شهناز آزاد: تفاوت میان نسخهها
imported>Shiri |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:نامه بانوان.jpg|بندانگشتی|]] | |||
شهناز رشدیه؛ معروف به شهناز آزاد، روزنامهنگار، از پیشگامان جنبش [[زنان]] در ایران. | |||
[[پرونده:نامه بانوان.jpg|بندانگشتی|]] | |||
شهناز | |||
شهناز آزاد | شهناز آزاد سردبیری [[نامه بانوان]] را بر عهده داشت. این نشریه خواستههایی همچون رفع [[حجاب]]، استقلال اقتصادی [[زنان]]، جلوگیری از [[ازدواج]] دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان داشت. | ||
== زندگینامه == | |||
شهناز آزاد (رشدیه) در سال ۱۲۸۰ش در خانوادهای فرهنگی و طبقه متوسط رو به بالا از اهالی تبریز زاده شد. پدرش میرزا حسن رشدیه از بنیانگذاران آموزش مدرن در ایران بود. قبل از اینکه به فعالیتها و اقدامات شهناز آزاد بپردازیم، باید ذکر کنیم که وی تحت تأثیر پدرش، میرزا حسن رشدیه، و [[همسرش]]، ابوالقاسم آزاد مراغهای، قرار گرفت. رشدیه به خواندن روزنامههایی که در این دوره منتشر میشد بسیار شایق بود و آنها را مکرر میخواند و با اوضاع جهان کم وبیش آشنا میشد و فکرهای تازهای از مغزش میگذشت. ازاینرو، این آگاهی به فرزندان و بهخصوص شهناز هم انتقال پیدا میکرد.<ref>بهشتیسرشت، محسن و پریوش محسن، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار، ص 329</ref> | |||
از | شهناز روزنامهنگاری را از پدر و [[همسرش]] ابوالقاسم آزاد مراغهای آموخته و یکی از پیشگامان جنبش [[زنان]] در ایران شد. شهناز آزاد به کمک همسرش در سال ۱۲۹۹ش نشریه «[[نامه بانوان]]» را منتشر کرد. نامه بانوان چهارمین نشریه تخصصی [[زنان]] بود.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان]</ref> | ||
==پانویس== | == فعالیتها == | ||
از سال ۱۲۹۳ به بعد، شاهد فعالیت انجمنها و نشریاتی هستیم که به صورتی صریحتر و رادیکالتر در رابطه با [[حقوق زنان]] فعالیت میکنند و خواستههایی همچون رفع [[حجاب]]، استقلال اقتصادی [[زنان]]، جلوگیری از [[ازدواج]] دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان دارند. شهناز آزاد و [[همسرش]] ابوالقاسم آزاد از جمله فعالان این دوره بودند که با تشکیل «گروه بانوان و بانوئیان ایران» در سال ۱۲۹۳ به صراحت دفاع از [[حقوق زنان]] را سرلوحهٔ کار خود قرار داده بودند. در مرامنامهٔ این انجمن آمده بود: «از آنجایی که ایران از هر جهت در آتش بیعلمی میسوزد، و تعلیم و تربیت باید از مادران آغاز شود، و تمام خرابیهای خانوادگی و اقتصادی و ادبی و اجتماعی و حتی سیاسی ایران از روگیری [[زنان]] است که مانع از دخول در اجتماعات میباشد، لهذا گروه بانوان و بانوائیان از سنهٔ ۱۲۹۳ شمسی تأسیس یافته و تا حال که ۱۳۰۴ میباشد تهران و سایر ایالات و ولایات را کمابیش به این موضوع حیاتی متوجه ساخته است …»<ref>[https://bidarzani.com/11644 «شهناز آزاد (رشدیه)»، وبسایت بیدار زنی]</ref> | |||
شهناز آزاد همچنین در سال ۱۲۹۹، هنگامی که ۱۹ سال بیشتر نداشت، نشریهٔ نامهٔ بانوان<ref>تمام شمارههای منتشرشده از نشریهٔ نامهٔ بانوان را در وبسایت [[زنان]] در دوران قاجار میتوانید بخوانید</ref> را در تهران منتشر کرد، نشریهای که فقط نوشتههای [[زنان]] را منتشر میکرد و، با نوشتن این که «این روزنامه برای بیداری و رستگاری [[زنان]] بیچاره و ستمکش ایران است»، خط و مشی فمینیستیاش را از آغاز مشخص کرده بود.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجمآبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶</ref> [[نامه بانوان]] سه روز پس از انتشار اولین شماره و به دلیل مقاله «حجاب خرافه و موهومات و حصار سنت، جلوی دیدگان [[زنان]] و [[مردان]] را در این کشور سد کرده است» توقیف شد. سپس با این شرط که در شماره بعدی بنویسد منظور از حجاب در این جمله، حجاب زنان نیست، اجازه انتشار مجدد یافت. در دو شمارهٔ اول شعر «کفن سیاه» از میرزاده عشقی منتشر شده بود اما شهناز آزاد، سردبیر، در شمارهٔ سوم مدعی شد که منظورش از «حجاب»، «حجاب خرافه و جهل» بوده است و نه چادر و روبنده. انتشار نامهٔ بانوان پس از ۱۱ ماه به دلیل مشکلات مالی متوقف شد.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان]</ref> | |||
پس از آن شهناز آزاد و ابوالقاسم آزاد در سال ۱۳۰۲ «مجمع کشف [[حجاب]]» را در راستای فعالیتهای پیشینشان در رابطه با مخالفت با حجاب راهاندازی کردند. این مجمع اما بیشتر از یک سال دوام نیاورد. فعالیت در مخالفت با حجاب در آن سالها نیز یکی از خطوط قرمز حکومت بود، و راهاندازی این مجمع منجر به بازداشت و تبعید ابوالقاسم آزاد و تعطیلی «مجمع کشف حجاب» شد.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجمآبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶</ref> اما ابوالقاسم آزاد، که دل در گرویِ ارتقای وضعیت [[زنان]] داشت، ناامید نشد و در بهمن ۱۳۰۴ «جمعیت همدلان» را راهاندازی کرد. «مجاهدت و فداکاری تام و تمام در تزیید جمعیت عملی و تهیهٔ سایر وسایل آزادی [[حقوق زنان]] ایران» بند نخستِ مرامنامهٔ این جمعیت بود. شهناز و ابوالقاسم آزاد، [[فخرآفاق پارسا]]، نصرت مشیری، و عصمتالملوک شریفی از اعضای جمعیت «[[جمعیت نسوان وطنخواه]]»، از جمله هشت تنی بودند که امضای آنها در پای مرامنامهٔ این جمعیت دیده میشد.<ref>[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:44719113$1i «اساسنامهی «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار]</ref> | |||
از اقدامات دیگر شهناز آزاد تأسیس دبستان دخترانه ستاره و کودکستان شهناز در سال ۱۳۳۰ بود.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان]</ref> | |||
شهناز آزاد در ۶۰ سالگی در سال ۱۳۴۰ درگذشت.<ref>[[شهناز آزاد|«شهناز آزاد»، در ویکیپدیا]]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | |||
* | == منابع == | ||
* | * حسینخواه، مریم، «فمینیستهای مشروطهخواه پایهگذاران جنبش زنان در ایران»، مریم حسین خواه، سایت آزادی و عدالت اجتماعی برای ایران، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | ||
* | * بهشتیسرشت محسن و محسن پریوش، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار»، مجله زن در فرهنگ و هنر، دوره ۷، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۴ش. | ||
* | * «شهناز آزاد»، در ویکیپدیا، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | ||
* «اساسنامهٔ «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
* «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
* «شهناز آزاد (رشدیه)»، وبسایت بیدار زنی، تاریح درج مطلب: ۲۱ خرداد۱۳۹۳ش، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
{{جنبش زنان در ایران}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۵
شهناز رشدیه؛ معروف به شهناز آزاد، روزنامهنگار، از پیشگامان جنبش زنان در ایران.
شهناز آزاد سردبیری نامه بانوان را بر عهده داشت. این نشریه خواستههایی همچون رفع حجاب، استقلال اقتصادی زنان، جلوگیری از ازدواج دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان داشت.
زندگینامه
شهناز آزاد (رشدیه) در سال ۱۲۸۰ش در خانوادهای فرهنگی و طبقه متوسط رو به بالا از اهالی تبریز زاده شد. پدرش میرزا حسن رشدیه از بنیانگذاران آموزش مدرن در ایران بود. قبل از اینکه به فعالیتها و اقدامات شهناز آزاد بپردازیم، باید ذکر کنیم که وی تحت تأثیر پدرش، میرزا حسن رشدیه، و همسرش، ابوالقاسم آزاد مراغهای، قرار گرفت. رشدیه به خواندن روزنامههایی که در این دوره منتشر میشد بسیار شایق بود و آنها را مکرر میخواند و با اوضاع جهان کم وبیش آشنا میشد و فکرهای تازهای از مغزش میگذشت. ازاینرو، این آگاهی به فرزندان و بهخصوص شهناز هم انتقال پیدا میکرد.[۱]
شهناز روزنامهنگاری را از پدر و همسرش ابوالقاسم آزاد مراغهای آموخته و یکی از پیشگامان جنبش زنان در ایران شد. شهناز آزاد به کمک همسرش در سال ۱۲۹۹ش نشریه «نامه بانوان» را منتشر کرد. نامه بانوان چهارمین نشریه تخصصی زنان بود.[۲]
فعالیتها
از سال ۱۲۹۳ به بعد، شاهد فعالیت انجمنها و نشریاتی هستیم که به صورتی صریحتر و رادیکالتر در رابطه با حقوق زنان فعالیت میکنند و خواستههایی همچون رفع حجاب، استقلال اقتصادی زنان، جلوگیری از ازدواج دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان دارند. شهناز آزاد و همسرش ابوالقاسم آزاد از جمله فعالان این دوره بودند که با تشکیل «گروه بانوان و بانوئیان ایران» در سال ۱۲۹۳ به صراحت دفاع از حقوق زنان را سرلوحهٔ کار خود قرار داده بودند. در مرامنامهٔ این انجمن آمده بود: «از آنجایی که ایران از هر جهت در آتش بیعلمی میسوزد، و تعلیم و تربیت باید از مادران آغاز شود، و تمام خرابیهای خانوادگی و اقتصادی و ادبی و اجتماعی و حتی سیاسی ایران از روگیری زنان است که مانع از دخول در اجتماعات میباشد، لهذا گروه بانوان و بانوائیان از سنهٔ ۱۲۹۳ شمسی تأسیس یافته و تا حال که ۱۳۰۴ میباشد تهران و سایر ایالات و ولایات را کمابیش به این موضوع حیاتی متوجه ساخته است …»[۳]
شهناز آزاد همچنین در سال ۱۲۹۹، هنگامی که ۱۹ سال بیشتر نداشت، نشریهٔ نامهٔ بانوان[۴] را در تهران منتشر کرد، نشریهای که فقط نوشتههای زنان را منتشر میکرد و، با نوشتن این که «این روزنامه برای بیداری و رستگاری زنان بیچاره و ستمکش ایران است»، خط و مشی فمینیستیاش را از آغاز مشخص کرده بود.[۵] نامه بانوان سه روز پس از انتشار اولین شماره و به دلیل مقاله «حجاب خرافه و موهومات و حصار سنت، جلوی دیدگان زنان و مردان را در این کشور سد کرده است» توقیف شد. سپس با این شرط که در شماره بعدی بنویسد منظور از حجاب در این جمله، حجاب زنان نیست، اجازه انتشار مجدد یافت. در دو شمارهٔ اول شعر «کفن سیاه» از میرزاده عشقی منتشر شده بود اما شهناز آزاد، سردبیر، در شمارهٔ سوم مدعی شد که منظورش از «حجاب»، «حجاب خرافه و جهل» بوده است و نه چادر و روبنده. انتشار نامهٔ بانوان پس از ۱۱ ماه به دلیل مشکلات مالی متوقف شد.[۶]
پس از آن شهناز آزاد و ابوالقاسم آزاد در سال ۱۳۰۲ «مجمع کشف حجاب» را در راستای فعالیتهای پیشینشان در رابطه با مخالفت با حجاب راهاندازی کردند. این مجمع اما بیشتر از یک سال دوام نیاورد. فعالیت در مخالفت با حجاب در آن سالها نیز یکی از خطوط قرمز حکومت بود، و راهاندازی این مجمع منجر به بازداشت و تبعید ابوالقاسم آزاد و تعطیلی «مجمع کشف حجاب» شد.[۷] اما ابوالقاسم آزاد، که دل در گرویِ ارتقای وضعیت زنان داشت، ناامید نشد و در بهمن ۱۳۰۴ «جمعیت همدلان» را راهاندازی کرد. «مجاهدت و فداکاری تام و تمام در تزیید جمعیت عملی و تهیهٔ سایر وسایل آزادی حقوق زنان ایران» بند نخستِ مرامنامهٔ این جمعیت بود. شهناز و ابوالقاسم آزاد، فخرآفاق پارسا، نصرت مشیری، و عصمتالملوک شریفی از اعضای جمعیت «جمعیت نسوان وطنخواه»، از جمله هشت تنی بودند که امضای آنها در پای مرامنامهٔ این جمعیت دیده میشد.[۸]
از اقدامات دیگر شهناز آزاد تأسیس دبستان دخترانه ستاره و کودکستان شهناز در سال ۱۳۳۰ بود.[۹] شهناز آزاد در ۶۰ سالگی در سال ۱۳۴۰ درگذشت.[۱۰]
پانویس
- ↑ بهشتیسرشت، محسن و پریوش محسن، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار، ص 329
- ↑ «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان
- ↑ «شهناز آزاد (رشدیه)»، وبسایت بیدار زنی
- ↑ تمام شمارههای منتشرشده از نشریهٔ نامهٔ بانوان را در وبسایت زنان در دوران قاجار میتوانید بخوانید
- ↑ غلامرضا سلامی و افسانه نجمآبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶
- ↑ «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان
- ↑ غلامرضا سلامی و افسانه نجمآبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶
- ↑ «اساسنامهی «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار
- ↑ «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان
- ↑ «شهناز آزاد»، در ویکیپدیا
منابع
- حسینخواه، مریم، «فمینیستهای مشروطهخواه پایهگذاران جنبش زنان در ایران»، مریم حسین خواه، سایت آزادی و عدالت اجتماعی برای ایران، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
- بهشتیسرشت محسن و محسن پریوش، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار»، مجله زن در فرهنگ و هنر، دوره ۷، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۴ش.
- «شهناز آزاد»، در ویکیپدیا، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
- «اساسنامهٔ «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
- «شهناز آزاد»، در دانشنامه الکترونیکی زنان، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
- «شهناز آزاد (رشدیه)»، وبسایت بیدار زنی، تاریح درج مطلب: ۲۱ خرداد۱۳۹۳ش، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
