بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:آغوش مادر.jpg|جایگزین=مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک|بندانگشتی|مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =آغوش مادر.jpg
| زیرنویس تصویر    =مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک
| image_alt        =مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک
| فایل پادکست      =آغوش مادر.ogg 
| حجم فایلپادکست    =12/3 
| تاریخ پادکست      =26-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''آغوش مادر؛'''}} پناهگاهی میان دو دست مادر برای آرامش و رشد فرزند.
{{درشت|'''آغوش مادر؛'''}} پناهگاهی میان دو دست مادر برای آرامش و رشد فرزند.


نیاز فرزند به آغوش مادر از مهم‌ترین نیازهای حسی و ادراکی [[کودک]] است. قرارگرفتن کودک در این موقعیت، سبب افزایش درخواست شیرخوردن و ایمنی کودک در مقابل ابتلاء به بیماری‌های مختلف جسمی می‌شود. قرار گرفتن نوزاد در آغوش مادر، از یک‌سو حس رضایت‌مندی و کاهش [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] مادر را به‌همراه دارد و از سوی دیگر موجب بهینه‌سازی رشد جسمی، هوشی و عاطفی کودک می‌شود.
نیاز [[فرزند]] به [[آغوش مادر]] از مهم‌ترین نیازهای حسی و ادراکی [[کودک]] است. قرارگرفتن کودک در این موقعیت، سبب افزایش درخواست [[شیر مادر|شیرخوردن]] و ایمنی کودک در مقابل ابتلا به بیماری‌های مختلف جسمی می‌شود. قرار گرفتن نوزاد در آغوش مادر، از یک‌سو حس رضایت‌مندی و کاهش [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] را برای [[مادر]] به‌همراه دارد و از سوی دیگر موجب بهینه‌سازی رشد جسمی، هوشی و عاطفی کودک می‌شود.


== مراقبت آغوشی مادرانه ==
== مراقبت آغوشی ==
بر اساس مستندات علمی، یکی از شیوه‌های مراقبت از نوزادان زودرس یا نارس، مراقبت آغوشی مادرانه یا مراقبت مادرانه کانگرویی است که از سال ۱۹۷۸م بازشناسی شد و مورد توجه پژوهشگران قرار گرفت. در این روش کودک بر روی قفسه سینه مادر قرار گرفته و به‌طور مداوم از شیر مادر تغذیه می‌کند.<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.]</ref>
بر اساس مستندات علمی، یکی از شیوه‌های مراقبت از [[نوزاد|نوزادان]] زودرس یا نارس، مراقبت آغوشی یا مراقبت مادرانه کانگورویی است که از سال ۱۹۷۸م بازشناسی شد و مورد توجه پژوهشگران قرار گرفت. در این روش کودک بر روی قفسه سینه مادر قرار گرفته و به‌طور مداوم از [[شیر مادر]] تغذیه می‌کند.<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.]</ref>


== آثار مراقبت آغوشی ==
== آثار مراقبت آغوشی ==
خط ۱۲: خط ۴۱:
=== زیستی و درمانی ===
=== زیستی و درمانی ===


* کاهش نرخ مرگ‌ومیر نوزادان؛
* کاهش نرخ [[مرگ‌ومیر نوزادان]]؛
* تقلیل زمان بستری نوزاد در بیمارستان؛
* تقلیل زمان بستری نوزاد در [[بیمارستان]]؛
* افزایش سلامت فیزیولوژیکی و زیستی کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref>
* افزایش سلامت فیزیولوژیکی و زیستی کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref>
* تسریع روند تکامل و وزن‌گیری (به‌ویژه در نوزادان نارس)؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref>
* تسریع روند تکامل و وزن‌گیری (به‌ویژه در نوزادان نارس)؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref>
خط ۲۰: خط ۴۹:
=== عاطفی و روانی ===
=== عاطفی و روانی ===


* تأمین امنیت روانی کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref>
* تأمین [[امنیت روانی]] کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref>
* تقویت پیوند عاطفی مادر و فرزند؛
* تقویت [[پیوند عاطفی]] مادر و فرزند؛
* بهبود جو روانی خانواده.<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref>
* بهبود جو روانی [[خانواده]].<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref>


=== رشد و توسعهٔ شناختی ===
=== رشد و توسعهٔ شناختی ===


* ارتقای سلامت ذهنی؛
* ارتقای [[بهداشت روانی|سلامت ذهنی]]؛
* افزایش اعتمادبه‌نفس؛<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وب‌سایت ساعد نیوز.]</ref>
* افزایش [[اعتمادبه‌نفس]]؛<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وب‌سایت ساعد نیوز.]</ref>
* تقویت رشد شناختی و عاطفی؛<ref>[https://farzandportal.ir/9946/او-را-در-آغوش-بگیرید/ «او را در آغوش بگیرید»، وب‌سایت فرزند پرتال.]</ref>
* تقویت [[رشد شناختی]] و [[رشد عاطفی|عاطفی]]؛<ref>[https://farzandportal.ir/9946/او-را-در-آغوش-بگیرید/ «او را در آغوش بگیرید»، وب‌سایت فرزند پرتال.]</ref>
* زمینه‌سازی برای استقلال رفتاری<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وب‌سایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> و مسئولیت‌پذیری فرد در خردسالی و بزرگسالی.<ref>منصور و دادستان، روان‌شناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122.</ref>
* زمینه‌سازی برای استقلال رفتاری<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وب‌سایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> و [[مسئولیت‌پذیری]] فرد.<ref>منصور و دادستان، روان‌شناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122.</ref>


== تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر ==
== تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر ==
[[پرونده:آغوش مادر۱.jpg|جایگزین=نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیموری‌نژاد|بندانگشتی|نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیموری‌نژاد]]
[[پرونده:آغوش مادر۱.jpg|جایگزین=نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیموری‌نژاد|بندانگشتی|نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیموری‌نژاد]]
مراقبت آغوشی علاوه بر تأثیرات مثبت بر نوزاد، نقش بسزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر ایفا می‌کند. از منظر روان‌شناختی، برقراری این ارتباط فیزیکی و عاطفی مانع از شکل‌گیری احساس بی‌کفایتی، بیگانگی و اضطراب شده<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.]</ref> و به‌ویژه در موارد [[زایمان زودرس]]، به کاهش احساس گناه و پیشگیری از بروز افسردگی پس از زایمان کمک شایانی می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> افزون بر این، از حیث فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن کودک موجب ترشح هورمون اکسی‌توسین در بدن مادر می‌شود که این فرایند زیستی به‌طور مستقیم در تسهیل و تداوم تولید شیر مؤثر است.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
مراقبت آغوشی علاوه بر تأثیرات مثبت بر [[نوزاد]]، نقش بسزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر ایفا می‌کند. از منظر [[روان‌شناسی|روان‌شناختی]]، برقراری این ارتباط فیزیکی و عاطفی مانع از شکل‌گیری احساس بی‌کفایتی، بیگانگی و [[اضطراب]] شده<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.]</ref> و به‌ویژه در موارد [[زایمان زودرس]]، به کاهش [[احساس گناه]] و پیشگیری از بروز [[افسردگی پس‌از زایمان]] کمک شایانی می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> افزون بر این، از حیث فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن کودک موجب ترشح هورمون اکسی‌توسین در بدن مادر می‌شود که این فرایند زیستی به‌طور مستقیم در تسهیل و تداوم تولید [[شیر مادر|شیر]] مؤثر است.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>


== نقش تربیتی آغوش مادر ==
== نقش تربیتی آغوش مادر ==
مراقبت‌های مادرانه در دوره‌های بارداری و شیردهی، نقش بنیادینی در روند پرورش، [[تربیت]] و سلامت فرزند ایفا می‌کند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1038483/بهترین-تربیت-در-آغوش-پرمهر-مادر-است «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین.]</ref> برقراری این ارتباط نزدیک فیزیکی، علاوه بر ایجاد پیوند عمیق عاطفی و روانی میان مادر و نوزاد، از طریق محرک‌های حسی نظیر شنیدن صدای قلب مادر، موجب القای حس آرامش و امنیت زیستی در کودک می‌شود.<ref>قائمی، نقش مادر در تربیت، 1370ش، ص71.</ref> افزون بر کارکردهای فیزیولوژیک و روانی، این تعاملات مستمر عاطفی در بستر آغوش مادر، پایه‌ای برای شکل‌گیری نخستین الگوهای تربیتی محسوب شده و فضای مناسبی را جهت انتقال هنجارها، درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی و پرورش شالوده‌های هویتی و شناختی کودک فراهم می‌سازد.<ref>امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، 1391ش، ص320.</ref>
مراقبت‌های مادرانه در دوره‌های [[بارداری]] و شیردهی، نقش بنیادینی در روند پرورش، تربیت و سلامت فرزند ایفا می‌کند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1038483/بهترین-تربیت-در-آغوش-پرمهر-مادر-است «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین.]</ref> برقراری این ارتباط نزدیک فیزیکی، علاوه بر ایجاد پیوند عمیق عاطفی و روانی میان مادر و نوزاد، از طریق محرک‌های حسی نظیر شنیدن صدای قلب مادر، موجب القای حس آرامش و امنیت زیستی در کودک می‌شود.<ref>قائمی، نقش مادر در تربیت، 1370ش، ص71.</ref> افزون بر کارکردهای فیزیولوژیک و روانی، این تعاملات مستمر عاطفی در بستر آغوش مادر، پایه‌ای برای شکل‌گیری نخستین الگوهای تربیتی محسوب شده و فضای مناسبی را جهت انتقال هنجارها، درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی و پرورش شالوده‌های هویتی و شناختی کودک فراهم می‌سازد.<ref>امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، 1391ش، ص320.</ref>


== پیامدهای منفی عدم بهره‌مندی فرزند از آغوش مادر ==
=== پیامدهای محرومیت از آغوش مادر ===
محرومیت کودک از ارتباط فیزیکی و آغوش مادر، خواه به دلیل تغییرات سبک زندگی نظیر اشتغال مادران و سپردن کودکان به مراکز نگهداری موقت،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> و خواه بر اثر رویکردهای محدودکنندهٔ پرورشی ازجمله پیشگیری از وابستگی و بغلی‌شدن نوزاد،<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وب‌سایت ساعد نیوز.]</ref> پیامدهای نامطلوب گسترده‌ای بر روند رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی فرزند به همراه دارد. از منظر روان‌شناختی، این خلأ عاطفی موجب تشدید اضطراب جدایی (به‌ویژه در سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی)،<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وب‌سایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> اختلالات خواب، ترس‌های مرضی (فوبیا)،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص107.</ref> بروز رفتارهای تهاجمی و ناهنجاری‌های رفتاری می‌شود.<ref>[https://ijn.iums.ac.ir/article-1-1179-fa.pdf روحانی و همکاران، «بررسی درجۀ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران می‌سپارند، سال 1372»، 1374ش، ص48.]</ref> افزون بر این، کاهش سطح ارتباط جسمانی با مادر، به شکل‌گیری احساس بی‌اعتمادی نسبت به محیط پیرامون می‌انجامد. در بلندمدت، این محرومیت‌ها علاوه بر ایجاد چالش در انتقال هنجارها و ارزش‌های تربیتی خانواده،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> در دوران نوجوانی و بزرگسالی به صورت ناتوانی در ابراز صحیح عواطف، اختلال در برقراری روابط اجتماعی و خانوادگی، و بروز پیامدهای روانی و جسمانی نمود پیدا می‌کند.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/103128 «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه می‌کند»، وب‌سایت kanoon.]</ref>
محرومیت کودک از ارتباط فیزیکی و آغوش مادر، خواه به دلیل تغییرات [[سبک زندگی]] نظیر [[اشتغال مادران]] و سپردن کودکان به مراکز نگهداری موقت<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> و خواه بر اثر رویکردهای محدودکنندهٔ پرورشی ازجمله پیشگیری از وابستگی و بغلی‌شدن نوزاد،<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وب‌سایت ساعد نیوز.]</ref> پیامدهای نامطلوب گسترده‌ای بر روند [[رشد شناختی]]، [[رشد عاطفی|عاطفی]] و [[رشد اجتماعی|اجتماعی]] فرزند به‌همراه دارد. از منظر روان‌شناختی، این خلأ عاطفی موجب تشدید [[اضطراب جدایی]] (به‌ویژه در سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی)،<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وب‌سایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> [[اختلال خواب|اختلالات خواب]]، ترس‌های مرضی ([[فوبیا]])،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص107.</ref> بروز رفتارهای تهاجمی و ناهنجاری‌های رفتاری می‌شود.<ref>[https://ijn.iums.ac.ir/article-1-1179-fa.pdf روحانی و همکاران، «بررسی درجۀ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران می‌سپارند، سال 1372»، 1374ش، ص48.]</ref> افزون بر این، کاهش سطح ارتباط جسمانی با مادر، به شکل‌گیری احساس بی‌اعتمادی به محیط پیرامون می‌انجامد. در بلندمدت، این محرومیت‌ها علاوه بر ایجاد چالش در انتقال هنجارها و ارزش‌های تربیتی خانواده،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> در دوران نوجوانی و بزرگسالی به‌صورت ناتوانی در ابراز صحیح عواطف، اختلال در برقراری روابط [[روابط اجتماعی|اجتماعی]] و [[روابط خانوادگی|خانوادگی]]، و بروز پیامدهای روانی و جسمانی نمود پیدا می‌کند.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/103128 «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه می‌کند»، وب‌سایت kanoon.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==