ایران‌پدیا

احساس امنیت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۹۵۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''احساس امنیت'''</big>؛ آرامشِ برآمده از ایمنیِ درونی و اعتمادِ اجتماعی.<ref group="دیدگاه">در منابع از آثار و موانع بحثی نشده است؟
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            = احساس امنیت
| زیرنویس تصویر    = اطمینان خاطر و آرامش روانی شهروندان در برابر تهدیدات احتمالی
| image_alt        = احساس امنیت
| فایل پادکست      =احساس امنیت.ogg
| تاریخ پادکست      =9/50
| حجم فایلپادکست    =30-2-1405
| عنوان اصلی        = احساس امنیت
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        = [[روان‌شناسی]]، [[جامعه‌شناسی]]، [[مطالعات امنیت]]، [[علوم رفتاری]]
| نوع مفهوم        = مفهوم روانی–اجتماعی
| معنای اصطلاحی    = باور و اطمینان خاطر افراد نسبت به مصونیت جانی، مالی، روانی و اجتماعی در برابر تهدیدات احتمالی
| حوزه کاربرد      = روان‌شناسی، سیاست‌گذاری اجتماعی، مطالعات امنیت، برنامه‌ریزی شهری، رسانه و ارتباطات
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          = امنیت عینی، امنیت ذهنی، تاب‌آوری، سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، نظم اجتماعی
| اهمیت            = زیربنای [[سلامت روان]]، [[انسجام اجتماعی]]، ثبات اقتصادی و اعتماد شهروندی
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''احساس امنیت'''}}؛ آرامش ذهنی و اطمینان خاطر شهروندان به مصونیتِ حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی.


از میزان آن در ایران بحثی نشده است؟
احساس امنیت، باور و اطمینان خاطر افراد به مصونیت در برابر تهدیدات جانی، مالی و روانی است که لزوماً با امنیت فیزیکی یکسان نیست. این احساس چندبُعدی، متأثر از عوامل فردی مانند [[تاب‌آوری]]، نهادی مثل عملکرد [[خانواده]]، [[پلیس]] و دستگاه قضا و محیطی مانند [[ثبات اقتصادی]] و اجتماعی شکل می‌گیرد. در مقابل، بحران‌های اقتصادی، ناپایداری‌های اجتماعی و تهدیدات [[فضای مجازی]] از مهم‌ترین موانع تحقق و پایداری احساس امنیت در [[جامعه]] شمرده شده است.


از روش های افزایش و ارتقاء؟ </ref>
== مفهوم‌شناسی ==
احساس امنیت، حالتی عاطفی و روانی است که از اطمینان خاطر شهروندان به مصونیت حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی برمی‌آید. این مفهوم در [[هرم سلسله‌مراتب نیازهای مزلو]]، جایگاهی بنیادین داشته و بلافاصله پس از نیازهای فیزیولوژیک قرار می‌گیرد که بر لزوم حفظ تمامیت جسمی و روانی دلالت دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>


احساس امنیت (Feeling of Security)، مفهومی ذهنی- اجتماعی است که به ادراک افراد از نبود تهدید نسبت به جان، مال، حقوق و ارزش‌های آنها اشاره دارد. این مفهوم، در کنار شرایط عینی، به‌طور مستقیم با ذهنیت، تجربه‌ها و تفسیر افراد از محیط پیرامون مرتبط بوده و با آرامش خاطر، اطمینان و فقدان هراس همراه است. احساس امنیت را همچنین، مفهومی چندبعدی می‌دانند که از تعامل عوامل فردی، اجتماعی، اقتصادی و معنوی شکل گرفته و نقش اساسی در تنظیم رفتارها و کیفیت زندگی انسان‌ها دارد. علاوه بر آن، این احساس، از شاخص‌های مهم کیفیت زندگی و توسعۀ اجتماعی محسوب می‌شود.
=== ابعاد امنیت ===
==مفهوم‌شناسی==
امنیت در مطالعات تخصصی به سه سطح تقسیم شده است:
امنیت از نیازهای پایه انسان بوده<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها، هراس، 1387ش، ص2.</ref> و براساس سلسله مراتب نیازهای مازلو، درست پس از نیازهای فیزیولوژیک ازجمله غذا، آب و مسکن قرار می‌گیرد. نیاز به امنیت شامل حفاظت از روح و جسم در حال و آینده است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>
* امنیت عینی که ناظر بر فقدان ملموس تهدیدات در محیط است؛
* امنیت ذهنی که به ارزیابی و باور افراد از میزان مصونیت خود اطلاق می‌شود؛
احساس امنیت عبارت از نوعی ذهنیت و جهت‌گیری روانی مثبت، رضایت‌بخش و آرامش‌بخش افراد نسبت به عدم تأثیرگذاری رویدادها و وقایع ضد امنیتی در شرایط فعلی و آتی است.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> این احساس به‌معنای فقدان هراس از حمله یا به مخاطره افتادن ارزش‌های انسانی، حقوق و آزادی‌های مشروع بوده و با اطمینان، آرامش خاطر، ایمنی و خاطرجمعی همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/444446/fa نویدنیا، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، 1382ش، ص64.]</ref>
* [[احساس امنیت]] که لایه‌ای عاطفی است و لزوماً با محاسبات ذهنی یا واقعیات عینی انطباق ندارد.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref>


==تفاوت امنیت عینی و احساس امنیت==
بر همین اساس، ممکن است با وجود برقراری امنیت عینی، عواملی همچون بازنمایی‌های رسانه‌ای منجر به بروز احساس ناامنی شوند یا برعکس، در شرایط تهدید واقعی، افراد به‌دلیل فقدان آگاهی، از اطمینان خاطر و احساس امنیت برخوردار باشند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/444446/fa نویدنیا، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، 1382ش، ص64.]</ref> تقابل میان واقعیت‌های محیطی و ادراک کنشگران، احساس امنیت را در پیوستاری میان دو وضعیت واقعی و کاذب قرار می‌دهد.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
امنیت عینی به وضعیت عینیِ نبود تهدید در محیط اشاره دارد، در حالی‌که احساس امنیت، ادراک ذهنی فرد از این وضعیت است. این دو همواره منطبق نیستند؛ ممکن است در جامعه‌ای امنیت عینی وجود داشته باشد اما به‌ دلایلی مانند عملکرد رسانه‌ها، شایعات یا تجربه‌های پیشین، مردم احساس ناامنی کنند. برعکس، گاهی با وجود تهدیدهای عینی، برخی افراد به‌دلیل اعتماد بالا یا عدم آگاهی، احساس امنیت می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4054641/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر.]</ref> <br>
احساس ناامنی از آن جهت مهم است که حتی در نبود ناامنی عینی می‌تواند رفتارهای اجتماعی را مختل کند، اعتماد جمعی را کاهش دهد و از طریق کنش‌های متقابل به سایر حوزه‌های زندگی سرایت کند. برای مثال، وقوع یک جرم ممکن است فقط چند قربانی مستقیم داشته باشد اما احساس ناامنی ناشی از آن دامنه‌ای بسیار گسترده‌تر پیدا کرده و آرامش روانی جمع بزرگی را برهم می‌زند.<ref>[https://www.omidnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/187232-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید.]</ref>


==مبانی زیستی و روان‌شناختی<ref group="دیدگاه">این مطالب خیلی آشفته است معلوم نیست مبانی هست یا انواع یا عوامل یا چیز دیگری. لطفا با دقت بیشتری منابع را ببینید</ref>==
== رویکردها دربارهٔ احساس امنیت ==
===احساس امنیت درونی===
# منظر روان‌شناختی (نیازهای درونی): این رویکرد امنیت را حالتی فردی می‌داند که از تأمین شش نیاز بنیادین شامل بقا، پیوندجویی، [[پیشرفت]]، [[قدرت]]، [[آزادی]] و تفریح، نشئت می‌گیرد. در این نگاه، احساس امنیت روانی تابعی از کیفیت تعاملات بین‌فردی است؛ به‌گونه‌ای که احترام به استقلال و گفت‌وگو مایهٔ تقویت آن و کنترل بیرونی یا رفتارهای پرخاشگرانه موجب تضعیف آن می‌شود.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
احساس امنیت درونی، واکنشی خودکار و غیرارادی مغز است نه یک تصمیم ارادی. اگر کودک در گذشته طرد، بی‌توجهی یا روابط آزاردهنده را تجربه کرده باشد، سیستم هشدار مغز (آمیگدال) شرطی شده و همیشه در حالت آماده‌باش می‌ماند؛ به‌همین دلیل، در بزر‌گسالی حتی بدون تهدید واقعی، احساس ناامنی می‌کند. راه‌حل این احساس ناامنی نابه‌جا، واقعیت‌آزمایی و پرسیدن این سوال است که «آیا الان واقعاً همان خطر قبلی وجود دارد؟».<ref> [https://agahclinic.com/psychological-health/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%9F/ «احساس امنیت؛ چگونه احساس امنیت درونی کنیم؟»، وب‌سایت کلینیک روان پویشی آگاه.]</ref>  
# منظر جامعه‌شناختی (امنیت وجودی): این رویکرد بر درک نظم، استمرار و توانایی معنا بخشیدن به [[زندگی]] تأکید دارد.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref> بحران‌های مداوم و ناآرامی‌های اجتماعی منجر به بروز اضطراب جمعی شده و توانایی فرد در برنامه‌ریزی برای آینده را سلب می‌کنند. از این منظر، ثبات [[هویت ملی]] و زدودن دغدغه‌هایی نظیر خطر [[جنگ]] یا بی‌ثباتی اقتصادی، پیش‌شرط بازسازی احساس امنیت است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
===احساس امنیت روانی===
# رویکرد جمعیت‌شناختی: احساس امنیت را بر اساس ویژگی‌های ساختاری فرد مانند سن، [[جنسیت]] و توانمندی جسمی بررسی می‌کند. در این نگاه، احساس ناامنی زمانی رخ می‌دهد که فرد خود را در برابر محیط فاقد امکان دفاع مؤثر ببیند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
حالتی درونی است که از برآورده شدن شش نیاز بنیادین ازجمله بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح پدید می‌آید که در این میان نیاز به پیوندجویی و تعلق‌خاطر برجسته‌ترین نقش را دارد. عواملی همچون احترام به استقلال فرد، واژگان مثبت، تجارب لذت‌بخش مشترک، گفتگو برای حل تعارضات و خوش‌خلقی، این احساس را تقویت می‌کنند؛ در مقابل، ارتباطات معیوب، کنترل بیرونی، بدخلقی و فقدان تجارب مثبت، احساس ناامنی روانی را افزایش می‌دهند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> علاوه بر آن، ایمان نقش برجسته‌ای در احساس امنیت و آرامش روانی داشته و قرآن راه‌های آن را تعلیم می‌دهد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>  
# رویکرد تجربی- ارتباطی: بر این اصل استوار است که احساس امنیت محصول تجربه‌های ناامنی (مواجههٔ مستقیم با جرم) یا مطلع شدن از حوادث از طریق رسانه‌ها و شنیده‌ها است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
====نقش ذکر الهی در احساس امنیت روانی====
# رویکرد بوم‌شناختی (اجتماعی): میان احساس فردی و متغیرهای زمینه‌ای مانند سطح شهرنشینی، میزان [[سرمایه اجتماعی|سرمایهٔ اجتماعی]] و نظم مدنی در محیط زندگی ارتباط برقرار می‌کند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
از منظر قرآن کریم، «ذکر الله» و یاد خدا، عامل اصلی ایجاد آرامش، اطمینان قلب و احساس امنیت روانی است؛ چنان‌که آیۀ «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،<ref>سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> یاد خدا را مایۀ تسکین اضطراب معرفی می‌کند. در مقابل، «اعراض عن ذکر الله» یا روی‌گردانی از یاد خدا منشأ ناآرامی‌ها و نگرانی‌ها شمرده شده است.<ref>[https://rjqk.atu.ac.ir/article%205607.html فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.]</ref><ref group="دیدگاه">لینک به مقاله مشکل دارد


لطفا منبع را چک کنید آیا در منبع شما این مطلب به همین شکل وجود دارد؟ من دقیقا ندیدم</ref>  
== ابعاد احساس امنیت ==
==امنیت وجودی<ref group="دیدگاه">امنیت روانی و درونی و وجودی از ابعاد و انواع احساس امنیت نیستند؟ به دقت منابع را بررسی کنید.  
* '''اقتصادی:''' این بعد شامل برقراری نظم در روابط تأمین نیازهای مادی (تولید، توزیع و درآمد) است؛ به‌گونه‌ای که شهروندان در [[تأمین معیشت]] خود احساس خطر نکنند.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> احساس امنیت اقتصادی، از شاخص‌های توسعه‌یافتگی و [[رفاه اجتماعی]] بوده و شفاف‌سازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای باثبات از عوامل مؤثر بر آن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> علاوه بر رفاه، وجود یک پارادایم اقتصادی مشخص و افق روشن برای آینده از عوامل کلیدی ثبات این احساس است. نبود شفافیت و گسترش فعالیت‌های واسطه‌گری، منجر به شکل‌گیری حس عدم قطعیت شده و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت زندگی را مختل می‌کند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
* '''اجتماعی:''' باور و نگرش مثبت شهروندان مبنی بر مصونیت در برابر تهدیدات متوجه انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref> این بعد احساس امنیت، متأثر از عوامل فردی و نهادی متعددی ازجمله ویژگی‌های جمعیت‌شناختی شامل سن، جنسیت، قومیت، تحصیلات و درآمد، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، شرایط سکونتگاهی، سطح [[اعتماد اجتماعی]]، میزان [[دین‌داری]]، حمایت‌های مدنی و ارزیابی عمومی از عملکرد نهادهای انتظامی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.]</ref> در این میان، یافته‌های پژوهشی تأکید می‌کنند که تقویت هویت اجتماعی، [[معنویت]] و [[هوش فرهنگی]] با ارتقای [[همبستگی اجتماعی]] و توان سازگاری در تعاملات، به‌صورت مستقیم، منجر به کاهش احساس ناامنی و افزایش ثبات روانی در جامعه می‌شود.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش،  ص101-102.]</ref>
* '''سیاسی:''' جهت‌گیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بی‌ثباتی‌های سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی پیوند دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>
* '''قضایی:''' بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>


چرا امنیت وجودی از روانی و درونی جدا شده است؟ و </ref>==
== عوامل تقویت‌کننده ==
از نظر گیدنز، «امنیت وجودی» یکی از صورت‌های مهم احساس امنیت است که به اطمینان انسان‌ها به تداوم شخصیت، هویت خود و دوام محیط‌های اجتماعی و مادی اشاره دارد. این نوع امنیت نه پدیده‌ای شناختی بلکه عاطفی بوده و در ناخودآگاه آدمی ریشه دارد. سرچشمۀ آن را باید در تجربه‌های کودکی و رابطه با مراقب اولیۀ آدمی جست‌وجو کرد. مدرنیته نیز با وجود کاهش برخی خطرات، پارامترهای خطرآفرین نوین و ناشناخته‌ای وارد زندگی انسان کرده است.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref>
=== تاب‌آوری و تغییر نگرش ===
==ابعاد و انواع احساس امنیت<ref group="دیدگاه">نسبت این ابعاد و انواع با انواعی که در ادامه به بررسی انها پرداخته اید چیست؟ مثلا احساس امنیت اجتماعی یا سیاسی چرا در انواع نیامده است؟</ref>==
[[تاب‌آوری]] به‌عنوان یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری احساس امنیت، توانایی مواجهه مؤثر با فشارهای محیطی و بحران‌ها است. این ویژگی روانی با تقویت حس کنترل بر موقعیت، احساس ناامنی را به [[آرامش]] تبدیل کرده و بستری برای رشد فردی فراهم می‌کند. تقویت این مهارت از طریق پذیرش واقعیت‌های گریزناپذیر و تغییر نگرش نسبت به چالش‌ها (به عنوان فرصت‌های یادگیری) میسر است که به‌صورت مستقیم به حفظ احساس امنیت در شرایط دشوار می‌انجامد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1076628/اصل-و-اساس-احساس-امنیت-چیست «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref>
# امنیت مالی: تضمین دارایی‌ها در برابر سرقت؛ احساس ثابت فرد برای داشتن توانایی مالی و شغل مطمئن درآمدزا.
# امنیت جانی: تضمین جان و جسم در برابر آسیب‌ها؛ حفاظت از سلامت زندگی در مقابله با تهدیدات بیرونی.
# امنیت عاطفی: اطمینان از ارضای نیازهایی مانند محبت و توجه در روابط صمیمانه.
# امنیت شغلی: تضمین حقوق و مزایا و نگران نبودن از دست دادن شغل.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref>
# امنیت جمعی: شرکت آزادانه در گروه‌ها، انجمن‌ها و احزاب بدون تهدید یا تبعیض.
# امنیت فکری: بیان افکار و نظرات به صورت آزادانه و بدون تهدید.<ref>[https://public-psychology.ir/1397/05/feeling-security-and-social-trust/ نوربخش، «رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی»، دانشنامۀ روانشناسی مردمی.]</ref>
==احساس امنیت اجتماعی<ref group="دیدگاه">این را نیز مثل احساس امنیت اقتصادی گزارش کنید بهتر میشود</ref>==
احساس امنیت اجتماعی، نوعی جهت‌گیری مثبت روحی-روانی شهروندان نسبت به نبود تهدیدها در شرایط فعلی و آتی در حوزه‌هایی مانند اجتماعی، اقتصادی، ثبات سیاسی، انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref>
===عوامل اجتماعی مؤثر===
پایگاه اقتصادی-اجتماعی، اعتماد اجتماعی، میزان دینداری، نگرش نسبت به عملکرد پلیس، مهاجرت، سکونتگاه‌ها، سن، قومیت، جنسیت، شغل، درآمد، فرهنگ، تحصیلات، حمایت‌های اجتماعی، جرایم و قانون‌مندی.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.]</ref>
===هویت اجتماعی<ref group="دیدگاه">هویت اجتماعی یک عامل دیگر در عرض عوامل بالاست؟ چرا تیتر مستقل خورده ولی بقیه فقط نامشان آمده است؟ هوش فرهنگی و معنویت نیز همینطور.</ref>===
امنیت اجتماعی به حفظ ویژگی‌هایی اشاره دارد که براساس آن افراد خود را عضو یک گروه اجتماعی «ما» می‌دانند. هر عاملی که باعث اختلال در احساس تعلق و همبستگی اعضای گروه شود، هویت گروه را به مخاطره انداخته و تهدیدی برای احساس امنیت اجتماعی محسوب می‌شود.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref>
===معنویت===
معنویت به‌‎عنوان «روح احساس امنیت اجتماعی» در نظر گرفته می‌شود. ابعاد معنویت شامل بعد فرامادی، معنا و هدف زندگی، سلامت، تقدس زندگی، نوع‌دوستی، آگاهی از تراژدی و آرمان‌گرایی است.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref>
===هوش فرهنگی===
عبارت است از توانایی یادگیری الگوهای جدید در تعاملات فرهنگی و ارائه پاسخ‌های رفتاری صحیح. در صورت نبود درک صحیح از تفاوت‌های فرهنگی، احساس ناامنی افزایش می‌یابد. هوش فرهنگی دارای چهار بعد فراشناختی، شناختی، انگیزشی و رفتاری است.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدی‌پور و رجبی، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref>
==احساس امنیت اقتصادی==
احساس امنیت اقتصادی عبارت است از برقراری نظم میان روابط اساسیِ تأمین نیازهای مادی انسان،<ref> [https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتی‌نژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref> شامل: تأمین منابع اولیه، تولید، توزیع، کار و درآمد، به‌گونه‌ای که نیازهای ضروری برآورده شده و افراد از این جهت خود را در خطر احساس نکنند.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> شفاف‌سازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای با ثبات باعث می‌شود فعال اقتصادی احساس امنیت کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
==احساس امنیت سیاسی==
احساس امنیت سیاسی، جهت‌گیری مثبت روانی شهروندان نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بی‌ثباتی‌های سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی و ثبات فضای سیاسی پیوند دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>
==احساس امنیت قضایی==
احساس امنیت قضایی به فقدان هراس از بی‌عدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی، یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی اشاره داشته و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> با ایجاد امنیت قضایی، سایر ابعاد امنیت یعنی امنیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و فرهنگی نیز به وجود می‌آید.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> 
==احساس امنیت در گروه‌های خاص==
===زنان<ref group="دیدگاه">احساس امنیت زنان در اجتماع و فضای جامعه جامعه را حتما اضافه کنید</ref>===
# احساس امنیت زنان در محیط خانواده: محیط خانواده به‌عنوان اصلی‌ترین نهاد ایجادکنندۀ احساس امنیت، نقشی حیاتی در تأمین امنیت زنان دارد. زنان به‌دلیل نقش‌های مادری، همسری و گاه سرپرستی، بیش از سایر افراد نیازمند درک این احساس هستند. فقدان احساس امنیت در زنان به‌معنای تهدید ارزش این نقش‌ها و مصون نبودن از آسیب‌های جسمی و روحی است که این ناامنی به نسل بعدی منتقل می‌شود. علاوه بر آن، اختلال در امنیت زنان، هزینۀ تعاملات اجتماعی را افزایش داده و انسجام جامعه را تهدید می‌کند.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article%205059.html جهانبخش گنجه، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، 1399ش، ص81-83.]</ref>
# احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی: زنان نیمی از کاربران فضای مجازی را تشکیل می‌دهند اما به‌طور نامتناسبی هدف آزار آنلاین قرار می‌گیرند. همین تجربۀ مستقیم یا غیرمستقیم آزار، احساس امنیت آنها را به‌شدت کاهش می‌دهد. عوامل مؤثر بر این احساس عبارتند از طراحی پلتفرم، سواد رسانه‌ای، حمایت اجتماعی، چارچوب‌های قانونی، فرهنگ و هنجارهای اجتماعی، سن، تحصیلات و میزان استفاده.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205-206.]</ref>
===کودکان<ref group="دیدگاه">ناقصه. فضای جنگ خوبه ولی فضای خانواده و جامعه و مدرسه هم نیازه گزارش بشه البته مختصر و کوتاه</ref>===
# احساس امنیت کودکان در شرایط بحرانی و جنگ: در شرایط بحرانی و جنگی، قصه‌گویی به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای ایجاد حس امنیت و آرامش در کودکان عمل می‌کند. داستان‌ها به کودکان نشان می‌دهند که مشکلات قابل حل بوده و ترس‌ها و نگرانی‌های آنها را کاهش می‌دهند. قصه‌گویی ذهن کودکان را از نگرانی‌های روزمره دور کرده و با ارائه الگوهای مثبت، اعتماد به نفس آنها را افزایش می‌دهد. در زمان‌های بحرانی، انتخاب داستان‌های مناسب با پیام‌های امیدبخش، مشارکت فعال کودکان در روایت داستان و ایجاد فضایی آرام، تأثیر مثبت قصه‌گویی را افزایش می‌دهد.<ref>[https://life.irna.ir/news/86098060/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%B5%D9%87-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86 «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <ref group="دیدگاه">قلم فرسایی دارد</ref>
==احساس امنیت در شرایط خاص==
===شرایط جنگ و بحران===
در شرایط جنگ و بحران، احساس ناامنی، ترس از آینده، فقدان امنیت، از دست دادن عزیزان، بار روانی سنگینی را تحمیل می‌کند. در چنین شرایطی، «آرامش» به‌معنای توانایی مدیریت هیجانات، حفظ تعادل روانی، اتخاذ تصمیمات منطقی و ادامه فعالیت‌های روزمره با وجود ترس‌ها است. نخستین گام برای کاهش احساس ناامنی، پذیرش واقعیت است؛ انکار شرایط یا امیدواری کاذب، تنش و اضطراب را افزایش می‌دهد. مدیریت ورودی‌های اطلاعاتی مانند مصرف بی‌رویۀ اخبار و تصاویر ویرانگر به‌ویژه از شبکه‌های اجتماعی، از اصول کلیدی حفظ آرامش است. تقویت ارتباطات اجتماعی، حفظ روال‌های عادی زندگی، توجه به نیازهای فیزیولوژیک مانند خواب، تغذیه و فعالیت بدنی، تمرین تکنیک‌های آرام‌سازی و ذهن‌آگاهی و حفظ امید به توانایی عبور از بحران، از عوامل افزایش احساس امنیت روانی در این شرایط هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1146695/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%86%DA%AF «آرامش روانی در شرایط بحران و جنگ»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref><ref group="دیدگاه">این منبع هیچ حرفی درباره احساس امنیت ندارد و ناظر به آرامش روانی است. آرامش روانی با احساس امنیت چه نسبتی دارد؟ گویا شما یکسان دیده اید.</ref>
===جامعه و نزاع===
میان احساس امنیت و میزان نزاع در جامعه رابطه‌ای مستقیم وجود دارد. هرچه نقش نیروهای پلیس پررنگ‌تر شود، احساس امنیت در جامعه بیشتر شده و افراد نیازی نمی‌بینند برای دفاع از خود سلاحی همراه داشته باشند زیرا مهم‌ترین دلیل حمل سلاح سرد توسط برخی افراد، نداشتن احساس امنیت است. تسریع حضور نیروی انتظامی و پلیس ۱۱۰ در محل نزاع از گسترش یا بروز آن جلوگیری می‌کند. آموزش همگانی دربارۀ تبعات نزاع و تقویت فرهنگ عذرخواهی، صبر، گذشت و کنترل خشم نیز در کاهش نزاع و افزایش احساس امنیت مؤثر است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/80780/%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B9%D «نزاع با افزایش احساس امنیت کم می‌شود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطالب را نمیتوان احساس امنیت در شرایط خاص دانست. این مطلب در واقع همان نقش پلیس است که در نهادها و بازیگران آورده اید.</ref>
===شبکه‌های اجتماعی===
احساس امنیت در شبکه‌های اجتماعی به‌معنای توانایی ادامۀ فعالیت بدون وقفه و مزاحمت است.<ref>بیات، جامعه‌شناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.</ref> گسترش دوست‌یابی، گفتگو، تبادل اطلاعات و دادوستد مالی در فضای مجازی، نیاز به این احساس را افزایش داده است. رفتارهای هنجارشکنانه و ترس از تخریب مبانی اخلاقی، امنیت کاربران عادی را تهدید می‌کند.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref>
==نهادها و بازیگران تأمین احساس امنیت==
احساس امنیت از طریق اعتماد به نهادهایی مانند دولت، نیروهای تأمین‌کنندۀ امنیت، خانواده، مدرسه، نظام اقتصادی و شبکۀ دوستان حاصل می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص54-55.]</ref>
# مردم: احساس امنیت برساختی اجتماعی است که به مشارکت عمومی و سطح اعتماد متقابل شهروندان در حوزه‌های جانی، مالی و عقیدتی بستگی دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش،ص41-43.]</ref>
# پلیس: با برقراری نظم و برخورد قاطع با جرائم، توأم با رفتار تعاملی، بستر روانی لازم برای استمرار فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی را فراهم می‌سازد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
# قوه قضائیه: از طریق پیگرد قانونی مخلان امنیت روانی و برخورد با شایعه‌پراکنی، از آرامش عمومی صیانت می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
# رسانه‌ها (صداوسیما): با مدیریت افکار عمومی و مقابله با یأس‌آفرینی، نقش مهمی در تقویت و ارتقای امنیت روانی جامعه ایفا می‌کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> 
# دشمنان: با هجمه‌های روانی و جنگ نرم، در تلاش برای کاهش احساس امنیت در مردم هستند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>


==احساس امنیت به‌عنوان شاخص توسعه<ref group="دیدگاه">این مطلب رو میتونید خیلی مختصر و خلاصه در احساس امنیت اقتصادی گزارش کنید.</ref>==
=== سبک زندگی ===
احساس امنیت و ضریب امنیت بالا از شاخص‌های توسعه‌یافتگی و وضعیت به‌سامان جامعه است که به‌عنوان یکی از مهمترین شاخص‌های رفاه اجتماعی، دیگر شاخص‌ها را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. رفاه بدون احساس امنیت معنا ندارد. رشد و توسعه همواره در سایۀ حداقلی از امنیت فراهم شده است. وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت بوده زیرا امنیت پیش‌زمینۀ یک اجتماع سالم و احساس امنیت، بسترساز توسعۀ جوامع انسانی است.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref>  
[[سبک زندگی]] افراد، به‌واسطهٔ بروز و نمایش در عرصه‌های اجتماعی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت تعاملات در فضاهای عمومی و میزان احساس امنیت در جامعه دارد. سبک زندگی مخاطره‌آمیز دربرگیرندهٔ مجموعه‌ای از انتخاب‌های فردی مانند مصرف [[دخانیات]]، [[مصرف الکل|الکل]]، [[سوءمصرف مواد مخدر|مواد مخدر]] و [[بی‌بندوباری جنسی]] است که متناسب با موقعیت‌های زیستی افراد شکل می‌گیرد. این انتخاب‌های مغایر با [[عرف]] و [[فرهنگ]] در [[جامعه]]، پیامدهای مستقیمی بر حیات اجتماعی افراد داشته و متغیر مهمی در کاهش یا تغییر سطح احساس امنیتِ تجربه‌شده در جامعه به‌شمار می‌رود.<ref>[https://sls.tabrizu.ac.ir/article_4656_03c07afe25e8ddfbfdc5b5338f087ae1.pdf افراسیابی، «بررسی احساس امنیت در فضای عمومی با تأکید بر سبک زندگی مخاطره‌آمیز»، 1394ش، ص10-11.]</ref>
==پانویس==
 
=== حمایت‌های اجتماعی ===
وجود شبکه‌های حمایتی متشکل از [[خانواده]]، دوستان و همکاران، نقش کلیدی در کاهش ادراک تهدید دارد. گسترش تعاملات اجتماعی سازنده و تجربه‌های مثبت مشترک، زیرساخت‌های روانی احساس امنیت را در فرد و جامعه مستحکم می‌کند.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article_17134_e035f1380125cb730c5f6f32f56faa4f.pdf حاتمی، «بررسی عوامل مرتبط با میزان احساس امنیت اجتماعی شهروندان»،  1394ش، ص 111.]</ref>
 
=== دین‌داری و باورهای مذهبی ===
نقش [[دین]] در احساس امنیت از دو منظر قابل بررسی است؛
# نخست از منظر [[آموزه‌های دینی]] که بر اساس متون وحیانی، [[یاد خدا]] را عامل اصلی [[آرامش]]، اطمینان قلب و تسکین اضطراب معرفی می‌کند،<ref>سورهٔ رعد، آیهٔ 28.</ref> به‌گونه‌ای‌که روی‌گردانی از آن منشأ ناآرامی شمرده می‌شود.<ref>[https://rjqk.atu.ac.ir/article%205607.html فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.]</ref>
# دوم از منظر مطالعات جامعه‌شناختی که نشان می‌دهد تأثیر دین‌داری بر احساس امنیت، علاوه بر جنبه‌های درونی مانند [[توکل]]، به میزان هماهنگی ساختارهای اجتماعی با ارزش‌های مذهبی نیز وابسته است؛ به‌گونه‌ای که در صورت نبود ساختارهای مساعد (مانند حاشیهٔ شهرها)، افراد پایبند به اصول شرعی ممکن است به‌دلیل حساسیت‌های هنجاری، بیش از دیگران نسبت به ناهنجاری‌های پیرامونی احساس ناامنی کنند.<ref>[https://ssi.journals.umz.ac.ir/article%201395.html شاطریان و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیۀ شهرستان کاشان»، 1395ش، ص143.]</ref>
 
== احساس امنیت در گروه‌های خاص ==
* '''سالمندان:''' احساس امنیت در [[سالمندان]] پیوند استواری با سلامت روان و حمایت‌های محیطی دارد. [[اضطراب]]، [[تنهایی]] و ترس از دست‌دادن استقلال، از عوامل اصلی تهدیدکنندهٔ امنیت در این گروه است. برای ارتقای احساس امنیت در سالمندان، مؤلفه‌هایی نظیر تعاملات اجتماعی معنادار، حفظ استقلال در انجام امور شخصی و داشتن برنامهٔ منظم و پیش‌بینی‌پذیر در زندگی روزمره ضرورت دارد. همچنین رعایت [[کرامت انسانی]]، گوش‌دادن فعال به نگرانی‌ها و ایجاد محیطی عاری از تبعیض سنی، زیربنای احساس امنیت آنها را تشکیل می‌دهد. متغیرهای جمعیت‌شناختی نظیر سن، وضعیت زناشویی و سطح توسعه‌یافتگی مناطق شهری نیز بر میزان اطمینان‌خاطر این گروه تأثیرگذار است.<ref>[https://avalsafiresalamat.com/2024/04/14/چگونه-در-سالمندان-حس-امنیت-ایجاد-کنیم؟/ «چگونه در سالمندان حس امنیت ایجاد کنیم؟»، وب‌سایت اول سفیر سلامت؛] [https://www.asriran.com/fa/news/1099479/خانواده-و-سلامت-روان-سالمندان «خانواده و سلامت روان سالمندان»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref>
* '''کودکان:''' احساس امنیت در [[کودک|کودکان]] به‌معنای حفاظت در برابر تهدیدات جسمی و برخورداری از حمایت عاطفی مستمر است. این احساس که پیش‌شرط رشد [[رشد روانی|روانی]] و [[رشد اجتماعی|اجتماعی]] به‌شمار می‌رود، از طریق رفتارهایی نظیر ابراز عشق، توجه به [[نیازهای عاطفی]] و ایجاد ثبات در محیط زندگی تقویت می‌شود. در مقابل، بی‌توجهی [[والدین]]، مواجهه با مشکلات مالی خانواده و خشونت‌های محیطی، منجر به شکل‌گیری ناامنی عمیق در کودک می‌شود. در شرایط بحرانی، ابزارهایی مانند [[قصه‌گویی]] با ارائهٔ الگوهای مثبت و نمایش حل‌شدنی بودن مشکلات، به بازسازی امنیت ذهنی کودکان کمک می‌کنند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1095588/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران؛] [https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راه‌هایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته؛] [https://life.irna.ir/news/86098060/قدرت-قصه-گویی-در-ایجاد-حس-امنیت-برای-کودکان «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''زنان:''' احساس امنیت در [[زن|زنان]] تحت تأثیر متغیرهای فردی و ساختاری متعددی است. در محیط خانواده، این احساس بر پایهٔ حمایت عاطفی همسر و امنیت از آسیب‌های جسمی استوار است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article%205059.html جهانبخش گنجه، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، 1399ش، ص81-83؛]</ref> برای [[زنان سرپرست خانوار]]، [[فقر]] مالی، [[بیکاری]] و فقدان حمایت‌های اجتماعی قوی‌ترین عوامل تهدیدکننده به‌شمار می‌روند.<ref>[https://www.jwss.ir/article%2033835.html کرد زنگنه و دیگران، «بررسی میزان احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر در آن»، 1395ش، ص126-128؛]</ref> همچنین در [[فضای مجازی]]، آزار آنلاین و رفتارهای هنجارشکنانه، احساس امنیت زنان را به‌طور نامتناسبی کاهش می‌دهد.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205-206؛]</ref> [[عزت‌نفس]] و [[سرمایه فرهنگی|سرمایهٔ فرهنگی]] مانند مهارت‌ها و تحصیلات از ابزارهای درونی زنان برای مدیریت ترس و ارتقای احساس نظم در زندگی محسوب می‌شوند.<ref>[https://jis.yu.ac.ir/article%20734408.html فرخی، «تحلیل جامعه‌شناختی احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر بر آن در کلان‌شهر شیراز»، 1404ش، ص231-233.] [http://www.srds.ir/article%20228575.html مولائی، «نقش سرمایۀ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، 1404ش، ص282-284.]</ref>
* '''فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران:''' برای این گروه، احساس امنیت به‌معنای پیش‌بینی‌پذیری آینده و ثبات در محیط اقتصاد کلان است. ثبات در قوانین و مقررات، شفافیت اداری، تضمین حقوق مالکیت و کنترل تورم، از الزامات اصلی جذب سرمایه‌گذاری است. در مقابل، تصمیمات خلق‌الساعه و مداخلات غیرمنطقی دولت در بازار، منجر به شکل‌گیری حس عدم قطعیت شده و با کاهش رغبت به سرمایه‌گذاری، موجب خروج سرمایه از بخش‌های مولد می‌شود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-کسب-کار-104/4170114-امنیت-سرمایه-گذاری-چگونه-محقق-Ù «امنیت سرمایه‌گذاری چگونه محقق می‌شود؟»، خبرگزاری دنیای اقتصاد؛] [https://civilica.com/doc/819373/ رنجبر و غریبی، «سرمایه‌گذاران حقیقی و مقولۀ احساس امنیت در سرمایه‌گذاری»، 1397ش؛] [https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1393/08/29/563500/احساس-امنیت-در-کشور-سبب-افزایش-رغبت-در-Ø³Ø «احساس امنیت در کشور سبب افزایش رغبت در سرمایه‌گذاران شده است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
 
== نهادهای مؤثر در تأمین احساس امنیت ==
تحقق احساس امنیت محصول عملکرد هم‌افزای نهادهای اجتماعی و حاکمیتی در حوزه‌های مختلف زندگی اجتماعی است:<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیب‌زاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص54-55.]</ref>
* '''خانواده:''' به‌عنوان بنیادی‌ترین کانون تأمین امنیت، وظیفهٔ [[تربیت]]، [[جامعه‌پذیری]] و حفظ سلامت روانی اعضا را بر عهده دارد. خانواده از طریق ایجاد محیطی سرشار از [[عشق]]، مدیریت عاطفی و تقسیم وظایف میان والدین، مبانی [[قدرت]] و [[اعتمادبه‌نفس]] را در [[فرزند|فرزندان]] شکل داده و با آموزش مهارت‌های تعاملی و [[اخلاق‌مداری]]، بار روانی ناشی از ناتوانی‌ها یا بحران‌های اجتماعی را کاهش می‌دهد.<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article%2010748%2016cbd53e9bcb4488a32b4acd1153fc1a.pdf سعیدی، «بررسی مؤلفه‌های احساس امنیت روانی خانواده‌های ایرانی و آسیب‌شناسی آن در خرده‌نظام‌های خانواده و فرایند رشدی فرزندان»، 1399ش، ص228-231.]</ref>
* '''مدرسه و نهادهای آموزشی:''' این کانون‌ها با ایجاد محیطی عاری از خشونت و آزار، مسئولیت نهادینه‌کردن احساس امنیت جمعی، تربیت حواس و تخیل، و آموزش مهارت‌های سازگاری در تعاملات اجتماعی را بر عهده دارند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راه‌هایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته.]</ref>
* '''شهروندان:''' احساس امنیت به سطح اعتماد متقابل شهروندان در حوزه‌های جانی، مالی و عقیدتی بستگی دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش،ص41-43.]</ref> مطالعات اجتماعی نشان می‌دهد که در مواجهه با تهدیدات خارجی، ملی‌گرایی به‌صورت تاریخی عاملی تقویت‌کننده برای همبستگی ملی و پشتوانه‌ای برای احساس امنیت جمعی بوده است. با این حال، ناتوانی در مدیریت مسائل اقتصادی و حل‌نشدن چالش‌های اجتماعی می‌تواند جامعه را از حالت همبستگی به سمت دوقطبی شدن حرکت داده و از این طریق، احساس امنیت را کاهش دهد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
* '''پلیس:''' نقش [[پلیس]] بر محور پیشگیری هوشمند و تعامل اجتماعی استوار است. این نهاد از طریق تسریع در حضور در صحنه، برخورد قاطع با جرائم خشن<ref>[https://defapress.ir/fa/news/80780/%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B9%D «نزاع با افزایش احساس امنیت کم می‌شود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و پیوند مأموریت‌های انتظامی با پیوست‌های رسانه‌ای، تلاش می‌کند اقدامات عملیاتی را به [[رضایتمندی عمومی]] و حسِ [[آسایش]] تبدیل کند؛ زیرا تحقق واقعی امنیت در گروی ادراک ملموسِ شهروندان از کارآمدی نظام انتظامی در صیانت از حقوق و آرامش جمعی است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6304772/احساس-امنیت-از-امنیت-مهمتر-است «احساس امنیت از امنیت مهم‌تر است»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''قوهٔ قضائیه:''' از طریق پیگرد قانونی مخلان امنیت روانی و برخورد با [[شایعه‌پراکنی]]، از آرامش عمومی صیانت می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
* '''رسانه‌ها (صداوسیما):''' با مدیریت افکار عمومی و مقابله با یأس‌آفرینی، نقش مهمی در تقویت و ارتقای احساس امنیت جامعه ایفا می‌کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
 
== پیامدهای کاهش احساس امنیت ==
کاهش سطح احساس امنیت، سلامت روان و [[همبستگی اجتماعی]] را با تهدید مواجه می‌کند. از منظر روان‌شناختی، این پدیده موجب افت سطح بهداشت روانی، افزایش تنش، اضطراب و بروز بیماری‌های روانی می‌شود. در بُعد اجتماعی نیز، به سلب اعتماد عمومی و ایجاد گسست در شبکهٔ روابط میان‌فردی می‌انجامد؛<ref>[https://ns.sndu.ac.ir/article_944_de73151e9abce5181a9708f2e58df40d.pdf دسترنج، «بررسی وضعیت احساس امنیت اجتماعی و عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر آن در بین جوانان شهر لار»، 1399ش، ص134.]</ref> فرایندی که در نتیجهٔ فقدان احساس امنیت، سبب کناره‌گیری افراد از عرصهٔ عمومی و سوق یافتن آن‌ها به سوی انزوا و تداوم زندگی در ترس می‌شود.<ref>[https://sls.tabrizu.ac.ir/article_4656_03c07afe25e8ddfbfdc5b5338f087ae1.pdf افراسیابی، «بررسی احساس امنیت در فضای عمومی با تأکید بر سبک زندگی مخاطره‌آمیز»، 1394ش، ص4.]</ref>
 
== تهدیدات و موانع احساس امنیت ==
موانع و تهدیداتِ احساس امنیت در جوامع، ابعاد سایبری، روانی و اقتصادی متعددی را در بر می‌گیرد. احساس امنیت در [[شبکه‌های اجتماعی]] به‌معنای توانایی ادامهٔ فعالیت بدون مزاحمت و تهدید است.<ref>بیات، جامعه‌شناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.</ref> با وجود گسترش تبادلات مالی و ارتباطی، عواملی نظیر شایعه‌پراکنی، آزارهای آنلاین (به‌ویژه علیه زنان) و رفتارهای هنجارشکنانه، احساس امنیت کاربران را مختل می‌کنند.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> در سطح کلان، تهدیدات نرم و اقدامات سازمان‌یافتهٔ برون‌مرزی با هدف تخریب اعتماد عمومی، احساس امنیت در جامعه را هدف قرار می‌دهند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 خامنه‌ای، «بیانات در مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح»، پایگاه حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref> از منظر [[روان‌شناسی اجتماعی]]، بروز [[درماندگی آموخته‌شده|درماندگی آموخته‌شدهٔ]] جمعی به معنای باور عمومی به خارج از کنترل بودن رویدادها، با ایجاد بدبینی و حس بی‌قدرتی، رابطهٔ معکوسی با احساس امنیت دارد و عبور از آن نیازمند تقویت انگیزش و [[خودباوری]] ملی است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
 
علاوه بر این، متغیرهای اقتصادی شامل نوسانات ارزی، چالش‌های اشتغال و فشار بر زیرساخت‌ها، به بروز اضطراب در اجتماع منجر شده‌اند. کارشناسان معتقدند که دستیابی به احساس امنیت پایدار در کشورهایی ازجمله ایران، مستلزم پیوند میان ثبات اقتصادی و اقتدار نظامی، ترمیم پیوندهای اجتماعی و توسعهٔ مشارکت‌های عمومی است.<ref>[https://hourgan.ir/fa/news/21225/نارضایتی-92-درصدی-مردم-از-وضعیت-فعلی-ایران «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان؛] [https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در این دیدگاه، تجلی قدرت دفاعی و دیپلماتیک در تراز قدرت‌های جهانی، منجر به تقویت پِرِستیژ بین‌المللی و خودباوری ملی شده و به‌عنوان زیرساختی روانی برای عبور از یأس اجتماعی و تقویت احساس امنیت عمل می‌کند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}


==منابع==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم.
* قرآن کریم.
* «آرامش روانی در شرایط بحران و جنگ»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 اسفند 1404ش.
* «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از ۶ نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۵ش.
* «احساس امنیت؛ چگونه احساس امنیت درونی کنیم؟»، وب‌سایت کلینیک روان پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: 18 تیر 1403ش.
* «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۳ تیر ۱۴۰۴ش.
* «احساس امنیت روانی، مستلزم بهره‌مندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1395ش.
* افراسیابی، حسین و دیگران، «بررسی احساس امنیت در فضای عمومی با تأکید بر سبک زندگی مخاطره‌آمیز»، فصلنامه جامعه‌شناسی سبک زندگی، شماره اول، بهار ۱۳۹۴ش.
* «احساس عدم امنیت در جامعه؛ آینه‌ای از واقعیت یا بازتابی از ترس‌های درونی؟»، خبرگزاری امید، تاریخ درج مطلب: 8 شهریور 1404ش.
* «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۳۹۴ش.
* احمدی، آرمان و احیایی، پویان، «بررسی میزان احساس امنیت اجتماعی و عوامل مرتبط با آن»، فصلنامۀ دانش انتظامی آذربایجان شرقی، سال چهارم، شمارۀ 3، پیاپی 14، 1393ش.
* خامنه‌ای، «بیانات در مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح»، پایگاه حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۱ش.
* «امنیت اصلی‌ترین نیاز مردم و کشور»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 18 مهر 1401ش.
* «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ شهریور ۱۴۰۴ش.
* بوزان، باری، مردم، دولت‌ها، هراس، به‌ترجمۀ محمدعلی قاسمی، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1387ش.
* بوزان، باری، مردم، دولت‌ها، هراس، به‌ترجمهٔ محمدعلی قاسمی، تهران، پژوهشکدهٔ مطالعات راهبردی، ۱۳۸۷ش.
* بیات، بهرام، جامعه‌شناسی احساس امنیت، تهران، امیرکبیر، 1388ش.
* بیات، بهرام، جامعه‌شناسی احساس امنیت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۸ش.
* «پلیس زمینه‌ساز ایجاد احساس امنیت در جامعه می‌باشد»، خبرگزاری نخست نیوز، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1402ش.
* جهانبخش گنجه، صادق، «مطالعهٔ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، مطالعات زن و خانواده، دورهٔ ۸، شمارهٔ ۲، پیاپی ۱۷، ۱۳۹۹ش.
* جهانبخش گنجه، صادق، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، مطالعات زن و خانواده، دورۀ 8، شمارۀ 2، پیاپی 17، 1399ش.
* حاتمی، علی و دیگران، «بررسی عوامل مرتبط با میزان احساس امنیت اجتماعی شهروندان»، پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، شماره پیاپی ۱۱، زمستان ۱۳۹۴ش.
* حمیدی‌پور، رحیم و رجبی، فاطمه، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورۀ 7، شمارۀ 1، پیاپی 20، 1397ش.
* «حال و هوای مردم ایران زیر سایهٔ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
* رادفر، محمدرضا و حبیب‌زاده، اصحاب، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، انتظام اجتماعی، دورۀ 10، شمارۀ 2، 1397ش.
* حمیدی‌پور، رحیم و رجبی، فاطمه، «پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورهٔ ۷، شمارهٔ ۱، پیاپی ۲۰، ۱۳۹۷ش.
* گیدنز، آنتونی، پیامدهای مدرنیته، به ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، مرکز، 1377ش.
* دسترنج، مصنوره و دیگران، «بررسی وضعیت احساس امنیت اجتماعی و عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر آن در بین جوانان شهر لار»، فصلنامه علمی امنیت ملی، شماره ۳۵، بهار ۱۳۹۹ش.
* فتحی، یوسف، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، پژوهشنامۀ معارف قرآنی، دورۀ 3، شمارۀ 10، 1391ش.
* رادفر، محمدرضا و حبیب‌زاده، اصحاب، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، انتظام اجتماعی، دورهٔ ۱۰، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۷ش.
* «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 اسفند 1404ش.
* «راه‌هایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* محمدی، فاطمه و نعمتی، فاطمه، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، پژوهشنامۀ زنان، دورۀ 16، شمارۀ 51، 1404ش.
* شاطریان، محسن و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیهٔ شهرستان کاشان»، دو فصلنامهٔ اجتماعی، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۷، ۱۳۹۵ش، ص۱۴۳.
* «نزاع با افزایش احساس امنیت کم می‌شود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 14 اردیبهشت 1395ش.
* کرد زنگنه، جعفر و دیگران، «بررسی میزان احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر در آن»، مطالعات راهبردی زنان، دورهٔ ۱۸، شمارهٔ ۷۱، ۱۳۹۵ش.
* نوربخش، علیرضا، «رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی»، دانشنامۀ روانشناسی مردمی، تاریخ درج مطلب: 30 مرداد 1397ش.
* گیدنز، آنتونی، پیامدهای مدرنیته، به ترجمهٔ محسن ثلاثی، تهران، مرکز، ۱۳۷۷ش.
* نویدنیا، منیژه، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، فصنامۀ مطالعات راهبردی، دورۀ 6، شمارۀ 19، 1382ش.
* فتحی، یوسف، «رابطهٔ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، پژوهشنامهٔ معارف قرآنی، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۱۰، ۱۳۹۱ش.
* «وجود احساس امنیت در جامعه یک ضرورت است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1396ش.
* فرخی، علیرضا، «تحلیل جامعه‌شناختی احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر بر آن در کلان‌شهر شیراز»، جامعه‌شناختی صنعتی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۱، پیاپی ۳، ۱۴۰۴ش.
* ولایتی‌نژاد، مصطفی و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، توسعۀ اجتماعی، دورۀ 19، شمارۀ 2، 1403ش.
* «قدرت قصه‌گویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
* یاری، حامد و هزار جریبی، جعفر، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورۀ 1، شمارۀ 4، 1391ش.
* محمدی، فاطمه و نعمتی، فاطمه، «مطالعهٔ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکه‌های اجتماعی براساس تجربهٔ زیستهٔ زنان فعال»، پژوهشنامهٔ زنان، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۵۱، ۱۴۰۴ش.
* مولائی، جابر، «نقش سرمایهٔ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، فصلنامهٔ مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۴، پیاپی ۲۲، ۱۴۰۴ش.
* «نارضایتی ۹۲ درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ شهریور ۱۴۰۳ش.
* «نزاع با افزایش احساس امنیت کم می‌شود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
* نویدنیا، منیژه، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، فصنامهٔ مطالعات راهبردی، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۱۹، ۱۳۸۲ش.
* ولایتی‌نژاد، مصطفی و دیگران، «تأثیر توسعهٔ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، توسعهٔ اجتماعی، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۳ش.
* یاری، حامد و هزار جریبی، جعفر، «بررسی رابطهٔ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۱ش.
{{پایان منابع}}
 
{{امنیت}}
 
[[رده:روابط میان‌فردی]]
[[رده:روان‌شناسی اجتماعی]]
[[رده:فلسفه علوم اجتماعی]]
[[رده:مطالعات امنیت]]
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/احساس_امنیت»