خرم‌دره: تفاوت میان نسخه‌ها

شهرستان خرمدره، در میان شهرستان‌های استان، بالاترین تراکم نسبی جمعیت و نیز بیشترین نرخ باسوادی (۹۷٪) را به خود اختصاص داده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3966514/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «خرمدره دارای نرخ بالای با سوادی در سطح استان زنجان است»، خبرگزرای مهر.]</ref>

شیخ حبیب کلانتری از خیرین و معتمدان برجستۀ شهر خرم‌دره بود که در سال ۱۳۰۸ش متولد شد. او آموزش قرآن را نزد بانویی به نام ملاسونا آغاز کرد و سپس در مکتب‌خانۀ ملاعلی‌حسین به فراگیری علوم دینی پرداخت. پس از آن وارد مدرسۀ دولتی تازه‌تأسیس خرم‌دره شد و در سال ۱۳۲۸ش برای ادامۀ تحصیلات حوزوی به شهر قم رفت و دروس دینی را تکمیل کرد. پس از بازگشت از شهر قم به خرم‌دره، حاج شیخ حبیب کلانتری علاوه بر فعالیت‌های دینی و نگارش اسناد و قباله‌ها، بخش عمده‌ای از زندگی خود را صرف امور خیریه و خدمت به مردم کرد. او در اجرای پروژه‌های عام‌المنفعه، به‌ویژه در حوزه بهداشت و درمان، نقش فعالی داشت و با جلب اعتماد مردم، بسیاری را به مشارکت در کارهای خیر تشویق می‌کرد. مردم خرم‌دره از او به‌‌عنوان پدر معنوی شهر یاد می‌کنند. شیخ حبیب علاوه بر فعالیت‌های مذهبی، حافظ قرآن و مؤلف ۲۷ اثر در حوزه علوم قرآنی و معارف اسلامی بود.<ref>[https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-20/1263010-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «ماجرای مردی که پدر یک شهر شد»، وب‌سایت راه بهترین‌ها.]</ref>  

از دیگر علمای شناخته‌شده شهر خرم‌دره می‌توان به حاج ملا عباد احمدی، حاج آخوند میرزاعلی، شیخ باقر خانمحمدی، شیخ اصغر جعفری، حاج آخوند حسین‌آقا، شیخ صفر لطفی و حاج سید نصیر شرفی اشاره کرد.

تپه خالصه خرم‌دره از محوطه‌های باستانی مهم ایران است که به هزاره ششم پیش از میلاد و دوره نوسنگی و مس تعلق دارد. این اثر در حدود یک کیلومتری جنوب شهر خرم‌دره و در میان باغات و تاکستان‌های حاصلخیز واقع شده و از معدود محوطه‌هایی است که بخشی از پیشینه تاریخی و فرهنگی فلات مرکزی و شمال‌غرب ایران را بازتاب می‌دهد. در نخستین مطالعات باستان‌شناسی انجام‌شده در خرم‌دره در سال ۱۳۸۸ش، شواهدی از دوره پارینه‌سنگی (حدود ۲۰۰ هزار سال پیش) نیز در این تپه گزارش شده است. از مهم‌ترین یافته‌های آن می‌توان به ابزارهای سنگی، تدفین انسان در خمره‌های سفالی، ظروف سفالی و بقایای دانه‌های گیاهی اشاره کرد که نشان‌دهنده حاصلخیزی منطقه و رواج فعالیت‌های کشاورزی در میان ساکنان آن است. همچنین کشف کوره سفالگری بیانگر خودکفایی و مهارت ساکنان در تولید و ساخت سفال و حتی صادرات آن در دوره‌های باستانی است. این تپه اطلاعات ارزشمندی درباره سکونت انسان‌ها در حاشیه رودخانه کبیر و شمال‌غرب کشور ارائه می‌دهد و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5147893/%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%BE%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «تپه خالصه خرمدره از نادر ترین تپه‌های باستانی کشور»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

گرمابه تاریخی یان‌یان خرم‌دره از بناهای دوره قاجار است که در بافت قدیمی شهر و در حاشیه رودخانه کبیر قرار دارد. نام «یان‌یان» در زبان ترکی از مصدر «یانماق» به‌معنای سوختن گرفته شده و به گرمای دائمی و آب گرم حمام اشاره دارد. این حمام با الهام از معماری حمام‌های دوره صفوی اما در ابعاد کوچک‌تر و با وسعت حدود ۲۱۰ مترمربع ساخته شده است. بخش‌های آن شامل هشتی ورودی، سربینه، گرماخانه، نظافت‌خانه، خزینه‌های آب سرد و گرم و گلخن است.<ref>[https://dana.ir/254802/%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87 «گردش سه‌بعدی در حمام یان‌یان خرم‌دره»، وب‌سایت دانا.]</ref> در سال‌های اخیر، حمام تاریخی یان‌یان با حفظ ساختار اصلی، تغییر کاربری داده و به سفره‌خانه سنتی تبدیل شده است.<ref>[https://jazebeha.com/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86/ «حمام تاریخی یان یان از جاذبه های گردشگری خرمدره»، وب‌سایت جاذبه.] </ref> این اثر تاریخی از جمله آثار ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایران است.<ref>[https://nasrnews.ir/detail/14022/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «حمام یان‌یان خرم‌دره و مسجد روستای نوکیان به فهرست آثار ملی پیوستند»، وب‌سایت آژانس خبری تحلیلی نصر.]</ref>   

سرسبزی و آب‌وهوای مطلوب این منطقه، در کنار مهمان‌نوازی مردم، خرم‌دره را به یکی از برجسته‌ترین مناطق گردشگری در [[ایران]] تبدیل کرده است. از جمله جاذبه‌های گردشگری خرم‌دره می‌توان به باغ‌های وسیع میوه، جاده بین مزارع داسداران، کوچه باغ‌های قدیمی، جنگل‌های شاه باغی، ارتفاعات همجوار با الوند، دریاچۀ کوچک سدهای خلیفه‌لو و شویر، مسجد بهمن حجت کاشانی، غار بهمن حجت کاشانی،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرم‌دره، شهری به قدمت تاریخ»، وب‌سایت مهرنیوز.]</ref>  حمام یان یان (گرمابه یان یان) در حاشیۀ رودخانۀ کبیر، روستای [[انجلیین (روستا)|انجلیین]] خرم‌دره<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرم‌دره»، وب‌سایت ساعد نیوز.]</ref>  تپه خالص، تپه داسداران، تپه آرانج، آینه لر داشی، محوطۀ آخارباخار، قبرستان سوکهریز و تپه نصیرآباد،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرم‌دره، شهری به قدمت تاریخ»، وب‌سایت مهرنیوز.]</ref>  اشاره کرد.