بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۴۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =شهید-ضرغام.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =شهید شاهرخ ضرغامی که با دعای مادر عاقبتبهخیر شد<ref>«[https://www.yjc.ir/fa/news/7168155/%D8%AE%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%AE-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%DA%A9%D8%B1%D8%AF خدا در بزنگاه دست شاهرخ را گرفت و عزیزش کرد»، باشگاه خبرنگاران جوان.] </ref> | |||
|image_alt=شهید شاهرخ ضرغامی | |||
| فایل پادکست =عاقبتبهخیری14041011.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =2/71 | |||
| تاریخ پادکست =11-10-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|عاقبتبهخیری}}'''؛ اصطلاحی درباره رسیدن به پایان نیک در دنیا و رستگاری در آخرت با حفظ ایمان و عمل صالح. | |||
''' | اصطلاح '''«عاقبتبهخیری»''' از اصطلاحات رایج در دعاها و تکیهکلامها در [[فرهنگ ایرانی]] و [[ادبیات عامه]] است که فراتر از یک تعارف ساده، ریشه در باورهای مذهبی، فرهنگی و روانشناختی ایرانیان دارد و نهتنها موفقیت دنیوی، بلکه پیروزی معنوی و اخروی را نیز در بر میگیرد؛ آرزویی نهایی برای [[مسلمان|مسلمانان]] فارسیزبان که [[زندگی]] با [[ایمان]]، [[توبه]] و رضایت الهی به پایان رسد. همچنین عاقبتبهخیری یا حسن عاقبت، از مهمترین آموزههای دینی بهشمار میرود که در آیات [[قرآن]]، روایات [[اهلبیت]] و دعاهای آنان بر آن تأکید فراوان شده است. | ||
== | == مفهومشناسی عاقبتبهخیری == | ||
[ | از نظر لغوی عاقبت بهمعنی پایان و سرانجام<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/عاقبت دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه عاقبت.]</ref> و خیر در مقابل شر بهمعنی نیکی و [[رستگاری]] است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/خیر-10 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه خیر.]</ref> و عاقبتبهخیری یعنی آرزو و [[دعا]] کردن برای اینکه پایان کار، زندگی یا یک مسیر مشخص، به نیکی، [[سعادت]] و [[آرامش]] ختم شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/عاقبت-بخیر?q=عاقبت%20بخیر دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه عاقبتبهخیر.]</ref> | ||
* '''در فرهنگ عامه:''' این باور وجود دارد که شروع خوب مهم است، اما پایان خوب از آن هم مهمتر است. اینکه انسان در طول مسیر زندگی دچار لغزش نشود و در نهایت با سربلندی دنیوی و اخروی زندگی را ترک کند. | |||
* '''در نگاه دینی:''' عاقبتبهخیری بهمعنای ختم زندگی با ایمان و شرافت انسانی است و نقطهٔ مقابل [[بدعاقبتی]] یا سوء عاقبت محسوب میشود.<ref>حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۱۰.</ref> | |||
== | == ریشه دینی عاقبتبهخیری == | ||
عاقبتبهخیری که در زبان دین به [[حسن عاقبت|حُسن عاقبت]] مشهور است بهمعنی پایانیافتن زندگی با ایمان،<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ذیل واژه عاقبت به خیر.</ref> طاعت و رضایت الهی اطلاق میشود؛ بهگونهای که فرد در لحظۀ [[مرگ]]، بر [[اسلام]] و [[ایمان]]، ثابتقدم باشد و با نشانههای نیک مانند گفتن [[شهادتین]]، [[توبه نصوح|توبۀ نصوح]]<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1637316 منتظمی، «نصوح کیست؟ و توبه نصوح چیست؟»، وبسایت راسخون.]</ref> و رضایت از قضای الهی از [[دنیا]] برود. همچنین در [[ادبیات دینی]] این اصطلاح در مقابل سوء عاقبت یا سوء خاتمه قرار دارد که به پایان بد و دوری از ایمان اشاره میکند.<ref>حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۱۰.</ref> | |||
== | == کاربرد عاقبتبهخیری در زندگی روزمره == | ||
اصطلاح عاقبتبهخیری در موقعیتهای مختلفی استفاده میشود که هر کدام بار معنایی خاصی دارند: | |||
* '''بهعنوان تشکر و قدردانی:''' که بسیار رایج هم است. وقتی کسی بهویژه جوانترها کاری برای بزرگتری انجام میدهند، بزرگترها معمولاً بهجای تشکر کردن یا گفتن ممنون، میگویند: پیر شی الهی، عاقبتبهخیر بشی یا عبارت دستت درد نکنه، عاقبتتبهخیر. در اینجا گوینده احساس میکند کاری که برایش انجام شده ارزشمند است و میخواهد با دعایی که تضمینکنندهٔ آینده فرد است، آن را جبران کند. | |||
* '''ابراز نگرانی برای آیندهٔ کسی:''' وقتی شخصی مثل [[فرزند]] یا جوانی، در مسیری قدم گذاشته که پرخطر یا اشتباه بهنظر میرسد، اطرافیان با نگرانی میگویند: خدا عاقبت این بچه رو به خیر کنه. در اینجا عاقبتبهخیری بهمعنای نجات یافتن از سرنوشت شوم یا بازگشت به راه درست است.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/what-should-we-say-in-response-to-may-you-have-a-good-end/ «در جواب عاقبتبهخیر بشی چه بگوییم؟»، وبسایت مجله اینترنتی ماگرتا.]</ref> | |||
* '''دعای والدین برای فرزندان:''' یکی از دعاهای همیشگی پدر و مادرها سر [[سجاده]] یا در لحظات [[احساس|احساسی]]: عاقبتبهخیر بشی مادر/پدر و این بالاترین سطح دعای خیر در [[فرهنگ]] [[خانواده ایرانی]] است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1261673/برای-عاقبت-بخیری-والدین-و-فرزندانمان-چه-دعایی-بخوانیم «برای عاقبتبهخیری والدین و فرزندانمان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا.]</ref> | |||
* '''آرزوی رستگاری:''' در مکالمات روزمره، وقتی کسی به دیگری میگوید: عاقبتبهخیر بشی، در واقع برای شخص مقابل خود آرزو میکند که مسیر زندگیاش طوری باشد که وقتی به گذشته نگاه میکند پشیمان نبوده و پایان زندگیاش همراه با آرامش، [[آبرو]]، [[رستگاری]] و رضایت الهی باشد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7847736/عاقبت-به-خیری-به-معنای-حقیقی-یعنی-چه «عاقبتبهخیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
== | == عاقبتبهخیری در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه == | ||
در [[ادبیات فارسی]]، عبارات مشابه عاقبتبهخیر با الفاظی مانند نیکفرجام یا خوشعاقبت به کار رفتهاند که بر پایان نیک، نجات نهایی یا رستگاری تأکید دارند و اغلب در اشعار عرفانی، اخلاقی و مذهبی مورد استفاده قرار گرفتهاند. شعر معروف:<ref>[https://roozaneh.net/fun/sms/اشعار-ضرب-المثل/ «مجموعه اشعار ضربالمثل»، وبسایت روزانه.]</ref> | |||
{{شعر جدید | |||
| متن = | |||
خدایا چنان کن سرانجام کار\\تو خشنود باشی و ما رستگار | |||
}} | |||
از ابیات مشهوری است که در قالب یک [[نیایش]]، در مکالمات و [[ادبیات عامیانه]] به فراوانی استفاده میشود تا آرزوی پایان خوش و موفقیت نهایی را بیان کند. این بیت از دیدگاه عوام بهنوعی به فلسفهٔ عاقبتبهخیری اشاره دارد؛ تمام تلاشهای انسان در طول زندگی باید بهگونهای باشد که در پایان، [[خدا|خداوند]] از او خشنود باشد و او به سعادت ابدی نائل شود. در فرهنگ ایرانی-اسلامی، این نیایش نمادی از [[امید]] و [[توسل]] به خدا برای داشتن زندگیای است که پایان نیک و رضایت الهی در آن جاری باشد و انسان در برابر مشکلات و چالشهای زندگی، با اطمینان خاطر قدم بردارد.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/meaning-poem-prayer-sixth-persian/ «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وبسایت ماگرتا.]</ref> | |||
== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش. | |||
* «برای عاقبتبهخیری والدین و فرزندانمان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آبان ۱۴۰۰ش. | |||
* حسینی، سیدحسین، عاقبتبهخیری، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ش. | |||
* «در جواب عاقبتبهخیر بشی چه بگوییم؟»، وبسایت مجله اینترنتی ماگرتا، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش. | |||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۹ آذر ۱۴۰۴ش. | |||
* «عاقبتبهخیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش. | |||
* «مجموعه اشعار ضربالمثل»، وبسایت روزانه، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش. | |||
* «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وبسایت ماگرتا، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش. | |||
* منتظمی، قربان، «نصوح کیست؟ و توبه نصوح چیست؟»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1402ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
{{#seo: | |||
{{ | |title= عاقبت به خیری چیست <nowiki>|</nowiki> مفهوم، ریشه دینی و کاربرد در فرهنگ ایرانی | ||
|description=عاقبت به خیری اصطلاحی دینی و فرهنگی به معنای پایان نیک زندگی با ایمان و رستگاری است. در این صفحه با مفهوم، ریشه دینی و کاربردهای روزمره عاقبت به خیری آشنا شوید. | |||
= | }} | ||
