بدون خلاصۀ ویرایش |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
در متون کهن، واژه حسینیه وجود ندارد. به نظر میرسد حسینیه در امتداد ساختار واژههای مسجد، زاویه و [[تکیه]]، بازتولید شده است؛ برخی زمان این بازتولید را عصر صفوی دانستهاند که برای نخستین بار در حوزه فرهنگی شیعیان ایران بهوجود آمده است.<ref>فقیهی، آلبویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶.</ref> وجه تمایز حسینیه از تکیه آن است که در تکیهها معمولا سکویی برای اجرای تعزیه وجود داشته و محل تعزیهخوانی بوده است اما در حسینیهها معمولا چنین سکویی وجود ندارد و فقط محل سینهزنی و عزاداری است.<ref>سلطانزاده، نائین: شهر هزارههای تاریخی، 1362ش، ص182.</ref> | در متون کهن، واژه حسینیه وجود ندارد. به نظر میرسد حسینیه در امتداد ساختار واژههای مسجد، زاویه و [[تکیه]]، بازتولید شده است؛ برخی زمان این بازتولید را عصر صفوی دانستهاند که برای نخستین بار در حوزه فرهنگی شیعیان ایران بهوجود آمده است.<ref>فقیهی، آلبویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶.</ref> وجه تمایز حسینیه از تکیه آن است که در تکیهها معمولا سکویی برای اجرای تعزیه وجود داشته و محل تعزیهخوانی بوده است اما در حسینیهها معمولا چنین سکویی وجود ندارد و فقط محل سینهزنی و عزاداری است.<ref>سلطانزاده، نائین: شهر هزارههای تاریخی، 1362ش، ص182.</ref> | ||
<br> | <br> | ||
در مناطق مختلف شیعهنشین، نامگذاری مکانهای ویژه عزاداری | در مناطق مختلف شیعهنشین، نامگذاری مکانهای ویژه [[عزاداری امام حسین]]، تابع مناسبات و ادبیات محلی است. شیعیان عمان و بحرین از واژه مأتم، شیعیان پاکستان و شبهقاره از واژه امامباره، عاشورخانه و عزاخانه و در افغانستان از واژه منبر استفاده میکنند.<ref>توسلی، حسینیهها ـ تکایا ـ مصلیها در معماری ایران، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۸۲؛ جانب اللهی، تأثیر اماکن مذهبی بر بافت محلات سنتی شهرستان تفت، ۱۳۶۶ش، ص۱۵ـ۲۰؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذیل"Imam-bara"؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل “اِمامْباره”؛ دایرةالمعارف جهان اسلام آکسفورد، ذیل واژه حسینیه؛ تاسی، ۵۳؛ فرهنگ، جامعهشناسی و مردمشناسی شیعیان افغانستان،1380ش، ص۳۰۸ـ۳۱۸؛ ولی، المساجد فی الاسلام، ص۱۲۵ـ۱۲۶.</ref> در ایرانِ معاصر غالب مکانهایی که برای برگزاری مراسم عزاداری امام حسین بنا میشود، حسینیه نامیده میشوند و حتی نام تکیهها را در بازسازی به حسینیه تغییر میدهند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۵۱۰؛ شاطری، واژهنامه محرم، ۱۳۸۳ش، ص۳۳.</ref> | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
بررسی منابع تاریخی نشان میدهد که اولین حسینیهها در عاشورای | بررسی منابع تاریخی نشان میدهد که اولین حسینیهها در عاشورای ۳۵۲ ق در بازارها و سطح شهرها برپا شده است. این رسم در دوران آلبویه و بهدستور معزالدوله دیلمی (ح334-356ق) آغاز شد و برای نخستینبار شیعیان آشکارا خیمههای [[سوگواری]] را برای امام حسین و یاران شهیدش برافراشتند. | ||
<br> | <br> | ||
معزالدوله در آن سال دستور داد که مردم در روز عاشورا گرد هم آمده و در رثای امام حسین سوگواری کنند. مردم نیز بازارها را بستند و بر خیمههای عزا پلاس آویختند و برای امام حسین ویارانش نوحهخوانی و عزاداری کردند.<ref>فقیهی، آلبویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶ و 467.</ref> برخی از پژوهشگران علت روی آوردن شیعیان به ایجاد حسینیه را ممانعت و سختگیری حکومتهای قبل از دیلمیان نسبت به عزاداری و برگزاری مراسم دینی در مساجد دانستهاند.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۷۴ ش، ص151.</ref> | معزالدوله در آن سال دستور داد که مردم در روز [[عاشورا]] گرد هم آمده و در رثای [[امام حسین]] سوگواری کنند. مردم نیز بازارها را بستند و بر خیمههای عزا پلاس آویختند و برای امام حسین ویارانش نوحهخوانی و عزاداری کردند.<ref>فقیهی، آلبویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶ و 467.</ref> برخی از پژوهشگران علت روی آوردن شیعیان به ایجاد حسینیه را ممانعت و سختگیری حکومتهای قبل از دیلمیان نسبت به عزاداری و برگزاری مراسم دینی در مساجد دانستهاند.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۷۴ ش، ص151.</ref> | ||
<br> | <br> | ||
در برخی شهرهای ایران مثل | در برخی شهرهای ایران مثل [[یزد]]، [[کاشان]] و [[اصفهان]] حسینیهها در مرکز محله و شهر هستند و تعزیه نیز در آنها برگزار میگردد. در دوران [[صفویه]] این مراکز به مناسبت اجرای مراسم [[عزاداری امام حسین]]، به حسینیه معروف و نامیده شد اما در دوران قاجار اگر مکانی را برای تعزیه میساختند یا نخستین بار برای [[عزاداری]] بنا میکردند، آن را تکیه مینامیدند.<ref>سلطانزاده، نائین: شهر هزارههای تاریخی، 1362ش، ص182.</ref> | ||
==کارکرد== | ==کارکرد== | ||
در حسینیه فعالیتها و مراسم مختلفی برگزار میگردد و محلی برای برپاداشتن مراسم تعزیهخوانی، | در حسینیه فعالیتها و مراسم مختلفی برگزار میگردد و محلی برای برپاداشتن مراسم تعزیهخوانی، [[عزاداری]]، روضهخوانی، سینهزنی، اطعام (خیرات)، تشکیل مجالس [[دعا]]، مناجات و سایر مراسم مذهبی است.<ref>همایونی، حسینیۀ مشیر، ۱۳۷۱ش، ص10.</ref> برخی از پژوهشگران که حسینیه و تکیه را یکی دانستهاند، حسینیه را محل مخصوصی برای برگزاری تعزیه معرفی کرده و فضای داخلی حسینیه را همچون تکیههای قدیم توصیف کردهاند که اطراف آن ایوان و بالای ایوانها شاهنشین قرار داشته و سکویی در وسط میدان به شکل گرد یا چهارگوش به ارتفاع نیم تا یک متر برای تعزیهخوانی قرار میگیرد. با این وصف، فرق حسینیه و مسجد آن است که طهارت برای ورود به مسجد لازم است اما برای حسینیه لازم نیست و بهویژه زنها حتی با وجود عادت ماهیانه، اجازه ورود به حسینیه را دارند.<ref>همایونی، تعزیه و تعزیهخوانی، ۱۳۵۳ش، ص105.</ref> | ||
<br> | <br> | ||
از حسینیهها بهعنوان مرکز تجمع موقت مهاجران و کوچکنندگان نیز استفاده میشود. همچنین حسینیهها بهعنوان زائرسرا و مسافرخانه رایگان نیز مورد بهرهبرداری قرار میگیرند زیرا از نظر شرعی، محدودیت مسجد را ندارند.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۷۴ش، ص151.</ref> | از حسینیهها بهعنوان مرکز تجمع موقت مهاجران و کوچکنندگان نیز استفاده میشود. همچنین حسینیهها بهعنوان زائرسرا و مسافرخانه رایگان نیز مورد بهرهبرداری قرار میگیرند زیرا از نظر شرعی، محدودیت مسجد را ندارند.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۷۴ش، ص151.</ref> | ||
