| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =ازدواج | | تصویر =ازدواج در افغانستان.png|thumb | ||
| زیرنویس تصویر =مراسم عروسی | | زیرنویس تصویر =مراسم عروسی دستهجمعی ۲۸ زوج افغانستانی در کابل | ||
| image_alt =عروسی | | image_alt =عروسی دستهجمعی زوج افغانستانی در کابل | ||
| فایل پادکست =ازدواج در افغانستان.ogg | | فایل پادکست =ازدواج در افغانستان.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =۹/۸۵ | | حجم فایلپادکست =۹/۸۵ | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== جایگاه اجتماعی == | == جایگاه اجتماعی == | ||
[[ازدواج]] در افغانستان یک سنت اجتماعی-دینی چندبعدی است. این پدیده بهصورت یک قرارداد حقوقی مشروع بین دو [[جنس]] سازماندهی میشود<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص12.</ref> تا روابط جنسی، مشروعیت یابد و تولیدمثل و تداوم ساختار خانواده، تضمین | [[ازدواج]] در افغانستان یک سنت اجتماعی-دینی چندبعدی است. این پدیده بهصورت یک قرارداد حقوقی مشروع بین دو [[جنس]] سازماندهی میشود<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص12.</ref> تا روابط جنسی، مشروعیت یابد و تولیدمثل و تداوم ساختار خانواده، تضمین شود.<ref>قانون مدنی افغانستان، ماده 60، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.</ref> تشکیل خانواده از طریق ازدواج، واحد بنیادین سازمان اجتماعی است و موجب پیوند نظام دینی، هنجارهای فرهنگی و ساختارهای خویشاوندی میشود. این سنت به حفظ نظم اجتماعی، انتقال ارزشهای فرهنگی و کنترل رفتارهای جمعی نیز یاری میرساند. ماهیت این پدیده در جامعهٔ افغانستان تلفیقی از عناصر [[فقه اسلامی]]، سنتهای محلی و ضرورتهای اجتماعی است.<ref>سرخسی، المبسوط، ج4، بیتا، ص214.</ref> | ||
ازدواج همانند هر جامعه دیگری در افغانستان نیز با مشروعیتبخشی به روابط جنسی موجب حفظ [[عزت نفس|عزت]]، [[عفت]] و [[کرامت انسانی]] میشود و بستری برای [[تقسیم کار جنسیتی در اسلام|تقسیم کار جنسیتی]] و همکاری اقتصادی شامل [[تربیت اقتصادی]] بهویژه [[تربیت اقتصادی فرزند|تربیت اقتصادی فرزندان]]، [[قناعت]] بهویژه از نوع [[قناعت زن|زنانه]] و [[مدیریت اقتصادی زنان]] ایجاد میکند. از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، ازدواج [[نیازهای عاطفی]] و [[آرامش زن|آرامش روانی زن]] و شوهر را تأمین میکند. این نهاد از طریق مکانیسمهای نظارتی، ناهنجاریهای رفتاری را مهار میکند و هدف تربیتی آن نیز در انتقال سرمایههای فرهنگی و هنجاری به نسل بعد از طریق ایفای [[نقش تربیتی مادر]] و [[نقش تربیتی پدر]]، تجلی مییابد.<ref>عدالتخواه، حقوق فامیل، 1387ش، ص56.</ref> | ازدواج همانند هر جامعه دیگری در افغانستان نیز با مشروعیتبخشی به روابط جنسی موجب حفظ [[عزت نفس|عزت]]، [[عفت]] و [[کرامت انسانی]] میشود و بستری برای [[تقسیم کار جنسیتی در اسلام|تقسیم کار جنسیتی]] و همکاری اقتصادی شامل [[تربیت اقتصادی]] بهویژه [[تربیت اقتصادی فرزند|تربیت اقتصادی فرزندان]]، [[قناعت]] بهویژه از نوع [[قناعت زن|زنانه]] و [[مدیریت اقتصادی زنان]] ایجاد میکند. از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، ازدواج [[نیازهای عاطفی]] و [[آرامش زن|آرامش روانی زن]] و شوهر را تأمین میکند. این نهاد از طریق مکانیسمهای نظارتی، ناهنجاریهای رفتاری را مهار میکند و هدف تربیتی آن نیز در انتقال سرمایههای فرهنگی و هنجاری به نسل بعد از طریق ایفای [[نقش تربیتی مادر]] و [[نقش تربیتی پدر]]، تجلی مییابد.<ref>عدالتخواه، حقوق فامیل، 1387ش، ص56.</ref> | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
== چندزنی == | == چندزنی == | ||
[[پرونده:ازدواج در افغانستان۲.jpg|جایگزین=امیر حبیباللّه خان کابل همراه با چهارده همسرش|بندانگشتی|امیر حبیباللّه خان کابل، سال ۱۹۰۰م همراه با چهارده همسر از اقوام مختلف]] | |||
در افغانستان و بهویژه در جنوب کشور که سکونتگاه [[قوم پشتون]] است، همواره [[چندهمسری]] مردان رایج بوده است و زنان بهطور سنتی در این خردهفرهنگها، اجازهٔ اظهار نظر ندارند. [[مردسالاری]] و تفسیرهای سنتی از [[دین]]، مشروعیتبخش پدیده [[تعدد زوجات|چندزنی]] در افغانستان است و داشتن چند همسر نشانهای از قدرت اقتصادی و موقعیت اجتماعی مردان به شمار میآید. جنگهای طولانی و افزایش تعداد [[بیوه]]ها نیز به گسترش این رسم در افغانستان دامن زده است. در برخی قبایل، ازدواج با بیوه برادر یک الزام اجتماعی تلقی میشود. فشار خانوادهها برای [[فرزندآوری در افغانستان|فرزندآوری]] بیشتر، بهویژه فرزند پسر، از دیگر انگیزههای رایج برای [[تعدد زوجات]] است.<ref>[https://8am.media/fa/family-competitions-the-reason-for-polygamy-and-high-fertility-rate-in-afghanistan/ «رقابتهای خانوادگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> در ساختارهای قبیلهای مردسالار که ازدواج، ابزاری برای تحکیم اتحادهای خویشاوندی است، [[زن|زنان]] و [[دختر|دختران]] در [[انتخاب همسر]] اختیار ندارند.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=171222 منجمزاده، «شیوع پدیده چند همسری درمیان طالبان»، شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> در این ساختار حتی مردان نیز ناگزیر از حفظ چارچوبهای عرفی هستند.<ref>اسمیت، تصامیم، علایق و تنوع: رسوم ازدواج درافغانستان، 1387ش، ص50.</ref> | در افغانستان و بهویژه در جنوب کشور که سکونتگاه [[قوم پشتون]] است، همواره [[چندهمسری]] مردان رایج بوده است و زنان بهطور سنتی در این خردهفرهنگها، اجازهٔ اظهار نظر ندارند. [[مردسالاری]] و تفسیرهای سنتی از [[دین]]، مشروعیتبخش پدیده [[تعدد زوجات|چندزنی]] در افغانستان است و داشتن چند همسر نشانهای از قدرت اقتصادی و موقعیت اجتماعی مردان به شمار میآید. جنگهای طولانی و افزایش تعداد [[بیوه]]ها نیز به گسترش این رسم در افغانستان دامن زده است. در برخی قبایل، ازدواج با بیوه برادر یک الزام اجتماعی تلقی میشود. فشار خانوادهها برای [[فرزندآوری در افغانستان|فرزندآوری]] بیشتر، بهویژه فرزند پسر، از دیگر انگیزههای رایج برای [[تعدد زوجات]] است.<ref>[https://8am.media/fa/family-competitions-the-reason-for-polygamy-and-high-fertility-rate-in-afghanistan/ «رقابتهای خانوادگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> در ساختارهای قبیلهای مردسالار که ازدواج، ابزاری برای تحکیم اتحادهای خویشاوندی است، [[زن|زنان]] و [[دختر|دختران]] در [[انتخاب همسر]] اختیار ندارند.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=171222 منجمزاده، «شیوع پدیده چند همسری درمیان طالبان»، شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> در این ساختار حتی مردان نیز ناگزیر از حفظ چارچوبهای عرفی هستند.<ref>اسمیت، تصامیم، علایق و تنوع: رسوم ازدواج درافغانستان، 1387ش، ص50.</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۹: | ||
== ازدواج اجباری == | == ازدواج اجباری == | ||
[[پرونده:ازدواج در افغانستان۱.jpg|جایگزین=ازدواج اجباری در افغانستان|بندانگشتی|ازدواج اجباری فایز محمد ۴۰ ساله با دختر ۱۱ ساله. [https://www.unicef.de/informieren/aktuelles/photo-of-the-year/contest-2007 عکس برنده جایزه «عکس سال» توسط کمیته آلمانی یونیسف شده است]]] | |||
ازدواج اجباری و بیتوجهی به رضایت یک یا دو طرف ازدواج، همواره در افغانستان وجود داشته است. این نوع ازدواج حق انتخاب همسر را سلب کرده و یکی از مصادیق [[خشونت خانگی]] محسوب میشود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۶۹.]</ref> مادهٔ ۵۰۵ قانون مدنی افغانستان نیز شرط صحت عقد را در رضایت هر دو طرف دانسته است.<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/249/___-____-_____-____-_________ «قانون مدنی افغانستان»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> گونههای ازدواج اجباری در افغانستان، عبارت است از: | ازدواج اجباری و بیتوجهی به رضایت یک یا دو طرف ازدواج، همواره در افغانستان وجود داشته است. این نوع ازدواج حق انتخاب همسر را سلب کرده و یکی از مصادیق [[خشونت خانگی]] محسوب میشود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۶۹.]</ref> مادهٔ ۵۰۵ قانون مدنی افغانستان نیز شرط صحت عقد را در رضایت هر دو طرف دانسته است.<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/249/___-____-_____-____-_________ «قانون مدنی افغانستان»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> گونههای ازدواج اجباری در افغانستان، عبارت است از: | ||
# '''ازدواج زیر سن قانونی''' ([[کودکهمسری]]): مادهٔ ۷۱ قانون مدنی افغانستان، حداقل سن ازدواج برای دختران را شانزده سال دانسته است. براساس آمار استراتژی توسعهٔ ملی افغانستان، ۶۰درصد دختران این کشور زیر سن ۱۶ سالگی ازدواج کردهاند.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفته نامه نیمرخ.]</ref> | # '''ازدواج زیر سن قانونی''' ([[کودکهمسری]]): مادهٔ ۷۱ قانون مدنی افغانستان، حداقل سن ازدواج برای دختران را شانزده سال دانسته است. براساس آمار استراتژی توسعهٔ ملی افغانستان، ۶۰درصد دختران این کشور زیر سن ۱۶ سالگی ازدواج کردهاند.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2021/07/18/types-of-forced-marriages-in-afghanistan/ رضایی، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، وبسایت هفته نامه نیمرخ.]</ref> | ||
| خط ۶۹: | خط ۷۱: | ||
=== عوامل === | === عوامل === | ||
نابرابری جنسیتی، [[مردسالاری]]، خشونت، باورهای اجتماعی و آدابورسوم، ازجمله عوامل ازدواج اجباری در افغانستان است. فعالان رسانهای گزارش دادهاند که بعداز ممنوعیت تحصیل دختران، خانوادههای سنتی آنها را مجبور به ازدواج کرده و متعلمین مکاتب در روستاهای دوردست مجبور میشوند که قبل از پیدا کردن اهلیت ازدواج، ازدواج کنند.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan-178845 «افزایش ازدواج اجباری به علت بسته شدن مکاتب دخترانه»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> [[فقر]] نیز از عوامل اصلی فروش دختران و ازدواج اجباری محسوب میشود. ازدواج با دختران زیر سن اهلیت در مناطق مختلف افغانستان یک امر رایج است. خانوادهٔ داماد [[پول|پولی]] را برای بستن قرارداد میپردازند و دختر کوچک تا پانزدهسالگی نزد [[پدر]] و [[مادر]] خود میماند و بعداز آن مجبور به ازدواج میشود.<ref>[https://www.kebnanews.ir/report/450012/____-____-___-___-________-_____-___-____-________-______-___ «فروش کودکان برای غذا»، خبرگزاری کبنا.]</ref> [[مهاجرت]] و پناهندگی نیز در بروز ازدواج اجباری در افغانستان تأثیرگذار است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۱.]</ref> | |||
=== پیامدها === | === پیامدها === | ||
آسیبهای جسمی و روانی<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۱.]</ref> [[طلاق عاطفی]]، فروپاشی خانوادهها، [[خشونت خانوادگی در افغانستان|خشونتهای خانوادگی]]، [[خودکشی]] و خودسوزی ازجمله پیامدهای ازدواج اجباری در افغانستان گزارش شده است.<ref>«[https://tolonews.com/fa/afghanistan/_____-__-____-__-__-_____-__-______-_-______-______-_____-_______ شکایت یک مادر از بیتوجهی به اختطاف و ازدواج اجباری نواسه خردسالش»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> حاملگی اجباری و نداشتن اختیار در تعیین تعداد فرزندان و دفعات حاملگی، از دستدادن حق آموزش، خشونت جنسی، تلاش برای [[فرار از خانه]]، [[انزوای اجتماعی]] و پناهبردن به [[خانه امن زنان افغانستان|خانههای امن]] در دوران جمهوری اسلامی افغانستان ازجمله پیامدهای فردی ازدواج اجباری در افغانستان بوده است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۱]؛ [https://af.shafaqna.com/FA/336850 «ازدواجهای اجباری و زیر سن همچنان عامل افزایش خشونت در جامعه افغانستان»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> در دوران حکومت | آسیبهای جسمی و روانی<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۱.]</ref> [[طلاق عاطفی]]، فروپاشی خانوادهها، [[خشونت خانوادگی در افغانستان|خشونتهای خانوادگی]]، [[خودکشی]] و خودسوزی ازجمله پیامدهای ازدواج اجباری در افغانستان گزارش شده است.<ref>«[https://tolonews.com/fa/afghanistan/_____-__-____-__-__-_____-__-______-_-______-______-_____-_______ شکایت یک مادر از بیتوجهی به اختطاف و ازدواج اجباری نواسه خردسالش»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> حاملگی اجباری و نداشتن اختیار در تعیین تعداد فرزندان و دفعات حاملگی، از دستدادن حق آموزش، خشونت جنسی، تلاش برای [[فرار از خانه]]، [[انزوای اجتماعی]] و پناهبردن به [[خانه امن زنان افغانستان|خانههای امن]] در دوران جمهوری اسلامی افغانستان ازجمله پیامدهای فردی ازدواج اجباری در افغانستان بوده است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180107075922-9835-87.pdf مقدسی و عامری، «ازدواج اجباری؛ از ممنوعیتانگاری تا جرمانگاری»، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۱]؛ [https://af.shafaqna.com/FA/336850 «ازدواجهای اجباری و زیر سن همچنان عامل افزایش خشونت در جامعه افغانستان»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> در دوران حکومت دوبارۀ [[طالبان]]، میدان کنش زنان بهشدت محدود شده است. با قرائت سختگیرانهٔ طالبان از شریعت، زنان ناگزیر به اتخاذ راهبردهای مقاومت روزمره و غیررسمی شدهاند.<ref>[https://8am.media/forced-marriage-and-its-rise-after-the-taliban-came-to-power-in-afghanistan/ «ازدواج اجباری و سیر صعودی آن پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان»، وبسایت روزنامه 8 صبح.]</ref> اگرچه رهبر طالبان در تاریخ [[۲۹ اسفند]] ۱۴۰۳ش طی فرمانی، ازدواج اجباری را منع کرده است.<ref>[https://www.etilaatroz.com/225835/رهبر-طالبان-اجبار-دختران-به-ازدواج/#:~:text=هبتالله%20آخوندزاده،%20رهبر%20طالبان%20با، «رهبر طالبان: اجبار دختران به ازدواج، خیرات رواجی برای اموات و مصارف گزاف پس از حج منع است»، وبسایت روزنامه اطلاعات روز.]</ref> | ||
== سرآلیش == | == سرآلیش == | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۷: | ||
== رسم عیدیبردن == | == رسم عیدیبردن == | ||
[[پرونده:ازدواج در افغانستان۳.jpg|جایگزین=بستههای عیدی برای عروس|بندانگشتی|بستههای عیدی برای عروس]] | |||
در افغانستان، رسم عیدیبردن به خانه عروس، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر]]، [[عید قربان|قربان]]، [[نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای زیبا به خانهٔ عروس میبرد. این رسم دیرینه، با حضور جمعی از اعضای خانوادهٔ داماد و همراهی موسیقی و رقص انجام میشود. خانوادهٔ عروس نیز متقابلاً هدایایی مانند لباسهای محلی دستدوز را به داماد اهدا میکند. در سالهای اخیر، این رسم به سوی تجملگرایی سوق یافته و فشار اقتصادی قابلتوجهی را به خانوادهها وارد میکند. بااینحال، رسم عیدیبردن همچنان نمادی از احترام و پیوند اجتماعی در فرهنگ افغانستان است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/527028 رسم و رواجهای ناپسند ازدواج در افغانستان؛ هر عیدی از ۳۰ تا ۴۰ هزار افغانی مصرف دارد»، خبرگزاری شفقنا افغانستان؛] [https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86 «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | در افغانستان، رسم عیدیبردن به خانه عروس، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر]]، [[عید قربان|قربان]]، [[نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای زیبا به خانهٔ عروس میبرد. این رسم دیرینه، با حضور جمعی از اعضای خانوادهٔ داماد و همراهی موسیقی و رقص انجام میشود. خانوادهٔ عروس نیز متقابلاً هدایایی مانند لباسهای محلی دستدوز را به داماد اهدا میکند. در سالهای اخیر، این رسم به سوی تجملگرایی سوق یافته و فشار اقتصادی قابلتوجهی را به خانوادهها وارد میکند. بااینحال، رسم عیدیبردن همچنان نمادی از احترام و پیوند اجتماعی در فرهنگ افغانستان است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/527028 رسم و رواجهای ناپسند ازدواج در افغانستان؛ هر عیدی از ۳۰ تا ۴۰ هزار افغانی مصرف دارد»، خبرگزاری شفقنا افغانستان؛] [https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86 «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
| خط ۱۲۹: | خط ۱۳۲: | ||
=== عروسی دستهجمعی === | === عروسی دستهجمعی === | ||
[[پرونده:ازدواج | [[پرونده:ازدواج در افغانستان۴.jpg|جایگزین=ازدواج دستهجمعی زوجهای جوان افغانستانی در هرات |بندانگشتی|ازدواج دستهجمعی زوجهای جوان افغانستانی در هرات و همزمان با سالروز ولادت حضرت فاطمه و امام خمینی، سال ۱۳۹۱ش.]] | ||
در عروسی دستهجمعی، جشن ازدواج زوجهای جوان بهصورت گروهی برگزار میشود. این کار با هدف کاهش هزینههای عروسی و همراه با اهدای [[جهیزیه]] و لوازم منزل از سوی نهادهای خیریه انجام میشود.<ref>[https://www.samatak.com/funny/tale/شب-زفاف-گروهی-کشور-افغانستان-تصاویر.html «شب زفاف در کشور افغانستان»، وبسایت سماتک.]</ref> تاریخچهٔ عروسی دستهجمعی در افغانستان به عصر [[تیموریان]] و به ابتکار [[گوهرشاد بیگم|گوهرشادبیگم]] همسر شاهرخ، برمیگردد. در آن زمان، این مراسم سالی یکبار در روضهٔ سخی در شهر مزارشریف برگزار میشد و عبدالرحمن جامی به دعوت حاکم تیموری خطبهٔ عقد عروسیهای دستهجمعی را جاری میساخت.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hLVsZP7wwwQ محمدی، «تاریخچۀ دقیق مراسمهای عروسی دستهجمعی در افغانستان»، آشیانه، وبسایت یوتیوب.]</ref> مراسم عروسی دستهجمعی امروزه در بخشهایی از جامعهٔ افغانستان رایج شده است. در سال ۱۳۹۱ش اولین مراسم ازدواج دستهجمعی از سوی خیرین در مسجد فاطمیهٔ [[قندهار]] برگزار شد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=64483 «اولین مراسم ازدواج دستهجمعی در قندهار»، شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | در عروسی دستهجمعی، جشن ازدواج زوجهای جوان بهصورت گروهی برگزار میشود. این کار با هدف کاهش هزینههای عروسی و همراه با اهدای [[جهیزیه]] و لوازم منزل از سوی نهادهای خیریه انجام میشود.<ref>[https://www.samatak.com/funny/tale/شب-زفاف-گروهی-کشور-افغانستان-تصاویر.html «شب زفاف در کشور افغانستان»، وبسایت سماتک.]</ref> تاریخچهٔ عروسی دستهجمعی در افغانستان به عصر [[تیموریان]] و به ابتکار [[گوهرشاد بیگم|گوهرشادبیگم]] همسر شاهرخ، برمیگردد. در آن زمان، این مراسم سالی یکبار در روضهٔ سخی در شهر مزارشریف برگزار میشد و عبدالرحمن جامی به دعوت حاکم تیموری خطبهٔ عقد عروسیهای دستهجمعی را جاری میساخت.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hLVsZP7wwwQ محمدی، «تاریخچۀ دقیق مراسمهای عروسی دستهجمعی در افغانستان»، آشیانه، وبسایت یوتیوب.]</ref> مراسم عروسی دستهجمعی امروزه در بخشهایی از جامعهٔ افغانستان رایج شده است. در سال ۱۳۹۱ش اولین مراسم ازدواج دستهجمعی از سوی خیرین در مسجد فاطمیهٔ [[قندهار]] برگزار شد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=64483 «اولین مراسم ازدواج دستهجمعی در قندهار»، شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۴۰: | ||
== پایوازی == | == پایوازی == | ||
روز پس از عروسی در افغانستان، چندین رسم پیچیده و پرجزئیات انجام میشود. زنان فامیل و همسایه بر اساس رسم «روی دیدون بیری» به دیدن عروس نو عهد میآیند. مراسم پاتختی و نمایش دستمال شب زفاف به مهمانان ویژه به نشانهٔ | روز پس از عروسی در افغانستان، چندین رسم پیچیده و پرجزئیات انجام میشود. زنان فامیل و همسایه بر اساس رسم «روی دیدون بیری» به دیدن عروس نو عهد میآیند. مراسم پاتختی و نمایش دستمال [[شب زفاف]] به مهمانان ویژه به نشانهٔ [[پاکدامنی]]، نیز روز پس از عروسی برگزار میشود. چند روز پس از عروسی نیز بر اساس رسم پایوازی، عروس و داماد به خانه پدری عروس میروند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص17.</ref> در رسم پایوازی، افزون بر عروس و داماد، جمعی از خویشاوندان و بستگان نیز دعوت میشوند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> این رسم در ایران با نام [[پاگشا]] شناخته میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
در این مراسم، خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند و عروس نیز هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات از خانوادهاش دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> این هدایا که با نامهای پاگشایانه، رونما و [[پیشکش عروس|پیشرو]] نیز شناخته میشوند، افزون بر ارزش مادی، نشاندهندهٔ دلبستگی و حمایت خانواده از عروس جوان است. در گذشته، پدر عروس متناسب با توان مالیِ خود، حیوانات مفیدی مانند گاو، گوسفند شیرده و حتی اسب کرهزا به دخترش هدیه میداد.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص180.</ref> مدت اقامت عروس و داماد در خانه پدری عروس، از چند روز تا یک ماه متغیر است.<ref>[http://sagima21.blogfa.com/post/66 سلیم، «مجلس سنا قانون برگزاری مراسم عروسی را تصویب کرد، طویانه بند میشود»، وبلاگ زنان صالح.]</ref> رسم پایوازی افزونبر تقویت پیوندهای خانوادگی، موجب تأمین برخی نیازهای مالی زوج جوان میشود.<ref name=":2">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | در این مراسم، خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند و عروس نیز هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات از خانوادهاش دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> این هدایا که با نامهای پاگشایانه، رونما و [[پیشکش عروس|پیشرو]] نیز شناخته میشوند، افزون بر ارزش مادی، نشاندهندهٔ دلبستگی و حمایت خانواده از عروس جوان است. در گذشته، پدر عروس متناسب با توان مالیِ خود، حیوانات مفیدی مانند گاو، گوسفند شیرده و حتی اسب کرهزا به دخترش هدیه میداد.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص180.</ref> مدت اقامت عروس و داماد در خانه پدری عروس، از چند روز تا یک ماه متغیر است.<ref>[http://sagima21.blogfa.com/post/66 سلیم، «مجلس سنا قانون برگزاری مراسم عروسی را تصویب کرد، طویانه بند میشود»، وبلاگ زنان صالح.]</ref> رسم پایوازی افزونبر تقویت پیوندهای خانوادگی، موجب تأمین برخی نیازهای مالی زوج جوان میشود.<ref name=":2">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
== هزینههای ازدواج == | == هزینههای ازدواج == | ||
در افغانستان، ازدواج با هزینههای گوناگونی همراه است که برخی از آنها ریشه در سنتهای دینی و برخی دیگر ریشه در عرف و رسوم محلی دارند | در افغانستان، ازدواج با هزینههای گوناگونی همراه است که برخی از آنها ریشه در سنتهای دینی و برخی دیگر ریشه در عرف و رسوم محلی دارند: | ||
* '''شیربها''' مبلغی است که داماد به خانواده عروس میپردازد و در برخی مناطق با نامهای گَله، قلین، ولور، طویانه یا [[پیشکش عروس#شیربها|پیشکش]] شناخته میشود.<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص24.</ref> این پول گاهی صرف خرید جهیزیه میگردد، اما بیشتر مستقیماً به خانواده عروس داده میشود. افزونبر [[شیربها]]، هزینههای دیگری مانند لباس، مراسم نامزدی و [[مراسم عروسی|عروسی]] نیز بر عهده داماد است. دولت افغانستان با تصویب قانونی، پرداخت شیربها را ممنوع اعلام کرده است.<ref>قانون مراسم عروسی، نمبرمسلسل 1280، مصوب 1396ش.</ref> | * '''شیربها''' مبلغی است که داماد به خانواده عروس میپردازد و در برخی مناطق با نامهای گَله، قلین، ولور، طویانه یا [[پیشکش عروس#شیربها|پیشکش]] شناخته میشود.<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص24.</ref> این پول گاهی صرف خرید جهیزیه میگردد، اما بیشتر مستقیماً به خانواده عروس داده میشود. افزونبر [[شیربها]]، هزینههای دیگری مانند لباس، مراسم نامزدی و [[مراسم عروسی|عروسی]] نیز بر عهده داماد است. دولت افغانستان با تصویب قانونی، پرداخت شیربها را ممنوع اعلام کرده است.<ref>قانون مراسم عروسی، نمبرمسلسل 1280، مصوب 1396ش.</ref> | ||
