دزفول: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>دزفول؛</big>''' شهری در جنوب غربی ایران واقع در جلگه‌ی استان خوزستان.

==پیشینه نام دزفول==

در منابع تاریخی از سرزمینی به نام «آوان» نام برده شده که یکی از چهار سرزمین «ایلام باستان» بوده است. برخی از باستان‌شناسان در بررسی‌هایی پیرامون «دنیای گمشده‌ی عیلام»، موقعیت جغرافیایی آوان را بر منطقۀ دزفول فعلی تطبیق کرده‌اند. عیلامی‌ها اولین قومی بودند که تشکیلات اداری منسجمی را در [[خوزستان]] ایجاد کردند و از حدود 2500 تا 1500 سال قبل از میلاد، شهر آوان را پایتخت سیاسی خود قرار داده بودند.<ref>لطیف‌پور، دزفول در گذر زمان، 1387ش، ص46ـ44.</ref> در دوره‌ی [[ساسانیان]]، شاپور دوم در این منطقه، شهری به نام «کَرخ» یا «ایوان کرخه» برپا کرد. بعدها این منطقه به «کُوت گاپو» و «کُوت گاپون» معروف شد.<ref>لطیف‌پور، دزفول در گذر زمان، 1387ش، ص46.</ref> این شهر در اواخر قرن ششم هجری به «دزپول» شهرت یافت.<ref>لطیف‌پور، تاریخ دزفول، 1386ش، ص53.</ref> «یاقوت حموی» (قرن هفتم هجری) این شهر را «قصر روناش» خوانده که در کناره‌ی باختری رود «دز» بوده است.<ref>لطیف‌پور، تاریخ دزفول، 1386ش، ص54.</ref> «حمدالله مستوفی» (قرن هشتم) در کتاب «نزهه القلوب»، اردشیر بابکان را بنیان‌گذار این شهر بر دو سوی آب جندی‌شاپور دانسته است.<ref>لطیف‌پور، تاریخ دزفول، 1386ش، 54، به نقل از مستوفی، نزهه القلوب، ص133.</ref> «ابن‌بطوطه» جهان‌گرد عرب در سفرنامه‌ی خود یکی از دروازه‌های شوشتر را «دسبول» نامیده است.<ref>لطیف‌پور، تاریخ دزفول، 1386ش، ص54 ، به نقل از سفرنامه‌ی ابن‌بطوطه، ج1، ص754.</ref> در قرن نهم هجری در برخی کتب از دزفول به‌نام «دزپوهل» یاد شده است. بسیاری از پژوهشگران، نام دزفول را ترکیب دو واژۀ «دز» یا «دژ» و «فول» که احتمالاً معرب «پُل» است، دانسته‌اند.<ref>لطیف‌پور، تاریخ دزفول، 1386ش، ص55.</ref>  

==خوراکی‌ها==

===غذاهای سنتی===

===شیرینی‌های سنتی===

سمنو، کلوچه خرمایی، کلوچه شکری، معجون کنجد، لوزی کنجدی (حلوا کنجدی)، نان شیر، حلول قپیت (حلوا سفید) و عسیله دزفول (خنجربانی) از شیرینی‌های سنتی مردمان دزفول است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/traditional-pastries-khuzestan بحیرائی، «شیرینی‌های سنتی خوزستان»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازید: 10 مرداد 1401ش؛] [https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84/ «آشنایی با صنایع دستی و سوغات دزفول»، سایت مجله گردش¬گری الی گشت، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1401ش.]</ref>

خراطی، [[نازک‌کاری]]، [[میناکاری]] روی [[طلا]] و نقره، زرگری، ورشوسازی؛<ref>[https://www.irna.ir/news/82981770/%D9%88%D8%B1%D8%B4%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%83-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-130-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84 اسکندری، «ورشوسازی؛ احتضار دردناک هنری 130 ساله در دزفول»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1401ش.]</ref> صنعت نیل‌سازی؛<ref>[http://dezfulshenasi.ir/%D8%A7%D9%81%D9%88%D9%84-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B1/ عرب، «افول صنعت نیل¬سازی در دزفول»، سایت مؤسسه فرهنگی دزفول‌شناسی، تاریخ بازدید 10 مرداد 1401ش.]</ref> صنعت کپوبافی<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84/ «آشنایی با صنایع دستی و سوغات دزفول»، سایت مجله گردش‌گری الی گشت، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1401ش.]</ref> و قلم‌نی،<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84/ «آشنایی با صنایع دستی و سوغات دزفول»، سایت مجله گردش‌گری الی گشت، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1401ش.]</ref> از انواع صنایع دستی مردمان دزفول است.<ref>پورعلی، دزفول، بی‌تا، ص29ـ30.</ref>

==آداب و رسوم==

'''بیرق زنون؛''' این مراسم که ویژۀ استان [[خوزستان]] و از جمله دزفول، است از گذشته‌های دور، در شب [[عید قربان]] برگزار می‌شود. در این مراسم، پرچم‌های سفید و سبز رنگ مثلثی‌شکل به تعداد افراد [[خانواده]] در منزل کسی که به سفر حج رفته، نصب می‌شود تا نشان دهند این خانه حاجی دارد.

   

==کشاورزی==

مرکبات دزفول، مخصوصاً پرتقال و نارنج، شهرت جهانی دارند و به خارج از [[ایران]] صادر می‌شود.<ref>پورعلی، دزفول، بی‌تا، ص129ـ130.</ref>