آسوریان: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''آسوریان'''}}؛ یکی از گروه‌های قومی با هویت و آداب مخصوص در ایران.

آسوریان، قومی سامی هستند که در ایران، عراق و ترکیه ساکن بوده و امروز در کشورهای مختلف پراکنده‌اند. جمعیت آن‌ها در ایران کمتر از ۱۰۰هزار نفر است و بیشتر در تهران و ارومیه زندگی می‌کنند. اکثراً مسیحی و پیرو آیین نسطوری هستند و به زبان‌های سریانی جدید و آرامی جدید سخن می‌گویند. پوشش آسوریان ایران نزدیک به مسلمانان است؛ زنان چادر بر سر می‌کنند و مردان شلوار و بالاپوش کوتاه می‌پوشند. سال نو آسوری اول ماه نیسان (آوریل) است و جشن‌های دوازده‌روزه به مناسبت آغاز بهار برگزار می‌شود. باورها و آیین‌های مذهبی آن‌ها شامل تقدس آب، مراسم تعمید، دعای ماه کامل، و یادآوری شام آخر مسیح در عشای ربانی است. نمادهای باستانی مانند گاو بال‌دار و شیر بال‌دار، خردمندی و قدرت را نشان می‌دهند. مهم‌ترین زیارتگاه‌های آنها در ارومیه شامل مقبرهٔ مار سرگیس و کلیسای مات مریم غریب است. آسوریان همچنین آیین‌های سوگواری دارند؛ ازجمله «جمعه غم بزرگ» و یادبود شهدای سمل، که یادآور کشتار هزاران آسوری در کردستان عراق در سال ۱۳۱۲ش است.

آسوریان (آشوریان)، قومی از نژاد سامی هستند<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/آسوریان دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آسوریان.]</ref> که مناطقی از ایران، عراق و ترکیه، از مراکز تجمع سنتی آن‌ها بوده و امروزه در کشورهای مختلف پراکنده شده‌اند. آسوریانِ ایران با جمعیتی کمتر از یک‌صد هزار نفر،<ref>Clarke, Population Of The Middle East And North, 1972, P141.</ref> بیشتر ساکن [[تهران]] و [[ارومیه]] هستند و از هویت، فرهنگ و تاریخ ویژهٔ خود، بهره دارند.<ref>Tsereteli, The Modem Assyrian Language, 1978, P16.</ref>

بیشتر آسوریان، مسیحی و پایبند به آیین نسطوری هستند.<ref>فیلد، مردم‌شناسی ایران، ۱۳۴۳ش، ص۵۹.</ref> آسوریان، امروزه به زبان سریانی جدید و آرامی جدید، سخن می‌گویند.<ref>Tsereteli, The Modem Assyrian Language, 1978, P16.</ref> در نزدیکی سلماس، آسوریان یهودی زندگی می‌کنند که دارای لهجهٔ آرامی یهودی هستند. گویش‌های اورمژیانا (گویش ارومیه‌ای) و صلمسنایا (گویش سلماسی) در میان ایرانیان آسوری، رواج بیشتری دارد.<ref>Tsereteli, The Modem Assyrian Language, 1978, P17 And 23.</ref>

پوشش آسوریانِ ایران به پوشش [[مسلمان|مسلمانان]] بسیار نزدیک بوده است و زنان آنها نیز از [[چادر]] استفاده می‌کردند و روی خود را از مردان می‌پوشاندند. مردان نیز شلوار و بالاپوش کوتاه می‌پوشیدند و کلاه نمدی به سر می‌گذاشتند.<ref>اوبن، ایران امروز، ۱۳۶۲ش، ص۱۰۵.</ref>

== جشن‌ها ==

سال نو آسوری در اول ماه نیسان (اول آوریل) است و بزرگ‌ترین جشن آسوریان به این مناسبت برگزار می‌شود. ریشهٔ این جشن به فتوحات امپراطوری آشور در اول تا دهم نیسان بازمی‌گردد.<ref>منشی‌امیر، تاریخ آشور، ۱۳۶۰ش، ص۳۹–۴۰.</ref> جشن‌های دوازده‌روزهٔ آسوریان به مناسبت سال نو، مصادف با شروع فصل [[بهار]] است. آسوریان در جشن رستاخیز مسیح، به دیدار خانواده‌هایی می‌روند که در آن سال، عزیزی را از دست داده‌اند. عیدهای «قیمته دماران» و «سولقه دماران» از اعیاد بزرگ آسوریان در [[ایران]] است.<ref>Contenau, Everyday Life In Babylon And Assyria, 1955, P285.</ref>

=== قداست آب و آیین‌های مذهبی ===

آسوریان معتقدند مسیح در آب رود اردن تعمید داده شد؛ بنابراین مراسم تعمید از مهم‌ترین آیین‌های مذهبی آسوریان به‌شمار می‌رود. تمرکز آسوریان ایران در کنار [[دریاچه ارومیه|دریاچهٔ ارومیه]] نیز سبب ایجاد باورهایی دربارهٔ قداست آب شده است. الههٔ آفتاب در ادبیات کهن سومری (شَمَش) نیز نزد آنها محترم است.<ref>Contenau, Everyday Life In Babylon And Assyria, 1955, P248-249. ؛ فرنو، منشأ فرهنگ، تمدن و هنر در بین‌النهرین کهن، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۸۴.</ref>

=== باورهای مرتبط با طبیعت و نمادهای حیات ===

آسوریان ایرانی زمانی‌که ماه کامل می‌شود، دعای ای پدر ما که در آسمانی و دعای حضرت مریم را می‌خوانند. درختان به‌ویژه درخت [[نخل]] و کاج برای آسوریان، نماد زندگی و جلوهٔ حیات انسانی است. در منظومهٔ گیلگمش، به درخت زندگی اشاره شده که نماد بزرگی، نجابت، شرافت، قدرت و جاودانگی است.<ref>شوالیه، فرهنگ نمادها، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۵۶۰.</ref>

آنها در مراسم عشای ربّانی، پس از برپایی نماز، [[نان]] و [[شراب]] می‌خورند و با یادآوری شام آخر مسیح، این نان را نشانه‌ای از جسم او می‌دانند که گرسنگی را در پی نخواهد داشت.<ref>Contenau, Everyday Life In Babylon And Assyria, 1955, P201-206.</ref>

=== نمادهای باستانی: از گاو بال‌دار تا شیر ===

تندیس گاو بال‌دار با سر انسان، نماد جاودران آسوریان دانسته می‌شود. در این تندیس، سر انسان، نشانهٔ خردمندی، بال‌های آن که شبیه بال‌های عقاب است، نشانهٔ قدرت و پنج پای آن نشانهٔ سخت‌کوشی است. آسوریان کنونی به نمادهای حیوانی علاقه زیادی دارند. مجسمهٔ شیر بال‌دار، از نمادهایی است که در خانهٔ آسوریان وجود دارد.<ref>گاردنر، هنر در گذر زمان، ۱۳۶۵ش، ص۶۰–۶۱؛ حاتم، آشنایی با هند در تاریخ، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۶۷–۶۹.</ref>

=== مهم‌ترین زیارتگاه‌های آسوریان در ارومیه ===

مقبرهٔ مار سرگیز مقدس در نزدیکی [[ارومیه]]، مهم‌ترین زیارتگاه آسوریان ایران است<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/06/11/1486700/کلیسای-تاریخی-مارسرگیز-ارومیه-شوق-گردشگران-داخلی-و-خارجی-را-بر-می-انگیزاند-فیلم «کلیسای تاریخی مارسرگیز ارومیه شوق گردشگران داخلی و خارجی را بر می‌انگیزاند+فیلم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و کلیسای حضرت مریم (مارت مریم) در ارومیه، دومین کلیسای قدیمی جهان به‌شمار می‌رود.<ref>[https://emroozkojaberim.com/news.cfm?id=562 «کلیسای ننه مریم؛ دومین کلیسای قدیمی جهان در قلب ارومیه»، وب‌سایت امروز کجا بریم.]</ref>

 

آسوریان مسیحی در ایران، دو آیین سوگواری بزرگ دارند. روز جمعه‌ای که عیسی به صلیب آویخته شد، جمعه غم بزرگ نام دارد. آسوریان مسیحی در این روز، لباس سیاه پوشیده و مراسم سوگواری برپا می‌کنند و سرودهای مذهبی غمناک می‌خوانند. دومین مراسم سوگواری به مناسبت بزرگداشت روز شهدای سمل، برگزار می‌شود. این مراسم، یادبود کشتار هزاران آسوری در کردستان عراق است که در سال ۱۳۱۲ش، رخ داد.<ref>کاکاویچ، کوه سمل، ۱۳۸۳ش، ص۳۶۱–۳۶۷.</ref>