| (۱۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
<big>'''محمد اسحاق فیاض؛'''</big> مجتهد افغانستانی و مرجع تقلید شیعیان. | <big>'''محمد اسحاق فیاض؛'''</big> مجتهد افغانستانی و مرجع تقلید شیعیان. | ||
محمد اسحاق فیاض، از | محمد اسحاق فیاض، از شاگردان [[سید ابوالقاسم خویی]] و از عالمان معروف [[شیعه]] در [[افغانستان]] است. او، باتربیت شاگردان و انجام خدمات فراوان اجتماعی، فرهنگی، علمی و مذهبی، از محبوبیت و جایگاه اجتماعی خاصی نزد مردم برخوردار است. | ||
==کودکی و نوجوانی== | ==کودکی و نوجوانی== | ||
اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از [[قوم هزاره]]، در | اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از [[قوم هزاره]]، در 1309ش، در روستای «صوبۀ» جاغوری از توابع ولایت [[غزنی]]، در یک خانوادۀ مذهبی بهدنیا آمد. او، خواندن و نوشتن را در پنجسالگی از [[مکتبخانه|مکتبخانۀ]] زادگاه خود آغاز و دروس مقدماتی [[آموزش علوم دینی در افغانستان|علوم دینی]] را در مدرسۀ علمیۀ حوتقُل جاغوری، نزد [[قربانعلی وحیدی]] و رمضانعلی شریفی فراگرفت.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref> | ||
==جوانی== | ==جوانی== | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
* اقتصاد اسلامی: اقتصاد اسلامی مبتنی بر مالکیت دوگانه (عمومی و فردی) و اقتصاد آزاد در چارچوب شریعت است و مکاتب سوسیالیستی و سرمایهداری مطلق مردود است.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> فیاض [[بلوغ دختران]] را اتمام 13 سال قمری میداند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> | * اقتصاد اسلامی: اقتصاد اسلامی مبتنی بر مالکیت دوگانه (عمومی و فردی) و اقتصاد آزاد در چارچوب شریعت است و مکاتب سوسیالیستی و سرمایهداری مطلق مردود است.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> فیاض [[بلوغ دختران]] را اتمام 13 سال قمری میداند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> | ||
== | == درگذشت == | ||
محمد اسحاق فیاض در 14 خرداد 1405ش در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان های بغداد درگذشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86173163/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> دولت عراق 3 روز عزای عمومی اعلام کرد و نزار آمیدی رئیسجمهور و علی الزیدی نخستوزیر عراق | محمد اسحاق فیاض در 14 خرداد 1405ش در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان های بغداد درگذشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86173163/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
=== واکنشها === | |||
'''مراجع تقلید شیعه:''' سید علی سیستانی، حسین وحید خراسانی، مکارم شیرازی، بشیر نجفی، سید جواد گلپایگانی و سید محمدباقر گلپایگانی (بیت محمدرضا گلپایگانی)، عبدالله جوادی آملی، سید موسی شبیری زنجانی، جعفر سبحانی، حسین نوری همدانی،<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5815360/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9-%D8%B9%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6 «پیامهای تسلیت مراجع عظام درپی ارتحال آیت الله العظمی فیاض»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> یدالله دوزدوزانی،<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2279955/ «پیام های تسلیت درپی رحلت حضرت آیت الله فیاض»، وبسایت شفقنا.]</ref> حسین مظاهری،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1391296/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6#:~:text=%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%92%D9%85%D9%90%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%D9%90%20%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%91%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%85%D9%86%D9%90%20%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%91%D9%8E%D8%AD%DB «تسلیت آیتاللهالعظمی مظاهری در پی ارتحال آیتاللهالعظمی فیاض» خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>محمدباقر فاضلی بهسودی،<ref>[https://fa.abna24.com/news/1823221/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B3%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6 «پیام آیت الله فاضلی بهسودی درپی درگذشت آیت الله العظمی فیاض»، خبرگزاری ابنا.]</ref> محمدباقر موحدی نجفی،<ref>[https://web.eitaa.com/#@movahedinajafi12 «پیام تسلیت مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی موحدی نجفی «مدظله» در پی ارتحال مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فیاض»، کانال ایتایی دفتر محمد باقر موحد نجفی.]</ref> غلامعباس واعظزاده بهسودی<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=CQoJiIEcoqU «پیام ماندگار آیتالله واعظزاده بهسودی درباره شخصیت آیتالله فیاض(ره)در مراسم عروسی دستهجمعی ۸۷ زوج»، وبسایت یوتیوب.]</ref> و محمد یعقوبی،<ref>[https://iqna.ir/fa/amp/news/4356441 «آیتالله یعقوبی ارتحال آیتالله فیاض را تسلیت گفت»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> با صدور پیامهایی، فیاض را از ارکان حوزه نجف، فقیهی نوپرداز و عالمی ربانی خواندند و فقدان او را ثلمهای جبرانناپذیر برای جهان تشیع توصیف کردند.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2279955/ «پیام های تسلیت درپی رحلت حضرت آیت الله فیاض»، وبسایت شفقنا.]</ref> | |||
'''عراق:''' دولت عراق 3 روز عزای عمومی اعلام کرد و نزار آمیدی رئیسجمهور و علی الزیدی نخستوزیر عراق با صدور پیامهایی جداگانه، درگذشت وی را تسلیت گفتند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3220417-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 «در پی درگذشت مرجع تشیع آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض در عراق، دولت این کشور، سه روز عزای عمومی اعلام کرد.» وبسایت خبر فوری.]</ref>سید عمار حکیم رئیس سابق مجلس اعلای اسلامی عراق، مقتدی صدر رهبر جریان ملی شیعیان عراق، هیبت حلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، فائق زیدان رئیس شورای عالی قضایی، نیچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان، عدنان فیحان الدلیمی نایب رئیس اول مجلس نمایندگان عراق، دیوان وقف شیعی عراق، ائتلاف آبادانی و توسعۀ عراق، سازمان ملل متحد در عراق (یونامی)،<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/5814669/%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6 «ارسال پیامهای تسلیت در پی ارتحال آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدا و سما.]</ref> سفارت عربستان در عراق<ref>[https://mdeast.news/2026/06/04/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C/ «عربستان ارتحال آیت الله الفیاض را تسلیت گفت»، وبسایت مد ایست.]</ref> و کلیسای کلدانی عراق ضمن ابراز همدردی، فیاض را نماد علم، اعتدال، صلح و همزیستی مسالمتآمیز خواندند و خدمات او به حوزه نجف و امت اسلامی را ستودند.<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/5814669/%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6 «ارسال پیامهای تسلیت در پی ارتحال آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدا و سما.]</ref> | |||
'''افغانستان:''' محمد اشرف غنی رئیسجمهوری سابق،<ref>[https://didpress.com/199098/ «غنی به درگذشت آیتالله فیاض واکنش نشان داد»، خبرگزاری دید.]</ref> حامد کرزی رئیسجمهور پیشین، محمدکریم خلیلی معاون پیشین رئیسجمهور، سرور دانش معاون سابق رئیسجمهور و محمد محقق رهبر حزب وحدت مردم افغانستان با انتشار پیامهایی، فیاض را افتخار علمی و معنوی مردم افغانستان و فرزندی زحمتکش از این سرزمین دانستند که با وجود تولد در محرومیت، به قلههای مرجعیت دست یافت و خدمات خیریهای ارزندهای به نیازمندان کشورش ارائه کرد.<ref>[https://www.etilaatroz.com/254801/condolences-from-afghan-political-leaders/ «شماری از رهبران سیاسی افغانستان درگذشت آیتالله فیاض را تسلیت گفتند»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات روز.]</ref> | |||
'''جمهوری اسلامی ایران:''' مسعود پزشکیان رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، محمدرضا عارف معاون اول رئیسجمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، سید محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین، سید حسن خمینی، مصطفی اشرفی شاهرودی، علیرضا اعرافی رئیس حوزههای علمیه، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه امام خویی لندن، مجمع اسلامی جهانی لندن و مهدی هادوی تهرانی نیز در پیامهای جداگانه، بر نقش فیاض در تقویت وحدت اسلامی، پاسخگویی به مسائل مستحدثه و تربیت شاگردان برجسته تأکید کردند و فقدان او را ضایعهای بزرگ برای حوزههای علمیه و جهان اسلام دانستند.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2279955/ «پیام های تسلیت درپی رحلت حضرت آیت الله فیاض»، وبسایت شفقنا.]</ref> | |||
=== تشییع و خاکسپاری === | |||
پیکر محمداسحاق فیاض پس از تشییع در شهرهای کاظمین، کربلا و حرم امام علی، با حضور علما، نمایندگان مراجع تقلید شیعه و جمعی از شخصیتهای دینی و سیاسی در 16 خرداد 1405ش در شهر نجف، به خاک سپرده شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4356547/%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%AC%D9%81-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D8%AF «پیکر آیتالله فیاض در نجف اشرف تشییع شد»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۴۹: | خط ۶۱: | ||
* «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | * «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | ||
* «آیتالله فیاض بهعنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | * «آیتالله فیاض بهعنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | ||
* «آیتالله یعقوبی ارتحال آیتالله فیاض را تسلیت گفت»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 15 خرداد 1405ش. | |||
* «ارسال پیامهای تسلیت در پی ارتحال آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدا و سما، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | |||
* «پیام آیت الله فاضلی بهسودی درپی درگذشت آیت الله العظمی فیاض»، خبرگزاری ابنا، تاریخ درج مطلب: 15 خرداد 1405ش. | |||
* «پیام آیتالله فیاض درپیحادثة تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «پیام آیتالله فیاض درپیحادثة تروریستی کابل»، مجمع جهانی شیعه شناسی، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
* | * «پیام تسلیت مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی موحدی نجفی مدظله در پی ارتحال مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فیاض»، کانال ایتایی دفتر محمد باقر موحد نجفی، تاریخ بازدید: 16 خرداد 1405ش. | ||
* «پیام ماندگار آیتالله واعظزاده بهسودی درباره شخصیت آیتالله فیاض(ره)در مراسم عروسی دستهجمعی ۸۷ زوج»، وبسایت یوتیوب، تاریخ بازدید: 16 خرداد 1405ش. | |||
* «پیام های تسلیت درپی رحلت حضرت آیت الله فیاض»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1404ش. | |||
* «پیامهای تسلیت مراجع عظام درپی ارتحال آیت الله العظمی فیاض»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 15 خرداد 1404ش. | |||
* «پیکر آیتالله فیاض در نجف اشرف تشییع شد»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 16 خرداد 1405ش. | |||
* «تسلیت آیتاللهالعظمی مظاهری در پی ارتحال آیتاللهالعظمی فیاض» خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 16 خرداد 1404ش. | |||
* «در پی درگذشت مرجع تشیع آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض در عراق، دولت این کشور، سه روز عزای عمومی اعلام کرد.» وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | * «در پی درگذشت مرجع تشیع آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض در عراق، دولت این کشور، سه روز عزای عمومی اعلام کرد.» وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | ||
* «زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
* «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا). تاریخ بازدید: 25 آذر1401ش. | |||
* «شماری از رهبران سیاسی افغانستان درگذشت آیتالله فیاض را تسلیت گفتند»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات روز، تاریخ درج مطلب: 14 خرداد 1405ش. | |||
* صادقی، غلام حسین، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | * صادقی، غلام حسین، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | ||
* فتحی، علی اشرف، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1392ش. | * «عربستان ارتحال آیت الله الفیاض را تسلیت گفت»، وبسایت مد ایست، تاریخ درج مطلب: 4 ژوئن 2026م. | ||
* «غنی به درگذشت آیتالله فیاض واکنش نشان داد»، خبرگزاری دید، تاریخ درج مطلب: 15 خرداد 1405ش. | |||
* فتحی، علی اشرف، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1392ش. | |||
* «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
* «فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
