چهلدختران هزاره: تفاوت میان نسخهها
جز حمید فاضل صفحهٔ چهل دختران هزاره را به چهلدختران هزاره منتقل کرد |
جز تمیز کاری |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[ | {{جعبه اطلاعات رویداد | ||
| عنوان = چهلدختران هزاره | |||
| بخشی از = تاریخ هزارهها | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| اندازه تصویر = | |||
| بزرگنمایی تصویر = | |||
| متن جایگزین تصویر = | |||
| نقشه = | |||
| اندازه نقشه = | |||
| متن جایگزین نقشه = | |||
| زیرنویس نقشه = | |||
| نقشه موقعیت = | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| نام بومی = | |||
| زبان نام بومی = | |||
| نام انگلیسی = | |||
| نام دیگر = | |||
| تاریخ = ۱۲۷۲ش | |||
| زمان = | |||
| منطقه زمانی = | |||
| مدت = | |||
| محل = [[ارزگان]]، افغانستان | |||
| مکان = کوه چهلدختران | |||
| مختصات = | |||
| نوع = مقاومت و مرگ خودخواسته | |||
| موضوع = رویداد تاریخی چهلدختران هزاره | |||
| علت = حمله لشکر عبدالرحمن خان و هجوم به [[ارزگان]] | |||
| انگیزه = دفاع از ناموس و جلوگیری از اسارت | |||
| هدف = مقاومت در برابر تجاوز | |||
| گزارشگر = | |||
| بودجه = | |||
| حامی = | |||
| حامیان = | |||
| سازماندهنده = شیرین هزاره | |||
| فیلمبردار = | |||
| شرکتکنندگان = شیرین هزاره و چهل دختر هزاره | |||
| نتیجه = مرگ خودخواسته دختران و اسارت و کشتار مردم | |||
| تلفات ۱ = | |||
| تلفات ۲ = | |||
| تلفات ۳ = | |||
| کشتهها = ۴۳ نفر | |||
| آسیبدیدهها = | |||
| گمشدهها = | |||
| آسیب مالی = تخریب و آتشزدن قلعهها | |||
| خاکسپاری = کوه بالاچوب، پالان | |||
| آواره = | |||
| تحقیقات = | |||
| تحقیق قضایی = | |||
| پزشک قانونی = | |||
| بازداشتشدهها = | |||
| مظنون(ها) = | |||
| متهم(ها) = | |||
| محکوم(ها) = | |||
| اتهام(ها) = | |||
| محاکمه = | |||
| رأی دادگاه = | |||
| محکومیت(ها) = | |||
| حکم = | |||
| ممنوعیت انتشار = | |||
| دادخواهی = | |||
| جایزهها = | |||
| ویدیو = | |||
| وبگاه = | |||
| یادداشت = | |||
}} | |||
'''چهلدختران هزاره'''، روایت حماسی از مبارزه و مرگ دختران هزاره در ولایت اُرُزگَان افغانستان. | |||
چهلدختران هزاره، نماد [[عفت]]، مقاومت و روایت حماسی از رشادتها، دلاوریها و مرگ خودخواستهٔ دختران هزاره بهفرماندهی «شیرین هزاره»، در زمان عبدالرحمن خان، در ولایت (استان) [[ارزگان|اُرُزگان]] است. این روایت، با هویت اجتماعی و تاریخ [[قوم هزاره]] گِره خورده و [[ادبیات شفاهی]]، خاطرات جمعی، شعر، [[موسیقی]] و هنر این قوم را در یکونیم قرن اخیر، تحت تأثیر قرار داده است. | |||
== | == تاریخچه چهلدختران هزاره == | ||
در ولایت [[ارزگان]] پس از شکست هزارهها در سال ۱۲۷۲ش، فجایع زیادی اتفاق افتاد که از همه تلختر، ماجرای مرگ چهلدختران هزاره بود. وقتی لشکر عبدالرحمن خان وارد ارزگان شد، دست به تجاوز، غارت و کشتار زدند و زنان و مردان زیادی را به اسارت برده و قلعههای آنها را به آتش کشیدند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال]</ref> در این میان، عدهای از زنان دلیر و بیپروای ارزگانی به فرماندهی شیرین بیگم، مشهور به شیرین هزاره، اسلحهٔ گرم و شمشیر بهدست گرفتند و در برابر لشکریان متجاوز، شجاعانه و با تمام توان جنگیدند؛ وقتی توان و مهمات جنگی آنها تمام شد، خود را بر فراز قلهٔ کوه رساندند و برای اینکه اسیر لشکر دشمن نشده و بار بدنامی آن را به دوش نکشند، دست در دست یکدیگر، خود را از بالای کوه به دره انداختند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> بعد از پایان [[جنگ]]، جنازهٔ ۴۳ نفر را از دره بالا کشیدند و روی پهنای گردنه، [[دفن]] کردند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | |||
== | == محل رویداد حادثه چهلدختران هزاره == | ||
محل رویداد، به «کوه چهلدختران» معروف است که در روستای «پَالان» در وُلسوالی (شهرستان) «اُرُزگانِ خَاص» واقع شده است. در بالاترین نقطهٔ روستای پالان، کوه مرتفعی بهنام «بالاچوب» وجود دارد که بر تمام منطقه مشرف است. در قسمت جنوب غرب این کوه مرتفع، درهای بهنام «آب چَکَک» واقع شده است. بین کوه بالاچوب و درهٔ [[آب]] چکک، گردنهای هموار وجود دارد که روی آن، نشانههایی از سکونت و خانهها به چشم میخورد. در دامنهٔ غربی کوه بالاچوب و قسمت شمالی این گردنهٔ هموار، یک بریدگی به ارتفاع ۱۰۰ تا ۳۰۰ متر بهصورت نیمدایره رو بهطرف شمال کشیده شده است که دختران محاصرهشده خود را از آنجا به زیر انداختهاند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> در حال حاضر، روی کوه بالاچوب یک قبرستان به طول ۴۰ و عرض ۳ متر دیده میشود. قبر شیرین هزاره، پیش روی قبرستان و دو قبر کوچک دیگر پشت سر قبرستان واقع شده است.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | |||
در | |||
=== | == پیامدهای فرهنگی رویداد چهلدختران هزاره == | ||
===نماد عفت=== | |||
در فرهنگ مردم هزاره، چهلدختران، نماد [[عفت]] و پاکی دختران هزاره هستند. آنها هفت شبانهروز مقاومت کردند و برای اینکه تن به اسارت و هتک حرمت ندهند، تصمیم به مرگی خودخواسته گرفتند و خودشان را از بالای کوه به پایین انداختند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5181748/سرنوشت-تلخ-دختران-هزاره-از-اسطوره-تا-واقعیت-کوه-چهل-دختر-کجاست «سرنوشت تلخ دختران هزاره از اسطوره تا واقعیت/کوه چهل دختر کجاست؟» خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
=== | ===ادبیات شفاهی=== | ||
بعد از رویداد چهلدختران، این حادثه وارد ادبیات شفاهی مردم هزاره شد و سینه به سینه، به نسلهای بعد رسید. در شبهای بلند [[زمستان]] که مادران برای [[کودک|کودکان]] خود قصه و داستان تعریف میکردند، یکی از قصههای غمانگیز، حکایت دردناک چهلدختران بود. وقتی داستان شروع میشد، همه را هالهای از اندوه و درد فرا میگرفت.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=4672 شریعتی، «عقابان بلند پرواز ازره»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | |||
=== | ===ادبیات مکتوب=== | ||
روایت چهلدختران، در قالب یادداشتها، مقالهها و سفرنامهها نیز ثبت شده است؛<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، و بسایت هزاره انترنشنال.]</ref> مانند رمان «چهلدختران»، اثر جان یونس صالحی که در سال ۱۳۹۱ش، توسط انتشارات امیری در [[کابل]] به نشر رسیده و مضمون آن، برگرفته از رویداد چهلدختران هزاره، در ولایت [[ارزگان]] [[افغانستان]] است.<ref>[https://www.andisha.af/fa/library/500/Forty-Hazara-Girls «چهل دختران هزاره»، وبسایت بنیاد اندیشه.]</ref> | |||
=== | ===خاطرات جمعی=== | ||
شاعران زیادی رویداد | مردم [[هزاره]]، محل وقوع رویداد را «کوه چهلدختران» نامیدند و آنجا را بهعنوان نمادی از حمیت هزارهها و پایداری در برابر دشمن، قلمداد میکردند. زنان و مردان هزاره بهویژه مردم اَجرِستان، [[ارزگان]]، [[جاغوری]] و [[غزنی]] تعهد کردند که نام اولین دخترشان را شیرین بگذارند و برای عقد عروسیشان بر مزار شیرین و یارانش بروند و کام نوزدان را با خاک مزار آنها، شیرین کنند.<ref>[https://www.shia-news.com/fa/news/270486/داستان-تلخ-چهل-دختر-شجاع-هزاره «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، و بسایت شیعه نیوز.]</ref> | ||
===شعر=== | |||
شاعران زیادی رویداد چهلدختران را به زبان شعر روایت کردهاند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=4672 شریعتی، «عقابان بلند پرواز ازره»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> برای مثال، اولین اثر منظوم در این زمینه، شعر یوسف ریاضی هروی است که حادثه را چنین شرح میدهد:<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/09/27/post-126/شرح-رویداد-ارزگان-و-شهادت-چهل-دختران-هزاره فروغی، «شرح رویداد ارزگان و شهادت چهل دختران هزاره»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> | |||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
{{ب|به قصد غزالان نیکو سیر|چو گرگان شدند از قفا حملهور}} | |||
{{ب|همه تیغ بر کف، تفنگی به دوش|تعاقبکنان جمله اندر خروش}} | |||
{{ب|غزالان بر آن کوه بالا بلند|به لاخی سر راهشان گشت بند}} | |||
{{ب|نه دست ستیز و نه پای گریز|سراسر بر احوال خود اشکریز}} | |||
{{ب|به چشم پر از اشک و مژگان تر|وداعی نمودند با یکدگر}} | |||
{{ب|ز غیرت از آن کوه گردون سریر|فکندند خود را یکایک به زیر}} | |||
{{ب|بر آن سنگ خارا و ریگ درشت|یکی بر سر افتاد و دیگر به پشت}} | |||
{{ب|به هر سنگ یک قطعهای چون بلور|جدا شد ز اعضای آن خیل حور}} | |||
{{ب|بدادند جان و ندادند دست|که ناید به ناموس آنها شکست}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
=== | ===نمایش (تئاتر)=== | ||
عماد رسولی، هنرمند [[تئاتر]] افغانستانی، بعد از تحقیق محلی دربارهٔ رویداد | عماد رسولی، هنرمند [[تئاتر]] افغانستانی، بعد از تحقیق محلی دربارهٔ رویداد چهلدختران هزاره و مستندسازی آن، اثر نمایشی «کوه چهلدختران» را ساخت و در سال ۱۴۰۰ش در [[تهران]] به نمایش گذاشت که مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت. در این اثر نمایشی، روایت رشادتها و دلاوریهای دختران هزاره علیه ظلم و ستم دشمنان بهتصویر کشیده شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5181748/سرنوشت-تلخ-دختران-هزاره-از-اسطوره-تا-واقعیت-کوه-چهل-دختر-کجاست «سرنوشت تلخ دختران هزاره از اسطوره تا واقعیت/کوه چهل دختر کجاست؟» خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
=== | ===رمان چهلدختران هزاره=== | ||
رمان | رمان «چهلدختران» اثر جان یونس صالحی، برگرفته از رویداد تاریخی چهلدختران و روایتی است از تاریخ فراموششدهٔ مردم هزاره در افغانستان که طی سالیان دراز زیر سایه حکومتهای قبیلهای به عمد نادیده گرفته شده بود. این اثر با نگاهی عمیق به بازخوانی هویت فرهنگی و اجتماعی هزارهها میپردازد و از ارزشهای مترقی این جامعه سخن میگوید که حتی امروز برای بسیاری غیرقابل هضم است. داستان در دل کوهستانهای سر به فلک کشیده هزارستان میگذرد و زندگی مردمی را به تصویر میکشد که در عین سادگی، دارای بینشی پیشرفته در مسائل اجتماعی بودند.<ref>[https://kabulestan.com/book/رمان-چهل-دختران/ «رمان چهل دختران»، وبسایت کابلستان.]</ref> | ||
نویسنده با استناد به منابع تاریخی، دو دوره سیاه کشتار هزارهها را به تفصیل شرح میدهد. نخست در زمان [[احمدشاه ابدالی]] و سپس در دوره امیر عبدالرحمان که طی آن نه تنها سرزمینهای هزاره نشین تصرف شد، بلکه بیش از نیمی از جمعیت آنان قتلعام شدند. خشونتهای این دوره چنان گسترده و سازمان یافته بود که حتی در مقایسه با فجایع قرن بیستم نیز کمنظیر است. به روایت نویسنده این رمان، برخلاف دیگر جنایتهای تاریخی، عاملان این کشتارها هرگز مورد پیگرد قرار نگرفتند. | نویسنده با استناد به منابع تاریخی، دو دوره سیاه کشتار هزارهها را به تفصیل شرح میدهد. نخست در زمان [[احمدشاه ابدالی]] و سپس در دوره امیر عبدالرحمان که طی آن نه تنها سرزمینهای هزاره نشین تصرف شد، بلکه بیش از نیمی از جمعیت آنان قتلعام شدند. خشونتهای این دوره چنان گسترده و سازمان یافته بود که حتی در مقایسه با فجایع قرن بیستم نیز کمنظیر است. به روایت نویسنده این رمان، برخلاف دیگر جنایتهای تاریخی، عاملان این کشتارها هرگز مورد پیگرد قرار نگرفتند. | ||
| خط ۴۶: | خط ۱۲۴: | ||
یکی از محوریترین بخشهای رمان، پرداخت شخصیت شیرین و یارانش است که نماد مقاومت و آزادگی زنان هزاره بهشمار میروند. صحنه پایانی که چهل دختر به رهبری شیرین ترجیح میدهند به جای تسلیمشدن، خود را از بلندیهای کوه دلدل گذر به پایین پرتاب کنند، یکی از تاثیرگذارترین صحنههای ادبیات معاصر افغانستان محسوب میشود. این صحنه نه تنها نمایشی از شجاعت است، بلکه بیانگر عمق فاجعهای است که یک جامعه را به چنین انتخابی وادار کرده است. | یکی از محوریترین بخشهای رمان، پرداخت شخصیت شیرین و یارانش است که نماد مقاومت و آزادگی زنان هزاره بهشمار میروند. صحنه پایانی که چهل دختر به رهبری شیرین ترجیح میدهند به جای تسلیمشدن، خود را از بلندیهای کوه دلدل گذر به پایین پرتاب کنند، یکی از تاثیرگذارترین صحنههای ادبیات معاصر افغانستان محسوب میشود. این صحنه نه تنها نمایشی از شجاعت است، بلکه بیانگر عمق فاجعهای است که یک جامعه را به چنین انتخابی وادار کرده است. | ||
زبان و فرهنگ فارسی دری بهعنوان یکی از ارکان هویتی مردم این منطقه در سراسر رمان مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده با استناد به منابع معتبر تاریخی نشان میدهد که [[فارسی دری]] قرنها پیش از هجوم مغولها در این مناطق رواج داشته و زبان اصلی مردم بوده است. این موضوع بهخوبی گویای عمق تمدن و فرهنگ منطقه است که در روایتهای رسمی تاریخ افغانستان کمتر به آن پرداخته شده است. | زبان و فرهنگ [[فارسی دری]] بهعنوان یکی از ارکان هویتی مردم این منطقه در سراسر رمان مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده با استناد به منابع معتبر تاریخی نشان میدهد که [[فارسی دری]] قرنها پیش از هجوم مغولها در این مناطق رواج داشته و زبان اصلی مردم بوده است. این موضوع بهخوبی گویای عمق تمدن و فرهنگ منطقه است که در روایتهای رسمی تاریخ افغانستان کمتر به آن پرداخته شده است. | ||
رمان «چهلدختران» در نهایت پرسشهای بنیادینی دربارهٔ عدالت تاریخی و حق حافظه جمعی مطرح میکند. این اثر نه تنها روایتی از گذشته است، بلکه هشداری است برای آینده تا مبادا چنین فجایعی دوباره تکرار شود. صالحی با این رمان موفق شده صدای مردمی را به گوش جهانیان برساند که سالها در سکوت رنج کشیدهاند و تاریخ شان به عمد تحریف شده است.<ref>[https://www.bonyadesaba.com/سخن-صبا/سخن-صبا-44/57-هزاره/299-داستان-چهل-دختران-هزاره.html «داستان چهل دختران هزاره»، وبسایت سروش صبا.]</ref> | |||
شیرین هزاره، در ولایت اُرُزگان متولد شد. او، بعد از شکست هزارهها در ۱۲۷۲ش، فرماندهی گروهی از دختران هزاره بهنام | == شیرین هزاره == | ||
شیرین هزاره، در ولایت اُرُزگان متولد شد. او، بعد از شکست هزارهها در ۱۲۷۲ش، فرماندهی گروهی از دختران هزاره بهنام چهلدختران را بر عهده گرفت.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=19362 زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> این [[دختر]] شجاع با همسنگران خود در برابر لشکریان متجاوز دشمن، با تمام توان و تا آخرین لحظه، جنگید؛ اما وقتی مهمات جنگی آنها تمام شد، بر فراز قلهٔ کوه رفت و برای اینکه اسیر نشده و مورد هتک حرمت قرار نگیرد، مرگ خودخواسته را انتخاب کرده و خود را به پائین کوه انداخت.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=19362 زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | |||
مزار شیرین هزاره، همواره الهامبخش روحیهٔ آزادگی و از جاذبههای دیدنی و مورد توجه پژوهشگران و مستندسازان محلی بوده است.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> این مکان، در روستای «پالان» در وُلسوالی (شهرستان) «اُرُزگانِ خاص» ولایت ارزگان، بر فراز کوه مرتفعی بهنام «بالاچوب» است که بهنام کوه | مزار شیرین هزاره، همواره الهامبخش روحیهٔ آزادگی و از جاذبههای دیدنی و مورد توجه پژوهشگران و مستندسازان محلی بوده است.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> این مکان، در روستای «پالان» در وُلسوالی (شهرستان) «اُرُزگانِ خاص» ولایت ارزگان، بر فراز کوه مرتفعی بهنام «بالاچوب» است که بهنام کوه چهلدختران خوانده میشود. بر فراز این کوه، یک قبرستان به طول ۴۰ و عرض ۳ متر دیده میشود که محل دفن چهل دختر است. قبر شیرین هزاره، پیش روی قبرستان و دو قبر کوچک دیگر پشت سر قبرستان دیده میشود.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=13089 شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | ||
==جایگاه شیرین در فرهنگ هزاره== | == جایگاه شیرین در فرهنگ هزاره == | ||
===۱. الهامبخش مقاومت=== | === ۱. الهامبخش مقاومت === | ||
مردم هزاره، نام شیرین را بهعنوان نماد مبارزه و مقاومت شناخته و باغ (بوستان) زنانهٔ ولایت [[دایکندی]] را بهنام «شیرین هزاره» نامگذرای کردهاند.<ref>[https://daikondi.blog.ir/1395/09/05/مجسمۀ-شیرین-هزاره- | مردم هزاره، نام شیرین را بهعنوان نماد مبارزه و مقاومت شناخته و باغ (بوستان) زنانهٔ ولایت [[دایکندی]] را بهنام «شیرین هزاره» نامگذرای کردهاند.<ref>[https://daikondi.blog.ir/1395/09/05/مجسمۀ-شیرین-هزاره-ده-باغ-زنانۀ-در-ولایت-دایکندی «مجسمۀ شیرین هزاره در باغ زنانۀ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی.]</ref> | ||
===۲. نماد پاکدامنی=== | === ۲. نماد پاکدامنی === | ||
شیرین هزاره و یاران او، بهدلیل اینکه تن به اسارت نداده و از [[ترس]] اینکه مورد هتک حرمت سربازان دشمن قرار نگیرند، رضایت به مرگی خودخواسته دادند، به نماد عفت و پاکدامنی معروف شدهاند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=19362 زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | شیرین هزاره و یاران او، بهدلیل اینکه تن به اسارت نداده و از [[ترس]] اینکه مورد هتک حرمت سربازان دشمن قرار نگیرند، رضایت به مرگی خودخواسته دادند، به نماد عفت و پاکدامنی معروف شدهاند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=19362 زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | ||
===۳. خاطرهٔ جمعی=== | === ۳. خاطرهٔ جمعی === | ||
بعد از مرگ خودخواستهٔ شیرین، زنان و مردان هزاره بهویژه مردم همجوار ارزگان تعهد کردند که نام اولین دختر خود را شیرین گذاشته و برای [[عقد ازدواج|عقد]] و [[مراسم عروسی|عروسی]] بر مزار شیرین و یاران او رفته و کام نوزدان خود را نیز با خاک مزار آنها، شیرین کنند.<ref>[https://www.shia-news.com/fa/news/270486/داستان-تلخ-چهل-دختر-شجاع-هزاره «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، وبسایت شیعه نیوز.]</ref> | بعد از مرگ خودخواستهٔ شیرین، زنان و مردان هزاره بهویژه مردم همجوار ارزگان تعهد کردند که نام اولین دختر خود را شیرین گذاشته و برای [[عقد ازدواج|عقد]] و [[مراسم عروسی|عروسی]] بر مزار شیرین و یاران او رفته و کام نوزدان خود را نیز با خاک مزار آنها، شیرین کنند.<ref>[https://www.shia-news.com/fa/news/270486/داستان-تلخ-چهل-دختر-شجاع-هزاره «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، وبسایت شیعه نیوز.]</ref> | ||
===۴. نقاشی=== | === ۴. نقاشی === | ||
هنرمندان هزاره صحنهٔ مبارزهٔ شیرین و همرزمان او و همچنین مرگ خودخواستهٔ آنها بر قلهٔ کوه | هنرمندان هزاره صحنهٔ مبارزهٔ شیرین و همرزمان او و همچنین مرگ خودخواستهٔ آنها بر قلهٔ کوه چهلدختران را بهصورت دقیق [[نقاشی]] کرده و بهتصویر کشیدهاند.<ref>[https://www.hazarainternational.com/fa/?p=19362 زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.]</ref> | ||
===۵. موسیقی=== | === ۵. موسیقی === | ||
نام شیرین، در موسیقی [[قوم هزاره]] نیز پرتکرار بوده و معروفترین قطعه را در این زمینه، داود سرخوش، آوازخوان مشهور [[افغانستان]] اجرا کرده است:<ref>http://qessaeshab.blogfa.com/post/1</ref>{{آغاز نستعلیق}} | نام شیرین، در موسیقی [[قوم هزاره]] نیز پرتکرار بوده و معروفترین قطعه را در این زمینه، داود سرخوش، آوازخوان مشهور [[افغانستان]] اجرا کرده است:<ref>http://qessaeshab.blogfa.com/post/1</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | |||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
{{ب|شیرین ای اسوه پیکار تاریخ|شهید زنده و پربار تاریخ}} | |||
{{ب|نرفتی زیر بار و ذلتی دون|تو ای آزاده بیدار تاریخ}} | {{ب|نرفتی زیر بار و ذلتی دون|تو ای آزاده بیدار تاریخ}} | ||
{{ب|تو چون تاج سر چِل دخترانی|بوَد نام تو دائم یاد تاریخ}} | {{ب|تو چون تاج سر چِل دخترانی|بوَد نام تو دائم یاد تاریخ}} | ||
{{ب|شیرین و صد شیرینها را زمانه|گرفت از ما و فرزندان تاریخ}} | {{ب|شیرین و صد شیرینها را زمانه|گرفت از ما و فرزندان تاریخ}} | ||
{{ب|ز خون پاک تو و همرهانت|بود گلگون کوه گُلخَای تاریخ}} | {{ب|ز خون پاک تو و همرهانت|بود گلگون کوه گُلخَای تاریخ}} | ||
{{پایان شعر}} | |||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
===۶. هنر تجسمی=== | === ۶. هنر تجسمی === | ||
تندیس شیرین هزاره، در سال ۱۳۹۵ش، بهعنوان نماد مقاومت ساخته و در باغ زنانهٔ ولایت دایکندی نصب شد؛<ref>[https://daikondi.blog.ir/1395/09/05/مجسمۀ-شیرین-هزاره-در-باغ-زنانۀ-در-ولایت-دایکندی «مجسمۀ شیرین هزاره در باغ زنانۀ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی.]</ref> اما وقتی طالبان در ۱۴۰۰ش، دوباره بر افغانستان مسلط شدند، آن را تخریب کردند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/474431 «طالبان تندیس شیرین هزاره را در دایکندی تخریب کردند»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> این اتفاق واکنش بسیاری را در بین هزارهها به وجود آورد؛ بهدلیل اینکه آنها توهین به تندیس شیرین هزاره را توهین به قوم خود، تلقی میکنند.<ref>[https://www.namehnews.com/بخش-گوگل-نیوز-66/630184-این-دختر-اسطوره-افغان-ها-شد-شیرین-تن-به-اسارت-نداد-خودکشی-کرد «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه.]</ref> | تندیس شیرین هزاره، در سال ۱۳۹۵ش، بهعنوان نماد مقاومت ساخته و در باغ زنانهٔ ولایت دایکندی نصب شد؛<ref>[https://daikondi.blog.ir/1395/09/05/مجسمۀ-شیرین-هزاره-در-باغ-زنانۀ-در-ولایت-دایکندی «مجسمۀ شیرین هزاره در باغ زنانۀ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی.]</ref> اما وقتی طالبان در ۱۴۰۰ش، دوباره بر افغانستان مسلط شدند، آن را تخریب کردند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/474431 «طالبان تندیس شیرین هزاره را در دایکندی تخریب کردند»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> این اتفاق واکنش بسیاری را در بین هزارهها به وجود آورد؛ بهدلیل اینکه آنها توهین به تندیس شیرین هزاره را توهین به قوم خود، تلقی میکنند.<ref>[https://www.namehnews.com/بخش-گوگل-نیوز-66/630184-این-دختر-اسطوره-افغان-ها-شد-شیرین-تن-به-اسارت-نداد-خودکشی-کرد «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه.]</ref> | ||
==۷. شعر== | === ۷. شعر === | ||
شیرین ای شوکت نام هزاره<ref>عزیزی، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi.</ref>{{آغاز نستعلیق}} | شیرین ای شوکت نام هزاره<ref>عزیزی، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi.</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | |||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
{{ب|شیرین ای شوکت نام هزاره|ستاره روشن شام هزاره}} | |||
{{ب|غرور و غیرت تو تا قیامت|بود آهنگ الهام هزاره}} | {{ب|غرور و غیرت تو تا قیامت|بود آهنگ الهام هزاره}} | ||
{{ب|شفق شولایی از خون تو دارد|فلق سیمای گلگون تو دارد}} | {{ب|شفق شولایی از خون تو دارد|فلق سیمای گلگون تو دارد}} | ||
| خط ۹۷: | خط ۱۷۸: | ||
{{ب|تو نبض غیرت زن در زمانی|شهیدی قهرمان جاودانی}} | {{ب|تو نبض غیرت زن در زمانی|شهیدی قهرمان جاودانی}} | ||
{{ب|گل سرخ ارزگان هزاره|چراغ روشن چهل دخترانی}} | {{ب|گل سرخ ارزگان هزاره|چراغ روشن چهل دخترانی}} | ||
{{پایان شعر}} | |||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۰ش. | * «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۰ش. | ||
* «تندیس شیرین هزاره، در دایکندی ساخته شد»، وبسایت شبکهٔ اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۳۹۶ش. | * «تندیس شیرین هزاره، در دایکندی ساخته شد»، وبسایت شبکهٔ اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۳۹۶ش. | ||
| خط ۱۲۰: | خط ۲۰۲: | ||
* عزیزی، محمد، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi. تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۲ش. | * عزیزی، محمد، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi. تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۲ش. | ||
* «مجسمهٔ شیرین هزاره در باغ زنانهٔ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۵ش. | * «مجسمهٔ شیرین هزاره در باغ زنانهٔ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۵ش. | ||
{{پایان | {{آغاز چپچین}} | ||
{{پایان چپچین}} | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:رویدادهای تاریخی افغانستان]] | |||
[[رده:قوم هزاره]] | |||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
چهلدختران هزاره{{سخ}} | |||
شیرین هزاره{{سخ}} | |||
کوه چهلدختران{{سخ}} | |||
رویداد چهلدختران هزاره{{سخ}} | |||
--> | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۷
| بخشی از تاریخ هزارهها | |
| تاریخ | ۱۲۷۲ش |
|---|---|
| محل | ارزگان، افغانستان |
| مکان | کوه چهلدختران |
| نوع | مقاومت و مرگ خودخواسته |
| موضوع | رویداد تاریخی چهلدختران هزاره |
| علت | حمله لشکر عبدالرحمن خان و هجوم به ارزگان |
| انگیزه | دفاع از ناموس و جلوگیری از اسارت |
| هدف | مقاومت در برابر تجاوز |
| سازماندهنده | شیرین هزاره |
| شرکتکنندگان | شیرین هزاره و چهل دختر هزاره |
| نتیجه | مرگ خودخواسته دختران و اسارت و کشتار مردم |
| کشتهها | ۴۳ نفر |
| آسیب مالی | تخریب و آتشزدن قلعهها |
| خاکسپاری | کوه بالاچوب، پالان |
چهلدختران هزاره، روایت حماسی از مبارزه و مرگ دختران هزاره در ولایت اُرُزگَان افغانستان.
چهلدختران هزاره، نماد عفت، مقاومت و روایت حماسی از رشادتها، دلاوریها و مرگ خودخواستهٔ دختران هزاره بهفرماندهی «شیرین هزاره»، در زمان عبدالرحمن خان، در ولایت (استان) اُرُزگان است. این روایت، با هویت اجتماعی و تاریخ قوم هزاره گِره خورده و ادبیات شفاهی، خاطرات جمعی، شعر، موسیقی و هنر این قوم را در یکونیم قرن اخیر، تحت تأثیر قرار داده است.
تاریخچه چهلدختران هزاره
در ولایت ارزگان پس از شکست هزارهها در سال ۱۲۷۲ش، فجایع زیادی اتفاق افتاد که از همه تلختر، ماجرای مرگ چهلدختران هزاره بود. وقتی لشکر عبدالرحمن خان وارد ارزگان شد، دست به تجاوز، غارت و کشتار زدند و زنان و مردان زیادی را به اسارت برده و قلعههای آنها را به آتش کشیدند.[۱] در این میان، عدهای از زنان دلیر و بیپروای ارزگانی به فرماندهی شیرین بیگم، مشهور به شیرین هزاره، اسلحهٔ گرم و شمشیر بهدست گرفتند و در برابر لشکریان متجاوز، شجاعانه و با تمام توان جنگیدند؛ وقتی توان و مهمات جنگی آنها تمام شد، خود را بر فراز قلهٔ کوه رساندند و برای اینکه اسیر لشکر دشمن نشده و بار بدنامی آن را به دوش نکشند، دست در دست یکدیگر، خود را از بالای کوه به دره انداختند.[۲] بعد از پایان جنگ، جنازهٔ ۴۳ نفر را از دره بالا کشیدند و روی پهنای گردنه، دفن کردند.[۳]
محل رویداد حادثه چهلدختران هزاره
محل رویداد، به «کوه چهلدختران» معروف است که در روستای «پَالان» در وُلسوالی (شهرستان) «اُرُزگانِ خَاص» واقع شده است. در بالاترین نقطهٔ روستای پالان، کوه مرتفعی بهنام «بالاچوب» وجود دارد که بر تمام منطقه مشرف است. در قسمت جنوب غرب این کوه مرتفع، درهای بهنام «آب چَکَک» واقع شده است. بین کوه بالاچوب و درهٔ آب چکک، گردنهای هموار وجود دارد که روی آن، نشانههایی از سکونت و خانهها به چشم میخورد. در دامنهٔ غربی کوه بالاچوب و قسمت شمالی این گردنهٔ هموار، یک بریدگی به ارتفاع ۱۰۰ تا ۳۰۰ متر بهصورت نیمدایره رو بهطرف شمال کشیده شده است که دختران محاصرهشده خود را از آنجا به زیر انداختهاند.[۴] در حال حاضر، روی کوه بالاچوب یک قبرستان به طول ۴۰ و عرض ۳ متر دیده میشود. قبر شیرین هزاره، پیش روی قبرستان و دو قبر کوچک دیگر پشت سر قبرستان واقع شده است.[۵]
پیامدهای فرهنگی رویداد چهلدختران هزاره
نماد عفت
در فرهنگ مردم هزاره، چهلدختران، نماد عفت و پاکی دختران هزاره هستند. آنها هفت شبانهروز مقاومت کردند و برای اینکه تن به اسارت و هتک حرمت ندهند، تصمیم به مرگی خودخواسته گرفتند و خودشان را از بالای کوه به پایین انداختند.[۶]
ادبیات شفاهی
بعد از رویداد چهلدختران، این حادثه وارد ادبیات شفاهی مردم هزاره شد و سینه به سینه، به نسلهای بعد رسید. در شبهای بلند زمستان که مادران برای کودکان خود قصه و داستان تعریف میکردند، یکی از قصههای غمانگیز، حکایت دردناک چهلدختران بود. وقتی داستان شروع میشد، همه را هالهای از اندوه و درد فرا میگرفت.[۷]
ادبیات مکتوب
روایت چهلدختران، در قالب یادداشتها، مقالهها و سفرنامهها نیز ثبت شده است؛[۸] مانند رمان «چهلدختران»، اثر جان یونس صالحی که در سال ۱۳۹۱ش، توسط انتشارات امیری در کابل به نشر رسیده و مضمون آن، برگرفته از رویداد چهلدختران هزاره، در ولایت ارزگان افغانستان است.[۹]
خاطرات جمعی
مردم هزاره، محل وقوع رویداد را «کوه چهلدختران» نامیدند و آنجا را بهعنوان نمادی از حمیت هزارهها و پایداری در برابر دشمن، قلمداد میکردند. زنان و مردان هزاره بهویژه مردم اَجرِستان، ارزگان، جاغوری و غزنی تعهد کردند که نام اولین دخترشان را شیرین بگذارند و برای عقد عروسیشان بر مزار شیرین و یارانش بروند و کام نوزدان را با خاک مزار آنها، شیرین کنند.[۱۰]
شعر
شاعران زیادی رویداد چهلدختران را به زبان شعر روایت کردهاند.[۱۱] برای مثال، اولین اثر منظوم در این زمینه، شعر یوسف ریاضی هروی است که حادثه را چنین شرح میدهد:[۱۲]
| به قصد غزالان نیکو سیر | چو گرگان شدند از قفا حملهور | |
| همه تیغ بر کف، تفنگی به دوش | تعاقبکنان جمله اندر خروش | |
| غزالان بر آن کوه بالا بلند | به لاخی سر راهشان گشت بند | |
| نه دست ستیز و نه پای گریز | سراسر بر احوال خود اشکریز | |
| به چشم پر از اشک و مژگان تر | وداعی نمودند با یکدگر | |
| ز غیرت از آن کوه گردون سریر | فکندند خود را یکایک به زیر | |
| بر آن سنگ خارا و ریگ درشت | یکی بر سر افتاد و دیگر به پشت | |
| به هر سنگ یک قطعهای چون بلور | جدا شد ز اعضای آن خیل حور | |
| بدادند جان و ندادند دست | که ناید به ناموس آنها شکست |
نمایش (تئاتر)
عماد رسولی، هنرمند تئاتر افغانستانی، بعد از تحقیق محلی دربارهٔ رویداد چهلدختران هزاره و مستندسازی آن، اثر نمایشی «کوه چهلدختران» را ساخت و در سال ۱۴۰۰ش در تهران به نمایش گذاشت که مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت. در این اثر نمایشی، روایت رشادتها و دلاوریهای دختران هزاره علیه ظلم و ستم دشمنان بهتصویر کشیده شده است.[۱۳]
رمان چهلدختران هزاره
رمان «چهلدختران» اثر جان یونس صالحی، برگرفته از رویداد تاریخی چهلدختران و روایتی است از تاریخ فراموششدهٔ مردم هزاره در افغانستان که طی سالیان دراز زیر سایه حکومتهای قبیلهای به عمد نادیده گرفته شده بود. این اثر با نگاهی عمیق به بازخوانی هویت فرهنگی و اجتماعی هزارهها میپردازد و از ارزشهای مترقی این جامعه سخن میگوید که حتی امروز برای بسیاری غیرقابل هضم است. داستان در دل کوهستانهای سر به فلک کشیده هزارستان میگذرد و زندگی مردمی را به تصویر میکشد که در عین سادگی، دارای بینشی پیشرفته در مسائل اجتماعی بودند.[۱۴]
نویسنده با استناد به منابع تاریخی، دو دوره سیاه کشتار هزارهها را به تفصیل شرح میدهد. نخست در زمان احمدشاه ابدالی و سپس در دوره امیر عبدالرحمان که طی آن نه تنها سرزمینهای هزاره نشین تصرف شد، بلکه بیش از نیمی از جمعیت آنان قتلعام شدند. خشونتهای این دوره چنان گسترده و سازمان یافته بود که حتی در مقایسه با فجایع قرن بیستم نیز کمنظیر است. به روایت نویسنده این رمان، برخلاف دیگر جنایتهای تاریخی، عاملان این کشتارها هرگز مورد پیگرد قرار نگرفتند.
یکی از محوریترین بخشهای رمان، پرداخت شخصیت شیرین و یارانش است که نماد مقاومت و آزادگی زنان هزاره بهشمار میروند. صحنه پایانی که چهل دختر به رهبری شیرین ترجیح میدهند به جای تسلیمشدن، خود را از بلندیهای کوه دلدل گذر به پایین پرتاب کنند، یکی از تاثیرگذارترین صحنههای ادبیات معاصر افغانستان محسوب میشود. این صحنه نه تنها نمایشی از شجاعت است، بلکه بیانگر عمق فاجعهای است که یک جامعه را به چنین انتخابی وادار کرده است.
زبان و فرهنگ فارسی دری بهعنوان یکی از ارکان هویتی مردم این منطقه در سراسر رمان مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده با استناد به منابع معتبر تاریخی نشان میدهد که فارسی دری قرنها پیش از هجوم مغولها در این مناطق رواج داشته و زبان اصلی مردم بوده است. این موضوع بهخوبی گویای عمق تمدن و فرهنگ منطقه است که در روایتهای رسمی تاریخ افغانستان کمتر به آن پرداخته شده است.
رمان «چهلدختران» در نهایت پرسشهای بنیادینی دربارهٔ عدالت تاریخی و حق حافظه جمعی مطرح میکند. این اثر نه تنها روایتی از گذشته است، بلکه هشداری است برای آینده تا مبادا چنین فجایعی دوباره تکرار شود. صالحی با این رمان موفق شده صدای مردمی را به گوش جهانیان برساند که سالها در سکوت رنج کشیدهاند و تاریخ شان به عمد تحریف شده است.[۱۵]
شیرین هزاره
شیرین هزاره، در ولایت اُرُزگان متولد شد. او، بعد از شکست هزارهها در ۱۲۷۲ش، فرماندهی گروهی از دختران هزاره بهنام چهلدختران را بر عهده گرفت.[۱۶] این دختر شجاع با همسنگران خود در برابر لشکریان متجاوز دشمن، با تمام توان و تا آخرین لحظه، جنگید؛ اما وقتی مهمات جنگی آنها تمام شد، بر فراز قلهٔ کوه رفت و برای اینکه اسیر نشده و مورد هتک حرمت قرار نگیرد، مرگ خودخواسته را انتخاب کرده و خود را به پائین کوه انداخت.[۱۷]
مزار شیرین هزاره، همواره الهامبخش روحیهٔ آزادگی و از جاذبههای دیدنی و مورد توجه پژوهشگران و مستندسازان محلی بوده است.[۱۸] این مکان، در روستای «پالان» در وُلسوالی (شهرستان) «اُرُزگانِ خاص» ولایت ارزگان، بر فراز کوه مرتفعی بهنام «بالاچوب» است که بهنام کوه چهلدختران خوانده میشود. بر فراز این کوه، یک قبرستان به طول ۴۰ و عرض ۳ متر دیده میشود که محل دفن چهل دختر است. قبر شیرین هزاره، پیش روی قبرستان و دو قبر کوچک دیگر پشت سر قبرستان دیده میشود.[۱۹]
جایگاه شیرین در فرهنگ هزاره
۱. الهامبخش مقاومت
مردم هزاره، نام شیرین را بهعنوان نماد مبارزه و مقاومت شناخته و باغ (بوستان) زنانهٔ ولایت دایکندی را بهنام «شیرین هزاره» نامگذرای کردهاند.[۲۰]
۲. نماد پاکدامنی
شیرین هزاره و یاران او، بهدلیل اینکه تن به اسارت نداده و از ترس اینکه مورد هتک حرمت سربازان دشمن قرار نگیرند، رضایت به مرگی خودخواسته دادند، به نماد عفت و پاکدامنی معروف شدهاند.[۲۱]
۳. خاطرهٔ جمعی
بعد از مرگ خودخواستهٔ شیرین، زنان و مردان هزاره بهویژه مردم همجوار ارزگان تعهد کردند که نام اولین دختر خود را شیرین گذاشته و برای عقد و عروسی بر مزار شیرین و یاران او رفته و کام نوزدان خود را نیز با خاک مزار آنها، شیرین کنند.[۲۲]
۴. نقاشی
هنرمندان هزاره صحنهٔ مبارزهٔ شیرین و همرزمان او و همچنین مرگ خودخواستهٔ آنها بر قلهٔ کوه چهلدختران را بهصورت دقیق نقاشی کرده و بهتصویر کشیدهاند.[۲۳]
۵. موسیقی
نام شیرین، در موسیقی قوم هزاره نیز پرتکرار بوده و معروفترین قطعه را در این زمینه، داود سرخوش، آوازخوان مشهور افغانستان اجرا کرده است:[۲۴]
| شیرین ای اسوه پیکار تاریخ | شهید زنده و پربار تاریخ | |
| نرفتی زیر بار و ذلتی دون | تو ای آزاده بیدار تاریخ | |
| تو چون تاج سر چِل دخترانی | بوَد نام تو دائم یاد تاریخ | |
| شیرین و صد شیرینها را زمانه | گرفت از ما و فرزندان تاریخ | |
| ز خون پاک تو و همرهانت | بود گلگون کوه گُلخَای تاریخ |
۶. هنر تجسمی
تندیس شیرین هزاره، در سال ۱۳۹۵ش، بهعنوان نماد مقاومت ساخته و در باغ زنانهٔ ولایت دایکندی نصب شد؛[۲۵] اما وقتی طالبان در ۱۴۰۰ش، دوباره بر افغانستان مسلط شدند، آن را تخریب کردند.[۲۶] این اتفاق واکنش بسیاری را در بین هزارهها به وجود آورد؛ بهدلیل اینکه آنها توهین به تندیس شیرین هزاره را توهین به قوم خود، تلقی میکنند.[۲۷]
۷. شعر
شیرین ای شوکت نام هزاره[۲۸]
| شیرین ای شوکت نام هزاره | ستاره روشن شام هزاره | |
| غرور و غیرت تو تا قیامت | بود آهنگ الهام هزاره | |
| شفق شولایی از خون تو دارد | فلق سیمای گلگون تو دارد | |
| چناران داغدار ایستاده خاموش | قیام قد موزون تو دارد | |
| چراغ سرخ خونت هست روشن | همیشه در دل شبهای میهن | |
| شکوه غیرت چهل دخترانت | شهادتنامهٔ حماسهٔ زن | |
| سرود یاد و نامت یادگاری | به تاریخ هزاره مانده جاری | |
| شکوفا میشوی هر لحظه از خون | به رنگ سرخ گلهای بهاری | |
| تو نبض غیرت زن در زمانی | شهیدی قهرمان جاودانی | |
| گل سرخ ارزگان هزاره | چراغ روشن چهل دخترانی |
پانویس
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ «سرنوشت تلخ دختران هزاره از اسطوره تا واقعیت/کوه چهل دختر کجاست؟» خبرگزاری مهر.
- ↑ شریعتی، «عقابان بلند پرواز ازره»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، و بسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ «چهل دختران هزاره»، وبسایت بنیاد اندیشه.
- ↑ «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، و بسایت شیعه نیوز.
- ↑ شریعتی، «عقابان بلند پرواز ازره»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ فروغی، «شرح رویداد ارزگان و شهادت چهل دختران هزاره»، وبسایت پیام دایکندی.
- ↑ «سرنوشت تلخ دختران هزاره از اسطوره تا واقعیت/کوه چهل دختر کجاست؟» خبرگزاری مهر.
- ↑ «رمان چهل دختران»، وبسایت کابلستان.
- ↑ «داستان چهل دختران هزاره»، وبسایت سروش صبا.
- ↑ زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ شریعتی، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ «مجسمۀ شیرین هزاره در باغ زنانۀ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی.
- ↑ زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، وبسایت شیعه نیوز.
- ↑ زرتشت، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورۀ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال.
- ↑ http://qessaeshab.blogfa.com/post/1
- ↑ «مجسمۀ شیرین هزاره در باغ زنانۀ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی.
- ↑ «طالبان تندیس شیرین هزاره را در دایکندی تخریب کردند»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه.
- ↑ عزیزی، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi.
منابع
- «این دختر اسطوره افغانها شد/ شیرین تن به اسارت نداد و خودکشی کرد»، وبسایت نامه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۰ش.
- «تندیس شیرین هزاره، در دایکندی ساخته شد»، وبسایت شبکهٔ اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۳۹۶ش.
- «چهل دختران هزاره»، وبسایت بنیاد اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۰ش.
- «داستان چهل دختران هزاره»، وبسایت سروش صبا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ دسامبر ۲۰۱۳م.
- «داستان تلخ چهل دختر شجاع هزاره»، وبسایت شیعه نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «رمان چهل دختران»، وبسایت کابلستان، تاریخ بازدید: ۸ مرداد ۱۴۰۴ش.
- زرتشت، مهدی، «شیرین هزاره؛ روایت دلتنگی و اسطورهٔ آزادی» وبسایت هزاره انترنشنال، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۱ش.
- «سرنوشت تلخ دختران هزاره از اسطوره تا واقعیت/کوه چهل دختر کجاست؟» خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۰ش.
- سروش، میرزاحسین، «شیرین هزاره»، وبلاگ خون شب، تاریخ در مطلب: ۲ خرداد ۱۳۸۷ش.
- شریعتی، حفیظ، «چهل دختران هزاره واقعیت یا افسانه»، وبسایت هزاره انترنشنال، تاریخ درج مطلب: ۲ آذر ۱۳۹۱ش.
- شریعتی، حفیظ، «عقابان بلند پرواز ازره»، وبسایت هزاره انترنشنال، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۸۹ش.
- «طالبان تندیس شیرین هزاره را در دایکندی تخریب کردند»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۰ش.
- فروغی، محمد، «شرح رویداد ارزگان و شهادت چهل دختران هزاره»، وبسایت پیام دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ آذر ۱۳۹۲ش.
- عزیزی، محمد، «به شرین ارزگان که قامت بلند حماسه و ترانهٔ زن هزاره در جهل دخران تاریخ است»، وبسایت فیسبوک، صفحهٔ Mohammad Azizi. تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۲ش.
- «مجسمهٔ شیرین هزاره در باغ زنانهٔ مرکز ولایت دایکندی»، وبسایت اطلاعرسانی ولایت دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۵ش.