ازدواج مسیار: تفاوت میان نسخه‌ها

(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)

خط ۱:

'''ازدواج ~~مسیار~~'''؛ گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت که برخی حقوق زوجیت ~~را ندارد.~~

{{جعبه اطلاعات مفهوم

| زیرنویس عنوان = گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت

| تصویر =

| زیرنویس تصویر =

| جایگزین =

| فایل پادکست =

| حجم فایلپادکست =

| تاریخ پادکست =

| عنوان اصلی = ازدواج مسیار

| عنوان انگلیسی =

| عنوان عربی =

| عنوان علمی =

| شاخه علمی = [[فقه]]

| نوع مفهوم = [[ازدواج]]

| معنای اصطلاحی = ازدواجی که در آن زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه چشم‌پوشی می‌کند.

| حوزه کاربرد =

| گستره جغرافیایی = [[کشورهای عربی]]

| منشأ تاریخی = منطقه تمیم عربستان سعودی

| نخستین کاربرد =

| ریشه واژه = از ریشهٔ «س‌ی‌ر» به‌معنای راه رفتن

| مبدع =

| مروج =

| مقدس برای =

| مورد احترام =

| اهمیت =

| مرتبط با = [[ازدواج دائم]] {{سخ}} [[ازدواج موقت]]

}}

'''{{درشت|ازدواج مسیار؛}}''' گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت و فاقد برخی از حقوق زوجیت

ازدواج مسیار، برخی شرایط صحت نکاح مانند ایجاب، قبول و مهریه را دارد، اما التزامی به حقوق زوجیت مانند حق نفقه زوجه، هم‌خوابگی و سکونت در آن وجود ندارد. این ازدواج با استقبال اهل‌سنت در کشورهای عربی گسترش پیدا کرده است. در جواز آن بین فقهای اهل سنت اختلاف است.

ازدواج مسیار، برخی شرایط صحت نکاح مانند ایجاب، قبول و [[مهریه]] را دارد، اما التزامی به حقوق زوجیت مانند حق [[نفقه]] زوجه، هم‌خوابگی و سکونت در آن وجود ندارد. این [[ازدواج]] با استقبال اهل‌سنت در کشورهای عربی گسترش پیدا کرده است. در جواز آن بین فقهای اهل سنت اختلاف است.

~~==مفهوم‌شناسی==~~

واژۀ مسیار را برخی برگرفته از ریشۀ «س‌ی‌ر» به‌معنای راه رفتن، دانسته‌اند.<ref>‌منظور، لسان‌العرب، 1414ق، ج4، ص389؛ راغب، مفردات الفاظ القرآن الکریم، 1412ق، ص432.</ref> برخی دیگر، آن را صیغه مبالغه به‌معنای کثیرالسیر دانسته‌اند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> مسیار در اصطلاح، ازدواجی است که در آن، زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه، چشم‌پوشی می‌کند. <ref>مکارم شیرازی، کتاب النکاح، 1424ق، ج5، ص22.</ref> گاهی این ازدواج، مخفیانه صورت می‌پذیرد و غالباً زن در کشور و شهر خود می‌ماند و شوهر با زن دائمی خود در کشور و شهر دیگر اقامت دارد.<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص16</ref> برخی، دلیل نام‌گذاری ازدواج مسیار را چنین گفته‌اند که شوهر غالباً در روز به دیدار زوجه می‌رود. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref>

~~==ماهیت ازدواج مسیار==~~

ازدواج مسیار، یک اصطلاح عامیانه برای موردی است که مرد به‌دلیل تردد بسیار در شهر دیگری، با زنی ازدواج می‌کند تا فقط هنگام اقامت در آن شهر، نزد آن زن باشد. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص110. ]</ref> ازدواج مسیار پدیده‌ای جدید است که از منطقه تمیم عربستان سعودی به سایر مناطق و کشورها گسترش یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> برخی، از سابقه تاریخی این ازدواج سخن گفته و به تعدادی از متون فقهی اهل سنت اشاره کرده‌اند که مرد هنگام ازدواج شرط می‌کند در هفته فقط یک شب نزد زن باشد؛ یا شرط می‌کند که در ماه، ۵ یا۱۰ درهم به زوجه نفقه بدهد؛ یا شرط می‌کند روزهای مشخصی از ماه به ملاقات زن برود. <ref>ابن‌قدامه، المغنی، 1406ق، ج7، ص450</ref>

~~==انگیزه مردان در ازدواج مسیار==~~

#ثروت زن؛ گاهی زن ثروتمند با هدف ماندگاری شوهر، بخشی از اموال خود را به او می‌بخشد. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص163.</ref>

# پرهیز از ناراحتی زن اول یا خویشاوندان و فرزندان از ازدواج مجدد؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص170.</ref>

~~#ناتوانی در تأمین هزینه‌های ازدواج دائم؛<ref> اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>~~

#تمتع جنسی با کمترین هزینه. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص113. ]</ref>

~~==انگیزه زنان==~~

~~مواردی که باعث تمایل زنان به ازدواج مسیار می‌شود عبارتند از؛~~

# مادر شدن؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل بالا رفتن سن و میل به مادر شدن، ازدواج مسیار را می‌پذیرند و تمام امور فرزند را عهده‌دار می‌شوند.

# نیاز جنسی؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل نیاز جنسی، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>

#تأمین اقتصادی؛ گاهی زن در ازدواج مسیار، شرط می‌کند که مرد برخی از مخارج او مانند اجاره خانه را تأمین کند. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 57.]</ref>

~~#افزایش جمعیت زنان مجرد و در سن ازدواج؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>~~

~~#داشتن محرم برای سفرهای شغلی یا تفریحی؛ <ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص10</ref>~~

# فرار از پذیرش مسئولیت؛ تعدادی از زنانی که بین شغل، نیازهای شوهر، کارهای خانه و حضانت کودکان نمی‌توانند تعادل برقرار کنند، خواهان ازدواج مسیار هستند. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص167.</ref>

~~==حکم شرعی ازدواج مسیار==~~

فقهای اهل‌سنت دربارۀ حکم شرعی ازدواج مسیار، اختلاف نظر دارند؛ برخی از بزرگان اهل‌سنت مانند «بن‌باز» مفتی عربستان سعودی به جواز آن فتوا داده‌اند. در این گروه، برخی، تمام شرایط ازدواج مسیار را صحیح می‌دانند و بعضی اصل ازدواج را صحیح و شرایط ضمن آن مثل اسقاط حق نفقه و مبیت (شب‌خوابی) را باطل دانسته‌اند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص91. ]</ref>

در مقابل، جمع دیگری از علمای اهل‌سنت، ازدواج مسیار را بدعتی دانسته‌اند که انسان‌های ضعیف‌النفس و گریزان از مسئولیت‌ خانواده، آن را پدید آورده‌اند و نیاز جنسی خود را با عنوان شرعی و بدون پذیرش مسئولیت برآورده می‌سازند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص118.]</ref>

~~==دلایل موافقان==~~

# سابقه پذیرش ازدواج‌های مشابه در فقه اهل‌سنت مانند نکاح لیلیات و نهاریات؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص179</ref>

# سازگاری با مصلحت؛ این ازدواج غریزه فطری را پاسخ می‌دهد و از فساد جلوگیری می‌کند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116. ]</ref>

#بهره‌مندی این ازدواج از ارکان و شرایط عقد صحیح؛ اصل در عقود از جمله ازدواج، اباحه است، پس هر عقدی که ارکان و شرایط شرعی را دارا باشد، صحیح و مباح است. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص176.. </ref>

~~==دلایل مخالفان==~~

#ازدواج‌های شبیه مسیار (نکاح نهاریات و لیلیات) نیز مورد اختلاف علما بوده و بسیاری آن را نپذیرفته‌اند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116. ] </ref>

# مصالحی مانند کاهش زنان بی‌شوهر و اشباع رغبت جنسی زنان، فقط مشکل زنان ثروتمند را برطرف می‌کند که تعداد اندکی هستند و مفاسد این ازدواج همچنان باقی است.<ref>شقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص194.. </ref>

#با امکان اسقاط نفقه و مبیت، دیگر نمی‌توان ازدواج مسیار را برخوردار از شرایط و ارکان عقد صحیح دانست؛ زیرا خداوند بر مرد واجب کرده که به زن نفقه بدهد و بین زوجات نسبت به مبیت و نفقه عدالت برقرار کند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص92. ]</ref>

#این ازدواج در فرهنگ مسلمانان ناشناخته است و مسلمانان با چنین ازدواجی آشنایی ندارند. <ref>شقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181.. </ref>

#ازدواج مسیار با مقاصد شرعی ازدواج تنافی دارد؛ از منظر آموزه‌های اسلام، هدف ازدواج فقط برآوردن نیاز جنسی نیست، بلکه دارای اهداف فردی، اجتماعی و دینی است. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181.</ref>

~~==دیدگاه فقه شیعه درباره ازدواج مسیار==~~

ازدواج دائم و ازدواج مسیار در عدم التزام به حقوق زوجیت تفاوت دارند. در ازدواج مسیار، زن از برخی حقوق واجب خود مانند نفقه و مسکن می‌گذرد و مرد ریاست و مدیریتی نسبت به زن ندارد و زن در زندگی و خروج از خانه آزاد است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 52.]</ref>

ازدواج موقت از نظر شیعیان امامیه، علاوه بر شرایط نکاح دائم (مانند اجرای صیغه)، دارای دو رکن اساسی شامل تعیین و ذکر مدت و مهر است. در ازدواج موقت، طلاق وجود ندارد و زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 54.]</ref> در ازدواج مسیار نیز زن، حق نفقه، حق قسم و مبیت ندارد، زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند و زن هنگام خروج از منزل به اذن همسر نیاز ندارد. اما تفاوت این دو ازدواج در آن است که اولاً در نکاح موقت باید مدت ازدواج تعیین شود و بدون آن، عقد باطل است؛ ثانیا غالب فقهای شیعه در ازدواج موقت، اذن پدر یا جد پدری دختر را احتیاطاً شرط دانسته‌اند.

ازدواج مسیار ~~کاملا متفاوت~~ از ازدواج دائم و موقت است. بنابراین، در مشروعیت نیاز به دلیل دارد، زیرا عقود شرعی امور توقیفی هستند و اختیاردار وضع و جعل آن‌ها شارع است. تا زمانی‌که شارع عقدی را ~~تایید~~ یا امضا نکرده باشد معتبر و صحیح نخواهد بود. در مورد ازدواج مسیار هیچ دلیلی از سوی شارع ارائه نشده است. استناد به اصل اباحه نیز با توجه به توقیفی‌بودن عقود شرعی، از دیدگاه برخی فقها پذیرفته نیست. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص125.]</ref>

== مفهوم‌شناسی ==

==پانویس==

واژهٔ مسیار را برخی برگرفته از ریشهٔ «س‌ی‌ر» به‌معنای راه رفتن، دانسته‌اند.<ref>‌منظور، لسان‌العرب، 1414ق، ج4، ص389؛ راغب، مفردات الفاظ القرآن الکریم، 1412ق، ص432.</ref> برخی دیگر، آن را صیغه مبالغه به‌معنای کثیرالسیر دانسته‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> مسیار در اصطلاح، ازدواجی است که در آن، زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه، چشم‌پوشی می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، کتاب النکاح، 1424ق، ج5، ص22.</ref> گاهی این ازدواج، مخفیانه صورت می‌پذیرد و غالباً زن در کشور و شهر خود می‌ماند و شوهر با زن دائمی خود در کشور و شهر دیگر اقامت دارد.<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص16</ref> برخی، دلیل نام‌گذاری ازدواج مسیار را چنین گفته‌اند که شوهر غالباً در روز به دیدار زوجه می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref>

== ماهیت ازدواج مسیار ==

ازدواج مسیار، یک اصطلاح عامیانه برای موردی است که مرد به‌دلیل تردد بسیار در شهر دیگری، با زنی ازدواج می‌کند تا فقط هنگام اقامت در آن شهر، نزد آن زن باشد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص110.]</ref> ازدواج مسیار پدیده‌ای جدید است که از منطقه تمیم عربستان سعودی به سایر مناطق و کشورها گسترش یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> برخی، از سابقه تاریخی این ازدواج سخن گفته و به تعدادی از متون فقهی اهل سنت اشاره کرده‌اند که مرد هنگام ازدواج شرط می‌کند در هفته فقط یک شب نزد زن باشد؛ یا شرط می‌کند که در ماه، ۵ یا۱۰ درهم به زوجه نفقه بدهد؛ یا شرط می‌کند روزهای مشخصی از ماه به ملاقات زن برود.<ref>ابن‌قدامه، المغنی، 1406ق، ج7، ص450</ref>

== انگیزه مردان در ازدواج مسیار ==

# ثروت زن؛ گاهی زن ثروتمند با هدف ماندگاری شوهر، بخشی از اموال خود را به او می‌بخشد.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص163.</ref>

# پرهیز از ناراحتی زن اول یا خویشاوندان و فرزندان از ازدواج مجدد؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص170.</ref>

# ناتوانی در تأمین هزینه‌های ازدواج دائم؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>

# تمتع جنسی با کمترین هزینه.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص113.]</ref>

== انگیزه زنان ==

مواردی که باعث تمایل زنان به ازدواج مسیار می‌شود عبارتند از؛

# مادر شدن؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل بالا رفتن سن و میل به مادر شدن، ازدواج مسیار را می‌پذیرند و تمام امور فرزند را عهده‌دار می‌شوند.

# نیاز جنسی؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل نیاز جنسی، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>

# تأمین اقتصادی؛ گاهی زن در ازدواج مسیار، شرط می‌کند که مرد برخی از مخارج او مانند اجاره خانه را تأمین کند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 57.]</ref>

# افزایش جمعیت زنان مجرد و در سن ازدواج؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>

# داشتن محرم برای سفرهای شغلی یا تفریحی؛<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص10</ref>

# فرار از پذیرش مسئولیت؛ تعدادی از زنانی که بین شغل، نیازهای شوهر، کارهای خانه و حضانت کودکان نمی‌توانند تعادل برقرار کنند، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص167.</ref>

== حکم شرعی ازدواج مسیار ==

=== فقه اهل‌سنت ===

فقهای اهل‌سنت دربارهٔ حکم شرعی ازدواج مسیار، اختلاف نظر دارند؛ برخی از بزرگان اهل‌سنت مانند «بن‌باز» مفتی عربستان سعودی به جواز آن فتوا داده‌اند. در این گروه، برخی، تمام شرایط ازدواج مسیار را صحیح می‌دانند و بعضی اصل ازدواج را صحیح و شرایط ضمن آن مثل اسقاط حق نفقه و مبیت (شب‌خوابی) را باطل دانسته‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص91.]</ref> به‌عقیده این گروه این ازدواج غریزه فطری را پاسخ می‌دهد و از فساد جلوگیری می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.]</ref> و در فقه اهل‌سنت موارد مثل نکاح لیلیات و نهاریات سابقه داشته است.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص179</ref>

در مقابل، جمع دیگری از علمای اهل‌سنت، ازدواج مسیار را بدعتی دانسته‌اند که انسان‌های ضعیف‌النفس و گریزان از مسئولیت خانواده، آن را پدیدآورده‌اند و نیاز جنسی خود را با عنوان شرعی و بدون پذیرش مسئولیت برآورده می‌سازند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص118.]</ref> این گروه بر این باورند که نکاح نهاریات و لیلیات مورد اختلاف علما بوده و بسیاری آن را نپذیرفته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.]</ref> به نظر این گروه، مصالحی مانند کاهش زنان بی‌شوهر و اشباع رغبت جنسی زنان، فقط مشکل زنان ثروتمند را برطرف می‌کند که تعداد اندکی هستند و مفاسد این ازدواج همچنان باقی است.<ref>شقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص194..</ref> از سوی دیگر معتقدند ازدواج مسیار با مقاصد شرعی ازدواج تنافی دارد؛ از منظر آموزه‌های اسلام، هدف ازدواج فقط برآوردن نیاز جنسی نیست، بلکه دارای اهداف فردی، اجتماعی و دینی است.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181.</ref>

=== فقه شیعه ===

ازدواج دائم و ازدواج مسیار در عدم التزام به حقوق زوجیت تفاوت دارند. در ازدواج مسیار، زن از برخی حقوق واجب خود مانند نفقه و مسکن می‌گذرد و مرد ریاست و مدیریتی نسبت به زن ندارد و زن در زندگی و خروج از خانه آزاد است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 52.]</ref> ازدواج موقت از نظر شیعیان امامیه، علاوه بر شرایط نکاح دائم (مانند اجرای صیغه)، دارای دو رکن اساسی شامل تعیین و ذکر مدت و مهر است. در ازدواج موقت، طلاق وجود ندارد و زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 54.]</ref> در ازدواج مسیار نیز زن، حق نفقه، حق قسم و مبیت ندارد، زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند و زن هنگام خروج از منزل به اذن همسر نیاز ندارد. اما تفاوت این دو ازدواج در آن است که اولاً در نکاح موقت باید مدت ازدواج تعیین شود و بدون آن، عقد باطل است؛ ثانیاً غالب فقهای شیعه در ازدواج موقت، اذن پدر یا جد پدری دختر را احتیاطاً شرط دانسته‌اند. ازدواج مسیار کاملاً متفاوت از ازدواج دائم و موقت است؛ بنابراین، در مشروعیت نیاز به دلیل دارد، زیرا عقود شرعی امور توقیفی هستند و اختیاردار وضع و جعل آن‌ها شارع است. تا زمانی‌که شارع عقدی را تأیید یا امضا نکرده باشد معتبر و صحیح نخواهد بود. در مورد ازدواج مسیار هیچ دلیلی از سوی شارع ارائه نشده است. استناد به اصل اباحه نیز با توجه به توقیفی‌بودن عقود شرعی، از دیدگاه برخی فقها پذیرفته نیست.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص125.]</ref>

== پانویس ==

==منابع==

*آهنگران، محمدرسول و افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره 32 و ~~33،~~ زمستان ~~1392ش~~ و بهار ~~1393ش~~.

== منابع ==

*ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد، المغنی، قاهره، مکتبة القاهرة، ~~1388ق~~.

*ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت – لبنان، دارالفکر و دارصادر، ~~1414ق~~.

* آهنگران، محمدرسول و افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره ۳۲ و ۳۳، زمستان ۱۳۹۲ش و بهار ۱۳۹۳ش.

*ابوالبصل، علی، دراسات فی فقه النوازل، عمان، داراسامه، ~~2008م~~.

* ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد، المغنی، قاهره، مکتبة القاهرة، ۱۳۸۸ق.

*ابویی، حسین و دیگران، «ارزیابی تطبیقی مشروعیت نکاح مسیار در فقه اهل سنت و مذهب امامیه»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره 5، پاییز و زمستان ~~1390ش~~.

* ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت – لبنان، دارالفکر و دارصادر، ۱۴۱۴ق.

*اشقر، اسامه عمرسلیمان، مسجدات ~~فقهیۀ~~ فی قضایا الزواج و الطلاق، اردن، دارالنفائس، ~~1420ق~~.

* ابوالبصل، علی، دراسات فی فقه النوازل، عمان، داراسامه، ۲۰۰۸م.

*ذوالفقارزاده، ابوالفضل و مقدسی، یوسف، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، فصلنامه تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس، سال اول، بهار ~~1401ش~~.

* ابویی، حسین و دیگران، «ارزیابی تطبیقی مشروعیت نکاح مسیار در فقه اهل سنت و مذهب امامیه»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۰ش.

*راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن الکریم، بیروت- لبنان، دارالعلم، ~~1412ق~~.

* اشقر، اسامه عمرسلیمان، مسجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، اردن، دارالنفائس، ۱۴۲۰ق.

*صادقی، محمد، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ~~40، 1378ش~~.

* ذوالفقارزاده، ابوالفضل و مقدسی، یوسف، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، فصلنامه تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس، سال اول، بهار ۱۴۰۱ش.

*محمدی، طاهرعلی، زرگوش نسب، عبدالجبار؛ «بررسی فقهی تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، فصلنامه علمی–پژوهشی مطالعات فقه تربیتی، سال سوم، شماره 5، بهار و تابستان ~~1395ش~~.

* راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن الکریم، بیروت- لبنان، دارالعلم، ۱۴۱۲ق.

*مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، امام علی بن ابی طالب، ~~1424ق~~.

* صادقی، محمد، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ۴۰، ۱۳۷۸ش.

~~[[رده:‌ ویکی‌جنسیت]]~~

* محمدی، طاهرعلی، زرگوش نسب، عبدالجبار؛ «بررسی فقهی تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، فصلنامه علمی–پژوهشی مطالعات فقه تربیتی، سال سوم، شماره ۵، بهار و تابستان ۱۳۹۵ش.

~~[[رده: مفاهیم و اصطلاحات]]~~

* مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، امام علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق.

* آهنگران، محمدرسول و افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره ۳۲ و ۳۳، زمستان ۱۳۹۲ش و بهار ۱۳۹۳ش.

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''ازدواج مسیار'''؛ گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت که برخی حقوق زوجیت را ندارد.
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| زیرنویس عنوان     = گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت
+| تصویر             =
+| زیرنویس تصویر     =
+| جایگزین           =
+| فایل پادکست       =
+| حجم فایلپادکست    =
+| تاریخ پادکست      =
+| عنوان اصلی        = ازدواج مسیار
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         = [[فقه]]
+| نوع مفهوم         = [[ازدواج]]
+| معنای اصطلاحی      = ازدواجی که در آن زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه چشم‌پوشی می‌کند.
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   = [[کشورهای عربی]]
+| منشأ تاریخی       = منطقه تمیم عربستان سعودی
+| نخستین کاربرد     =
+| ریشه واژه         = از ریشهٔ «س‌ی‌ر» به‌معنای راه رفتن
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| اهمیت             =
+| مرتبط با          = [[ازدواج دائم]] {{سخ}} [[ازدواج موقت]]
+}}
+'''{{درشت|ازدواج مسیار؛}}''' گونه‌ای ازدواج رایج میان اهل‌سنت و فاقد برخی از حقوق زوجیت
-ازدواج مسیار، برخی شرایط صحت نکاح مانند ایجاب، قبول و مهریه را دارد، اما التزامی به حقوق زوجیت مانند حق نفقه زوجه، هم‌خوابگی و سکونت در آن وجود ندارد. این ازدواج با استقبال اهل‌سنت در کشورهای عربی گسترش پیدا کرده است. در جواز آن بین فقهای اهل سنت اختلاف است.
+ازدواج مسیار، برخی شرایط صحت نکاح مانند ایجاب، قبول و [[مهریه]] را دارد، اما التزامی به حقوق زوجیت مانند حق [[نفقه]] زوجه، هم‌خوابگی و سکونت در آن وجود ندارد. این [[ازدواج]] با استقبال اهل‌سنت در کشورهای عربی گسترش پیدا کرده است. در جواز آن بین فقهای اهل سنت اختلاف است.
-==مفهوم‌شناسی==
-واژۀ مسیار را برخی برگرفته از ریشۀ «س‌ی‌ر» به‌معنای  راه رفتن، دانسته‌اند.<ref>‌منظور، لسان‌العرب، 1414ق، ج4، ص389؛ راغب، مفردات الفاظ القرآن الکریم، 1412ق، ص432.</ref>  برخی دیگر، آن را صیغه مبالغه به‌معنای کثیرالسیر دانسته‌اند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> مسیار در اصطلاح، ازدواجی است که در آن، زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه، چشم‌پوشی می‌کند. <ref>مکارم شیرازی، کتاب النکاح، 1424ق، ج5، ص22.</ref> گاهی این ازدواج، مخفیانه صورت می‌پذیرد و غالباً زن در کشور و شهر خود می‌ماند و شوهر با زن دائمی خود در کشور و شهر دیگر اقامت دارد.<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص16</ref>  برخی، دلیل نام‌گذاری ازدواج مسیار را چنین گفته‌اند که شوهر غالباً در روز به دیدار زوجه می‌رود. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref>
-==ماهیت ازدواج مسیار==
-ازدواج مسیار، یک اصطلاح عامیانه برای موردی است که مرد به‌دلیل تردد بسیار در شهر دیگری، با زنی ازدواج می‌کند تا فقط هنگام اقامت در آن شهر، نزد آن زن باشد. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa  محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص110.  ]</ref> ازدواج مسیار پدیده‌ای جدید است که از منطقه تمیم عربستان سعودی به سایر مناطق و کشورها گسترش یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref>  برخی، از سابقه تاریخی این ازدواج سخن گفته و به تعدادی از متون فقهی اهل سنت اشاره کرده‌اند که مرد هنگام ازدواج شرط می‌کند در هفته فقط یک شب نزد زن باشد؛ یا شرط می‌کند که در ماه، ۵ یا۱۰ درهم به زوجه نفقه بدهد؛ یا شرط می‌کند روزهای مشخصی از ماه به ملاقات زن برود. <ref>ابن‌قدامه، المغنی، 1406ق، ج7، ص450</ref>
-==انگیزه مردان در ازدواج مسیار==
-#ثروت زن؛ گاهی زن ثروتمند با هدف ماندگاری شوهر، بخشی از اموال خود را به او می‌بخشد. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص163.</ref>
-# پرهیز از ناراحتی زن اول یا خویشاوندان و فرزندان از ازدواج مجدد؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص170.</ref>
-#ناتوانی در تأمین هزینه‌های ازدواج دائم؛<ref> اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
-#تمتع جنسی با کمترین هزینه. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص113. ]</ref>
-==انگیزه زنان==
-مواردی که باعث تمایل زنان به ازدواج  مسیار می‌شود عبارتند از؛
-# مادر شدن؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل بالا رفتن سن و میل به مادر شدن، ازدواج مسیار را می‌پذیرند و تمام امور فرزند را عهده‌دار می‌شوند.
-# نیاز جنسی؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل نیاز جنسی، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
-#تأمین اقتصادی؛ گاهی زن در ازدواج مسیار، شرط می‌کند که مرد برخی از مخارج او مانند اجاره خانه را تأمین کند. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 57.]</ref>
-#افزایش جمعیت زنان مجرد و در سن ازدواج؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
-#داشتن محرم برای سفرهای شغلی یا تفریحی؛ <ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص10</ref>
-# فرار از پذیرش مسئولیت؛ تعدادی از زنانی که بین شغل، نیازهای شوهر، کارهای خانه و حضانت کودکان نمی‌توانند تعادل برقرار کنند، خواهان ازدواج مسیار هستند. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص167.</ref>
-==حکم شرعی ازدواج مسیار==
-فقهای اهل‌سنت دربارۀ حکم شرعی ازدواج مسیار، اختلاف نظر دارند؛ برخی از بزرگان اهل‌سنت مانند «بن‌باز» مفتی عربستان سعودی به جواز آن فتوا داده‌اند. در این گروه، برخی، تمام شرایط ازدواج مسیار را صحیح می‌دانند و بعضی اصل ازدواج را صحیح و شرایط ضمن آن مثل اسقاط حق نفقه  و مبیت (شب‌خوابی) را باطل دانسته‌اند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص91.  ]</ref>
-در مقابل، جمع دیگری از علمای اهل‌سنت، ازدواج مسیار را بدعتی دانسته‌اند که انسان‌های ضعیف‌النفس و گریزان از مسئولیت‌ خانواده، آن را پدید آورده‌اند و نیاز جنسی خود را با عنوان شرعی و بدون پذیرش مسئولیت برآورده می‌سازند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص118.]</ref>
-==دلایل موافقان==
-# سابقه پذیرش ازدواج‌های مشابه در فقه اهل‌سنت مانند نکاح لیلیات و نهاریات؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص179</ref>
-# سازگاری با مصلحت؛ این ازدواج غریزه فطری را پاسخ می‌دهد و از فساد جلوگیری می‌کند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.  ]</ref>
-#بهره‌مندی این ازدواج از ارکان و شرایط عقد صحیح؛ اصل در عقود از جمله ازدواج، اباحه است، پس هر عقدی که ارکان و شرایط شرعی را دارا باشد، صحیح و مباح است. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص176..    </ref>
-==دلایل مخالفان==
-#ازدواج‌های شبیه مسیار (نکاح نهاریات و لیلیات) نیز مورد اختلاف علما بوده و بسیاری آن را نپذیرفته‌اند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.   ] </ref>
-# مصالحی مانند کاهش زنان بی‌شوهر و اشباع رغبت جنسی زنان، فقط مشکل زنان ثروتمند را برطرف می‌کند که تعداد اندکی هستند و مفاسد این ازدواج همچنان باقی است.<ref>شقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص194..  </ref>
-#با امکان اسقاط نفقه و مبیت، دیگر نمی‌توان ازدواج مسیار را برخوردار از شرایط و ارکان عقد صحیح دانست؛ زیرا خداوند بر مرد واجب کرده که به زن نفقه بدهد و بین زوجات نسبت به مبیت و نفقه عدالت برقرار کند. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص92.  ]</ref>
-#این ازدواج در فرهنگ مسلمانان ناشناخته است و مسلمانان با چنین ازدواجی آشنایی ندارند. <ref>شقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181..  </ref>
-#ازدواج مسیار با مقاصد شرعی ازدواج تنافی دارد؛ از منظر آموزه‌های اسلام، هدف ازدواج فقط برآوردن نیاز جنسی نیست، بلکه دارای اهداف فردی، اجتماعی و دینی است. <ref>اشقر، مستجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181.</ref>
-==دیدگاه فقه شیعه درباره ازدواج مسیار==
-ازدواج دائم و ازدواج مسیار در عدم التزام به حقوق زوجیت تفاوت دارند. در ازدواج مسیار، زن از برخی حقوق واجب خود مانند نفقه و مسکن می‌گذرد و مرد ریاست و مدیریتی نسبت به زن ندارد و زن در زندگی و خروج از خانه آزاد است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 52.]</ref>
-ازدواج موقت از نظر شیعیان امامیه، علاوه بر شرایط نکاح دائم (مانند اجرای صیغه)، دارای دو رکن اساسی شامل تعیین و ذکر مدت و مهر است. در ازدواج موقت، طلاق وجود ندارد و زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1 صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 54.]</ref> در ازدواج مسیار نیز زن، حق نفقه، حق قسم و مبیت ندارد، زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند و زن هنگام خروج از منزل به اذن همسر نیاز ندارد. اما تفاوت این دو ازدواج در آن است که اولاً در نکاح موقت باید مدت ازدواج تعیین شود و بدون آن، عقد باطل است؛ ثانیا غالب فقهای شیعه در ازدواج موقت، اذن پدر یا جد پدری دختر را احتیاطاً شرط دانسته‌اند.
-ازدواج مسیار کاملا متفاوت از ازدواج دائم و موقت است. بنابراین، در مشروعیت نیاز به دلیل دارد، زیرا عقود شرعی امور توقیفی هستند و اختیاردار وضع و جعل آن‌ها شارع است. تا زمانی‌که شارع عقدی را تایید یا امضا نکرده باشد معتبر و صحیح نخواهد بود. در مورد ازدواج مسیار هیچ دلیلی از سوی شارع ارائه نشده است. استناد به اصل اباحه نیز با توجه به توقیفی‌بودن عقود شرعی، از دیدگاه برخی فقها پذیرفته نیست. <ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و  زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص125.]</ref>
+== مفهوم‌شناسی ==
-==پانویس==
+واژهٔ مسیار را برخی برگرفته از ریشهٔ «س‌ی‌ر» به‌معنای راه رفتن، دانسته‌اند.<ref>‌منظور، لسان‌العرب، 1414ق، ج4، ص389؛ راغب، مفردات الفاظ القرآن الکریم، 1412ق، ص432.</ref> برخی دیگر، آن را صیغه مبالغه به‌معنای کثیرالسیر دانسته‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> مسیار در اصطلاح، ازدواجی است که در آن، زن از برخی حقوق مانند مسکن، هم‌خوابگی، شب‌خوابی و نفقه، چشم‌پوشی می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، کتاب النکاح، 1424ق، ج5، ص22.</ref> گاهی این ازدواج، مخفیانه صورت می‌پذیرد و غالباً زن در کشور و شهر خود می‌ماند و شوهر با زن دائمی خود در کشور و شهر دیگر اقامت دارد.<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص16</ref> برخی، دلیل نام‌گذاری ازدواج مسیار را چنین گفته‌اند که شوهر غالباً در روز به دیدار زوجه می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref>
+== ماهیت ازدواج مسیار ==
+ازدواج مسیار، یک اصطلاح عامیانه برای موردی است که مرد به‌دلیل تردد بسیار در شهر دیگری، با زنی ازدواج می‌کند تا فقط هنگام اقامت در آن شهر، نزد آن زن باشد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص110.]</ref> ازدواج مسیار پدیده‌ای جدید است که از منطقه تمیم عربستان سعودی به سایر مناطق و کشورها گسترش یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص88.]</ref> برخی، از سابقه تاریخی این ازدواج سخن گفته و به تعدادی از متون فقهی اهل سنت اشاره کرده‌اند که مرد هنگام ازدواج شرط می‌کند در هفته فقط یک شب نزد زن باشد؛ یا شرط می‌کند که در ماه، ۵ یا۱۰ درهم به زوجه نفقه بدهد؛ یا شرط می‌کند روزهای مشخصی از ماه به ملاقات زن برود.<ref>ابن‌قدامه، المغنی، 1406ق، ج7، ص450</ref>
+== انگیزه مردان در ازدواج مسیار ==
+# ثروت زن؛ گاهی زن ثروتمند با هدف ماندگاری شوهر، بخشی از اموال خود را به او می‌بخشد.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص163.</ref>
+# پرهیز از ناراحتی زن اول یا خویشاوندان و فرزندان از ازدواج مجدد؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص170.</ref>
+# ناتوانی در تأمین هزینه‌های ازدواج دائم؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
+# تمتع جنسی با کمترین هزینه.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص113.]</ref>
+== انگیزه زنان ==
+مواردی که باعث تمایل زنان به ازدواج مسیار می‌شود عبارتند از؛
+# مادر شدن؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل بالا رفتن سن و میل به مادر شدن، ازدواج مسیار را می‌پذیرند و تمام امور فرزند را عهده‌دار می‌شوند.
+# نیاز جنسی؛ برخی زنان مجرد به‌دلیل نیاز جنسی، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
+# تأمین اقتصادی؛ گاهی زن در ازدواج مسیار، شرط می‌کند که مرد برخی از مخارج او مانند اجاره خانه را تأمین کند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 57.]</ref>
+# افزایش جمعیت زنان مجرد و در سن ازدواج؛<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص168.</ref>
+# داشتن محرم برای سفرهای شغلی یا تفریحی؛<ref>ابوالبصل، دراسات فی فقه النوازل، 2008م، ص10</ref>
+# فرار از پذیرش مسئولیت؛ تعدادی از زنانی که بین شغل، نیازهای شوهر، کارهای خانه و حضانت کودکان نمی‌توانند تعادل برقرار کنند، خواهان ازدواج مسیار هستند.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص167.</ref>
+== حکم شرعی ازدواج مسیار ==
+=== فقه اهل‌سنت ===
+فقهای اهل‌سنت دربارهٔ حکم شرعی ازدواج مسیار، اختلاف نظر دارند؛ برخی از بزرگان اهل‌سنت مانند «بن‌باز» مفتی عربستان سعودی به جواز آن فتوا داده‌اند. در این گروه، برخی، تمام شرایط ازدواج مسیار را صحیح می‌دانند و بعضی اصل ازدواج را صحیح و شرایط ضمن آن مثل اسقاط حق نفقه و مبیت (شب‌خوابی) را باطل دانسته‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1908732/ ذوالفقارزاده و مقدسی، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، 1401ش، ص91.]</ref> به‌عقیده این گروه این ازدواج غریزه فطری را پاسخ می‌دهد و از فساد جلوگیری می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.]</ref> و در فقه اهل‌سنت موارد مثل نکاح لیلیات و نهاریات سابقه داشته است.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص179</ref>
+در مقابل، جمع دیگری از علمای اهل‌سنت، ازدواج مسیار را بدعتی دانسته‌اند که انسان‌های ضعیف‌النفس و گریزان از مسئولیت خانواده، آن را پدیدآورده‌اند و نیاز جنسی خود را با عنوان شرعی و بدون پذیرش مسئولیت برآورده می‌سازند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص118.]</ref> این گروه بر این باورند که نکاح نهاریات و لیلیات مورد اختلاف علما بوده و بسیاری آن را نپذیرفته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص116.]</ref> به نظر این گروه، مصالحی مانند کاهش زنان بی‌شوهر و اشباع رغبت جنسی زنان، فقط مشکل زنان ثروتمند را برطرف می‌کند که تعداد اندکی هستند و مفاسد این ازدواج همچنان باقی است.<ref>شقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص194..</ref> از سوی دیگر معتقدند ازدواج مسیار با مقاصد شرعی ازدواج تنافی دارد؛ از منظر آموزه‌های اسلام، هدف ازدواج فقط برآوردن نیاز جنسی نیست، بلکه دارای اهداف فردی، اجتماعی و دینی است.<ref>اشقر، مستجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، 1420ق، ص181.</ref>
+=== فقه شیعه ===
+ازدواج دائم و ازدواج مسیار در عدم التزام به حقوق زوجیت تفاوت دارند. در ازدواج مسیار، زن از برخی حقوق واجب خود مانند نفقه و مسکن می‌گذرد و مرد ریاست و مدیریتی نسبت به زن ندارد و زن در زندگی و خروج از خانه آزاد است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 52.]</ref> ازدواج موقت از نظر شیعیان امامیه، علاوه بر شرایط نکاح دائم (مانند اجرای صیغه)، دارای دو رکن اساسی شامل تعیین و ذکر مدت و مهر است. در ازدواج موقت، طلاق وجود ندارد و زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2025/اهل-تسنن-و-ازدواج-مسیار صادقی، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، 1378ش، ص 54.]</ref> در ازدواج مسیار نیز زن، حق نفقه، حق قسم و مبیت ندارد، زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند و زن هنگام خروج از منزل به اذن همسر نیاز ندارد. اما تفاوت این دو ازدواج در آن است که اولاً در نکاح موقت باید مدت ازدواج تعیین شود و بدون آن، عقد باطل است؛ ثانیاً غالب فقهای شیعه در ازدواج موقت، اذن پدر یا جد پدری دختر را احتیاطاً شرط دانسته‌اند. ازدواج مسیار کاملاً متفاوت از ازدواج دائم و موقت است؛ بنابراین، در مشروعیت نیاز به دلیل دارد، زیرا عقود شرعی امور توقیفی هستند و اختیاردار وضع و جعل آن‌ها شارع است. تا زمانی‌که شارع عقدی را تأیید یا امضا نکرده باشد معتبر و صحیح نخواهد بود. در مورد ازدواج مسیار هیچ دلیلی از سوی شارع ارائه نشده است. استناد به اصل اباحه نیز با توجه به توقیفی‌بودن عقود شرعی، از دیدگاه برخی فقها پذیرفته نیست.<ref>[https://www.sid.ir/paper/397271/fa محمدی و زرگوش نسب، «بررسی فقهی–تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، 1395ش، ص125.]</ref>
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-==منابع==
-*آهنگران، محمدرسول و  افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره 32 و 33، زمستان 1392ش و بهار 1393ش.
+== منابع ==
-*ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد، المغنی، قاهره، مکتبة القاهرة، 1388ق.
+{{آغاز منابع}}
-*ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت – لبنان، دارالفکر و دارصادر، 1414ق.
+* آهنگران، محمدرسول و افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره ۳۲ و ۳۳، زمستان ۱۳۹۲ش و بهار ۱۳۹۳ش.
-*ابوالبصل، علی، دراسات فی فقه النوازل، عمان، داراسامه، 2008م.
+* ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد، المغنی، قاهره، مکتبة القاهرة، ۱۳۸۸ق.
-*ابویی، حسین و دیگران، «ارزیابی تطبیقی مشروعیت نکاح مسیار در فقه اهل سنت و مذهب امامیه»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره 5، پاییز و زمستان 1390ش.
+* ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت – لبنان، دارالفکر و دارصادر، ۱۴۱۴ق.
-*اشقر، اسامه عمرسلیمان، مسجدات فقهیۀ فی قضایا الزواج و الطلاق، اردن، دارالنفائس، 1420ق.
+* ابوالبصل، علی، دراسات فی فقه النوازل، عمان، داراسامه، ۲۰۰۸م.
-*ذوالفقارزاده، ابوالفضل و مقدسی، یوسف، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، فصلنامه تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس، سال اول، بهار 1401ش.
+* ابویی، حسین و دیگران، «ارزیابی تطبیقی مشروعیت نکاح مسیار در فقه اهل سنت و مذهب امامیه»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۰ش.
-*راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن الکریم، بیروت- لبنان، دارالعلم، 1412ق.
+* اشقر، اسامه عمرسلیمان، مسجدات فقهیهٔ فی قضایا الزواج و الطلاق، اردن، دارالنفائس، ۱۴۲۰ق.
-*صادقی، محمد، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، مطالعات راهبردی زنان، شماره 40، 1378ش.
+* ذوالفقارزاده، ابوالفضل و مقدسی، یوسف، «بررسی تطبیقی ازدواج مسیار و ازدواج موقت در فقه شیعه»، فصلنامه تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس، سال اول، بهار ۱۴۰۱ش.
-*محمدی، طاهرعلی، زرگوش نسب، عبدالجبار؛ «بررسی فقهی تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، فصلنامه علمی–پژوهشی مطالعات فقه تربیتی، سال سوم، شماره 5، بهار و تابستان 1395ش.
+* راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن الکریم، بیروت- لبنان، دارالعلم، ۱۴۱۲ق.
-*مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، امام علی بن ابی طالب، 1424ق.
+* صادقی، محمد، «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ۴۰، ۱۳۷۸ش.
-[[رده:‌ ویکی‌جنسیت]]
+* محمدی، طاهرعلی، زرگوش نسب، عبدالجبار؛ «بررسی فقهی تربیتی ازدواج مسیار در مطابقت با ازدواج دائم و موقت»، فصلنامه علمی–پژوهشی مطالعات فقه تربیتی، سال سوم، شماره ۵، بهار و تابستان ۱۳۹۵ش.
-[[رده: مفاهیم و اصطلاحات]]
+* مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، امام علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق.
+* آهنگران، محمدرسول و افشار، اباذر، «مبانی مشروعیت نکاح مسیار در فقه و حقوق اسلامی»، نشریه اندیشه تقریب، شماره ۳۲ و ۳۳، زمستان ۱۳۹۲ش و بهار ۱۳۹۳ش.
+{{پایان منابع}}