ایران پدیا

آذرمیدخت صفوی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۵۲۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-53.jpg|جایگزین=آذرمیدخت صفوی|بندانگشتی|آذرمیدخت صفوی]]
'''{{درشت|آذرمیدخت صفوی؛}}''' بنیان‌گذار و رئیس مؤسسه تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه اسلامی علیگر هند.
'''{{درشت|آذرمیدخت صفوی؛}}''' بنیان‌گذار و رئیس مؤسسه تحقیقات زبان فارسی در دانشگاه اسلامی علیگر هند.


خط ۱۹: خط ۱۸:


== تأسیس مرکز تحقیقات فارسی علیگر ==
== تأسیس مرکز تحقیقات فارسی علیگر ==
[[پرونده:Photo 2025-04-28 22-14-52.jpg|جایگزین= دانشگاه آزاد اسلامی -آذرمیدخت صفوی رئیس- زبان فارسی دانشگاه علیگر هند|بندانگشتی|معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی با پروفسور آذرمیدخت صفوی رئیس دپارتمان زبان فارسی دانشگاه علیگر هند]]
آذرمیدخت در سال ۲۰۰۶م، مرکز تحقیقات زبان فارسی را در [[دانشگاه اسلامی علیگر]] هند تأسیس کرد تا در حفظ و نگهداری زبان فارسی بکوشد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص12.]</ref> در این مرکز، افزون بر امور ادبی، پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه‌هایی همچون [[فلسفه]]، طب، بازرگانی، [[موسیقی]]، [[معماری]] و [[تاریخ]] انجام می‌شود. آذرمیدخت صفوی بر این باور است که زبان فارسی بیش از هشتصد سال زبان رسمی هند بوده است؛ از این‌رو، منابع فارسی حاوی اطلاعات ارزشمندی در این رشته‌ها است که باید از آنها و تجربیات نهفته در آنها بهره گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص110.]</ref> هم‌اکنون دانشجویان بسیاری در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
آذرمیدخت در سال ۲۰۰۶م، مرکز تحقیقات زبان فارسی را در [[دانشگاه اسلامی علیگر]] هند تأسیس کرد تا در حفظ و نگهداری زبان فارسی بکوشد.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص12.]</ref> در این مرکز، افزون بر امور ادبی، پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه‌هایی همچون [[فلسفه]]، طب، بازرگانی، [[موسیقی]]، [[معماری]] و [[تاریخ]] انجام می‌شود. آذرمیدخت صفوی بر این باور است که زبان فارسی بیش از هشتصد سال زبان رسمی هند بوده است؛ از این‌رو، منابع فارسی حاوی اطلاعات ارزشمندی در این رشته‌ها است که باید از آنها و تجربیات نهفته در آنها بهره گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص110.]</ref> هم‌اکنون دانشجویان بسیاری در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>


خط ۳۰: خط ۲۸:
* تدریس و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان دورهٔ کارشناسی ارشد و دکترا؛
* تدریس و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان دورهٔ کارشناسی ارشد و دکترا؛
* رئیس [[انجمن استادان زبان فارسی در هند]].<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
* رئیس [[انجمن استادان زبان فارسی در هند]].<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
== جوایز و افتخارات ==
* اعطای جایزهٔ ویژه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران به مناسبت بزرگداشت او در سال ۱۳۸۴ش؛<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
* دریافت نشان از رئیس‌جمهور هند در سال ۲۰۰۵م؛
* دریافت جایزهٔ بین‌المللی از سوی دولت ایران در سال ۲۰۰۸م؛
* دریافت [[جایزه ادبی سعدی|جایزهٔ ادبی سعدی]] در سال ۲۰۱۰م و جایزه غالب از خانهٔ فرهنگ در سال ۲۰۱۳م؛
* جایزهٔ مخصوص استادی ممتاز از سوی دانشگاه علیگر در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲م؛
* دریافت جایزه ادبی میکش (از شاعران بزرگ معاصر در هند) در سال ۲۰۱۴م؛
* عضویت در شورای علمی دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره از سوی ریاست [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] در سال ۱۳۹۰ش؛<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص13.]</ref>
* دریافت حکم عضویت افتخاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۹۹ش؛<ref>[https://www.isna.ir/news/99092216956/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D «استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
* هدیه [[جشنواره بین‌المللی فارابی]] در سال ۱۴۰۲ش.<ref>[https://farabiaward.ir/content/513/%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7% «تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی.]</ref>
== ویژگی‌های اخلاقی ==
آذرمیدخت صفوی علاوه بر سوابق علمی، به دلیل ارتباط مؤثر با دانشجویان و ویژگی‌های شخصیتی، در محافل آکادمیک و فرهنگی مورد توجه و احترام است. همکاران و شاگردان وی، او را شخصیتی متواضع، سرشار از عشق و تأثیرگذار در عرصه‌های علمی و اجتماعی توصیف کرده‌اند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
== دیدگاه دکتر صفوی دربارهٔ زبان فارسی ==
آذرمیدخت صفوی [[ایران]] و [[هند]] را دارای اشتراکات فراوان فرهنگی و زبانی دانسته و آن را نشانهٔ همبستگی و ارتباط تنگاتنگ ایرانیان و هندی‌ها از گذشته‌های دور عنوان می‌کند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2279704 «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref> او [[زبان فارسی]] را زبانی ارزشمند در هند شمرده و براساس منابع تاریخی بیان می‌کند: قدمت زبان فارسی در هند به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و زبان باستانی ایران با [[زبان سانسکریت|سانسکریت]] هند اشتراکات ادبی زیادی دارد. در زمان [[محمود غزنوی]] تعداد زیادی از شاعران ایرانی همراه او به هند می‌آیند و ساکن هند می‌شوند. دورهٔ [[گورکانیان]] دوران اوج شکوفایی زبان فارسی در هند است،<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> ازجمله شاعرانی که در آن دوره، [[شعر فارسی]] سروده‌اند می‌توان به [[امیرخسرو دهلوی]] اشاره کرد که به طوطی هند شهرت داشته است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> با سلطهٔ انگلیسی‌ها بر هند، زبان فارسی که بیش از هشت قرن، زبان و عامل پیوستگی و وحدت بین هندی‌ها بود، با افول مواجه شد و زبان انگلیسی جایگزین آن شد و همین موجب اختلاف بین [[هندو|هندوها]] و [[مسلمان|مسلمانان]] شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref> پس از استقلال هند، بسیاری از دولتمردان هند به زبان فارسی و احیای آن اهتمام ورزیدند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> وی همچنین معتقد است که هندی‌ها برای آگاهی و شناخت کامل از تاریخ و فرهنگ خود باید به زبان فارسی آشنایی داشته باشند، زیرا بسیاری از منابع تاریخی آنها به فارسی بوده و برای استخراج اطلاعات از این منابع اصیل، باید با زبان فارسی آشنا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>
آذرمیدخت رشتهٔ ادبیات فارسی پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] را برای اولین بار در دانشگاه علیگر، به‌منظور آشنایی دانشجویان با اشعار شاعران معاصر ایران مانند [[قیصر امین‌پور]]، [[سید علی موسوی گرمارودی|موسوی گرمارودی]] و [[عبدالجبار کاکایی]] راه‌اندازی کرد.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> او در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود بارها از دلبستگی عمیق خود به زبان فارسی سخن گفته و تأکید کرده است که [[خدا]] را شاکر است که جنون شعر فارسی دارد. وی به این جنون افتخار می‌کند و خود را خدمتگزار کوچکی در عرصهٔ زبان فارسی می‌داند.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
== دیدگاه‌ها دربارهٔ دکتر صفوی ==
[[غلامعلی حداد عادل]]، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دکتر صفوی به‌عنوان چشم و چراغ استادان زبان و ادبیات فارسی و بانوی اول زبان فارسی در هند، یاد کرده و معتقد است؛ تمام کسانی که در چهار دههٔ اخیر دغدغهٔ زبان و ادب فارسی داشته‌اند، بدون تردید وی را در هند می‌شناسند. همچنین [[مهدی محقق]]، رئیس [[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]]، در مراسم تجلیل از آذرمیدخت صفوی، وی را از خادمان زبان فارسی در هند خواند و به پیوند دیرینهٔ ایران و هند اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> [[محمود عابدی]]، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز ایران را به مادری نیک‌خَلق تشبیه کرده که دختر نیک‌خَلق خود را در هند به یادگار گذاشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ایران به پاس تلاش‌های آذرمیدخت صفوی، کتاب «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی» را تدوین و منتشر کرده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات.]</ref>


== آثار ==
== آثار ==
خط ۵۹: خط ۳۳:
* ادبیات انقلاب اسلامی پس از ۱۹۷۹م (این کتاب به زبان انگلیسی و فارسی منتشر شده است)؛
* ادبیات انقلاب اسلامی پس از ۱۹۷۹م (این کتاب به زبان انگلیسی و فارسی منتشر شده است)؛
* سلک السلوک<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* سلک السلوک<ref>[https://ana.ir/fa/news/16711/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82% «حافظ را باید بر اساس موازین ادبی جدید جهان نقد کرد»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* صفویان در شمس‌آباد هند
* تشریح الاقوام
* تشریح الاقوام
* اخبار الجمال
* اخبار الجمال
* تذکره بحر زخّار
* تذکره بحر زخّار
* چهل ناموس
* معنویت مولانا در عصر حاضر
* معنویت مولانا در عصر حاضر
* تصوف و عرفان در ادبیات فارسی
* تاریخ محمدی
* تذکره‌نویسی در ادبیات فارسی
* ادبیات داستانی فارسی
* ادبیات داستانی فارسی
* عرفات العاشقین، تصحیح و تدوین
* عرفات العاشقین، تصحیح و تدوین
* نقش مثنوی در ادبیات فارسی
* کوچهٔ عشق (ترجمه داستان‌های کوتاه فارسی)<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/پروفسور-آزرميدخت-صفوي قنبری، «پروفسور آزرمیدخت صفوی»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>
* کوچهٔ عشق (ترجمه داستان‌های کوتاه فارسی)<ref>[https://library.razavi.ir/literature/fa/50172/پروفسور-آزرميدخت-صفوي قنبری، «پروفسور آزرمیدخت صفوی»، وب‌سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.]</ref>
* میراث مکتوب هند و ایران
* میراث مکتوب هند و ایران
* نظم گزیده تصحیح و تدوین
* نظم گزیده تصحیح و تدوین
* چهل ناموس
* نقش غزل در ادبیات فارسی (تدوین)
* نقش غزل در ادبیات فارسی (تدوین)
* حدیث هند در ادبیات فارسی
* حدیث هند در ادبیات فارسی
* صفویان در شمس‌آباد هند
* تصوف و عرفان در ادبیات فارسی
* تذکره‌نویسی در ادبیات فارسی
* نقش مثنوی در ادبیات فارسی
* انسان‌گرایی و اخوت جهانی در شعر و ادب فارسی (تدوین)
* انسان‌گرایی و اخوت جهانی در شعر و ادب فارسی (تدوین)
* اعجاز خسروی (ترجمه انگلیسی) ج۱، یو. ایس. ای
* اعجاز خسروی (ترجمه انگلیسی) ج۱، یو. ایس. ای
خط ۸۶: خط ۶۱:
* نقش زبان و ادبیات فارسی در فرهنگ مشترک هند
* نقش زبان و ادبیات فارسی در فرهنگ مشترک هند
* ادب‌شناسی
* ادب‌شناسی
* تاریخ محمدی
* مجموعه مقالات دربارهٔ شعر فارسی اسدالله خان غالب.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
* مجموعه مقالات دربارهٔ شعر فارسی اسدالله خان غالب
== جوایز و افتخارات ==
{{آغاز چپ‌چین}}
* اعطای جایزهٔ ویژه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران به مناسبت بزرگداشت او در سال ۱۳۸۴ش؛<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>
* Revolution and Creativity (Survey of Post Islamic Literature, Art , Films)<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref>
* دریافت نشان از رئیس‌جمهور هند در سال ۲۰۰۵م؛
{{پایان چپ‌چین}}
* دریافت جایزهٔ بین‌المللی از سوی دولت ایران در سال ۲۰۰۸م؛
* دریافت [[جایزه ادبی سعدی|جایزهٔ ادبی سعدی]] در سال ۲۰۱۰م و جایزه غالب از خانهٔ فرهنگ در سال ۲۰۱۳م؛
* جایزهٔ مخصوص استادی ممتاز از سوی دانشگاه علیگر در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲م؛
* دریافت جایزه ادبی میکش (از شاعران بزرگ معاصر در هند) در سال ۲۰۱۴م؛
* عضویت در شورای علمی دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره از سوی ریاست [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] در سال ۱۳۹۰ش؛<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص13.]</ref>
* دریافت حکم عضویت افتخاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۹۹ش؛<ref>[https://www.isna.ir/news/99092216956/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D «استادانی که عضو افتخاری فرهنگستان زبان شدند+فیلم»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
* هدیه [[جشنواره بین‌المللی فارابی]] در سال ۱۴۰۲ش.<ref>[https://farabiaward.ir/content/513/%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7% «تقدیم هدیه جشنواره بین‌المللی فارابی به استاد آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت جشنواره بین‌المللی فارابی.]</ref>
 
== ویژگی‌های اخلاقی ==
آذرمیدخت صفوی علاوه بر سوابق علمی، به دلیل ارتباط مؤثر با دانشجویان و ویژگی‌های شخصیتی، در محافل آکادمیک و فرهنگی مورد توجه و احترام است. همکاران و شاگردان وی، او را شخصیتی متواضع، سرشار از عشق و تأثیرگذار در عرصه‌های علمی و اجتماعی توصیف کرده‌اند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A قنبری، زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی، 1394ش، ص15.]</ref>
 
== دیدگاه دکتر صفوی دربارهٔ زبان فارسی ==
آذرمیدخت صفوی [[ایران]] و [[هند]] را دارای اشتراکات فراوان فرهنگی و زبانی دانسته و آن را نشانهٔ همبستگی و ارتباط تنگاتنگ ایرانیان و هندی‌ها از گذشته‌های دور عنوان می‌کند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2279704 «گزارشی از مراسم بزرگداشت «آذرمیدخت صفوی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref> او [[زبان فارسی]] را زبانی ارزشمند در هند شمرده و براساس منابع تاریخی بیان می‌کند: قدمت زبان فارسی در هند به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و زبان باستانی ایران با [[زبان سانسکریت|سانسکریت]] هند اشتراکات ادبی زیادی دارد. در زمان [[محمود غزنوی]] تعداد زیادی از شاعران ایرانی همراه او به هند می‌آیند و ساکن هند می‌شوند. دورهٔ [[گورکانیان]] دوران اوج شکوفایی زبان فارسی در هند است،<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> ازجمله شاعرانی که در آن دوره، [[شعر فارسی]] سروده‌اند می‌توان به [[امیرخسرو دهلوی]] اشاره کرد که به طوطی هند شهرت داشته است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83423/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A «گفت‌وگو با آذر میدخت صفوی؛ رئیس مرکز تحقیقات فارسی هند»، وب‌سایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> با سلطهٔ انگلیسی‌ها بر هند، زبان فارسی که بیش از هشت قرن، زبان و عامل پیوستگی و وحدت بین هندی‌ها بود، با افول مواجه شد و زبان انگلیسی جایگزین آن شد و همین موجب اختلاف بین [[هندو|هندوها]] و [[مسلمان|مسلمانان]] شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref> پس از استقلال هند، بسیاری از دولتمردان هند به زبان فارسی و احیای آن اهتمام ورزیدند.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> وی همچنین معتقد است که هندی‌ها برای آگاهی و شناخت کامل از تاریخ و فرهنگ خود باید به زبان فارسی آشنایی داشته باشند، زیرا بسیاری از منابع تاریخی آنها به فارسی بوده و برای استخراج اطلاعات از این منابع اصیل، باید با زبان فارسی آشنا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/204015/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA% دهلوی و صفوی، «این قند پارسی (گفت‌وگو با دکتر اظهر دهلوی و دکتر آذر میدخت صفوی، استادان زبان و ادبیات فارسی در هند)»، 1390ش، ص111.]</ref>
 
آذرمیدخت رشتهٔ ادبیات فارسی پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] را برای اولین بار در دانشگاه علیگر، به‌منظور آشنایی دانشجویان با اشعار شاعران معاصر ایران مانند [[قیصر امین‌پور]]، [[سید علی موسوی گرمارودی|موسوی گرمارودی]] و [[عبدالجبار کاکایی]] راه‌اندازی کرد.<ref>[https://saadifoundation.ir/fa/news/1624/پژوهش-در-زبان-فارسی-مورد-نیاز-هند-است «پژوهش در زبان فارسی مورد نیاز هند است»، وب‌سایت بنیاد سعدی.]</ref> او در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود بارها از دلبستگی عمیق خود به زبان فارسی سخن گفته و تأکید کرده است که [[خدا]] را شاکر است که جنون شعر فارسی دارد. وی به این جنون افتخار می‌کند و خود را خدمتگزار کوچکی در عرصهٔ زبان فارسی می‌داند.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند/ استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
 
== دیدگاه‌ها دربارهٔ دکتر صفوی ==
[[غلامعلی حداد عادل]]، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دکتر صفوی به‌عنوان چشم و چراغ استادان زبان و ادبیات فارسی و بانوی اول زبان فارسی در هند، یاد کرده و معتقد است؛ تمام کسانی که در چهار دههٔ اخیر دغدغهٔ زبان و ادب فارسی داشته‌اند، بدون تردید وی را در هند می‌شناسند. همچنین [[مهدی محقق]]، رئیس [[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]]، در مراسم تجلیل از آذرمیدخت صفوی، وی را از خادمان زبان فارسی در هند خواند و به پیوند دیرینهٔ ایران و هند اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/81613015/حدادعادل-پروفسور-صفوی-را-چشم-و-چراغ-اساتید-Ø «حدادعادل، پروفسور صفوی را چشم و چراغ اساتید زبان فارسی هند خواند، استاد دانشگاه علیگر: خدا را شاکرم که جنون شعر فارسی دارم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> [[محمود عابدی]]، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز ایران را به مادری نیک‌خَلق تشبیه کرده که دختر نیک‌خَلق خود را در هند به یادگار گذاشته است.<ref>[https://anjomanasar.ir/بزرگداشت-بانوی‌-دانشمند-پروفسور-دکت-2/ «بزرگداشت بانوی دانشمند پروفسور دکتر آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.]</ref>  
 
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ایران به پاس تلاش‌های آذرمیدخت صفوی، کتاب «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی» را تدوین و منتشر کرده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3047/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%88+%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C+%D8%A2%D8%B2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%AE%D8%A «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی آذرمیدخت صفوی»، وب‌سایت کتابخانه تخصصی ادبیات.]</ref>
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/آذرمیدخت_صفوی»