نام بختیار، یکی از بزرگان لُر بزرگ بوده که فرزند او گروه متشکلی به نام بختیاروند پدید آورده است.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . «ایل بختیاری»، ویکی فقه.]</ref> | ایل واژهای مغولی ـ ترکی، بهمعنای دوست، یار، همراه، همقبیله و عشیره است. واژۀ ایلات جمع ایل است که برای نخستین بار در [[زبان فارسی]] در زمان [[ایلخانان|ایلخانیان]] بهکار رفته و منظور از آن طوایف صحرانشین و نیمهصحرانشین است. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/15327/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . اشرفی خیرآبادی، «ایل بختیاری»، 1388ش، ص101.] </ref> واژۀ «بختیار» بهمعنای کسی است که بخت و اقبال با او یار است. این واژه در دوران [[صفویه]] به کوچنشینانی اطلاق میشد که از مراتعی به مراتع دیگر [[مهاجرت]] میکردند. همچنین این احتمال وجود دارد که در آن زمان، این واژه به رهبر یا سرکردهای که «بخت یار» (یارِ بخت) نامیده میشد، اطلاق شده و بهتدریج افراد گروه یا دستۀ او را «بختیاری» خوانده باشند<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1572094249-10233-97-40.pdf صفرزاده، «بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران»، 1394ش، ص28.]</ref> یا اینکه بختیاری برگرفته از نام بختیار، یکی از بزرگان لُر بزرگ بوده که فرزند او گروه متشکلی به نام بختیاروند پدید آورده است.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . «ایل بختیاری»، ویکی فقه.]</ref> | ||
| خط ۱۱: | خط ۹: | ||
==تاریخچۀ ایل بختیاری== | ==تاریخچۀ ایل بختیاری== | ||
بختیاریها از نژاد ایران باستان هستند که مسیر حرکت خود را از کوههای آرارات و قفقاز به سمت مغرب آغاز کردند. گروهی از آنها به جنوب رود جیحون ([[بلخ]]) رسیدند و با مشاهده حاصلخیزی، وسعت و نبود منازعه در اراضی آنجا، در کنار رودی به نام دهاز سکونت کردند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1649217748-10537-98-181.pdf خانجانی، «بررسی عناصر ادبیات عامه در اشعار شاعران بختیاری»، 1398ش، ص30.]</ref> | بختیاریها از نژاد ایران باستان هستند که مسیر حرکت خود را از کوههای آرارات و قفقاز به سمت مغرب آغاز کردند. گروهی از آنها به جنوب رود جیحون ([[بلخ]]) رسیدند و با مشاهده حاصلخیزی، وسعت و نبود منازعه در اراضی آنجا، در کنار رودی به نام دهاز سکونت کردند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1649217748-10537-98-181.pdf خانجانی، «بررسی عناصر ادبیات عامه در اشعار شاعران بختیاری»، 1398ش، ص30.]</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۱۸: | ||
==جغرافیای ایل بختیاری== | ==جغرافیای ایل بختیاری== | ||
===موقعیت جغرافیایی و مرزهای سرزمین بختیاری در گذشته=== | ===موقعیت جغرافیایی و مرزهای سرزمین بختیاری در گذشته=== | ||
قلمرو ایل بختیاری اغلب در دامنۀ رشتهکوههای زاگرس واقع در جنوب غربی ایران است که به سرزمین بختیاری معروف است. این سرزمین بهدلیل منابع طبیعی غنی که داشته از سالها پیش بهعنوان محل سکونت این قوم معرفی شده است. آنها بهدلیل زندگی کوچنشینی، اغلب در میان جنگلهای [[بلوط]] در طبیعتی مسحور کننده و کوههایی پر از برف با رودخانهها و آبشارهای متعدد زندگی کردهاند.<ref> [https://www.kojaro.com/history-art-culture/192618-bakhtiari-history-features/ . آذرنیوش، «ایل بختیاری | تاریخچه + ویژگیها و ریشه تقسیم به چهار و هفت لنگ»، وبسایت کجارو.]</ref> قلمرو ایل بختیاری بین استانهای اصفهان و [[خوزستان]] قرار گرفته است.<ref> [https://www.kojaro.com/history-art-culture/192618-bakhtiari-history-features/ . آذرنیوش، «ایل بختیاری | تاریخچه + ویژگیها و ریشه تقسیم به چهار و هفت لنگ»، وبسایت کجارو.]</ref> | قلمرو ایل بختیاری اغلب در دامنۀ رشتهکوههای زاگرس واقع در جنوب غربی ایران است که به سرزمین بختیاری معروف است. این سرزمین بهدلیل منابع طبیعی غنی که داشته از سالها پیش بهعنوان محل سکونت این قوم معرفی شده است. آنها بهدلیل زندگی کوچنشینی، اغلب در میان جنگلهای [[بلوط]] در طبیعتی مسحور کننده و کوههایی پر از برف با رودخانهها و آبشارهای متعدد زندگی کردهاند.<ref> [https://www.kojaro.com/history-art-culture/192618-bakhtiari-history-features/ . آذرنیوش، «ایل بختیاری | تاریخچه + ویژگیها و ریشه تقسیم به چهار و هفت لنگ»، وبسایت کجارو.]</ref> قلمرو ایل بختیاری بین استانهای اصفهان و [[خوزستان]] قرار گرفته است.<ref> [https://www.kojaro.com/history-art-culture/192618-bakhtiari-history-features/ . آذرنیوش، «ایل بختیاری | تاریخچه + ویژگیها و ریشه تقسیم به چهار و هفت لنگ»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۲۷: | ||
===ییلاق و قشلاق: تقسیمات سرزمینی بر اساس کوچ=== | ===ییلاق و قشلاق: تقسیمات سرزمینی بر اساس کوچ=== | ||
کوههای زاگرس که از شمالغرب به جنوبشرق کشیده شدهاند، سرزمین بختیاری را به یک بخش کوهستانی ییلاقی و یک بخش جلگهای قشلاقی تقسیم میکنند. قسمت ییلاق ایل بختیاری مناطق داران، فریدونشهر، الیگودرز، بروجن، لردگان و فارسان است و منطقۀ قشلاقی این ایل دزفول، اندیمشک، مسجدسلیمان، ایذه و شوشتر است. وسعت منطقۀ بختیارینشین در ایران تقریباً ۳۹۹۰۰ کیلومتر مربع است. وجود [[آب]]، [[جنگل]] و مرتع و بارندگی مناسب، سبب شده که این سرزمین مستعد کشاورزی باشد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/15327/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . اشرفی خیرآبادی، «ایل بختیاری»، 1388ش، ص105.]</ref> | کوههای زاگرس که از شمالغرب به جنوبشرق کشیده شدهاند، سرزمین بختیاری را به یک بخش کوهستانی ییلاقی و یک بخش جلگهای قشلاقی تقسیم میکنند. قسمت ییلاق ایل بختیاری مناطق داران، فریدونشهر، الیگودرز، بروجن، لردگان و فارسان است و منطقۀ قشلاقی این ایل دزفول، اندیمشک، مسجدسلیمان، ایذه و شوشتر است. وسعت منطقۀ بختیارینشین در ایران تقریباً ۳۹۹۰۰ کیلومتر مربع است. وجود [[آب]]، [[جنگل]] و مرتع و بارندگی مناسب، سبب شده که این سرزمین مستعد کشاورزی باشد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/15327/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . اشرفی خیرآبادی، «ایل بختیاری»، 1388ش، ص105.]</ref> | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۳: | ||
==سازمان ایل بختیاری== | ==سازمان ایل بختیاری== | ||
بختیاریها از یک نظام تشکیلاتی منسجم برخوردارند که بقای جامعه ایلی را تضمین میکند. این نظام که برای تأمین نظم، امنیت و اعمال سیاست در زندگی کوچنشینی شکل گرفته، مشابه نظام جوامع یکجانشین دارای شعبات مختلفی بوده است. ساختار انشعابی این امکان را به جوامع عشایری میدهد که در سلسلهمراتب تشکیلاتی، اداره جامعه را با نظمی خاص کنترل کنند. آنچه کوچنشینان را از دیگر بخشهای ایل متمایز میکند، نظام سیاسی-اجتماعی آنان است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/66bdafda2d012-10785-1403-11.pdf صادقینیا، «آداب و رسوم ازدواج در ایل بختیاری»، 1395ش، ص62-63.]</ref> | بختیاریها از یک نظام تشکیلاتی منسجم برخوردارند که بقای جامعه ایلی را تضمین میکند. این نظام که برای تأمین نظم، امنیت و اعمال سیاست در زندگی کوچنشینی شکل گرفته، مشابه نظام جوامع یکجانشین دارای شعبات مختلفی بوده است. ساختار انشعابی این امکان را به جوامع عشایری میدهد که در سلسلهمراتب تشکیلاتی، اداره جامعه را با نظمی خاص کنترل کنند. آنچه کوچنشینان را از دیگر بخشهای ایل متمایز میکند، نظام سیاسی-اجتماعی آنان است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/66bdafda2d012-10785-1403-11.pdf صادقینیا، «آداب و رسوم ازدواج در ایل بختیاری»، 1395ش، ص62-63.]</ref> | ||
| خط ۸۰: | خط ۷۳: | ||
کلانتران، افراد یا فردی را برای سمت [[کدخدامنشی|کدخدایی]] به ایلبیگ معرفی میکردند و ایلبیگ، حکم کدخدایی آنها را صادر میکرد. هرچند در ابتدا، کلانتران و خانها کدخدایان را منصوب میکردند؛ اما اغلب پس از مرگ کدخدا، این مقام به پسر بزرگش به ارث میرسید. کدخدایان در میان مردم زندگی کرده و ارتباط مستقیم با افراد طایفه و تیره داشتند. آنها به امور مردم رسیدگی و مسائل آنها را فیصله میدادند و نقش مهمی در جمعآوری مالیات ایفا میکردند. مجازات افراد خاطی نیز از جمله وظایف و اختیارات کدخدا بود. کدخدا علاوه بر سرپرستی هر تیره، بهعنوان رابطی میان کلانتر و ریشسفیدان عمل میکرد و مورد اعتماد اعضای تیره بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130130084518-9736-2.pdf الهیاری و دیگران، «بررسی تحلیلی ساختار قدرت سیاسی-اجتماعی در ایل بختیاری از قاجاریه تا انقلاب اسلامی»، 1390ش، ص27-33.]</ref> | کلانتران، افراد یا فردی را برای سمت [[کدخدامنشی|کدخدایی]] به ایلبیگ معرفی میکردند و ایلبیگ، حکم کدخدایی آنها را صادر میکرد. هرچند در ابتدا، کلانتران و خانها کدخدایان را منصوب میکردند؛ اما اغلب پس از مرگ کدخدا، این مقام به پسر بزرگش به ارث میرسید. کدخدایان در میان مردم زندگی کرده و ارتباط مستقیم با افراد طایفه و تیره داشتند. آنها به امور مردم رسیدگی و مسائل آنها را فیصله میدادند و نقش مهمی در جمعآوری مالیات ایفا میکردند. مجازات افراد خاطی نیز از جمله وظایف و اختیارات کدخدا بود. کدخدا علاوه بر سرپرستی هر تیره، بهعنوان رابطی میان کلانتر و ریشسفیدان عمل میکرد و مورد اعتماد اعضای تیره بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130130084518-9736-2.pdf الهیاری و دیگران، «بررسی تحلیلی ساختار قدرت سیاسی-اجتماعی در ایل بختیاری از قاجاریه تا انقلاب اسلامی»، 1390ش، ص27-33.]</ref> | ||
=== | ===ریشسفید=== | ||
{{اصلی|ریش سفید}} | |||
ریشسفیدان که بهعنوان مشاوران کدخدایان از میان افراد برجسته و کاردان تیرهها و اولادها انتخاب میشدند، نقش مهمی در تسریع فعالیتهای کدخدایان و کسب رضایت سایر فرماندهان ایفا میکردند. در هر گروه از تیرهها، فردی باتجربه بهعنوان [[ریشسفید]] شناخته میشد که برای حل و فصل اختلافات داخلی و خارجی، مورد مشورت قرار میگرفت. ریشسفید، سرپرستی هر تش را بر عهده داشت و امور داخلی آن را مدیریت میکرد؛ در حالی که امور خارجی به کدخدا سپرده شده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130130084518-9736-2.pdf الهیاری و دیگران، «بررسی تحلیلی ساختار قدرت سیاسی-اجتماعی در ایل بختیاری از قاجاریه تا انقلاب اسلامی»، 1390ش، ص27-33.]</ref> | ریشسفیدان که بهعنوان مشاوران کدخدایان از میان افراد برجسته و کاردان تیرهها و اولادها انتخاب میشدند، نقش مهمی در تسریع فعالیتهای کدخدایان و کسب رضایت سایر فرماندهان ایفا میکردند. در هر گروه از تیرهها، فردی باتجربه بهعنوان [[ریشسفید]] شناخته میشد که برای حل و فصل اختلافات داخلی و خارجی، مورد مشورت قرار میگرفت. ریشسفید، سرپرستی هر تش را بر عهده داشت و امور داخلی آن را مدیریت میکرد؛ در حالی که امور خارجی به کدخدا سپرده شده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130130084518-9736-2.pdf الهیاری و دیگران، «بررسی تحلیلی ساختار قدرت سیاسی-اجتماعی در ایل بختیاری از قاجاریه تا انقلاب اسلامی»، 1390ش، ص27-33.]</ref> | ||
| خط ۲۲۴: | خط ۲۱۸: | ||
===باورهای ایل بختیاری=== | ===باورهای ایل بختیاری=== | ||
در فرهنگ بختیاری، تولد اولین فرزند پسر برای یک زن، نشاندهنده اعتبار و احترام او است؛ زیرا پسرآوری نمادی از افزایش قدرت رزمی، اصالت و انتقال فرهنگ نیاکان تلقی میشود. در مقابل، زنی که صاحب فرزند پسر نشود، اجاق کور نامیده میشود. بختیاریها به وجود ستارههای [[سعد و نحس ایام|نحس]] اعتقاد دارند و تلاش میکنند تا زمان خروج از [[خانه]]، کوچ و سایر فعالیتهای مهم خود را با زمان مواجهه با این ستارهها در آسمان تطبیق ندهند. آنها همچنین با قربانی | در فرهنگ بختیاری، تولد اولین فرزند پسر برای یک زن، نشاندهنده اعتبار و احترام او است؛ زیرا پسرآوری نمادی از افزایش قدرت رزمی، اصالت و انتقال فرهنگ نیاکان تلقی میشود. در مقابل، زنی که صاحب فرزند پسر نشود، اجاق کور نامیده میشود. بختیاریها به وجود ستارههای [[سعد و نحس ایام|نحس]] اعتقاد دارند و تلاش میکنند تا زمان خروج از [[خانه]]، کوچ و سایر فعالیتهای مهم خود را با زمان مواجهه با این ستارهها در آسمان تطبیق ندهند. آنها همچنین با [[قربانی کردن]]، بلا و شر را از خود دور میکنند.<ref>[https://namnak.com/bakhtiari-people-traditions.p78406 «آداب و رسوم بختیاریها در ازدواج و نوروز و....+ غذای محلی»، وبسایت نمناک.]</ref> | ||
==ازدواج و عروسی در میان ایل بختیاری== | ==ازدواج و عروسی در میان ایل بختیاری== | ||
===همسرگزینی در ایل بختیاری=== | ===همسرگزینی در ایل بختیاری=== | ||
[[ازدواج]] در ایل بختیاری، اغلب بهصورت درونطایفهای بوده و معمولاً در سنین پایین صورت میگیرد. پایبندی افراد ایل بهخصوص زنان به سلسلهمراتب ایلی و سنتهای وابسته به آن سبب شده مخالفتی با این شیوۀ ازدواج نداشته و با انتخاب خانواده برای [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] بهخصوص [[پدر]] خانواده احترام قائل باشند. در ایل بختیاری هنگام ازدواج پرداخت [[شیربها]] از طرف خانواده داماد به خانواده عروس امری مرسوم است. سختی و زیادی کار زندگی عشایر بختیاری سبب شده تعدد زوجات در میان ایل بختیاری وجود داشته باشد. در بعضی خانوادهها برای تأمین نیروی کار بهمنظور انجام امورات منزل یا [[فرزندآوری]] بیشتر، مرد خانواده اقدام به ازدواج مجدد میکند.<ref name=":0" /> | [[ازدواج]] در ایل بختیاری، اغلب بهصورت درونطایفهای بوده و معمولاً در سنین پایین صورت میگیرد. پایبندی افراد ایل بهخصوص زنان به سلسلهمراتب ایلی و سنتهای وابسته به آن سبب شده مخالفتی با این شیوۀ ازدواج نداشته و با انتخاب خانواده برای [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] بهخصوص [[پدر]] خانواده احترام قائل باشند. در ایل بختیاری هنگام ازدواج پرداخت [[شیربها]] از طرف خانواده داماد به خانواده عروس امری مرسوم است. سختی و زیادی کار زندگی عشایر بختیاری سبب شده تعدد زوجات در میان ایل بختیاری وجود داشته باشد. در بعضی خانوادهها برای تأمین نیروی کار بهمنظور انجام امورات منزل یا [[فرزندآوری]] بیشتر، مرد خانواده اقدام به ازدواج مجدد میکند.<ref name=":0" /> | ||
| خط ۳۱۴: | خط ۳۰۶: | ||
===دامداری=== | ===دامداری=== | ||
دامداری، محور اقتصاد عشایر بختیاری را تشکیل میدهد و زندگی آنان بهشکلی جداییناپذیر به دام وابسته است. این فعالیت منبع اصلی درآمد نقدی (از فروش دام پروار شده و محصولات لبنی)، خوراک و مواد خام برای صنایعدستی است. برهها و بزغالهها در [[زمستان]] به دنیا آمده و پس از پروار شدن در مراتع مرتفع، در پاییز فروخته میشوند. شیر میشها تا خرداد دوشیده شده و پشمچینی در بهار پس از کوچ صورت میگیرد. علاوه بر دام، بختیاریها برای حملونقل، سواری، شخمزنی و [[خرمنکوبی]] از [[خر|الاغ]]، قاطر و تعداد کمی گاو استفاده میکنند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6049 «بختیاری (2)»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | دامداری، محور اقتصاد عشایر بختیاری را تشکیل میدهد و زندگی آنان بهشکلی جداییناپذیر به دام وابسته است. این فعالیت منبع اصلی درآمد نقدی (از فروش دام پروار شده و محصولات لبنی)، خوراک و مواد خام برای صنایعدستی است. برهها و بزغالهها در [[زمستان]] به دنیا آمده و پس از پروار شدن در مراتع مرتفع، در پاییز فروخته میشوند. شیر میشها تا خرداد دوشیده شده و پشمچینی در بهار پس از کوچ صورت میگیرد. علاوه بر دام، بختیاریها برای حملونقل، سواری، شخمزنی و [[خرمنکوبی]] از [[خر|الاغ]]، قاطر و تعداد کمی گاو استفاده میکنند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6049 «بختیاری (2)»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> | ||
| خط ۳۳۱: | خط ۳۲۲: | ||
چوببازی، آیینی کهن در میان اقوام زاگرسنشین [[ایران]]، ریشه در میدان رزم دارد و امروزه در جشنها و شادمانیها به کار میرود. چوببازی و دستمالبازی، دو سنت دیرینۀ این مناطق، هر دو از نبردگاه برخاستهاند. [[فردوسی]] نیز در [[شاهنامه]] به این آیین اشاره کرده و این سنت هنوز در میان ایل بختیاری پابرجا است؛ با این دگرگونی که از کارکرد رزمی به بزمی تغییر یافته است. برخی کارشناسان، قدمت چوببازی را به قرنها پیش نسبت میدهند و آن را مرتبط با نبرد ایرانیان با مهاجمان مقدونی میدانند. | چوببازی، آیینی کهن در میان اقوام زاگرسنشین [[ایران]]، ریشه در میدان رزم دارد و امروزه در جشنها و شادمانیها به کار میرود. چوببازی و دستمالبازی، دو سنت دیرینۀ این مناطق، هر دو از نبردگاه برخاستهاند. [[فردوسی]] نیز در [[شاهنامه]] به این آیین اشاره کرده و این سنت هنوز در میان ایل بختیاری پابرجا است؛ با این دگرگونی که از کارکرد رزمی به بزمی تغییر یافته است. برخی کارشناسان، قدمت چوببازی را به قرنها پیش نسبت میدهند و آن را مرتبط با نبرد ایرانیان با مهاجمان مقدونی میدانند. | ||
چوببازی یا ترکهبازی بزمی، میان جوانان و میانسالان بهصورت دو نفره انجام میشود و آهنگ و مراسم ویژهای دارد. یک نفر چوب نازک و دیگری چوب ضخیم در دست میگیرد. فردی که چوب نازک دارد، به پاهای حریف ضربه میزند و او نیز باید از خود دفاع کند. پس از ضربه زدن، رقصکنان از هم دور میشوند و هنگام بازگشت، چوبها را با یکدیگر عوض میکنند. این نمایش، نوعی تمرین حمله و دفاع از خود است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1649217748-10537-98-181.pdf خانجانی، «بررسی عناصر ادبیات عامه در اشعار شاعران بختیاری»، 1398ش، ص34.]</ref> | چوببازی یا [[ترکهبازی]] بزمی، میان جوانان و میانسالان بهصورت دو نفره انجام میشود و آهنگ و مراسم ویژهای دارد. یک نفر چوب نازک و دیگری چوب ضخیم در دست میگیرد. فردی که چوب نازک دارد، به پاهای حریف ضربه میزند و او نیز باید از خود دفاع کند. پس از ضربه زدن، رقصکنان از هم دور میشوند و هنگام بازگشت، چوبها را با یکدیگر عوض میکنند. این نمایش، نوعی تمرین حمله و دفاع از خود است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1649217748-10537-98-181.pdf خانجانی، «بررسی عناصر ادبیات عامه در اشعار شاعران بختیاری»، 1398ش، ص34.]</ref> | ||
===شکار و صیادی=== | ===شکار و صیادی=== | ||
| خط ۳۵۱: | خط ۳۴۲: | ||
==ایل بختیاری از نهضت مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی== | ==ایل بختیاری از نهضت مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی== | ||
===نقش ایل بختیاری در نهضت مشروطه=== | ===نقش ایل بختیاری در نهضت مشروطه=== | ||
یکی از گروههای اجتماعی که در نهضت مشروطه نقش اساسی داشتند، ایل بختیاری بودهاند. مشارکت فعالانۀ بختیاریها در صف مشروطهخواهان و طرفداری آنها از مشروطیت از مهمترین اقدامات آنها علیه دستگاه استبدادی در آن دوران بود. فتح [[اصفهان]] و [[تهران]] به دست عدالتخواهان بختیاری که به رهبری سردار اسعد صورت گرفت در استقرار مشروطیت و قانون و افتتاح مجلس شورای ملی نقش اساسی داشت. آنها با این اقدام، هدف اصلی خود را تثبیت حقوق قطعی مردم در مقابل حاکمیت در قالب قانون اساسی و متمم آن اعلام کردند.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/411609/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87 . احمدی بیرگانی، «جایگاه قوم بختیاری در انقلاب مشروطه»، 1398ش، ص47.] </ref> | یکی از گروههای اجتماعی که در نهضت مشروطه نقش اساسی داشتند، ایل بختیاری بودهاند. مشارکت فعالانۀ بختیاریها در صف مشروطهخواهان و طرفداری آنها از مشروطیت از مهمترین اقدامات آنها علیه دستگاه استبدادی در آن دوران بود. فتح [[اصفهان]] و [[تهران]] به دست عدالتخواهان بختیاری که به رهبری سردار اسعد صورت گرفت در استقرار مشروطیت و قانون و افتتاح مجلس شورای ملی نقش اساسی داشت. آنها با این اقدام، هدف اصلی خود را تثبیت حقوق قطعی مردم در مقابل حاکمیت در قالب قانون اساسی و متمم آن اعلام کردند.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/411609/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87 . احمدی بیرگانی، «جایگاه قوم بختیاری در انقلاب مشروطه»، 1398ش، ص47.] </ref> | ||
