ازدواج به‌هنگام: تفاوت میان نسخه‌ها

سن ازدواج در دوره معاصر مسئله‌ای اختلافی است و اندیشمندان با رویکردهای متنوعی سن‌های متفاوتی را برای دختر و پسر به‌عنوان بهترین سن ازدواج معرفی کرده‌اند. طولانی‌شدن دوران کودکی و فاصله میان سن بلوغ جنسی و انواع دیگری از [[بلوغ]]، بحران ارضای نیاز جنسی را به‌دنبال آورده است.

بر اساس تعریف کودکی، از طرف نهادهای بین‌المللی، [[ازدواج]] قبل از ۱۸ سالگی، کودک‌همسری قلمداد شده و برای آن پیامدهای جسمی، روحی و اجتماعی متعددی ذکر شده است.<ref>حکیم‌پور، زنجیر مقدس، درآمدی بر چالش‌های فقهی و حقوقی پدیده کودک‌همسری، 1400ش، ص30 و 36.</ref> برخی فقها نیز هرچند ازدواج در سن بلوغ را جایز شمرده‌اند، اما اصرار بر ازدواج زودهنگام را مناسب نمی‌دانند و ازدواج اجباری دختران کم‌سن‌وسال را تضعیف و نادیده‌گرفتن حقوق آنان دانسته و معتقد به ضرورت مقابله قانونی با این پدیده هستند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=11400 «دیدار جمعی از زنان هرمزگان با رهبر انقلاب»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>

در نگاه متخصصان ژنتیک<ref>سروری، اصول ژنتیک پزشکی در ازدواج، 1381ش، ص28.</ref> و روانشناختی هر دختر و پسری که بلوغ جنسی را تجربه می‌کند، با برخورداری از توان زیستی، بهره‌مندی از تعادل عاطفی و سلامت روانی، کفایت عقلانی، قدرت تشخیص، تعهد و مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی، می‌تواند همسری برای خود انتخاب کند. از این منظر در جوامع امروزی بعید است افراد بتوانند در دوران رشد و تحول نوجوانی، ویژگی‌ها و قابلیت‌های لازم برای ازدواج را کسب کنند، چراکه معمولاً افراد بعد از سن هجده‌سالگی شایستگی لازم برای آغاز زندگی مشترک را کسب می‌کنند. البته در بعضی شرایط محیطی، فرهنگی و اجتماعی خاص ممکن است در سنی بالاتر یا پایین‌تر از سن مذکور به رشد مناسب برسند.<ref>افروز، روان‌شناسی ازدواج و شکوه همسری، 1389ش، ص19.</ref>

در برخی روایات، ازدواج قبل یا نهایتاً مقارن با بلوغ جنسی مورد تأکید قرار گرفته است.<ref>مجلسی، بحارالأنوار،1410ق، ج16، ص223؛ مجلسی، بحارالأنوار،1410ق، ج71، ص81.</ref> برخی از فقها نیز بهترین سن ازدواج دختر را اندکی قبل از بلوغ جنسی<ref>بهجت گیلانی‌فومنی، استفتاءات، 1428ق، ج4، ص7.</ref> و برخی دیگر بلافاصله پس از بلوغ ذکر کرده‌اند.<ref>موسوی خمینی، تحریر الوسیلة، 1422ق، ج2، ص240؛ موسوی گلپایگانی، هدایة العباد، 1413ق، ج2، ص304؛ فاضل لنکرانی، رساله توضیح المسائل، 1426ق، ص439؛ سبحانی تبریزی، رساله توضیح المسائل، 1429ق، ص458؛ وحید خراسانی، توضیح المسائل، 1428ش، ص508؛ شبیری زنجانی، رساله توضیح المسائل، 1430ق، ص530.</ref> اسلام ازدواج را یک پیوند تعهدآور و مسئولیت‌آفرین می‌داند که هر یک از دختر و پسر، ملزم به انجام وظایف عاطفی، اجتماعی و اقتصادی خود هستند؛ بنابراین رسیدن به رشد و نهی از ازدواج دختران در سن پایین مورد توجه قرار گرفته است.<ref>حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، 1409ق، ج20، ص104.</ref> بعضی از علمای دین نیز نه‌تنها بلوغ جنسی، بلکه رشد عقلی و رشد جسمانی را نیز برای ازدواج لازم می‌دانند و در صورتی که خطر آسیب جسمی وجود داشته باشد اصلا ازدواج را جایز نمی‌دانند.<ref>مکارم شیرازی، احکام بانوان، 1428ق، ص20.</ref>

یکی از مهم‌ترین کارکردهای ازدواج، تأمین نیازهای عاطفی، از ناحیه همسر است که علاوه بر توانایی بر پاسخ مناسب به این احساس، باید خود نیز این احساس را داشته باشد. یکی از دلایل نهی از ازدواج افراد قبل از [[بلوغ]]، در متون دینی، به‌دلیل عدم رابطه عاطفی و الفت‌گیری بین دختر و پسر بیان شده است. توانایی ابراز محبت و اظهار عشق به همسر و جلب عشق و عاطفه او به خود، از طریق خوش‌رویی، خوش رفتاری و حفظ آراستگی، حاکی از بلوغ عاطفی فرد است که الفت و ثبات را در خانواده به ارمغان می‌آورد. ابراز محبت به همسر، توانایی جلب محبت همسر، نهی از بی‌توجهی به او، خوشخویی و دلبری از وی و تأمین نیاز عاطفی وی از طریق آراستگی ظاهری و اظهار عشق و خوش‌زبانی، از جمله شرایط بلوغ عاطفی در دختران شمرده می‌شود که الفت و ثبات را در خانواده را به همراه دارد. پسران زمانی به بلوغ عاطفی می‌رسند که بتوانند با سازگاری، خوشخویی و دلبری به‌وسیله آراستن خود و فراهم آوردن امکانات رفاهی برای همسر، محبت و عشق او را به خود جلب کنند.