روز دختر: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''روز دختر'''</big>؛ روز تجلیل از منزلت و نقش‌های دخترانه.<br>روز میلاد حضرت [[حضرت معصومه(ع)|فاطمه معصومه]] سلام‌الله علیها، در ایران به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده است تا بهانه‌ای باشد برای توجه بیشتر به دختران و ارتقاء منزلت و جایگاه اجتماعی آنها و رفع تبعیض‌‌های جنسیتی در سطوح مختلف. سازمان ملل نیز روزی را به‌عنوان روز جهانی دختر نام‌گذاری کرده است.

==روز جهانی دختر==

در سال ۲۰۱۲م، یازدهم ماه اُکتبر از سوی سازمان ملل متحد به‌عنوان روز جهانی دختر ثبت شد.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> دلیل‌های عمدۀ آن ایجاد فرصت‌های اجتماعی، بهبود وضعیت تغذیه، [[حق سلامتی زنان|سلامت]]، آموزش، حمایت از [[ازدواج]] آگاهانه و اختیاری و پرهیز از خشونت علیه دختران دانسته می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> هدف اصلی آن تلاش جهانی برای جلوگیری از تبعیض‌های جنسیتی علیه زنان و دختران است. <ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>

==برنامه‌های روز جهانی دختر==

بسیاری از کشورهای جهان به منظور تقدیر و تجلیل از دختران، این روز را به‌شکل‌های مختلف جشن گرفته و سعی در شاد کردن آنها دارند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که از آن جمله می‌توان به برگزاری کنسرت موسیقی در هندوستان، گرد‌هم‌آیی دختران استرالیایی، برنامۀ فوتبال دختران در آفریقای جنوبی، تئاترهای مخصوص [[روز دختر]] در انگلستان و کمپین‌های [[زبان بدن]] و سلامت ذهنی برای دختران اشاره کرد. در این روز به افتخار دختران، آبشار نیاگارا در آمریکا و کانادا به رنگ صورتی در می‌آید که رنگ مورد علاقه دختران است؛ برج بلند مخابرات در برلین نیز با همین رنگ تزئین می‌شود. <ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

==روز دختر در ایران باستان==

در ایران باستان هرچند روزی به‌نام دختر نامگذاری نشده بود؛ اما جشن‌های مختلفی وجود داشت که در آن‌ها نقش زنان و دختران مورد توجه قرار می‌گرفت؛<ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.] </ref> از جمله پنجم اسفند را جشن می‌گرفتند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که به جشن سپنته آرمئی‌تی معروف بود. سپندارمذ، مظهر محبت اهورامزدا، دختر او و فرشته موکل زمین دانسته‌ می‌شد. در این روز زنان هدایایی دریافت می‌کردند. ابوریحان بیرونی از این روز به‌عنوان عید زنانه و جشن مزدگیران یاد می‌کند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/gdhug يدالله‌پور، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وب‌سایت ویستا'''.''']</ref>

==اسلام و تکریم دختران==

در اسلام زنان و دختران از جایگاه خاصی برخوردار هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> بر مبنای آیات قرآن و منابع حدیثی؛ زن به ظرافت گل خلق شده<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص556.</ref> و امانت الهی در دست مرد است<ref>. نوری، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج‌14، ص255.</ref> زن منشأ آرامش در [[خانواده]] بوده<ref>'''.''' سوره روم، آیه 21.</ref> و سیده خانه است.<ref>. پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص614.</ref> پسران نعمت‌ و دختران حسنه هستند، خداوند از نعمت‌ها بازخواست کرده و برای حسنات پاداش می‌دهد.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص481.</ref> دختران بهترین فرزندان هستند.<ref>. نوری، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج‌15، ص115.</ref> خداوند بر دختران مهربان‌تر است تا پسران.<ref>. حرعاملى، وسائل‏الشيعه، ‌1409ق‌، ج‏21، ص367.</ref> دختر هدیه الهی است.<ref>'''.''' سوره شورا، آیه 49.</ref> در دریافت هدیه، دختران مقدم بر پسران هستند.<ref>. صدوق‏، امالي صدوق، 1400ق، ص577.</ref>  

در آموزه‌های اهل‌بیت، توجه ویژه‌ای به مراقبت و پرورش دختران دیده می‌شود؛ در احادیث فروانی بر این نکته تأکید شده است که سرپرستی و مراقبت از دختر موجب جلب عنایت الهی می‌شود.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> دختر صالح بیشترین عنایات الهی را جلب می‌کند.<ref>. طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص219.</ref> دختران سپر آتش جهنم بوده<ref>. پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص659.</ref> پاداش سرپرستی از سه دختر یا سه خواهر بهشت است.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> بر مبنای این نگرش؛ تقدیر از دختران، الزامات خاصی دارد و روز دختر، بهترین فرصت برای نهادینه کردن [[کرامت]] دخترانه، ابراز محبت و آشنا شدن با مشکلات و دغدغه‌های آنها است. <ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>  

==اهمیت روز دختر برای جامعه مسلمان==

اسلام نگاهی ویژه و متناسب با نظام معنایی خود به نقش‌های جنسیتی دارد؛ خلقت انسان در قامت زن و مرد را ناظر به وظایف متقابل و نسبتاً متفاوتی می‌داند که دستگاه خلقت به‌عهده آنها نهاده است.<ref>. ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص350.</ref> هرچند بر ظرفیت‌های یکسان زنان و مردان برای رسیدن به سعادت تأکید دارد؛ اما راه رسیدن به آن را متفاوت می‌داند؛<ref>. [http://shiastudies.com/fa/%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A/ «جنسیت در تربیت اسلامی، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی».]</ref>  

کارگزاران جامعه‌پذیری در فرهنگ اسلامی وظیفه ‌دارند که پسران و دختران را برای احراز جایگاه‌های همسری، [[مادري|مادری]] و پدری پرورش دهند تا از طریق ایفای درست این نقش‌ها به سعادتمندی خود و جامعه مدد رسانند.<ref>. هاشمی‌علی‌آبادی و خسروی، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران و پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، 1401ش، ص363.</ref>

روز دختر فرصتی برای بررسی مشکلات دختران<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> و زمینه‌ساز پیشرفت آنها به‌شمار می‌رود. <ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.] </ref>از این منظر؛ روز دختر، تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه یادآور جایگاه مهم دختر در جامعۀ مسلمان است؛ دختری که با کسب علم و حفظ [[عفت]]، حضور مسئولانه در خانواده و جامعه دارد. <ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>

==روز دختر در ایران==

در سال ۱۳۸۵ش شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر اساس پیشنهاد فرهنگسرای دختران، روز تولد حضرت فاطمه معصومه را به‌عنوان «روز ملی دختران» تعیین کرد و فرهنگسرای دختران به‌عنوان دبیرخانه دائمی روز ملی دختران انتخاب شد. از آن پس، هر سال در روز دختر برنامه‌های متنوع فرهنگی با هدف تکریم دختران در ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  

 

 

 

 

 

 

 

 

==پانویس==  

==منابع==

 

*ابراهیمی‌پور، قاسم و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، موئسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1395ش.

*ابن‌بابويه، محمّد، من لايحضره الفقيه، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.

*«جنسیت در تربیت اسلامی»، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی، تاریخ بازدید: 22 بهمن 1402ش.

*

*حرعاملى، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعه،‌ قم، مؤسسه آل‌البيت، ‌1409ق‌.

*خزعلی، انسیه، «تشریح اقدامات معاونت زنان برای روز دختر»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 اردیبهشت 1402ش.

*«در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید مطلب: 7 اردیبهشت 1404ش.

*«روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب:1 مهر 1403ش.

*

*«روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی، تاریخ بازدید مطلب: 7 اردیبهشت 1404ش.

*«روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه، تاریخ درج مطلب: 18 تیر1403ش.

*

*«روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1404ش.

*

*«روز ملی دختران؛ ضرورت ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت کاروان صاداقیه، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1403ش.

*زادقناد، سعيده، «چرا زادروز حضرت معصومه «روز دختران» ناميده شده است؟ / منابع و تحليل‌ها درباره علت ازدواج نکردن حضرت معصومه(س) چه مي‌گويند؟»، وب‌سایت ایبنا، تاریخ درج مطلب: 24 تیر1397ش.

*صدوق‏، محمد، أمالي الصدوق‏، بيروت‏، اعلمى‏، 1400ق.

*طباطبایی، مریم‌السادات، «موضوعات معرفتی در بزرگداشت روز دختر مورد توجه باشد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 11 ارديبهشت 1402ش.

*

*طبرسی، حسن بن فضل، مكارم الأخلاق، قم، شريف رضى، 1412ق.

*

*نورى، میرزاحسین، مستدرك الوسائل، قم، مؤسسه آل‌البیت، 1408ق.‏

*هاشمی‌علی‌آبادی، سیداحمد و خسروی، جواد، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، فصلنامه پژوهش‌های اعتقادی- کلامی، سال 12، شماره ‌48، زمستان 1401ش.

 

{{درشت|'''روز دختر'''}}؛ روز گرامی‌داشت دختران هم‌زمان با ولادت حضرت فاطمه معصومه در اول ماه ذی‌القعده.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

{{پانویس}}

*«روز زن در آیین زرتشت و تاریخ روز مادر در ایران باستان، در سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.

*«گردهمایی دختران آفتاب»، در خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ش.