ارگ بم: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

{{درشت|'''ارگ بم'''}}؛ بزرگ‌ترین شهر خشتی جهان در استان کرمان.

از نظر مهندسی شهری، ارگ به دو بخش تقسیم می‌شود:<ref>«[http://noo.rs/GGwje ارگ بم، برگی تازه از تاریخ معاصر ایران»، ۱۳۹۷ش، ص۸۲-۸۳.]</ref>

* بخش عامه‌نشین: محوطه پایین‌دست که محل سکونت رعایا، کشاورزان و فعالیت‌های تجاری بود. این بخش شامل حدود ۴۰۰ خانه در سه تیپ معماری فرودست، متوسط و اعیانی است. خانه‌های اشرافی دارای ایوان و فضاهای اختصاصی برای فصول مختلف بودند. از بناهای شاخص این بخش می‌توان به [[مسجد جامع]]، [[مدرسه]]، [[بازار]] و خانه‌های مشهوری چون خانه سیستانی‌ها و خانه یهودیان اشاره کرد.

== مرمت و بازسازی ==

روند مرمت و بازسازی ارگ بم از اواخر [[ایران در دوران قاجاریه|دوره قاجار]] و پس‌از درگیری‌های [[آقاخان اول|آقاخان محلاتی]] با تعمیرات اضطراری عباسقلی‌خان جوانشیر آغاز شد، اما این مجموعه پس‌از پایان کاربری نظامی در [[دوره پهلوی اول]]، از ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۰ش با تخریب‌های گسترده انسانی و فرسایش کالبدی مواجه شد. دور جدید فعالیت‌های حفاظتی با مرمت علمی عمارت چهارفصل در سال ۱۳۳۷ش کلید خورد و با ثبت این اثر در فهرست [[آثار ملی ایران]] در سال ۱۳۴۵ش، ارگ بم از سال ۱۳۵۱ش تحت‌حمایت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی قرار گرفت و بودجه‌های سالانه به آن اختصاص یافت؛ این تلاش‌ها با تبدیل ارگ به یکی از پروژه‌های بزرگ سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۲ش، از اقدامات مقطعی به برنامه‌های جامع پژوهشی،<ref>[http://noo.rs/Cxey9 مهریار، «سیمای تاریخی ارگ بم»، ۱۳۸۳ش، ص47.]</ref> ساماندهی محیطی و مرمت کالبدی بناهای شاخصی چون مسجد جامع، اصطبل و خانه‌های تاریخی ارتقا یافت که تا پیش‌از زلزله سال ۱۳۸۲ش به‌طور مستمر ادامه داشت. در سال ۱۳۸۲ش، زلزلهٔ مهیبی به بزرگی ۶/۳ ریشتر باعث تخریب ۸۰درصد ارگ بم شد.<ref>[http://noo.rs/nvbuL «ارگ بم بزرگ‌ترین مجموعه خشتی جهان»، ۱۳۸۴ش، ص۴۹.]</ref>

پس‌از آن، روند مرمت با پیشرفتی حدود ۹۲درصد به مراحل پایانی خود نزدیک شده و طی آن بخش‌های کلیدی نظیر حاکم‌نشین، مسجد جامع، بازار و برج‌های حفاظتیِ شمال و شرق به‌طور کامل احیا شده‌اند. این پروژه که با تلفیق مصالح سنتی خشتی و فناوری‌های نوینی چون اسکن سه‌بعدی و مدل‌سازی دیجیتال پیش می‌رود، از همکاری‌های فنی بین‌المللی با کشورهایی نظیر [[آلمان]] و [[فرانسه]] و حمایت‌های علمی [[یونسکو]] بهره جسته است؛ بااین‌حال، تکمیل بخش‌های باقی‌مانده ازجمله حصارهای جنوبی و غربی، حمام تاریخی و منظر فرهنگی باغ‌ها، با چالش‌هایی همچون کمبود اعتبارات مالی، شرایط اقلیمی سخت منطقه و محدودیت‌های حقوقی مواجه است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6329399/آخرین-وضعیت-مرمت-ارگ-بم-و-چالش-های-پیش-رو «آخرین وضعیت مرمت ارگ تاریخی بم و چالش‌های پیش رو»، خبرگزاری مهر.]</ref>

== پانویس ==

* Pottinger, H. , Travels in Beloochistan and Sinde, London, 1816.

{{پایان منابع}}