علی بیرانوند (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=مسابقه خانه ما - خانواده رخ|بندانگشتی|مسابقه خانه ما - خانواده رخ|250x250پیکسل '''{{درشت|شادی در خانواده}}'''؛ نشاط و پویایی در خانه همراه با هیجانات درونی مثبت اعضای خانواده. شادی به معنای نشاط و خوشحالی، یکی از نیازهای انسان...» ایجاد کرد |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''{{درشت|شادی در خانواده}}'''؛ نشاط و پویایی در خانه همراه با هیجانات درونی مثبت اعضای خانواده. | '''{{درشت|شادی در خانواده}}'''؛ نشاط و پویایی در خانه همراه با هیجانات درونی مثبت اعضای خانواده. | ||
شادی به معنای نشاط و خوشحالی، یکی از نیازهای انسان | شادی به معنای نشاط و خوشحالی، یکی از نیازهای انسان بهشمار میآید و خانواده بهترین بستر برای دستیابی به آن است، همچنانکه نقش کلیدی در تقویت و بهبود روابط خانوادگی و افزایش توان افراد در برابر مشکلات دارد. محیط خانوادگی شاد با [[محبت در خانواده|محبت]]، قدردانی، گذراندن اوقات خوش، گفتوگو و کمک به یکدیگر شکل میگیرد و باعث آرامش همه اعضای [[خانواده]] میشود. | ||
==اهمیت شادی در خانواده== | == مفهومشناسی == | ||
شادی یکی از نیازهای انسان | شادمانی بهمعنای نشاط و خوشحالی،<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه شادمانی.</ref> از آثار عقل<ref>. کلینی، الکافی، 1407ق، ج1، ص23.</ref> و [[ایمان]] و از نشانههای سلامت روان است. این لذت و هیجان خوشآیند که بعد از دستیابی به هدف، در قلب ایجاد میشود.<ref>. خالدیان، «شادمانی در قرآن»، 1385ش، ص124.</ref> شادی، به زندگی معنا میدهد؛ عواطف منفی مثل ناکامی و [[ترس]] را از بین میبرد؛ عامل رشد و موفقیت و ابزاری برای فعالیت بیشتر است<ref>. صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص85.</ref> و [[خانه]] بهترین محیط برای ایجاد شادمانی در افراد است؛<ref>. سمانچوه، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، 1398ش، ص25.</ref> هرچهقدر محیط خانه شادتر، ذهنها پویاتر، زبانها گویاتر، استعدادها شکوفاتر و امنیت بیشتر است.<ref>. فلاحتی و صیفوری، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن و روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص109.</ref> البته باید در نظر داشت که شادی بسته به عوامل شادیآفرین، انگیزهها و جلوههای شادی گاهی هم میتواند منفی باشد.<ref>. فرهادی و سلمانزاده، «شادی و عوامل شادیآفرین از دیدگاه قرآن»، 1389ش، ص3.</ref> | ||
بیگمان عوامل گوناگونی در شادی انسان نقش دارند، اما خانواده امنترین و بهترین کانون برای پرورش شادی است.<ref> سمانچوه، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، 1398ش، ص25. </ref> از سوی دیگر، شادی افراد و فضای سالم خانواده، نقشی اساسی در پویایی ذهن، شکوفایی استعدادها و ایجاد امنیت روانی و عاطفی اعضا دارد.<ref> فلاحتی و | |||
== اهمیت شادی در خانواده == | |||
شادی یکی از نیازهای انسان بهشمار میآید<ref>حسینی و کمالیزاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref> که به زندگی معنا میدهد، عواطف منفی مثل ناکامی و [[ترس]] را از بین میبرد، عامل رشد و موفقیت و ابزاری برای فعالیت بیشتر است<ref>صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص85.</ref> همچنین بر پایه تعالیم دین اسلام، شادی از آثار عقل<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج1، ص23.</ref> و [[ایمان]] و از نشانههای سلامت روان است.<ref>خالدیان، «شادمانی در قرآن»، 1385ش، ص124.</ref>{{سخ}} | |||
بیگمان عوامل گوناگونی در شادی انسان نقش دارند، اما خانواده امنترین و بهترین کانون برای پرورش شادی است.<ref>سمانچوه، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، 1398ش، ص25.</ref> از سوی دیگر، شادی افراد و فضای سالم خانواده، نقشی اساسی در پویایی ذهن، شکوفایی استعدادها و ایجاد امنیت روانی و عاطفی اعضا دارد.<ref>فلاحتی و صیفوری، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن و روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص109.</ref> به باور روانشناسان، در خانوادههای شاد معمولاً مؤلفههای زیر وجود دارد: | |||
[[پرونده:C5bb8a7e-4107-49e7-9505-d2cc5e1645e4.jpg|جایگزین=مهمانی یک کیلومتری عید غدیر - قرچک تهران|بندانگشتی|مهمانی یک کیلومتری [[عید غدیر]] - قرچک [[تهران]]|250x250پیکسل]] | [[پرونده:C5bb8a7e-4107-49e7-9505-d2cc5e1645e4.jpg|جایگزین=مهمانی یک کیلومتری عید غدیر - قرچک تهران|بندانگشتی|مهمانی یک کیلومتری [[عید غدیر]] - قرچک [[تهران]]|250x250پیکسل]] | ||
#در اولویت قرار دادن خانواده؛ | # در اولویت قرار دادن خانواده؛ | ||
#قدرشناسی و ارتباط بین اعضای خانواده؛ | # قدرشناسی و ارتباط بین اعضای خانواده؛ | ||
#سپریکردن اوقات خوش در کنار یکدیگر؛ | # سپریکردن اوقات خوش در کنار یکدیگر؛ | ||
#داشتن الگوی مناسب؛ | # داشتن الگوی مناسب؛ | ||
#داشتن عقاید مذهبی قوی؛ | # داشتن عقاید مذهبی قوی؛ | ||
#توانایی مقابلهٔ درست و بهنگام با بحرانها؛ | # توانایی مقابلهٔ درست و بهنگام با بحرانها؛ | ||
#شکوفایی استعدادها و تواناییهای هر یک از اعضای خانواده با تشویق و ترغیب در مراحل حساس زندگی مانند سنین رفتن به مدرسه و در طی فرایند تحصیل؛ | # شکوفایی استعدادها و تواناییهای هر یک از اعضای خانواده با تشویق و ترغیب در مراحل حساس زندگی مانند سنین رفتن به مدرسه و در طی فرایند تحصیل؛ | ||
#مشخص بودن، انعطافپذیر بودن و قابل تعویض بودن وظایف اعضای خانواده.<ref>[https://drtaranehmoazeni.com/چطور-خانواده-شاد-داشته-باشیم؟/ «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وبسایت ترانۀ مؤذن.]</ref> | # مشخص بودن، انعطافپذیر بودن و قابل تعویض بودن وظایف اعضای خانواده.<ref>[https://drtaranehmoazeni.com/چطور-خانواده-شاد-داشته-باشیم؟/ «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وبسایت ترانۀ مؤذن.]</ref> | ||
== نقش افراد در ایجاد شادی در خانواده == | |||
برای داشتن خانوادهای شاد باید همه اعضا و افراد آن شاد و بانشاط باشند؛ چرا که روحیههای خوب و بد، از جمله روحیه نشاط، به دیگران سرایت میکند. به همین دلیل همه افراد [[خانواده]]، برای ایجاد نشاط در خانه نقش دارند.<ref>انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب میکنند»، 1393ش.</ref> | |||
=== نقش والدین در ایجاد حس شادی === | |||
[[پرونده:خانواده شاد۱.jpg|جایگزین=تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش|بندانگشتی|تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش در سال ۱۴۰۳ش.]] | |||
محیط شادِ خانه، زندگی را برای اعضای آن جذاب میکند. از آنسو کانون خانوادگی خشک و بیروح، طعم زندگی را به کام اعضای آن تلخ میکند. شاد بودن از غذاهای روحی انسان است. والدین، بهخصوص مادر که مهمترین الگوهای رفتاری فرزندان هستند، با ایجاد روحیه نشاط در خود میتوانند شادی را به فرزندان آموزش دهند.<ref>شریعتباقری، «اهمیت خانواده»، 1389ش؛ انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب میکنند»، 1393ش.</ref> | |||
پدر و مادر با تقویت عناصر شادی در خود و فرزندان، نقش بهسزایی در شاد زیستن افراد خانه دارند این عناصر عبارتاند از: خودآگاهی، خودباوری، [[مسئولیتپذیری]]، شهامت مقابله با مشکل و حل آن، تمرکز برخواستههای مثبت و پرهیز از منفینگری.<ref>حسینی و کمالیزاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص127 – 126.</ref> [[مادر]]، عضو فعال [[خانواده]] است، ارتباط مؤثری با دیگر اعضا دارد و خلق وخو و احساسهای او، بهطور مستقیم بر دیگر اعضا تأثیر میگذارد. از اینرو خانواده شاد، در اثر شادی [[نقش مادری|مادر]] بهدست میآید.<ref>. انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب میکنند»، 1393ش.</ref> کودکان، شاد بودن را به ارث نمیبرند، بلکه آن را یادمیگیرند؛ والدین، بهخصوص مادر که مهمترین الگوهای رفتاری فرزندان هستند، با ایجاد روحیه نشاط در خود میتوانند شادمانی را به فرزندان آموزش دهند.<ref>. شریعتباقری، «اهمیت خانواده»، 1389ش.</ref> | |||
=== نقش فرزندان در شادی خانواده === | |||
فرزندان با رعایت حقوق والدین و دیگر اعضای [[خانواده]] و همچنین با انجام کارهای نشاطآور میتوانند در ایجاد شادی نقشآفرینی کنند.<ref>حسینی و کمالیزاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref> | |||
== | == عوامل شادیآفرین در محیط خانواده == | ||
برای | کارشناسان عوامل مختلفی را برای شادی شمردهاند؛ هدفمندی در زندگی،<ref>رستمی چورتی، «راههای به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، 1398ش.</ref> [[ایمان]] به خداوند<ref>عابدی و دریکوندی و شاهجعفری، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش، ص 51.</ref> و [[توکل]] به او،<ref>طریقهدار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425.</ref> گشادهرویی و تبسم،<ref>نهج البلاغه، حکمت 333.</ref> شوخطبعی،<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص663.</ref> مهرورزی، خوشبینی،<ref>صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه [[قرآن]]، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref> پرهیز از گناه، [[رضایتمندی در خانواده|رضایتمندی]]، [[صبر]] و شکرگزاری،<ref>طریقهدار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425.</ref> پرهیز از اذیت و آزار دیگران، از از امور اخلاقی شمرده شده است که شادی را بهارمغان میآورد.<ref>محمدی ریشهری، دانشنامه قرآن و حدیث، 1391ش، ج2، ص534.</ref>{{سخ}} | ||
علاوه بر این، موارد دیگری نیز برای شاد زیستن گفته شده است که بهطور خاص در محیط خانواده اثر بسزایی دارد: | |||
[[ | |||
=== | === جاذبههای ظاهری === | ||
معطر بودن،<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج16، ص248.</ref> آراستگی ظاهری انسان و پوشیدن لباسهای رنگ روشن از عوامل مهم در ایجاد شادی و نشاط در [[خانواده]] بهشمار میآید.<ref>صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref> | |||
=== تفریحات سودمند === | |||
===تفریحات سودمند=== | |||
[[پرونده:169560879.jpg|alt=سیزده بدر در بلوچستان|بندانگشتی|[[سیزدهبهدر|سیزده بدر]] در بلوچستان|250x250پیکسل]] | [[پرونده:169560879.jpg|alt=سیزده بدر در بلوچستان|بندانگشتی|[[سیزدهبهدر|سیزده بدر]] در بلوچستان|250x250پیکسل]] | ||
[[مسافرت]]، [[ورزش]]، دید و بازدید و | [[مسافرت]]، [[ورزش]]، دید و بازدید و حضور در مجالس شادی، همگی شادیآفرین هستند.<ref>طریقهدار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص430 – 431.</ref> همچنین قدمزدن، نگاه به فضای سبز، [[سوارکاری]] و [[شنا]] از کارهایی هستند که در معارف دینی، عامل شادی معرفی شدهاند. کار کردن<ref>نهج البلاغه، حکمت 127.</ref> و مشارکت در کارها نیز از دیگر عوامل مؤثر در تقویت حس شادی در افراد شمرده شدهاند.<ref>حسینی و کمالیزاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref> | ||
===گفتگو و ارتباط کلامی اعضای خانواده=== | |||
=== گفتگو و ارتباط کلامی اعضای خانواده === | |||
امروزه به جهت حضور جدی تلویزیون، گوشیهای همراه و رایانه در خانه، ارتباط اعضای خانواده به حداقل رسیده است؛ حال آنکه گفتگو با اعضای خانواده، یکی از عوامل نشاط و شادی در محیط [[خانه]] است.<ref>عباسی، تا ساحل آرامش، 1394ش، ص110-115.</ref> | امروزه به جهت حضور جدی تلویزیون، گوشیهای همراه و رایانه در خانه، ارتباط اعضای خانواده به حداقل رسیده است؛ حال آنکه گفتگو با اعضای خانواده، یکی از عوامل نشاط و شادی در محیط [[خانه]] است.<ref>عباسی، تا ساحل آرامش، 1394ش، ص110-115.</ref> | ||
===شاد کردن اعضای خانواده=== | |||
=== شاد کردن اعضای خانواده === | |||
روانشناسان معتقدند بهترین راهکار برای شاد بودن، شاد کردن دیگر اعضای خانواده است و راهکارهایی را برای آن ذکر کردهاند، ازجمله: | روانشناسان معتقدند بهترین راهکار برای شاد بودن، شاد کردن دیگر اعضای خانواده است و راهکارهایی را برای آن ذکر کردهاند، ازجمله: | ||
*تعریف بهجا و استفاده از جملات مثبت و آرامشبخش؛ | * تعریف بهجا و استفاده از جملات مثبت و آرامشبخش؛ | ||
*قدردانی از دیگران در جمع؛ | * قدردانی از دیگران در جمع؛ | ||
*[[صله رحم|صلهٔ ارحام]] و داشتن تماس تلفنی با اعضای [[خانواده]] و خویشان؛ | * [[صله رحم|صلهٔ ارحام]] و داشتن تماس تلفنی با اعضای [[خانواده]] و خویشان؛ | ||
*پشتیبانی در مواقع لازم؛ | * پشتیبانی در مواقع لازم؛ | ||
*کمک به دیگران؛ | * کمک به دیگران؛ | ||
*پاداش دادن؛ | * پاداش دادن؛ | ||
*ابراز علاقه به فرزندان؛ | * ابراز علاقه به فرزندان؛ | ||
*ابراز دلتنگی از دوری و ندیدن عزیزان.<ref>«53 [https://honarfardi.com/public-skills/personality/make-people-around-happier/ راهکار برای اینکه اطرافیانمان را شاد کنیم»، وبسایت هنر فردی.]</ref> | * ابراز دلتنگی از دوری و ندیدن عزیزان.<ref>«53 [https://honarfardi.com/public-skills/personality/make-people-around-happier/ راهکار برای اینکه اطرافیانمان را شاد کنیم»، وبسایت هنر فردی.]</ref> | ||
==موانع شادی در خانواده== | == موانع شادی در خانواده == | ||
بر اساس پژوهشها، پزشکان و [[روانشناسی|روانشناسان]] موارد زیر را از جمله موانع [[شادی]] دانستهاند: | بر اساس پژوهشها، پزشکان و [[روانشناسی|روانشناسان]] موارد زیر را از جمله موانع [[شادی]] دانستهاند: | ||
#افراط در زمان کار؛ | # افراط در زمان کار؛ | ||
#حرف زدن با خود هنگام مشکلات؛ | # حرف زدن با خود هنگام مشکلات؛ | ||
#تلاش برای کنترل کردن و بازرسی همهٔ جوانب زندگی خود و دیگران؛ | # تلاش برای کنترل کردن و بازرسی همهٔ جوانب زندگی خود و دیگران؛ | ||
#سرزنش دیگران؛ | # سرزنش دیگران؛ | ||
#ارتباط با انسانهای منفیباف و بدبین؛ | # ارتباط با انسانهای منفیباف و بدبین؛ | ||
#[[ترس]] از دست دادن؛ | # [[ترس]] از دست دادن؛ | ||
#توقع بیجا از دیگران برای رسیدن به اهداف؛ | # توقع بیجا از دیگران برای رسیدن به اهداف؛ | ||
#انتظار بیش از اندازه از خود؛ | #انتظار بیش از اندازه از خود؛ | ||
#زیادهخواهی.<ref>«10 [https://www.talab.org/psychology/family/10-مورد-از-عادت-های-که-مانع-شاد-بودن-می-شود.html مورد از عادتهایی که مانع شاد بودن میشود»، وبسایت تالاب.]</ref> | # زیادهخواهی.<ref>«10 [https://www.talab.org/psychology/family/10-مورد-از-عادت-های-که-مانع-شاد-بودن-می-شود.html مورد از عادتهایی که مانع شاد بودن میشود»، وبسایت تالاب.]</ref> | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع|۲}} | ||
نهج البلاغه. | * نهج البلاغه. | ||
* | * «۱۰ مورد از عادتهایی که مانع شاد بودن میشود»، وبسایت تالاب، تاریخ بازدید: ۱۴ آذر ۱۴۰۱. | ||
* | * «۵۳ راهکار برای اینکه اطرافیانمان را شاد کنیم»، وبسایت هنر فردی، تاریخ بازدید: ۱۴ آذر ۱۴۰۱. | ||
* «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وبسایت ترانهٔ مؤذن، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۱ش. | * «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وبسایت ترانهٔ مؤذن، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۱ش. | ||
* انتصاری، آمنه، «مادران شاد، خانواده را شاداب | * انتصاری، آمنه، «مادران شاد، خانواده را شاداب میکنند»، مجله پیام زن، شماره ۲۷۶، اسفند ۱۳۹۳ش. | ||
* حسینی، سیده طیبه و کمالیزاده، طاهره، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره ۱، ۱۳۹۰ش. | * حسینی، سیده طیبه و کمالیزاده، طاهره، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره ۱، ۱۳۹۰ش. | ||
* حسینپور، سید روحالله، «هفت کلید دستیابی به شادمانی»، راسخون، ۱۳۹۶ش. | |||
* خالدیان، محمد علی، «شادمانی در قرآن»، زبان و ادبیات فارسی، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش. | * خالدیان، محمد علی، «شادمانی در قرآن»، زبان و ادبیات فارسی، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش. | ||
* رستمیچورتی، سجاد، «راههای به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، راسخون، ۱۳۹۸ش | * دهخدا، علی اکبر، لغتنامه، در وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۵ آبان، ۱۴۰۱ش. | ||
* سمانچوه، پاناپا، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، دوفصلنامه تخصصی پژوهشهای اسلامی | * رستمیچورتی، سجاد، «راههای به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، راسخون، ۱۳۹۸ش | ||
* شریعت باقری، | * سمانچوه، پاناپا، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، دوفصلنامه تخصصی پژوهشهای اسلامی جنسیت و خانواده، شماره ۳، ۱۳۹۸ش. | ||
* صیفوری ویدا و فلاحتی، علی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، سال پانزدهم، شماره دوم، | * شریعت باقری، محمدمهدی، «اهمیت خانواده»، نشریه روانشناسی شادکامی و موفقیت، شماره۷۷، ۱۳۸۹ش. | ||
* طریقهدار، ابوالفضل، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، فصلنامه رهتوشه، شماره | * صیفوری ویدا و فلاحتی، علی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، سال پانزدهم، شماره دوم، ۱۳۹۰ش. | ||
* عابدی، محمدرضا و همکاران، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، نشریه تازههای علوم شناختی، شماره ۳، ۱۳۸۱ش. | * طریقهدار، ابوالفضل، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، فصلنامه رهتوشه، شماره ۱۲۵، ۱۳۹۳ش. | ||
* عابدی، محمدرضا و همکاران، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، نشریه تازههای علوم شناختی، شماره ۳، ۱۳۸۱ش. | |||
* عباسی، محسن، تا ساحل آرامش، قم، آیین فطرت، ۱۳۹۴ش. | * عباسی، محسن، تا ساحل آرامش، قم، آیین فطرت، ۱۳۹۴ش. | ||
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | * فرهادی، اعظم و سلمانزاده، پروین، «شادی و عوامل شادیآفرین از دیدگاه قرآن»، دومین کنفرانس ملی نگاهی نو به تحول و نو آفرینی در آموزش، ۱۳۸۹ش. | ||
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | |||
* مجلسی، مجمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | * مجلسی، مجمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | ||
* محمدی ریشهری، محمد، دانشنامه قرآن و حدیث، قم، دارالحدیث، چاپ دوم، ۱۳۹۱ش. | * محمدی ریشهری، محمد، دانشنامه قرآن و حدیث، قم، دارالحدیث، چاپ دوم، ۱۳۹۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
