رنگ سال: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:رنگ سال.jpg|جایگزین=رنگ‌های سال پنتون از ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ میلادی|بندانگشتی|رنگ‌های سال پنتون از ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶م. ]]

'''<big>رنگ سال؛</big>''' پدیده‌ای فرهنگی و تجاری در تعیین رنگ روندهای صنایع مختلف'''.'''

رنگ سال مفهومی است که به انتخاب و معرفی یک رنگ شاخص برای هر [[سال میلادی]] اطلاق می‌شود و آن را بازتابی از روح حاکم بر زمان و متأثر از روندهای جهانی در آستانهٔ سال جدید دانسته‌اند. رنگ سال فراتر از یک پیش‌بینی سادۀ رنگ، به یک پدیدۀ فرهنگی‌تجاری تبدیل شده است و بر حوزه‌هایی چون [[مد]]، [[طراحی]]، [[معماری]]، [[بازاریابی]]، تولید صنعتی و [[فرهنگ]] تأثیر گسترده‌ای گذاشته است.  

رنگ سال پدیده‌ای است که هر ساله در [[ماه دسامبر]] اعلام می‌شود و به یک پدیدۀ فرهنگی تبدیل شده و روندهای صنایع مختلف، از طراحی و مُد گرفته تا بازاریابی را برای سال آینده تحت تأثیر قرار می‌دهد.<ref>[https://gamutpackaging.com/blogs/resources/the-evolution-and-significance-of-pantones-color-of-the-year?srsltid=AfmBOor6NJfU-x5iI5VPBXfUWwK2kWFS7KQOm-1VDmFmBHKqjrVxt1FL "The Evolution and Significance of Pantone's Color of the Year”, gamutpackaging website.]</ref> این رویداد در بستر صنعت پیش‌بینی روند رنگ قرار دارد که خود یک تجارت چند میلیارد دلاری محسوب می‌شود و روندهای آتی را ۱۸ تا ۲۴ ماه پیش از مصرف تعیین می‌کند. [[رنگ سال]] تحت تأثیر روندهای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد.<ref>[https://eprints.whiterose.ac.uk/id/eprint/165161/1/AnalyzingADecadeOfColorsOfTheYear.pdf Gijsenij, et al, "Analyzing a decade of Colors of the Year''", Color Research & Application'' 46: (2).]</ref>

سابقه پیش‌بینی روند رنگ، به سال ۱۹۱۵م بازمی‌گردد؛ اما شهرت و نفوذ اصلی این صنعت در دهه‌های ۱۹۶۰م و ۱۹۷۰م حاصل شده است. ایدۀ رنگ سال تحولی نسبتاً جدید در قرن بیست‌ویکم است که توسط شرکت پنتون (Pantone) در سال ۲۰۰۰م آغاز شد.<ref>[https://eprints.whiterose.ac.uk/id/eprint/165161/1/AnalyzingADecadeOfColorsOfTheYear.pdf Gijsenij, et al, "Analyzing a decade of Colors of the Year''", Color Research & Application'' 46: (2-3).] </ref> سیستم رنگی پنتون که در سال ۱۹۶۳م برای رفع مشکل تطبیق رنگ در [[صنعت چاپ]] ایجاد شد، به مهم‌ترین مرجع جهانی در طبقه‌بندی و شناسایی رنگ‌ها تبدیل شده است.<ref>[https://medium.com/sketch-app-sources/what-is-the-pantone-color-of-the-year-and-why-is-it-important-1e6f498aedc4 Taei, “What Is the Pantone Color of the Year and Why Is It Important?”, medium website.]</ref> این شرکت خود را '''مرجع جهانی رنگ''' می‌نامد.<ref>[https://time.com/7338176/pantone-color-of-the-year-2026/ Burga, "Pantone Chooses White as its Color of the Year for the First Time Ever. See it Here”, time website.]</ref>

پنتون هدف اصلی مؤسسۀ خود از انتخاب سالانۀ رنگ را بازتابی جهانی از فرهنگ و حال‌وهوای جمعی و روح زمانه و وضعیت کنونی دنیا توصیف کرده است. از این منظر، تعیین رنگ سال ارتباط تنگاتنگی میان [[فرهنگ]] و [[رنگ]]، ایجاد می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه رویدادها و روندهای جهانی بر رنگ‌هایی که [[انسان|انسان‌ها]] مشاهده و استفاده می‌کنند، تأثیر می‌گذارد<ref>[https://www.rioroses.com/how-pantone-selects-their-color-of-the-year/ Roses, “How Pantone Selects Their Color of the Year”, rioroses website.]</ref> و روندهای رنگی فصول آتی را نیز پیش‌بینی می‌کند.<ref>[https://eprints.whiterose.ac.uk/id/eprint/165161/1/AnalyzingADecadeOfColorsOfTheYear.pdf Gijsenij, et al, "Analyzing a decade of Colors of the Year''", Color Research & Application'' 46: (2-3).]</ref> همچنین، هدف این برنامه، تشویق مردم به تفکر متفاوت دربارۀ رنگ و درک [[احساس|احساسات]] و پیام‌هایی است که هر طیف رنگی برمی‌انگیزد.<ref>[https://gamutpackaging.com/blogs/resources/the-evolution-and-significance-of-pantones-color-of-the-year?srsltid=AfmBOor6NJfU-x5iI5VPBXfUWwK2kWFS7KQOm-1VDmFmBHKqjrVxt1FL "The Evolution and Significance of Pantone's Color of the Year”, gamutpackaging website.]</ref>

== '''تأثیر جهانی رنگ سال بر صنعت و فرهنگ''' ==

 

* '''تأثیر در صنعت و تجارت''': انتخاب رنگ سال، اثرات موجی در چندین صنعت ایجاد کرده است. شرکت‌ها در حوزه‌های مُد، طراحی محصول، بسته‌بندی و دکوراسیون داخلی، عرضۀ محصولات و کمپین‌های بازاریابی خود را با رنگ انتخابی هماهنگ می‌کنند که این امر اهمیت تجاری رنگ سال را در سطح جهانی نشان می‌دهد.

 

* '''اهمیت فرهنگی و روان‌شناختی''': فراتر از کاربرد تجاری، رنگ سال گفت‌وگوهایی را در مورد [[روانشناسی رنگ]] و [[نمادگرایی]] فرهنگی ایجاد می‌کند. با توجه به این‌که رنگ‌ها ابزارهایی برای ارتباط و بیان و برانگیزندۀ احساسات خاص هستند، برندها جهت دستیابی به بازاریابی بصری مؤثر و توسعه محصول از آن بهره می‌برند.<ref>[https://gamutpackaging.com/blogs/resources/the-evolution-and-significance-of-pantones-color-of-the-year?srsltid=AfmBOor6NJfU-x5iI5VPBXfUWwK2kWFS7KQOm-1VDmFmBHKqjrVxt1FL "The Evolution and Significance of Pantone's Color of the Year”, gamutpackaging website.]</ref>

برخلاف تصور رایج، رنگ سال پنتون به‌صورت سلیقه‌ای یا صرفاً بر اساس دلایل زیبایی‌شناختی انتخاب نمی‌شود. فرآیند انتخاب رنگ سال شامل موارد زیر است:

 

* کارشناسان حوزۀ رنگ پنتون در طول سال به سراسر جهان [[مسافرت|سفر]] می‌کنند و از منابع گوناگونی الهام می‌گیرند.

* تیم، روندها را در حوزه‌های وسیعی نظیر مُد، طراحی، [[سرگرمی]]، [[فیلم]]، [[هنر]]، فناوری‌های جدید و پلتفرم‌های [[رسانه‌های اجتماعی]] تحلیل می‌کند.

* در این فرآیند، شرایط اقتصادی-اجتماعی، روانشناسی مصرف‌کننده و ترجیحات رنگی ارزیابی می‌شود.<ref>[https://www.rioroses.com/how-pantone-selects-their-color-of-the-year/ Roses, “How Pantone Selects Their Color of the Year”, rioroses website؛] [https://gamutpackaging.com/blogs/resources/the-evolution-and-significance-of-pantones-color-of-the-year?srsltid=AfmBOor6NJfU-x5iI5VPBXfUWwK2kWFS7KQOm-1VDmFmBHKqjrVxt1FL "The Evolution and Significance of Pantone's Color of the Year”, gamutpackaging website.]</ref>  

|القای [[اعتمادبه‌نفس]] و حس پختگی و تشویق فردیت و دعوت‌ به [[ماجراجویی]] و تجربه‌گرایی<ref>[https://medium.com/sketch-app-sources/what-is-the-pantone-color-of-the-year-and-why-is-it-important-1e6f498aedc4 Taei, “What Is the Pantone Color of the Year and Why Is It Important?”, medium website.]</ref>

|نشان‌دهندۀ آرامش، وضوح ذهنی و [[خلاقیت]] و ترویج ارتباطات باز<ref>[https://medium.com/sketch-app-sources/what-is-the-pantone-color-of-the-year-and-why-is-it-important-1e6f498aedc4 Taei, “What Is the Pantone Color of the Year and Why Is It Important?”, medium website.]</ref>

|آبی زنبقی  

| آرامش‌بخش در دوران بی‌ثباتی، ایجاد اطمینان خاطر همراه حس رمز و راز و هیجان<ref>[https://medium.com/sketch-app-sources/what-is-the-pantone-color-of-the-year-and-why-is-it-important-1e6f498aedc4 Taei, “What Is the Pantone Color of the Year and Why Is It Important?”, medium website.]</ref>

[[رنگ سال ۲۰۲۶|'''رنگ سال ۲۰۲۶''']]<nowiki/>م پنتون، برای اولین بار یک طیف سفید با نام رقصندۀ ابر، Cloud Dancer است. این رنگ از سوی پنتون به‌عنوان نماد [[آرامش]]، [[سکون]] و وضوح معرفی شده و پاسخی مستقیم به نیاز جامعه جهانی آشفته به شروعی تازه و کنار گذاشتن تفکر منسوخ تلقی می‌شود. انتخاب این رنگ در بستر آشفتگی‌های سیاسی سال ۲۰۲۵م، بر اهمیت [[ارتباط انسانی]]، [[درک متقابل]] و امکان شروعی دوباره تأکید دارد.<ref>[https://time.com/7338176/pantone-color-of-the-year-2026/ Burga, "Pantone Chooses White as its Color of the Year for the First Time Ever. See it Here”, time website.]</ref> این انتخاب با واکنش شدید و منفی مخاطبان جهانی مواجه شده است؛ به‌طوری که برخی آن را بی‌روح توصیف کرده و آن را برتری‌طلبی سفیدپوستی دانسته‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1120890/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2026-%DA%A9%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C «واکنش شدید به انتخاب رنگ سال 2026؛ کسل‌کننده و یادآور برتری‌طلبی سفیدپوستی»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران.]</ref>

== '''وضعیت فعلی''' '''تعیین رنگ سال''' ==

برخی کارشناسان، ایدۀ تعیین رنگ سال را نبوغی بازاری می‌دانند که [[هیجان فرهنگی]] می‌آفریند، اما در ادامه می‌افزایند که پنتون خالق رنگ‌های تازه نیست؛ رنگ‌ها قرن‌ها وجود داشته‌اند. چالش اصلی از دید منتقدان این است که نمی‌توان محبوبیت یک رنگ را در [[فرهنگ جهانی]] پیش‌بینی یا تحمیل کرد. به عقیدۀ آن‌ها، [[مد]] به‌دلیل ماهیت شخصی‌اش ممکن است دنباله‌رو ترندها باشد؛ اما رنگ‌ها جهانی‌ترند و از این تحمیل اطاعت نمی‌کنند. همین تفاوت، پنتون را گاه در معرض انتقاد قرار می‌دهد. رنگ سال برای پنتون ابزار درآمدزایی است؛ در حالی‌که برای مصرف‌کننده، نمادی تحمیلی از [[احساس]] و زمانه تلقی می‌شود. منتقدان عنوان رنگ سال را «ترند سال» می‌نامند که بازتاب واقعی روح جهان نیست؛ زیرا معنایی مانند [[خوش‌بینی]] یا [[امید]] که پنتون تبلیغ می‌کند، در بسیاری از نقاط دنیا با [[واقعیت اجتماعی]] و سیاسی تضاد دارد. منتقدان معتقدند که پنتون باید به‌جای دستور بازاری، با رویکردی مشارکتی و مردمی‌تر رنگی با معنای فرهنگی واقعی انتخاب کند؛ در غیر این صورت، نام آن باید به پیش‌بینی ترند سال تغییر یابد.<ref>[https://www.yankodesign.com/2021/12/11/the-big-problem-with-pantones-color-of-the-year-opinion-sarang-sheth/ Sheth, “The big problem with Pantone’s Color of the Year… and why it desperately needs to be fixed.”, yankodesign website.] </ref>

در سال 1401ش، [[کارگروه سامان‌دهی مد و لباس]] [[ایران]] برای نخستین بار اقدام به معرفی رنگ سال ایرانی کرد و رنگ [[سبز ایرانی]] یا '''سبز پرشین''' را انتخاب کرد. هدف اصلی این اقدام، بازآفرینی [[ارزش‌های دینی]]، ملی و قومی و توسعه زیبایی‌شناسی بومی بود؛<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/834218/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1 «جزئیات انتخاب رنگ سال در ایران برای اولین بار»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران.]</ref> این کار به این دلیل انجام شد که پذیرش رنگ‌های ترند جهانی گاهی با هنجارهای حاکم بر فرهنگ ایرانی-اسلامی در تضاد بود؛<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263619 «آیا رنگ سال ایرانی در جامعه مورد استقبال قرار می‌گیرد؟ ویترین لباس‌فروشی‌ها در انتظار «سبز ایرانی»»، وب‌سایت پیشخوان.]</ref> با این حال، این روند تعیین رنگ سال ایرانی در سال‌های بعد ادامه پیدا نکرد.

# موضوع رنگ سال پنتون مورد اختلاف کارشناسان است. گروهی آن را حکمی قطعی می‌دانند که باید در تمام ابعاد زندگی و محصولات پیاده شود؛ اما منتقدان آن را صرفاً ابزاری بازاری برای تحریک [[مصرف‌گرایی]] و تضمین سهم بازار برای کالاهای جدید تلقی می‌کنند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/747924/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%86%D8%AA%D9%88%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%AF «پشت پرده «انتخاب رنگ سال» پنتون چه می‌گذرد؟»، وب‌سایت جام‌جم آنلاین.]</ref>

# این روند به‌ویژه در حوزۀ [[فست‌فشن]]، به‌دلیل تشدید ضایعات صنعتی مورد انتقاد قرار گرفته است. با وجود این ایرادات، کمپین رنگ سال فراتر از یک تبلیغ ساده رفته و با همکاری‌ها و پوشش رسانه‌ای گسترده، به [[سلطه فرهنگی|سلطۀ فرهنگی]] دست یافته است.<ref>[https://thehustle.co/who-chooses-the-worlds-color-of-the-year Laidlaw, “Who chooses the world’s Color of the Year?”, thehustle website.] </ref>

* «آیا رنگ سال ایرانی در جامعه مورد استقبال قرار می‌گیرد؟ ویترین لباس‌فروشی‌ها در انتظار «سبز ایرانی»»، وب‌سایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1401ش.

* «پشت پرده «انتخاب رنگ سال» پنتون چه می‌گذرد؟»، وب‌سایت جام‌جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: 19 آذر 1393ش.

* «جزئیات انتخاب رنگ سال در ایران برای اولین بار»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 20 فروردین 1401ش.

* خداوردی، حامد، «همه چیز در مورد انتخاب رنگ سال از 2000 تا 2026»، وب‌سایت حامد خداوردی، تاریخ درج مطلب: 17 نوامبر 2025م.

* «واکنش شدید به انتخاب رنگ سال 2026؛ کسل‌کننده و یادآور برتری‌طلبی سفیدپوستی»، وب‌سایت خبری‌تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 15 آذر 1404ش.

* Sheth, Sarang, “The big problem with Pantone’s Color of the Year… and why it desperately needs to be fixed.”, yankodesign website, Date of Upload: 12 December 2021.

[[رده:ویژه‌ها]]