زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''آشپزی ایرانی'''}}؛ سبکی در آشپزی که هویت فرهنگی ایرانیان را نشان میدهد. | {{درشت|'''آشپزی ایرانی'''}}؛ سبکی در آشپزی که هویت فرهنگی ایرانیان را نشان میدهد. | ||
[[پرونده:آشپزی-ایرانی-1.jpg|alt=خورشت قورمه سبزی- سالاد شیرازی - تهدیگ - برنج |بندانگشتی|خورشت قورمه سبزی و سالاد شیرازی]] | |||
[[آشپزی ایرانی]]، از غنیترین و متنوعترین آشپزیهای جهان است که بهدلیل تنوع مواد اولیه، افزودنیها و ادویههای خوشعطر و نیز روشهای پختِ منحصربهفرد، شناخته شده است. [[آشپزی]] ایرانی، نهتنها به تولید غذاهای خوشمزه و خوش رنگ و [[عطر]] منتهی میشود، بلکه نمادی از فرهنگ [[مهماننوازی]] ایرانیان نیز بهشمار میرود. ایرانیان، در هر نقطه از این سرزمین، بهدلیل تنوع در نوع خاک، آبوهوا، فرهنگ قومی و اشتغال، انواع مختلفی از [[آشپزی]] را ارائه کردهاند که در هر یک، از ادویهها، [[سبزی]]ها، ترهبار و میوههای محلیِ در دسترس، استفاده میکنند. | [[آشپزی ایرانی]]، از غنیترین و متنوعترین آشپزیهای جهان است که بهدلیل تنوع مواد اولیه، افزودنیها و ادویههای خوشعطر و نیز روشهای پختِ منحصربهفرد، شناخته شده است. [[آشپزی]] ایرانی، نهتنها به تولید غذاهای خوشمزه و خوش رنگ و [[عطر]] منتهی میشود، بلکه نمادی از فرهنگ [[مهماننوازی]] ایرانیان نیز بهشمار میرود. ایرانیان، در هر نقطه از این سرزمین، بهدلیل تنوع در نوع خاک، آبوهوا، فرهنگ قومی و اشتغال، انواع مختلفی از [[آشپزی]] را ارائه کردهاند که در هر یک، از ادویهها، [[سبزی]]ها، ترهبار و میوههای محلیِ در دسترس، استفاده میکنند. | ||
== تعریف آشپزی ایرانی == | == تعریف آشپزی ایرانی == | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
[[پرونده:آشپزی-ایرانی-2.jpg|جایگزین=ادوبه - بازار وکیل شیراز|بندانگشتی|ادویه فروشی در بازار وکیل شیراز]] | [[پرونده:آشپزی-ایرانی-2.jpg|جایگزین=ادوبه - بازار وکیل شیراز|بندانگشتی|ادویه فروشی در بازار وکیل شیراز]] | ||
# '''استفاده از ادویههای معطر''': مانند زعفران، [[زردچوبه]]، [[دارچین]] و هل. | # '''استفاده از ادویههای معطر''': مانند زعفران، [[زردچوبه]]، [[دارچین]] و هل. | ||
# '''نانهای سنتی''': مانند نان [[سنگک]]، [[بربری]]، تافتون و لواش. | # '''نانهای سنتی''': مانند نان [[سنگک (نان)|سنگک]]، [[بربری (نان)|بربری]]، [[تافتون (نان)|تافتون]] و [[لواش (نان)|لواش]]. | ||
# '''تنوع برنجها''': مانند چلو، [[پلو]]، دمپختک و تهچین. | # '''تنوع برنجها''': مانند چلو، [[پلو]]، دمپختک و تهچین. | ||
# '''ترکیب طعمها''': بیشتر خوراکهای ایرانی، ملایم و متعادل بوده و از مواد معطر یا چاشنیهای تند، ادویههای مختلف و رنگهای خوراکی، کمتر در آن استفاده شده است. در آشپزی ایرانی، همچنین، به نکاتی مانند حفظ تعادل طعمها یا علم مزاجشناسی نیز دقت شده است؛ مانند ترکیب غذاهای متضاد برای تعادل (ماهی با طبع سرد و تر با سبزیپلو و گردو با طبع گرم و خشک)، استفاده از مصلحات یا مواد تعدیلکننده (ترکیب ماست با طبع سرد و تر با نعنا، کشمش یا گل محمدی برای کاهش سردی)، تناسب غذا با فصل و جغرافیا (تهیه کردن [[آبدوغخیار]] برای فصل تابستان برای خنک شدن).<ref>[https://tahavolejtemaee.ir/storage/store/uploads/tahavol/اطلس-خانواده/00-13-خوردنی-و-نوشیدنی-های-خانواده/00-8-چه-زمانی-غذا-بخوریم؟/جزوه-تغذیه-ازدیدگاه-طب-سنتی.pdf «تغذیه با رویکرد طب سنتی»، 1399ش، ص16-18.]</ref> | # '''ترکیب طعمها''': بیشتر خوراکهای ایرانی، ملایم و متعادل بوده و از مواد معطر یا چاشنیهای تند، ادویههای مختلف و رنگهای خوراکی، کمتر در آن استفاده شده است. در آشپزی ایرانی، همچنین، به نکاتی مانند حفظ تعادل طعمها یا علم مزاجشناسی نیز دقت شده است؛ مانند ترکیب غذاهای متضاد برای تعادل (ماهی با طبع سرد و تر با سبزیپلو و گردو با طبع گرم و خشک)، استفاده از مصلحات یا مواد تعدیلکننده (ترکیب ماست با طبع سرد و تر با نعنا، کشمش یا گل محمدی برای کاهش سردی)، تناسب غذا با فصل و جغرافیا (تهیه کردن [[آبدوغخیار]] برای فصل تابستان برای خنک شدن).<ref>[https://tahavolejtemaee.ir/storage/store/uploads/tahavol/اطلس-خانواده/00-13-خوردنی-و-نوشیدنی-های-خانواده/00-8-چه-زمانی-غذا-بخوریم؟/جزوه-تغذیه-ازدیدگاه-طب-سنتی.pdf «تغذیه با رویکرد طب سنتی»، 1399ش، ص16-18.]</ref> | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۲۱: | ||
'''نوروز''': سبزیپلو با ماهی نماد سبزی و زندگی و [[سمنو]] نماد [[برکت]] در آغاز [[نوروز|سال نو]]. | '''نوروز''': سبزیپلو با ماهی نماد سبزی و زندگی و [[سمنو]] نماد [[برکت]] در آغاز [[نوروز|سال نو]]. | ||
'''ماه رمضان''': حلیم و زولبیا بهعنوان غذاهای [[افطاری]] و سحری. | '''ماه رمضان''': [[حلیم]] و [[زولبیا و بامیه]] بهعنوان غذاهای [[افطاری]] و سحری. | ||
'''عروسیها و سوگواریها''': پخت حلیم نذری برای تبرک و کمک به نیازمندان و پخت پلوهای مجلل مانند تهچین یا انواع کباب در [[مراسم عروسی|عروسیها]].<ref>[https://www.farhangemrooz.com/news/62419/کتاب-هایی-که-فرهنگ-غذایی-ما-را-ثبت-کرده-اند-نسبت-غذا-با-فرهنگ «کتابهایی که فرهنگ غذایی ما را ثبت کردهاند؛ نسبت غذا با فرهنگ؛ با دستور طبخهای غذاهای تاریخی آشنا شوید»، وبسایت فرهنگ امروز.]</ref> | '''عروسیها و سوگواریها''': پخت حلیم نذری برای تبرک و کمک به نیازمندان و پخت پلوهای مجلل مانند تهچین یا انواع کباب در [[مراسم عروسی|عروسیها]].<ref>[https://www.farhangemrooz.com/news/62419/کتاب-هایی-که-فرهنگ-غذایی-ما-را-ثبت-کرده-اند-نسبت-غذا-با-فرهنگ «کتابهایی که فرهنگ غذایی ما را ثبت کردهاند؛ نسبت غذا با فرهنگ؛ با دستور طبخهای غذاهای تاریخی آشنا شوید»، وبسایت فرهنگ امروز.]</ref> | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۳۸: | ||
=== نقش سیاسی آشپزی ایرانی === | === نقش سیاسی آشپزی ایرانی === | ||
جایگاه و اهمیت سیاسی آشپزی ایرانی در طول تاریخ، فراتر از فعالیتی روزمره بوده و بهعنوان ابزاری برای دیپلماسی، نمایش قدرت، وحدت ملی و حتی مشروعیت حکومتها نیز عمل کرده است؛ برای مثال، در دورهٔ ایران باستان، پادشاهان هخامنشی در [[تخت جمشید]] با برگزاری ضیافتهای مجلل، قدرت و ثروت امپراتوری را به رخ میکشیدند. در دوران [[صفویه | جایگاه و اهمیت سیاسی آشپزی ایرانی در طول تاریخ، فراتر از فعالیتی روزمره بوده و بهعنوان ابزاری برای دیپلماسی، نمایش قدرت، وحدت ملی و حتی مشروعیت حکومتها نیز عمل کرده است؛ برای مثال، در دورهٔ ایران باستان، پادشاهان هخامنشی در [[تخت جمشید]] با برگزاری ضیافتهای مجلل، قدرت و ثروت امپراتوری را به رخ میکشیدند. در دوران [[صفویه]] نیز گزارشهایی از طبخ چلوکباب و زعفرانپلو برای تحت تأثیر قرار دادن سفیران عثمانی و اروپایی با عنوان دیپلماسی غذایی<ref>دیپلماسی غذایی را تحت عنوان استفاده از غذا یا شیوهٔ پخت و پر برای ایجاد درک بین فرهنگی به امید بهبود تعاملات و همکاریها تعریف میکنند.</ref> آمده است. پس از آن و در دورهٔ قاجاریان، پادشاهان قاجاری، با توزیع غذاهایی مانند [[حلیم]] و [[شلهزرد]] در مراسمهای مذهبی، در پی تقویت پایههای مردمی حکومت خود بودند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_714841.html بیگی، «جایگاه دیپلماسی غذایی در گردشگری ایران»، 1403ش، ص308-310.]</ref> | ||
== جایگاه آشپزی ایرانی در سطح جهانی == | == جایگاه آشپزی ایرانی در سطح جهانی == | ||
