پرش به محتوا

احمد اقتداری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>احمد اقتداری</big>'''؛ پدر مطالعات خلیج فارس.<br> احمد اقتداری ایران‌شناس، پژوهشگر، آموزگار، سیاست‌مدار، وکیل دادگستری، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان ایرانی است. مهم‌ترین حوزۀ پژوهش او در زمینۀ مطالعات خلیج فارس است. او برای تحقیقات خود تمام...» ایجاد کرد
 
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
ابرابزار
 
(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>احمد اقتداری</big>'''؛ پدر مطالعات خلیج فارس.<br>
'''{{درشت|احمد اقتداری}}'''؛ پدر مطالعات خلیج فارس.


احمد اقتداری ایران‌شناس، پژوهشگر، آموزگار، سیاست‌مدار، وکیل دادگستری، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان ایرانی است. مهم‌ترین حوزۀ پژوهش او در زمینۀ مطالعات [[خلیج فارس]] است. او برای تحقیقات خود تمام سواحل خلیج فارس و دریای عمان را با پای پیاده طی کرده است.
احمد اقتداری، ایران‌شناس، پژوهشگر، آموزگار، سیاست‌مدار، وکیل دادگستری، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان ایرانی است که او را پدر مطالعات خلیج فارس و پاسبان خلیج فارس می‌نامیدند. مهم‌ترین زمینهٔ پژوهش او مطالعات مربوط به خلیج فارس بود؛ او برای انجام تحقیقات خود، تمامی سواحل خلیج فارس و دریای عمان را پیاده طی کرد.
==تولد و خانواده==
احمد اقتداری در سال 1304ش در شهر گراش در لارِ استان فارس متولد شد. پدر و مادر وی از نوادگان خاندان قاجار در این شهر بودند.<ref> [https://fa.wikiquote.org/wiki/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «احمد اقتداری»، ویکی گفتاورد.]</ref>
==کودکی و نوجوانی==
اقتداری در پنج یا شش‌سالگی به مکتب‌خانه رفت و سپس در سال 1312ش پس از تأسیس مدرسۀ دولتی در لار،<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  شش سال دورۀ ابتدایی را در آنجا درس خواند و در تمام این شش سال شاگرد ممتاز استان فارس بود. احمد سه سال دبیرستان را هم در لار گذراند. پس از آن پدرش، او را به دانشسرای مقدماتی [[شیراز]] که دارالمعلمین ابتدایی بود، فرستاد. پس از دو سال احمد با عنوان آموزگار به شهر خود بازگشت و به شغل آموزگار ابتدایی در لار مشغول شد.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF «اقتداری، احمد»، ویکی نور.]</ref>


==ازدواج==
== تولد و خانواده ==
احمد اقتداری در سال 1323ش با دخترخالۀ خود به نام قمرخانم [[ازدواج]] کرد. حاصل این ازدواج سه دختر و یک پسر است. او و همسرش در تربیت فرزندان خود اهتمام بسیاری داشتند.<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref>
احمد اقتداری در سال ۱۳۰۴ش در شهر گراش در لارِ استان فارس متولد شد. پدر و مادر وی از نوادگان خاندان قاجار در این شهر بودند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/263914/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
==جوانی==
 
احمد اقتداری در سال 1325ش پس از ابلاغیه خدمت وظیفه عمومی از سوی دولت، با این‌که می‌توانست از معافیت استفاده کند اما به عشق وطن به [[تهران]] رفت و در دانشکده افسری به خدمت سربازی مشغول شد.<ref>[https://vista.ir/m/a/ongsb/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.]</ref> پس از اتمام خدمت سربازی در سال 1326ش به ریاست ادارۀ فرهنگ لارستان و بنادر درآمد. در زمان ریاست او مدارس زیادی در جنوب ایران احداث و تکمیل شد. اقتداری در همان زمان با دیدن اوضاع نابسامان مردم حاشیه خلیج فارس و بنادر، نامۀ تندی به وزیر فرهنگ نوشت و از عملکرد حکومت پهلوی در این مناطق انتقاد کرد. شکایت اقتداری موجب برآشفتن دولتمردان شد و برخی او را عنصر خطرناکی برای دولت دانستند، بنابراین او را از ریاست اداره فرهنگ لارستان و بنادر برکنار و به‌عنوان آموزگار به مدرسه‌ای در جنوب تهران تبعید کردند.<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
== کودکی و نوجوانی ==
 
احمد در پنج یا شش‌سالگی به مکتب‌خانه رفت. سپس در سال ۱۳۱۲ هجری شمسی، پس از تأسیس مدرسهٔ دولتی در لار،<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref> دورهٔ شش‌سالهٔ ابتدایی را در همان‌جا به پایان رساند و در تمام این شش سال، شاگرد ممتاز استان فارس بود. او دورهٔ سه‌سالهٔ دبیرستان را نیز در لار گذراند. پس از آن، پدرش او را به دانشسرای مقدماتی [[شیراز]] که دارالمعلمین ابتدایی بود، فرستاد. احمد پس‌از دو سال، با عنوان آموزگار به زادگاه خود بازگشت و به تدریس در دورهٔ ابتدایی در لار پرداخت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/263914/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
احمد در سال 1328ش در نخستین کنکور دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی تهران پذیرفته شد و در سال 1332ش وکیل درجه اول دادگستری شد و مدت زیادی به کار وکالت پرداخت و از سیاست کناره‌گیری کرد. او در کنار وکالت به تحقیق و تألیف آثاری در زمینۀ فرهنگ و تاریخ مردم جنوب ایران پرداخت.<ref>[https://rasekhoon.net/Mashahir/Show-903420.aspx «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون.]</ref>  
 
==فعالیت در حوزه خلیج فارس==
== ازدواج ==
* اولین سمینار خلیج فارس در تهران در سال 1341ش در دفاع از نام «خلیج فارس»<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref> با شرکت بیست‌وسه دانشمند ایرانی و یک خاورشناس فرانسوی برگزار شد. اقتداری با مقاله‌ای با نام «زبان‌های محلی و فولکلور خلیج فارس» در این سمینار به سخنرانی پرداخت و جایگاه علمی خود را آشکار ساخت.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> 
اقتداری در سال ۱۳۲۳ شمسی با دخترخالهٔ خود، قمرخانم اقتداری، ازدواج کرد. ثمرهٔ این [[ازدواج]] چهار فرزند به نام‌های افشین، میترا، امید و آرزو بود. او و همسرش در تربیت فرزندان خود اهتمام بسیاری داشتند.<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref>
* اقتداری به اسناد مهمی درباره خلیج فارس از پژوهش‌های سدیدالسلطنه دست یافت که در دورۀ پهلوی اول مورد بی‌مهری قرار گرفته بود و سدیدالسلطنه از ترس دولت آنها را مخفی کرده بود. این اسناد مهم که در گذر سال‌ها رو به فراموشی می‌رفت، توسط اقتداری تصحیح و منتشر شد.<ref> [https://moshakhasat.ir/person/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات.]</ref> این کتاب‌ها و نشان‌ها که حاوی اطلاعات مهمی دربارۀ خلیج فارس بود، به کوشش اقتداری و توسط خانوادۀ سدیدالسلطنه به کتابخانۀ دانشگاه تهران اهدا شد.<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  
 
* اقتداری با سفرهای تحقیقاتی خود طی سال‌های 1345ش تا 1356ش در سواحل جنوبی ایران شامل بندر دیلم، جاسک، بندر ریگ، زاهدان، چابهار و بندر تیس، خدمت بزرگی به شناخت تاریخ و فرهنگ مردم جنوب ایران کرد. او بعد از آن سفر، کتاب دیار شهریاران را نوشت و حدود چهارهزار عکس از این مناطق به ثبت رساند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>  
== جوانی ==
* اقتداری در سال‌های 1349ش تا 1356ش در دانشگاه تهران به تدریس مسائل خلیج فارس پرداخت. وی مسائل روز و چالش برانگیز بین ایران و اعراب را در کلاس‌های خود مطرح می‌کرد.<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
احمد اقتداری در سال ۱۳۲۵ش، پس از ابلاغیهٔ خدمت وظیفه عمومی از سوی دولت، باوجود آن‌که امکان استفاده از معافیت را داشت، به عشق وطن به [[تهران]] رفت و در دانشکده افسری به خدمت سربازی پرداخت.<ref>[https://vista.ir/m/a/ongsb/درباره-احمد-اقتداری مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.]</ref> پس‌از پایان خدمت در سال ۱۳۲۶ش، به ریاست ادارهٔ فرهنگ لارستان و بنادر منصوب شد. در دورهٔ مدیریت او، مدارس بسیاری در جنوب ایران ساخته و تکمیل شد. اقتداری در همین ایام، با مشاهدهٔ وضعیت آشفتهٔ مردم حاشیهٔ خلیج فارس و بنادر، نامه‌ای تند به وزیر فرهنگ نوشت و عملکرد حکومت پهلوی در آن مناطق را به باد انتقاد گرفت. این شکایت، دولتمردان را برآشفت و برخی او را عنصری خطرناک برای دولت دانستند. به همین دلیل، او را از ریاست ادارهٔ فرهنگ لارستان و بنادر برکنار کرده و به‌عنوان آموزگار به مدرسه‌ای در جنوب تهران تبعید کردند.<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
==واکنش به جدایی بحرین از ایران==
 
بحرین که جزء کشور ایران بود،<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/571 فریدونی، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> در اوایل دورۀ قاجاریه بر خلاف اصول بین‌المللی به تصرف انگلستان در آمد. احمدشاه قاجار و رضاشاه پهلوی از پذیرش جدایی بحرین از ایران خودداری می‌کردند، اما محمدرضا پهلوی، نتیجۀ رفراندوم ساختگی جدایی بحرین از ایران را پذیرفت و مجلس شورای ملی هم آن را تصویب کرد و بحرین از ایران جدا شد.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/264471/%C2%AB%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%E2%80%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%80-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%80-% «گناه‌ نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> احمد اقتداری در پی این جریان از نخست‌وزیر وقت خواست که به محمدرضا پهلوی بگویید که «آنچه را احمدشاه با همۀ ضعفش و رضاشاه با همۀ قدرتش اجازه ندادند، شما هم اجازه ندهید که بحرین از ایران جدا شود». او معتقد بود این رفراندوم به‌صورت غیرقانونی انجام شده و جدایی بحرین از ایران گناه نابخشودنی شاه ایران، مجلس و دولت ایران بوده است و همواره مسئول اصلی این گناه را، شاه ایران می‌دانست.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/216067/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DB%B2%DB%B3-%D9 «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> او به این منظور کتاب «گناه‌ نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» را نوشت.<ref> »[https://www.ibna.ir/fa/book/306971/%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8% جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران.]</ref>  
اقتداری در سال ۱۳۲۸ش در نخستین دورهٔ کنکور دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی تهران پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۳۲ش به درجهٔ وکالت پایه یک دادگستری نائل آمد و مدتی به حرفهٔ وکالت اشتغال داشت. اقتداری در همان دوران، پس از آشنایی و دوستی با منوچهر ستوده و ایرج افشار، مسیر زندگی خویش را تغییر داد و از فعالیت‌های سیاسی کناره‌گیری کرد.<ref>[https://mirasmaktoob.com/یادی-از-استاد-احمد-اقتداری/ «یادی از استاد احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب.]</ref> او در کنار وکالت، به پژوهش و تألیف آثاری پیرامون فرهنگ و تاریخ مردم جنوب ایران پرداخت.<ref>[https://rasekhoon.net/Mashahir/Show-903420.aspx «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
==آثار==
 
احمد اقتداری حدود چهل کتاب و بیش از صد مقاله علمی را نگارش کرده است. اولین کتاب او که جزء مهم‌ترین آثار وی هم محسوب می‌شود کتاب «فرهنگ لارستانی و لارستان کهن» است که در سال 1334ش به چاپ رسید.<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref>  همچنین کتاب «کاروان عمر» در سال 1372ش در چهار بخش جوانی و نشاط زندگانی، خاطرات معلمی، خاطرات وکالت دادگستری و حاصل عمر، توسط اقتداری تألیف شده و به خاطرات سیاسی و علمی هفتاد سالۀ خود پرداخته است.<ref>[https://avanabook.com/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D9%81/ «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک.]</ref> مجموعۀ «کشتۀ خویش» شامل پنجاه مقاله از مقالات او است و مجموعه سخنرانی‌های وی در «از دریای پارس تا دریای چین» گردآوری شده است. اقتداری علاوه بر تحقیقات علمی-تاریخی خود، طبع شعر هم داشته و تجربیات خود را در اشعار  خود ‌گنجانده است. برای نمونه در یکی از اشعار خود چنین سروده است:<ref>[https://vista.ir/m/a/ongsb/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.]</ref>  
== فعالیت در حوزه خلیج فارس ==
{{آغاز نستعلیق}}
* نخستین سمینار خلیج فارس در سال ۱۳۴۱ش در تهران، با هدف دفاع از نام «خلیج فارس»،<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و با حضور بیست‌وسه دانشمند ایرانی و یک خاورشناس فرانسوی برگزار شد. احمد اقتداری در این سمینار با ارائهٔ مقاله‌ای تحت عنوان «زبان‌های محلی و فولکلور خلیج فارس» به سخنرانی پرداخت و جایگاه علمی خود را آشکار ساخت.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
{{شعر|نستعلیق}}
* اقتداری به اسناد مهمی از پژوهش‌های سدیدالسلطنه دست یافت که در دورهٔ پهلوی اول مورد بی‌مهری قرار گرفته بود و سدیدالسلطنه از ترس دولت آن‌ها را پنهان کرده بود. این اسناد که در گذر سال‌ها رو به فراموشی می‌رفت، توسط اقتداری تصحیح و منتشر شد.<ref>[https://moshakhasat.ir/person/احمد-اقتداری «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات.]</ref> کتاب‌ها و نشان‌های مذکور که حاوی اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ خلیج فارس بود، به کوشش اقتداری و توسط خانوادهٔ سدیدالسلطنه به کتابخانهٔ دانشگاه تهران اهدا شد.<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
{{ب|از گردش روزگار آزرده منم        |                      وز دور زمان دمی نیاسوده منم}}
* اقتداری با سفرهای تحقیقاتی خود در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ش به سواحل جنوبی ایران ازجمله بندر دیلم، جاسک، بندر ریگ، زاهدان، چابهار و بندر تیس، خدمتی بزرگ به شناخت تاریخ و فرهنگ مردم جنوب ایران کرد. او پس‌از این سفرها، کتاب دیار شهریاران را نگاشت و نزدیک به چهار هزار عکس از این مناطق به ثبت رساند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
{{ب|از كارگران و مزد كم باد به دست    |                  با رنج مدام، گنج نابرده منم}}
* وی در سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۶ش در دانشگاه تهران به تدریس مسائل خلیج فارس پرداخت و مسائل روز و چالش‌برانگیز میان ایران و اعراب را در کلاس‌های خود مطرح می‌کرد.<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
{{ب|بس بود و نبود عمر را، كرده گذار    |                  هم نیك و بدش به هیچ نشمرده منم}}
 
{{ب|با هر كس ز روی مهر خدمت كردم    |                  ماری به درون جیب پرورده منم}}
== واکنش اقتداری به جدایی بحرین از ایران ==
{{ب|بس نیش به‌جای نوشم دادند            |                  تریاق نخورده زهرآمخته منم}}
بحرین که پیشتر جزئی از خاک ایران بود،<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/571 فریدونی، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> در اوایل دورهٔ قاجاریه و برخلاف موازین بین‌المللی، به تصرف انگلستان درآمد. احمدشاه قاجار و رضاشاه پهلوی از پذیرش جدایی بحرین از ایران خودداری می‌کردند، اما محمدرضا پهلوی نتیجهٔ همه‌پرسی ساختگی جدایی بحرین را پذیرفت و مجلس شورای ملی نیز آن را تصویب کرد و بدین ترتیب بحرین از ایران جدا شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/264471/%C2%AB%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%E2%80%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%80-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%80-% «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
{{ب|محزونم و مهجورم و مطرودم از آنك  |              دیری است كه با عشق تو خو كرده منم}}
 
{{پایان شعر}} 
احمد اقتداری، پژوهشگر ایرانی، در واکنش به این رویداد از نخست‌وزیر وقت خواست که به محمدرضا پهلوی بگوید: «آنچه را احمدشاه با همهٔ ضعفش و رضاشاه با همهٔ قدرتش اجازه ندادند، شما هم اجازه ندهید که بحرین از ایران جدا شود». او معتقد بود که این همه‌پرسی به‌طور غیرقانونی انجام شده و جدایی بحرین از ایران گناه نابخشودنی شاه، مجلس و دولت ایران بوده است؛ و همواره شاه ایران را مسئول اصلی این گناه می‌دانست.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/216067/مروری-بر-ماجرای-جدایی-بحرین-از-ایران-در-Û²Û³-Ù «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> اقتداری به همین منظور کتابی با عنوان «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» تألیف کرد.<ref>»[https://www.ibna.ir/fa/book/306971/%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8% جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران.]</ref>
{{پایان نستعلیق}}
 
==اهداء کتاب‌ها==
== آثار ==
احمد اقتداری در سال 1387ش کتاب‌های خود را که شامل پنج‌هزار نسخه کتاب و اسناد بود به کتابخانه بزرگ مرکز دائرۀالمعارف اسلامی اهدا کرد<ref> [https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF «اقتداری، احمد»، ویکی نور.]</ref> که به کتابخانۀ خلیج فارس نام گرفته است.<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  
احمد اقتداری نزدیک به چهل کتاب و بیش از صد مقالهٔ علمی نگاشته است. نخستین و یکی از مهم‌ترین آثار او، کتاب «فرهنگ لارستانی و لارستان کهن» است که در سال ۱۳۳۴ش منتشر شد.<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref> کتاب دیگر او، «کاروان عمر» در سال ۱۳۷۲ش، در چهار بخش با عنوان‌های جوانی و نشاط زندگانی، خاطرات معلمی، خاطرات وکالت دادگستری و حاصل عمر، تدوین شده و به شرح خاطرات سیاسی و علمی هفتادسالهٔ وی پرداخته است.<ref>[https://avanabook.com/product/کتاب-کاروان-عمر-خاطرات-سیاسی-فرهنگی-هف/ «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک.]</ref> مجموعهٔ «کشتهٔ خویش» مشتمل بر پنجاه مقاله از نوشته‌های اوست و سخنرانی‌هایش نیز در کتاب «از دریای پارس تا دریای چین» گردآوری شده است. اقتداری افزون‌بر پژوهش‌های علمی-تاریخی، به شعر نیز علاقه داشت و تجربیات خود را در سروده‌هایش بازتاب می‌داد. برای نمونه، در یکی از اشعار خود چنین سروده است:<ref>[https://vista.ir/m/a/ongsb/درباره-احمد-اقتداری مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.]</ref>
==دیدگاه‌ها درباره اقتداری==
{{شعر جدید|متن=از گردش روزگار آزرده منم \\وز دور زمان دمی نیاسوده منم}}
محمدرضا شفیعی کدکنی خلیج فارس را قلب ایران و دکتر احمد اقتداری را قلب خلیج فارس نامیده است. احسان اشراقی تاریخ‌پژوه ایرانی هم بر این باور است که هر پژوهشگر علاقمند به خلیج فارس و دریای عمان و جزایر و کرانه‌های نیازمند پژوهش‌های دکتر اقتداری است و نام او با خلیج فارس عجین شده است. محمدابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌دان معاصر نیز اهمیت کار اقتداری را گشودن راه تحقیق دربارۀ نقاط ناشناخته ایران دانسته ‌است.<ref> [https://fa.wikiquote.org/wiki/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «احمد اقتداری»، ویکی گفتاورد.]</ref>
{{شعر جدید|متن=از کارگران و مزد کم باد به دست \\با رنج مدام، گنج نابرده منم}}
==افتخارها و جوایز==
{{شعر جدید|متن=بس بود و نبود عمر را، کرده گذار \\هم نیک و بدش به هیچ نشمرده منم}}
* دکتر احمد اقتداری در سال 1396ش به‌عنوان چهره ماندگار کشور ایران معرفی شد.<ref> [https://www.ettelaat.com/mobile/archives/124253?device=phone «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.]</ref>
{{شعر جدید|متن=با هر کس ز روی مهر خدمت کردم \\ماری به درون جیب پرورده منم}}
* احمد اقتداری در سال 1392ش بیست‌ویکمین جایزۀ علمی ادبی و تاریخی بنیاد دکتر محمود افشار یزدی را دریافت کرد.
{{شعر جدید|متن=بس نیش به‌جای نوشم دادند \\تریاق نخورده زهرآمخته منم}}
* شورای شهر بوشهر در سال 1391ش، اقتداری را به‌عنوان شهروند افتخاری بوشهر معرفی کرد.
{{شعر جدید|متن=محزونم و مهجورم و مطرودم از آنک \\دیری است که با عشق تو خو کرده منم}}
* شورای شهر گراش در سال 1396ش دکتر اقتداری را به‌عنوان چهرۀ ماندگار گراش معرفی کرد.<ref>[https://www.gerishna.com/archives/92069 خواجه‌پور، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت گریشنا.]</ref> 
 
* بنياد فارس‌شناسي در سال 1379ش<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref> و 1384ش از زحمات این دانشمند در زمینۀ علم و فرهنگ قدردانی به عمل آورد و از تمبر یادبود او رونمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
همچنین تازه‌ترین آثاری که از احمد اقتداری پس از درگذشت وی منتشر شده، دو کتاب است: «گناه نابخشودنی جدایی بحرین از ایران» در انتشارات دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ و چاپ مجدد «سفرنامهٔ سدیدالسلطنه» در بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار که به‌گونه‌ای نفیس و منقح چاپ شده است.<ref>[https://7berkeh.ir/archives/145458 «۲۷ نکته درباره زندگی و آثار احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.]</ref>
* همایش ملی خلیج فارس در بوشهر در سال 1398ش برگزار شد و از زحمات احمد اقتداری تجلیل شد.<ref>[https://sedayostan.ir/news/21123/%d9%be%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%a7%d8%aa-%d8%ae%d9%84%db%8c%d8%ac-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d8%ac%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b4%d8%af%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d9%88%db%8c%d8%b1/ «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان.]</ref>
 
* مدرک دکترای افتخاری دانشگاه تهران در حوزۀ شناخت ایران و بازنمایی این اقلیم در آثار او در سال 1349ش به اقتداری اعطا شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> 
== اهداء کتاب‌ها ==
* کتاب «خلیج فارس از دیرباز تا کنون» نوشتۀ احمد اقتداری، جایزۀ ویژۀ یونسکو در ایران را دریافت کرده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/265165/%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> 
احمد اقتداری در سال ۱۳۸۷ش کتاب‌های خود را که شامل پنج‌هزار نسخه کتاب و اسناد بود به کتابخانه بزرگ مرکز دائرهٔ المعارف اسلامی اهدا کرد<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240364/اقتداری طاهری، «اقتداری»، وب‌سایت دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> که به کتابخانهٔ خلیج فارس نام گرفته است.<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
* در همایش بین‌المللی زبان‌ و مردم‌شناسی در لارستان در سال 1388ش از تلاش‌های اقتداری تقدیر شد.<ref> [https://www.ettelaat.com/mobile/archives/124253?device=phone «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.]</ref>   
 
==درگذشت==
== افتخارها و جوایز ==
احمد اقتداری در [[فروردین]] 1398ش به‌علت شکستگی استخوان لگن در بیمارستان بستری شد و به‌دلیل عوارض پس از جراحی در بیست‌وهفتم فروردین دار فانی را وداع گفت. پیکر اقتداری بنا به وصیت خود او در شهر گراش، زادگاه وی به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.farhangemrooz.com/news/58904/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B4-%DA%86%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز.]</ref> 
* دکتر احمد اقتداری در سال ۱۳۹۶ش به‌عنوان چهره ماندگار کشور ایران معرفی شد.<ref>[https://www.ettelaat.com/mobile/archives/124253?device=phone «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.]</ref>
==تصویرسازی==
* احمد اقتداری در سال ۱۳۹۲ش بیست‌ویکمین جایزهٔ علمی ادبی و تاریخی بنیاد دکتر محمود افشار یزدی را دریافت کرد.
فیلم مستند «به ایران جاودانی‌ام» به کارگردانی رضا رشیدیان در سال 1391ش به زندگی او از کودکی تا بزرگسالی می‌پردازد و فعالیت‌های علمی و تاریخی او را در حوزۀ مطالعات خلیج فارس، در این سال‌ها به تصویر می‌کشد. این مستند چندین‌بار در شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شده است.<ref> [https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
* شورای شهر بوشهر در سال ۱۳۹۱ش، اقتداری را به‌عنوان شهروند افتخاری بوشهر معرفی کرد.
 
* شورای شهر گراش در سال ۱۳۹۶ش دکتر اقتداری را به‌عنوان چهرهٔ ماندگار گراش معرفی کرد.<ref>[https://www.gerishna.com/archives/92069 خواجه‌پور، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.]</ref>
تندیس احمد اقتداری در بهمن سال 1392ش در ساختمان مرکز دائرۀالمعارف اسلامی به پاس پنجاه سال خدمت دلسوزانۀ او به فرهنگ ایران و پژوهش در زمینه خلیج فارس، نصب شد.<ref> [https://www.gerishna.com/archives/24934 خواجه‌پور، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت گریشنا.]</ref>
* بنیاد فارس‌شناسی در سال ۱۳۷۹ش<ref>[http://persiangulfut.blogfa.com/post/45 نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.]</ref> و ۱۳۸۴ش از زحمات این دانشمند در زمینهٔ علم و فرهنگ قدردانی به عمل آورد و از تمبر یادبود او رونمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
==پانویس==
* همایش ملی خلیج فارس در بوشهر در سال ۱۳۹۸ش برگزار شد و از زحمات احمد اقتداری تجلیل شد.<ref>[https://sedayostan.ir/news/21123/پدر-مطالعات-خلیج-فارس-تجلیل-شدتصاویر/ «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان.]</ref>
{{پانویس}} 
* مدرک دکترای افتخاری دانشگاه تهران در حوزهٔ شناخت ایران و بازنمایی این اقلیم در آثار او در سال ۱۳۴۹ش به اقتداری اعطا شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
==منابع==
* کتاب «خلیج فارس از دیرباز تا کنون» نوشتهٔ احمد اقتداری، جایزهٔ ویژهٔ یونسکو در ایران را دریافت کرده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/265165/پدر-مطالعات-خلیج‌فارس «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
* «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: 17 اردیبهشت 1398ش.
* در همایش بین‌المللی زبان و مردم‌شناسی در لارستان در سال ۱۳۸۸ش از تلاش‌های اقتداری تقدیر شد.<ref>[https://www.ettelaat.com/mobile/archives/124253?device=phone «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.]</ref>
* «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1390ش.
 
* «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
== دیدگاه‌ها دربارهٔ اقتداری ==
* «احمد اقتداری»، ویکی گفتاورد، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
* محمدرضا شفیعی کدکنی، خلیج فارس را قلب ایران و دکتر احمد اقتداری را قلب خلیج فارس نامیده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84297003/درباره-احمد-اقتداری «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1398ش.
* احسان اشراقی تاریخ‌پژوه ایرانی هم بر این باور است که هر پژوهشگر علاقمند به خلیج فارس و دریای عمان و جزایر و کرانه‌های نیازمند پژوهش‌های دکتر اقتداری است و نام او با خلیج فارس عجین شده است.<ref>[https://mirasmaktoob.com/مردی-که-تمام-سواحل-جنوب-را-با-پای-پیاده/ «مردی که تمام سواحل جنوب را با پای پیاده پیمود»، وب‌سایت مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.]</ref>
* «اقتداری، احمد»، ویکی نور، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
* محمدابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌دان معاصر نیز اهمیت کار اقتداری را گشودن راه تحقیق دربارهٔ نقاط ناشناخته ایران دانسته است.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uIlR2fkuO80 «سخنرانی دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی در نکوداشت احمد اقتداری در سال 1379»، وب‌سایت یوتیوب.]</ref>
* «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
 
* «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 20 مرداد 1400ش.
== درگذشت ==
* «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان، تاریخ درج مطلب: 15 اردیبهشت 1398ش.
احمد اقتداری در [[فروردین]] ۱۳۹۸ش به‌علت شکستگی استخوان لگن در بیمارستان بستری شد و به‌دلیل عوارض پس‌از جراحی در بیست‌وهفتم فروردین دار فانی را وداع گفت. پیکر اقتداری بنا به وصیت خود او در شهر گراش، زادگاه وی به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.farhangemrooz.com/news/58904/احمد-اقتداری-در-وصیت-نامه-اش-چه-نوشته-است «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز.]</ref>
* »جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: 17 خرداد 1400ش.
 
* خواجه‌پور، محمد، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت گریشنا، تاریخ درج مطلب: 27 فروردین 1398ش.
== تصویرسازی ==
* خواجه‌پور، محمد، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت گریشنا، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1392ش.
فیلم مستند «به ایران جاودانی‌ام» به کارگردانی رضا رشیدیان در سال ۱۳۹۱ش به زندگی او از کودکی تا بزرگسالی می‌پردازد و فعالیت‌های علمی و تاریخی او را در حوزهٔ مطالعات خلیج فارس، در این سال‌ها به تصویر می‌کشد. این مستند چندین‌بار در شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شده است.<ref>[https://www.aparat.com/v/SeaIz «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.]</ref> تندیس احمد اقتداری نیز در بهمن سال ۱۳۹۲ش در ساختمان مرکز دائرهٔ المعارف اسلامی به پاس پنجاه سال خدمت دلسوزانهٔ او به فرهنگ ایران و پژوهش در زمینه خلیج فارس، نصب شد.<ref>[https://www.gerishna.com/archives/24934 خواجه‌پور، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.]</ref> همچنین پس از درگذشت احمد اقتداری، خیابانی در منطقهٔ یک تهران به نام استاد احمد اقتداری<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/959918/فهرست-جدید-تغییر-نام-معابر-در-تهران «فهرست جدید تغییر نام معابر در تهران»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و بلوار ورودی شمالی شهر گراش از سمت اوز، به نام دکتر احمدخان اقتداری نام‌گذاری شد.<ref>[https://7berkeh.ir/archives/103075 خواجه‌پور، «گراش، شهری در میانه‌ی خلیج فارس»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.]</ref>
* «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 27 فروردین 1400ش.
 
* فریدونی، احمد، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس، تاریخ بازدید: 2 مرداد 1402ش.
== پانویس ==
* «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
{{پانویس}}
* «گناه‌ نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 12 خرداد 1400ش.
 
* «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 23 مرداد 1397ش.
== منابع ==
* مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا، تاریخ بازدید: 30 تیر 1402ش.
{{آغاز منابع}}
* نجفی، فاطمه، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: 10 تیر 1390ش.
* «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
* «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۳۹۰ش.
* «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
* «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۸ش.
* «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
* «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
* «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
* «جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۴۰۰ش.
* خواجه‌پور، محمد، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۳۹۸ش.
* خواجه‌پور، محمد، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش.
* خواجه‌پور، محمد، «گراش، شهری در میانهٔ خلیج فارس»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
* «دربارهٔ احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۰ش.
* «سخنرانی دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی در نکوداشت احمد اقتداری در سال ۱۳۷۹»، وب‌سایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
* طاهری، فرهاد، «اقتداری»، وب‌سایت دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۹۹ش.
* فریدونی، احمد، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس، تاریخ بازدید: ۲ مرداد ۱۴۰۲ش.
* «فهرست جدید تغییر نام معابر در تهران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ش.
* «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
* «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۴۰۰ش.
* «مردی که تمام سواحل جنوب را با پای پیاده پیمود»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۳۹۷ش.
* مفتاحی، «دربارهٔ احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
* نجفی، فاطمه، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۳۹۰ش.
* «یادی از استاد احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب، تاریخ درج مطلب: ۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
* «۲۷ نکته دربارهٔ زندگی و آثار احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۳ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۰

احمد اقتداری؛ پدر مطالعات خلیج فارس.

احمد اقتداری، ایران‌شناس، پژوهشگر، آموزگار، سیاست‌مدار، وکیل دادگستری، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان ایرانی است که او را پدر مطالعات خلیج فارس و پاسبان خلیج فارس می‌نامیدند. مهم‌ترین زمینهٔ پژوهش او مطالعات مربوط به خلیج فارس بود؛ او برای انجام تحقیقات خود، تمامی سواحل خلیج فارس و دریای عمان را پیاده طی کرد.

تولد و خانواده

احمد اقتداری در سال ۱۳۰۴ش در شهر گراش در لارِ استان فارس متولد شد. پدر و مادر وی از نوادگان خاندان قاجار در این شهر بودند.[۱]

کودکی و نوجوانی

احمد در پنج یا شش‌سالگی به مکتب‌خانه رفت. سپس در سال ۱۳۱۲ هجری شمسی، پس از تأسیس مدرسهٔ دولتی در لار،[۲] دورهٔ شش‌سالهٔ ابتدایی را در همان‌جا به پایان رساند و در تمام این شش سال، شاگرد ممتاز استان فارس بود. او دورهٔ سه‌سالهٔ دبیرستان را نیز در لار گذراند. پس از آن، پدرش او را به دانشسرای مقدماتی شیراز که دارالمعلمین ابتدایی بود، فرستاد. احمد پس‌از دو سال، با عنوان آموزگار به زادگاه خود بازگشت و به تدریس در دورهٔ ابتدایی در لار پرداخت.[۳]

ازدواج

اقتداری در سال ۱۳۲۳ شمسی با دخترخالهٔ خود، قمرخانم اقتداری، ازدواج کرد. ثمرهٔ این ازدواج چهار فرزند به نام‌های افشین، میترا، امید و آرزو بود. او و همسرش در تربیت فرزندان خود اهتمام بسیاری داشتند.[۴]

جوانی

احمد اقتداری در سال ۱۳۲۵ش، پس از ابلاغیهٔ خدمت وظیفه عمومی از سوی دولت، باوجود آن‌که امکان استفاده از معافیت را داشت، به عشق وطن به تهران رفت و در دانشکده افسری به خدمت سربازی پرداخت.[۵] پس‌از پایان خدمت در سال ۱۳۲۶ش، به ریاست ادارهٔ فرهنگ لارستان و بنادر منصوب شد. در دورهٔ مدیریت او، مدارس بسیاری در جنوب ایران ساخته و تکمیل شد. اقتداری در همین ایام، با مشاهدهٔ وضعیت آشفتهٔ مردم حاشیهٔ خلیج فارس و بنادر، نامه‌ای تند به وزیر فرهنگ نوشت و عملکرد حکومت پهلوی در آن مناطق را به باد انتقاد گرفت. این شکایت، دولتمردان را برآشفت و برخی او را عنصری خطرناک برای دولت دانستند. به همین دلیل، او را از ریاست ادارهٔ فرهنگ لارستان و بنادر برکنار کرده و به‌عنوان آموزگار به مدرسه‌ای در جنوب تهران تبعید کردند.[۶]

اقتداری در سال ۱۳۲۸ش در نخستین دورهٔ کنکور دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی تهران پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۳۲ش به درجهٔ وکالت پایه یک دادگستری نائل آمد و مدتی به حرفهٔ وکالت اشتغال داشت. اقتداری در همان دوران، پس از آشنایی و دوستی با منوچهر ستوده و ایرج افشار، مسیر زندگی خویش را تغییر داد و از فعالیت‌های سیاسی کناره‌گیری کرد.[۷] او در کنار وکالت، به پژوهش و تألیف آثاری پیرامون فرهنگ و تاریخ مردم جنوب ایران پرداخت.[۸]

فعالیت در حوزه خلیج فارس

  • نخستین سمینار خلیج فارس در سال ۱۳۴۱ش در تهران، با هدف دفاع از نام «خلیج فارس»،[۹] و با حضور بیست‌وسه دانشمند ایرانی و یک خاورشناس فرانسوی برگزار شد. احمد اقتداری در این سمینار با ارائهٔ مقاله‌ای تحت عنوان «زبان‌های محلی و فولکلور خلیج فارس» به سخنرانی پرداخت و جایگاه علمی خود را آشکار ساخت.[۱۰]
  • اقتداری به اسناد مهمی از پژوهش‌های سدیدالسلطنه دست یافت که در دورهٔ پهلوی اول مورد بی‌مهری قرار گرفته بود و سدیدالسلطنه از ترس دولت آن‌ها را پنهان کرده بود. این اسناد که در گذر سال‌ها رو به فراموشی می‌رفت، توسط اقتداری تصحیح و منتشر شد.[۱۱] کتاب‌ها و نشان‌های مذکور که حاوی اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ خلیج فارس بود، به کوشش اقتداری و توسط خانوادهٔ سدیدالسلطنه به کتابخانهٔ دانشگاه تهران اهدا شد.[۱۲]
  • اقتداری با سفرهای تحقیقاتی خود در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ش به سواحل جنوبی ایران ازجمله بندر دیلم، جاسک، بندر ریگ، زاهدان، چابهار و بندر تیس، خدمتی بزرگ به شناخت تاریخ و فرهنگ مردم جنوب ایران کرد. او پس‌از این سفرها، کتاب دیار شهریاران را نگاشت و نزدیک به چهار هزار عکس از این مناطق به ثبت رساند.[۱۳]
  • وی در سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۶ش در دانشگاه تهران به تدریس مسائل خلیج فارس پرداخت و مسائل روز و چالش‌برانگیز میان ایران و اعراب را در کلاس‌های خود مطرح می‌کرد.[۱۴]

واکنش اقتداری به جدایی بحرین از ایران

بحرین که پیشتر جزئی از خاک ایران بود،[۱۵] در اوایل دورهٔ قاجاریه و برخلاف موازین بین‌المللی، به تصرف انگلستان درآمد. احمدشاه قاجار و رضاشاه پهلوی از پذیرش جدایی بحرین از ایران خودداری می‌کردند، اما محمدرضا پهلوی نتیجهٔ همه‌پرسی ساختگی جدایی بحرین را پذیرفت و مجلس شورای ملی نیز آن را تصویب کرد و بدین ترتیب بحرین از ایران جدا شد.[۱۶]

احمد اقتداری، پژوهشگر ایرانی، در واکنش به این رویداد از نخست‌وزیر وقت خواست که به محمدرضا پهلوی بگوید: «آنچه را احمدشاه با همهٔ ضعفش و رضاشاه با همهٔ قدرتش اجازه ندادند، شما هم اجازه ندهید که بحرین از ایران جدا شود». او معتقد بود که این همه‌پرسی به‌طور غیرقانونی انجام شده و جدایی بحرین از ایران گناه نابخشودنی شاه، مجلس و دولت ایران بوده است؛ و همواره شاه ایران را مسئول اصلی این گناه می‌دانست.[۱۷] اقتداری به همین منظور کتابی با عنوان «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» تألیف کرد.[۱۸]

آثار

احمد اقتداری نزدیک به چهل کتاب و بیش از صد مقالهٔ علمی نگاشته است. نخستین و یکی از مهم‌ترین آثار او، کتاب «فرهنگ لارستانی و لارستان کهن» است که در سال ۱۳۳۴ش منتشر شد.[۱۹] کتاب دیگر او، «کاروان عمر» در سال ۱۳۷۲ش، در چهار بخش با عنوان‌های جوانی و نشاط زندگانی، خاطرات معلمی، خاطرات وکالت دادگستری و حاصل عمر، تدوین شده و به شرح خاطرات سیاسی و علمی هفتادسالهٔ وی پرداخته است.[۲۰] مجموعهٔ «کشتهٔ خویش» مشتمل بر پنجاه مقاله از نوشته‌های اوست و سخنرانی‌هایش نیز در کتاب «از دریای پارس تا دریای چین» گردآوری شده است. اقتداری افزون‌بر پژوهش‌های علمی-تاریخی، به شعر نیز علاقه داشت و تجربیات خود را در سروده‌هایش بازتاب می‌داد. برای نمونه، در یکی از اشعار خود چنین سروده است:[۲۱]

از گردش روزگار آزرده منم
وز دور زمان دمی نیاسوده منم


از کارگران و مزد کم باد به دست
با رنج مدام، گنج نابرده منم


بس بود و نبود عمر را، کرده گذار
هم نیک و بدش به هیچ نشمرده منم


با هر کس ز روی مهر خدمت کردم
ماری به درون جیب پرورده منم


بس نیش به‌جای نوشم دادند
تریاق نخورده زهرآمخته منم


محزونم و مهجورم و مطرودم از آنک
دیری است که با عشق تو خو کرده منم


همچنین تازه‌ترین آثاری که از احمد اقتداری پس از درگذشت وی منتشر شده، دو کتاب است: «گناه نابخشودنی جدایی بحرین از ایران» در انتشارات دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ و چاپ مجدد «سفرنامهٔ سدیدالسلطنه» در بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار که به‌گونه‌ای نفیس و منقح چاپ شده است.[۲۲]

اهداء کتاب‌ها

احمد اقتداری در سال ۱۳۸۷ش کتاب‌های خود را که شامل پنج‌هزار نسخه کتاب و اسناد بود به کتابخانه بزرگ مرکز دائرهٔ المعارف اسلامی اهدا کرد[۲۳] که به کتابخانهٔ خلیج فارس نام گرفته است.[۲۴]

افتخارها و جوایز

  • دکتر احمد اقتداری در سال ۱۳۹۶ش به‌عنوان چهره ماندگار کشور ایران معرفی شد.[۲۵]
  • احمد اقتداری در سال ۱۳۹۲ش بیست‌ویکمین جایزهٔ علمی ادبی و تاریخی بنیاد دکتر محمود افشار یزدی را دریافت کرد.
  • شورای شهر بوشهر در سال ۱۳۹۱ش، اقتداری را به‌عنوان شهروند افتخاری بوشهر معرفی کرد.
  • شورای شهر گراش در سال ۱۳۹۶ش دکتر اقتداری را به‌عنوان چهرهٔ ماندگار گراش معرفی کرد.[۲۶]
  • بنیاد فارس‌شناسی در سال ۱۳۷۹ش[۲۷] و ۱۳۸۴ش از زحمات این دانشمند در زمینهٔ علم و فرهنگ قدردانی به عمل آورد و از تمبر یادبود او رونمایی شد.[۲۸]
  • همایش ملی خلیج فارس در بوشهر در سال ۱۳۹۸ش برگزار شد و از زحمات احمد اقتداری تجلیل شد.[۲۹]
  • مدرک دکترای افتخاری دانشگاه تهران در حوزهٔ شناخت ایران و بازنمایی این اقلیم در آثار او در سال ۱۳۴۹ش به اقتداری اعطا شد.[۳۰]
  • کتاب «خلیج فارس از دیرباز تا کنون» نوشتهٔ احمد اقتداری، جایزهٔ ویژهٔ یونسکو در ایران را دریافت کرده است.[۳۱]
  • در همایش بین‌المللی زبان و مردم‌شناسی در لارستان در سال ۱۳۸۸ش از تلاش‌های اقتداری تقدیر شد.[۳۲]

دیدگاه‌ها دربارهٔ اقتداری

  • محمدرضا شفیعی کدکنی، خلیج فارس را قلب ایران و دکتر احمد اقتداری را قلب خلیج فارس نامیده است.[۳۳]
  • احسان اشراقی تاریخ‌پژوه ایرانی هم بر این باور است که هر پژوهشگر علاقمند به خلیج فارس و دریای عمان و جزایر و کرانه‌های نیازمند پژوهش‌های دکتر اقتداری است و نام او با خلیج فارس عجین شده است.[۳۴]
  • محمدابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌دان معاصر نیز اهمیت کار اقتداری را گشودن راه تحقیق دربارهٔ نقاط ناشناخته ایران دانسته است.[۳۵]

درگذشت

احمد اقتداری در فروردین ۱۳۹۸ش به‌علت شکستگی استخوان لگن در بیمارستان بستری شد و به‌دلیل عوارض پس‌از جراحی در بیست‌وهفتم فروردین دار فانی را وداع گفت. پیکر اقتداری بنا به وصیت خود او در شهر گراش، زادگاه وی به خاک سپرده شد.[۳۶]

تصویرسازی

فیلم مستند «به ایران جاودانی‌ام» به کارگردانی رضا رشیدیان در سال ۱۳۹۱ش به زندگی او از کودکی تا بزرگسالی می‌پردازد و فعالیت‌های علمی و تاریخی او را در حوزهٔ مطالعات خلیج فارس، در این سال‌ها به تصویر می‌کشد. این مستند چندین‌بار در شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شده است.[۳۷] تندیس احمد اقتداری نیز در بهمن سال ۱۳۹۲ش در ساختمان مرکز دائرهٔ المعارف اسلامی به پاس پنجاه سال خدمت دلسوزانهٔ او به فرهنگ ایران و پژوهش در زمینه خلیج فارس، نصب شد.[۳۸] همچنین پس از درگذشت احمد اقتداری، خیابانی در منطقهٔ یک تهران به نام استاد احمد اقتداری[۳۹] و بلوار ورودی شمالی شهر گراش از سمت اوز، به نام دکتر احمدخان اقتداری نام‌گذاری شد.[۴۰]

پانویس

  1. «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  2. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  3. «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  4. نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.
  5. مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.
  6. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  7. «یادی از استاد احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب.
  8. «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون.
  9. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  10. «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  11. «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات.
  12. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  13. «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  14. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  15. فریدونی، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس.
  16. «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  17. «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  18. »جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران.
  19. نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.
  20. «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک.
  21. مفتاحی، «درباره احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا.
  22. «۲۷ نکته درباره زندگی و آثار احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.
  23. طاهری، «اقتداری»، وب‌سایت دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  24. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  25. «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.
  26. خواجه‌پور، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.
  27. نجفی، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس.
  28. «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  29. «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان.
  30. «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  31. «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
  32. «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات.
  33. «درباره احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  34. «مردی که تمام سواحل جنوب را با پای پیاده پیمود»، وب‌سایت مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
  35. «سخنرانی دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی در نکوداشت احمد اقتداری در سال 1379»، وب‌سایت یوتیوب.
  36. «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز.
  37. «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات.
  38. خواجه‌پور، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.
  39. «فهرست جدید تغییر نام معابر در تهران»، وب‌سایت تابناک.
  40. خواجه‌پور، «گراش، شهری در میانه‌ی خلیج فارس»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش.

منابع

  • «آشنایی با ایران‌شناسان، احمد اقتداری»، وب‌سایت روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
  • «احمد اقتداری»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۳۹۰ش.
  • «احمد اقتداری»، وب‌سایت مشخصات، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
  • «احمد اقتداری در وصیت‌نامه‌اش چه نوشته است؟»، وب‌سایت فرهنگ امروز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۸ش.
  • «به ایران جاودانی‌ام (خلیج فارس)»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
  • «پدر مطالعات خلیج‌فارس»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
  • «پدر مطالعات خلیج فارس تجلیل شد+تصاویر»، وب‌سایت صدای استان، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
  • «جدایی بحرین از ایران، رفراندوم دروغین و گناه نابخشودنی است»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • خواجه‌پور، محمد، «دکتر احمد اقتداری در تهران درگذشت»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۳۹۸ش.
  • خواجه‌پور، محمد، «رونمایی از تندیس دکتر احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش.
  • خواجه‌پور، محمد، «گراش، شهری در میانهٔ خلیج فارس»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
  • «دربارهٔ احمد اقتداری»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۰ش.
  • «سخنرانی دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی در نکوداشت احمد اقتداری در سال ۱۳۷۹»، وب‌سایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • طاهری، فرهاد، «اقتداری»، وب‌سایت دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۹۹ش.
  • فریدونی، احمد، «ماجرای جدا شدن بحرین از ایران»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج فارس، تاریخ بازدید: ۲ مرداد ۱۴۰۲ش.
  • «فهرست جدید تغییر نام معابر در تهران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ش.
  • «کتاب کاروان عمر: خاطرات سیاسی فرهنگی هفتاد سال پرماجرای عمر»، وب‌سایت آوانا بوک، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
  • «گناه نابخشودنی ـ جدایی بحرین از ایران ـ رفراندوم دروغین» منتشر شد.»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • «مردی که تمام سواحل جنوب را با پای پیاده پیمود»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
  • «مروری بر ماجرای جدایی بحرین از ایران در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰/ احمد اقتداری»، وب‌سایت مرکز دائرهٔ‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۳۹۷ش.
  • مفتاحی، «دربارهٔ احمد اقتداری»، وب‌سایت مجله ویستا، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۲ش.
  • نجفی، فاطمه، «زندگی‌نامه و آثار احمد اقتداری»، وبلاگ مطالعات خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۳۹۰ش.
  • «یادی از استاد احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه میراث پژوهشی مکتوب، تاریخ درج مطلب: ۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • «۲۷ نکته دربارهٔ زندگی و آثار احمد اقتداری»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه گراش، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۳ش.