تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 ==تاریخچه==
 [[پرونده:12654.webp|جایگزین= سیدابراهیم رئیسی  دوازدهم مرداد ۱۴۰۰ حکم تنفیذ ریاست‌جمهوری دریافت کرد|بندانگشتی|سیدابراهیم رئیسی  دوازدهم مرداد ۱۴۰۰ حکم تنفیذ ریاست‌جمهوری دریافت کرد]]
-پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در 1357ش و استقرار نظام مردم‌سالاری دینی در ایران، تنفیذ حکم رئیس‌جمهور توسط ولی فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وارد شد و به‌عنوان یک آیین فرهنگی، سیاسی و مذهبی در سبک زندگی ایرانیان جای گرفت. تا سال 1400ش مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری 8 رییس‌جمهور در 12 دورۀ انتخابات ریاست‌جمهوری، برگزار شد. توسط [[امام خمینی]]، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حکم ریاست‌جمهوری سید ابوالحسن بنی‌صدر، [[محمدعلی رجایی]] و سیدعلی خامنه‌ای تنفیذ شد و  توسط آیت‌الله خامنه‌ای، دومین رهبر انقلاب اسلامی ایران، حکم ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، سیدمحمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد، حسن روحانی و سید ابراهیم رئیسی، تنفیذ شد.<ref> [https://www.irna.ir/news/84424726/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «مروری بر تنفیذ حکم هشت رئیس‌جمهوری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  امام خمینی در ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ش هنگام برگزاری مراسم نخستین تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری با بیان حکمت و بنیادهای دینی تنفیذ حکم در فلسفۀ سیاسی اسلام، مشروعیت «رأی ملت» را منوط به نصب «فقیه جامع‌الشرایط» دانست و این نصب و تنفیذ را مشروط به «عدم تخلف رئیس‌جمهور از احکام مقدسۀ اسلام و تبعیت از قانون اساسی» اعلام کرد.<ref>امام خمینی، صحیفۀ امام، 1378ش، ج12، ص139.</ref>
+پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در ۱۳۵۷ش و استقرار نظام مردم‌سالاری دینی در ایران، تنفیذ حکم رئیس‌جمهور توسط ولی فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وارد شد و به‌عنوان یک آیین فرهنگی، سیاسی و مذهبی در سبک زندگی ایرانیان جای گرفت. تا سال 1400ش مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری 8 رییس‌جمهور در 12 دورۀ انتخابات ریاست‌جمهوری، برگزار شد. توسط [[امام خمینی]]، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حکم ریاست‌جمهوری سید ابوالحسن بنی‌صدر، [[محمدعلی رجایی]] و [[سید علی خامنه‌ای]] تنفیذ شد و  توسط آیت‌الله خامنه‌ای، دومین [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، حکم ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، سیدمحمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد، حسن روحانی و [[سید ابراهیم رئیسی]]، تنفیذ شد.<ref> [https://www.irna.ir/news/84424726/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «مروری بر تنفیذ حکم هشت رئیس‌جمهوری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  [[امام خمینی]] در ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ش هنگام برگزاری مراسم نخستین تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری با بیان حکمت و بنیادهای دینی تنفیذ حکم در فلسفۀ سیاسی اسلام، مشروعیت «رأی ملت» را منوط به نصب «فقیه جامع‌الشرایط» دانست و این نصب و تنفیذ را مشروط به «عدم تخلف رئیس‌جمهور از احکام مقدسۀ اسلام و تبعیت از قانون اساسی» اعلام کرد.<ref>امام خمینی، صحیفۀ امام، 1378ش، ج12، ص139.</ref>
 ==بنیادهای نظری و دینی تنفیذ حکم==
 #در جهان‌بینی اسلامی، خداوند انسان را آزاد آفریده و تنها او بر انسان و لایت دارد؛ از این جهت، اعمال حاکمیت انسان بر انسان دیگر باید از سوی خداوند تجویز شده باشد. انبیا و اولیای الهی به «اذن» خداوند حق دارند در شئون اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مردم دخالت کنند و زندگی آنها را در جهت تعالی و سعادت دنیا و آخرت سامان بدهند.<ref>مؤمن قمی، الولایة الالهیة الاسلامیة او الحکومة الاسلامیة، 1391ش، ص312.</ref>
@@ خط ۱۸: / خط ۱۹: @@
 تنفیذ به‌صورت اصطلاحی که امروزه در تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به کار می‌رود، در صدر اسلام و قبل از آن نبوده است؛ اما پیامبر اسلام به‌عنوان آورندۀ [[دین]] کامل و سبک زندگی دینی، کارگزاران امور جامعه را تعیین و نصب می‌کرد. برای مثال، پیامبر اسلام معاذ بن جبل را بعد از جنگ حنین و انجام عمره، به‌عنوان مأمور تعلیم قرآن و تبلیغ آیین اسلام در شهر مکه منصوب کرد.<ref>ابن‌هشام، عبدالملک بن هشام، السیرة النوبیه، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ج 4, ص 143.</ref>  [[امام علی]] نیز علاوه‌بر سامان‌بخشیدن به امور فرهنگی، دینی و اقتصادی جامعه، استانداران و کارگزاران حکومت را نصب می‌کرد. برای مثال وی «عثمان بن حنیف» را به بصره، عمار بن شهاب را به کوفه، عبیدالله بن عباس را به یمن، قیس بن سعد را به مصر وسهل بن حنیف را به شام اعزام<ref>طبری، تاریخ طبری، 1387ق، ج5، ص161. </ref>  و محمد بن ابی‌بکر و مالک اشتر نخعی را یکی پس از دیگری به فرمانداری مصر منصوب کرد و در ضمن تنفیذ حکم آنها، یادآور شد که روح اسلام و سبک زندگی اسلامی را در جامعۀ تحت حاکمیت خود، پیاده کنند.<ref>طبری، تاریخ طبری، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص۹۵؛ [https://www.mashreghnews.ir/news/1253790/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مشرق؛] [https://www.mehrnews.com/news/5271560/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 ==آیین تنفیذ حکم==
-آیین تنفیذ حکم، نماد مردم‌سالاری دینی است که روح حاکمیت و مشروعیت الهی را در تصمیم‌ها و مدیریت عمومی جامعه نشان می‌دهد. این آیین بعد از هر دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، در یک جلسۀ باشکوه فرهنگی، مذهبی و سیاسی و با حضور مقامات عالی‌رتبۀ کشوری و لشکری و مهمانان خارجی، با عنوان «مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری» برگزار و صلاحیت ریاست‌جمهوری به فرد منتخب مردم، از سوی ولی فقیه اعطا می‌شود.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5271560/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مهر.]</ref>  این مراسم به‌صورت معمول با سخنرانی مقام رهبری و بیان مفاد حکم مورد امضای ریاست‌جمهوری همراه است که رهنمودهای کلی در جهت ارتقای خط‌مشی و راهبردهای دولت برای خدمت‌گزاری را در پی دارد و با انجام تشریفات ویژه، رئیس‌جمهور منتخب مردم، وجاهت شرعی و قانونی می‌یابد. <ref> غمامی و کدخدامرادی، «تحلیل فقهی و حقوقی مبانی، ماهیت و اعتبار تنفیذ حکم رئیس‌جمهور با تأکید بر رویکرد قانونگذار اساسی»، 1397ش، ص7؛ [https://www.mehrnews.com/news/5271560/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
+آیین تنفیذ حکم، نماد [[مردم‌سالاری دینی]] است که روح حاکمیت و مشروعیت الهی را در تصمیم‌ها و مدیریت عمومی جامعه نشان می‌دهد. این آیین بعد از هر دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، در یک جلسۀ باشکوه فرهنگی، مذهبی و سیاسی و با حضور مقامات عالی‌رتبۀ کشوری و لشکری و مهمانان خارجی، با عنوان «مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری» برگزار و صلاحیت ریاست‌جمهوری به فرد منتخب مردم، از سوی ولی فقیه اعطا می‌شود.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5271560/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مهر.]</ref>  این مراسم به‌صورت معمول با سخنرانی مقام رهبری و بیان مفاد حکم مورد امضای ریاست‌جمهوری همراه است که رهنمودهای کلی در جهت ارتقای خط‌مشی و راهبردهای دولت برای خدمت‌گزاری را در پی دارد و با انجام تشریفات ویژه، رئیس‌جمهور منتخب مردم، وجاهت شرعی و قانونی می‌یابد. <ref> غمامی و کدخدامرادی، «تحلیل فقهی و حقوقی مبانی، ماهیت و اعتبار تنفیذ حکم رئیس‌جمهور با تأکید بر رویکرد قانونگذار اساسی»، 1397ش، ص7؛ [https://www.mehrnews.com/news/5271560/%D8%AA%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B0-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85 «تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به حاکمیت مشروعیت می‌بخشد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 ==گسترۀ تنفیذ حکم==
 در نظام مردم‌سالاری دینی تنفیذ حکم، مشروط به شرايطي است كه در صورت ازدست‌دادن آنها، مشروعیت رییس‌جمهور زایل می‌شود: