ایران پدیا

آجیل مشکل‌گشا: تفاوت میان نسخه‌ها

دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۲۲۱ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «thumb|آجیل مشکل‌گشا {{درشت|'''آجیل مشکل‌گشا'''}}؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات. آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع مغز و میوه خشک است که ایرانیان از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار نذر کرده...» ایجاد کرد
 
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:آجیل‌مشکل‌گشا.jpg|thumb|آجیل مشکل‌گشا]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =آجیل مشکل‌گشا.jpg
| زیرنویس تصویر    =آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون 
| image_alt        =آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
| فایل پادکست      =آجیل مشکل‌گشا.ogg 
| حجم فایلپادکست    =9/30 
| تاریخ پادکست      =21-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
 
{{درشت|'''آجیل مشکل‌گشا'''}}؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات.
{{درشت|'''آجیل مشکل‌گشا'''}}؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات.


آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع مغز و میوه خشک است که ایرانیان از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار نذر کرده و تقسیم می‌کنند. تهیه آن آداب خاصی دارد و معتقدند با نیت خالص و از مال حلال باید تهیه شود.
آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع [[خشکبار|مغز و میوه خشک]] است که [[ایرانیان]] از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار [[نذر]] کرده و تقسیم می‌کنند. تهیه آجیل مشکل‌گشا آداب خاصی دارد و بر [[خلوص نیت]] و حلال بودن مال در تهیه آن تأکید می‌شود.


==معرفی آجیل مشکل‌گشا==
== معرفی ==
مشکل‌گشا آجیلی مرکب از هفت جزء ([[پسته]]، [[فندق]]، مغز [[بادام]]، نخودچی، [[کشمش]]، خرماخارک (خرمای نارس)، [[توت]] خشک و گاهی نُقل)<ref>دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، 1377ش، ج1، ذیل آجیل.</ref> است که برای رفع مشکل و برآورده شدن حاجات، گشایش کار، سفیدبختی، فرزند آوردن، شفای بیماران و جز آن [[نذر]] و خیرات می‌کنند و میان هفت نفر متدین یا عموم مردم تقسیم می‌کنند.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژه آجیل.</ref>
آجیل مشکل‌گشا نوعی آجیل آیینی و سنتی در ایران است که پیشینه آن به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287؛ شاملو، کتاب کوچه، 1381ش، ج1، ص265-284.</ref> آجیل مشکل‌گشا معمولاً از هفت جزء تشکیل می‌شود: [[پسته]]، [[فندق]]، مغز [[بادام]]، [[نخودچی]]، [[کشمش]]، خرما خارک یا خرمای نارس، توت خشک و گاهی نُقل.<ref>دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، 1377ش، ج1، ذیل آجیل.</ref> این آجیل را به نیت رفع مشکل، برآورده شدن حاجات، گشایش کار، سفیدبختی، [[فرزندآوری]]، شفای بیماران و مانند آن [[نذر]] یا خیرات می‌کنند و میان هفت نفر متدین یا عموم مردم تقسیم می‌شود.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژه آجیل.</ref> آجیل [[تبریز]] در این میان شهرت بیشتری دارد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287.</ref> این [[آجیل]] بر روی سفره‌های نذری همچون [[سفره حضرت ابوالفضل]]، [[سفره حضرت رقیه]] و [[سفره بی‌بی سه‌شنبه]] نیز چیده می‌شود.<ref>دولتی، سفره‌ها، 1344ش، ص۱۹۴ و ۱۹۵.</ref>


این نوع [[آجیل]] از جمله آجیل‌های آیینی است که در میان مردم [[ایران]] رایج است. در این میان، آجیل [[تبریز]] شهرت بیشتری دارد. آجیل مشکل‌گشا، سنتی دیرینه در ایران است و قدمت بسیاری دارد و حتی بنابر آنچه عبدالله مستوفی در کتاب شرح زندگانی من مطرح کرده است،<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287.</ref> به دوران پیش از [[اسلام]] بازمی‌گردد.<ref>شاملو، کتاب کوچه، 1381ش، ج1، ص265-284.</ref> آجیل مشکل‌گشا بر روی [[سفره نذری|سفره‌های نذری]] ([[سفره حضرت ابوالفضل|سفرهٔ حضرت ابالفضل]]، سفرهٔ حضرت رقیه و [[سفره بی‌بی سه‌شنبه|سفرهٔ بی‌بی سه‌شنبه]]) نیز چیده می‌شود و از خوردنی‌های این‌گونه سفره‌ها به‌شمار می‌آید.<ref>دولتی، سفره‌ها، شم2، 1344ش، ص۱۹۴ و ۱۹۵.</ref>
== آیین آجیل مشکل‌گشا ==
فرد حاجت‌مند، این آجیل را با پولی که از حلال‌بودن آن مطمئن باشد و از آجیل‌فروش دین‌دار و پاکیزه تهیه می‌کند. در گذشته، مردم تلاش می‌کردند از آجیل‌فروشی خرید کنند که ترجیحاً نامش علی، محمد یا همنام یکی از امامان باشد و دکانی رو به [[قبله]] داشته باشد؛ زیرا این آجیل مشکل‌گشا را منتسب به [[امام علی]] می‌دانستند که دستی مشکل‌گشا دارد. برخی این آجیل را ۳، ۵ یا ۷ بار در [[شب جمعه|شب جمعهٔ]] آخر ماه قمری،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> یا ۷ بار در ۷ ماه که آغاز آن روز [[جمعه|جمعهٔ]] ماه اول است، یا ۱ بار در هر هفته، یا در هر ماه و مادام‌العمر تهیه می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref>


==آیین آجیل مشکل‌گشا==
در [[اهواز]]، زنان بنا بر نوع مشکل و حاجت‌شان رفتار می‌کردند؛ دختران مجرد و در آستانه [[ازدواج]] داشتند، ۱۲ هفته، زنان نازا، ۱۸ هفته و زنانی که با شوهران‌شان اختلاف داشتند، ۲۱ هفته، نذرشان را تهیه و پخش می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref> در [[سروستان]]، زنان، در شب اول ماه که مقارن با شب جمعه است، آجیل را می‌خریدند و میان دست‌کم ۷ تن پخش می‌کردند.<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref>
[[پرونده:آجیل مشکل گشا.jpg|جایگزین= آجیل مشکل‌گشای بسته‌بندی شده|بندانگشتی|آجیل مشکل‌گشای بسته‌بندی شده]]
حاجتمند، این آجیل را با پولی که از حلال بودن آن مطمئن باشد و از آجیل‌فروشی که دین‌دار و نظیف باشد تهیه می‌کند. درگذشته مردم تلاش می‌کردند از آجیل‌فروشی خرید کنند که ترجیحاً نامش علی، محمد یا همنام یکی از امامان باشد و دکانی رو به قبله داشته باشد؛ زیرا این آجیل مشکل‌گشا را منتسب به [[امام علی]] می‌دانستند که دستی مشکل‌گشا دارد. برخی این آجیل را ۳، ۵ یا ۷ بار در شب جمعهٔ آخر ماه قمری،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> یا ۷ بار در ۷ ماه که آغاز آن روز جمعهٔ ماه اول است، یا ۱ بار در هر هفته، یا در هر ماه و مادام‌العمر تهیه می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref>  


در [[اهواز]]، زنان بنا بر نوع مشکل و حاجت آن‌ها رفتار می‌کردند به این صورت که دختران مجرد که علاقه به [[ازدواج]] داشتند (۱۲ هفته)، زنان نازا (۱۸ هفته) و زنانی که با شوهران آن‌ها اختلاف داشتند (۲۱ هفته) نذرشان را تهیه و پخش می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref> در [[سروستان]] نیز، زنان، فقط در شب اول ماهی که مقارن با شب [[جمعه]] است، آجیل را می‌خریدند و میان دست‌کم ۷ تن پخش می‌کردند.<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref>
برای تهیهٔ آجیل مشکل‌گشا، زنان، اجزای این آجیل را با مراسم خاصی تمیز کرده و دُم کشمش‌ها، هستهٔ [[خرما]] و پوست [[پسته]] را با دست یا قندشکن، نه با دندان و دهان، جدا می‌کنند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> در گذشته مرسوم بوده است که پس از پاک‌کردن آجیل، پوست‌های آن را به [[آب روان]] می‌دادند<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref> و آجیل را میان مردم پخش می‌کردند. هرکسی هم که آجیل را می‌گرفت، [[صلوات]] می‌فرستاد و برای صاحب نذر، [[دعا]] می‌کرد و گشایش کار و برآورده شدن مراد و مطلب او را از خداوند می‌طلبید.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141-143؛ دولتی، سفره‌ها، 1345ش، ص۴۱۵.</ref>


برای تهیهٔ آجیل مشکل‌گشا، زنان، اجزای این آجیل را با مراسم خاصی تمیز کرده و دُم کشمش‌ها، هسته [[خرما]] و پوست [[پسته]] را با دست یا قندشکن (نه با دندان و دهان) جدا می‌کنند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> درگذشته مرسوم بوده است که پس از پاک کردن آجیل، پوست‌های آن را به آب روان می‌دادند<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref> و آجیل را در میان مردم پخش می‌کردند. هرکسی هم که آجیل را می‌گرفت، [[صلوات]] می‌فرستاد و صاحب نذر را دعا می‌کرد و گشایش کار و برآورده شدن مراد و مطلب او را از خداوند می‌طلبید.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141-143؛ دولتی، سفره‌ها، شم4، 1345ش، ص۴۱۵.</ref>
== پانویس ==
{{پانویس}}


==پانویس==
== منابع ==
{{پانویس}}
{{آغاز منابع}}
* دولتی، فرخنده، «سفره‌ها»، تهران، سخن، شماره ۲، ۱۳۴۴ش و شماره ۴، ۱۳۴۵ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامهٔ دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، چ۲، ۱۳۷۷ش.
* شاملو، احمد، کتاب کوچه، تهران، مازیار، چ۴، ۱۳۸۱ش.
* شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
* شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
* مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، هرمس، ۱۳۷۱ش.
* معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، زرین، ۱۳۸۲ش.
* همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، تهران، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
{{پایان منابع}}


==منابع==
[[رده:مصورسازی]]
*دولتی، فرخنده، «سفره‌ها»، تهران، سخن، شماره۲، ۱۳۴۴ش و شماره۴، ۱۳۴۵ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامهٔ دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، چ۲، ج۱، ۱۳۷۷ش.
*شاملو، احمد، کتاب کوچه، تهران، مازیار، چ۴، ج۱، ۱۳۸۱ش.
*شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
*شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
*مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، هرمس، ۱۳۷۱ش
*معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، انتشارات زرین، ۱۳۸۲ش.
*همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، تهران، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/آجیل_مشکل‌گشا»