|
|
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | {{جعبه اطلاعات مفهوم |
| | | تصویر = نصرت الهی.jpg |
| | | زیرنویس تصویر = تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان |
| | | image_alt =تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان |
| | | فایل پادکست = |
| | | حجم فایلپادکست = |
| | | تاریخ پادکست = |
| | | زیرنویس عنوان = |
| | |
| | | عنوان اصلی = |
| | | عنوان انگلیسی = |
| | | عنوان عربی = |
| | | عنوان علمی = |
| | | شاخه علمی = |
| | | نوع مفهوم = |
| | | معنای اصطلاحی = |
| | | حوزه کاربرد = |
| | | گستره جغرافیایی = |
| | | منشأ تاریخی = |
| | |
| | | نخستین کاربرد = |
| | | ریشه واژه = |
| | | مرتبط با = |
| | | اهمیت = |
| | | مبدع = |
| | | مروج = |
| | | مقدس برای = |
| | | مورد احترام = |
| | | آثار مرتبط = |
| | }} |
| '''{{درشت|نصرت الهی؛}}''' مددرسانی خداوند به افراد، گروهها و جوامع در صورت تحقق شرایطی چون تلاش و استقامت. | | '''{{درشت|نصرت الهی؛}}''' مددرسانی خداوند به افراد، گروهها و جوامع در صورت تحقق شرایطی چون تلاش و استقامت. |
|
| |
|
| نصرت الهی یکی از سنتهای الهی و بدین معنا است که افراد، گروهها و جوامعی که تلاش کنند و استقامت بورزند از امداد الهی برخوردار خواهند شد. نصرت الهی شامل حال همهٔ انسانها میشود، خواه مسلمان باشند خواه کافر. البته امداد الهی برای کفار، دنیایی بوده و هلاکت آنها را به دنبال دارد. اما امداد الهی برای مؤمنان هم دنیایی و هم اخروی است و موجب هدایت آنها است. نصرت الهی گاهی با اسباب و علل طبیعی صورت میگیرد و گاهی امدادهای غیبی و نیروهای ماورائی برای یاری افراد حضور مییابند. نمونههای فراوانی از نصرت الهی در طول تاریخ و دوره معاصر وجود دارد که قابل انکار نیست. | | نصرت الهی در اندیشه اسلامی بهمعنای یاری رساندن [[خداوند]] به افراد، گروهها یا جوامعی است که شرایط آن را فراهم آورند. این مفهوم یکی از [[سنتهای الهی]] (قوانین و روشهای ثابت خداوند در اداره جهان) شمرده میشود. بر اساس این سنت، خداوند به کسانی که در راه او گام برمیدارند و استقامت میورزند، یاری میرساند. نصرت الهی گاهی با اسباب و علل طبیعی صورت میگیرد و گاهی [[امداد غیبی|امدادهای غیبی]] و نیروهای ماورائی برای یاری افراد حضور مییابند. |
|
| |
|
| == تعریف نصرت الهی == | | == تعریف == |
| قوانین جامعهشناختی را با اقتباس از قرآن میتوان سنتهای الهی در تدبیر جوامع نامید. نصرت الهی یکی از [[سنتهای الهی]] اجتماعی است. سنتهای الهی به معنایی عامتر، همان ضوابط حاکم بر افعال الهی یا روشهایی است که خداوند برای اداره امور عالم و آدم تدبیر میکند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص469.</ref> ریشه «نصر» بر انجام خیر دلالت دارد.<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغه، 1404ق، ج5، ص435.</ref> نصرت یعنی پیروز کردن چیزی بر چیزی.<ref>خامنهای، شرح بخشهایی از نهج البلاغه، 1398ش، ص76.</ref> نصرت الهی، عامترین، کاملترین و کلیترین سنتی است که در جامعه ظهور مییابد؛ زیرا خداوند هم کسانی را که طالب دنیا و کمالات مادی و دنیوی باشند و در راه باطل و شر گام گذارند یاری میکند و هم کسانی را که جویا و خواستار آخرت و کمالات معنوی و اخروی باشند و در طریق حق و خیر قدم نهند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_اسراء سوره بنیاسرائیل، آیات 18 تا 20.]</ref>
| | واژه نصر در [[زبان عربی]] ریشهای به معنای انجام خیر دارد<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغه، 1404ق، ج5، ص435.</ref> و نصرت به مفهوم پیروز کردن چیزی بر چیزی دیگر است.<ref>خامنهای، شرح بخشهایی از نهج البلاغه، 1398ش، ص76.</ref> نصرت الهی، که از آن به عنوان یکی از سنن قطعی و حتمی خداوند یاد شده، عامترین و کلیترین سنت اجتماعی در [[قرآن]] به شمار میرود. این سنت هم شامل کسانی میشود که در پی کمالات مادی و دنیوی هستند و هم کسانی که در طلب کمالات معنوی و اخروی باشند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_اسراء سوره بنیاسرائیل، آیات 18 تا 20.]</ref> با این حال، امدادهای الهی به [[مؤمنان]] افزونتر است<ref name=":3">مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> و میتواند از اسباب عادی فراتر رفته و شامل مددهای غیبی و فوقطبیعی شود.<ref name=":6">[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنهای، «مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> بر اساس دیدگاه قرآن، چه بسا گروههای اندکی که با یاری خدا بر گروههای بسیاری پیروز شدهاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_254_سوره_بقره سوره بقره، آیه 249.]</ref> برخی دینپژوهان، قوانین جامعهشناختی را با اقتباس از قرآن، همان سنتهای الهی در تدبیر جوامع دانستهاند؛ در این دیدگاه، [[سنتهای الهی]] به معنایی عامتر، ضوابط حاکم بر افعال الهی یا روشهایی است که خداوند برای اداره امور عالم و آدم تدبیر میکند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص469.</ref> نصرت الهی میتواند در زمینههای متنوعی چون نظامی، علمی و تبلیغی صورت گیرد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله مصباح یزدی.]</ref> |
|
| |
|
| خداوند وسایل پیشرفت و نیل به هدف را برای پیروان حق و باطل فراهم میسازد. البته امدادهای الهی به مؤمنان، بهمراتب، بیش از یاریهایی است که به غیرمؤمنان میرسد و از اسباب و علل عادی هم درمیگذرد و مددهای غیبی و فوقطبیعی را نیز شامل میشود.<ref name=":3">مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> امداد الهی به معنای یاریرسانی تمام نیروهای طبیعی و ماورائی است.<ref name=":6">[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنهای، «مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> نصرت الهی میتواند در زمینههای متنوعی چون نظامی، علمی و تبلیغی صورت گیرد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله مصباح یزدی.]</ref> چه بسیار گروههای اندکی که با یاری خدا بر گروههای بسیاری غلبه کردند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_254_سوره_بقره سوره بقره، آیه 249.]</ref>
| | == ویژگی == |
| | ویژگی اصلی نصرت الهی، قطعیت آن است. آیاتی چون «إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا»<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_51_سوره_غافر سوره غافر، آیه 51.]</ref> و نیز آیاتی که هرگونه تخلف از وعده الهی را نفی میکنند،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_47_سوره_ابراهیم سوره ابراهیم، آیه 47.]</ref> بر حتمی بودن این یاری تأکید دارند.<ref>عیسیزاده، «سنتهای الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص9.</ref> با این حال، نصرت الهی به معنای پیروزی فوری یا مصونیت از آسیب نیست. بلکه گاهی این پیروزی تدریجی است و ممکن است نسلی تلاش کند، ضرباتی به دشمن وارد سازد و به [[شهادت]] یا اسارت برسد، اما این رنجها الهامبخش نسل بعدی شده و در نهایت، پیروزی نهایی با تلاش آنان حاصل میشود.<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج18، ص14.</ref><ref>عزتی بخشایشی، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، 1404ش، ص25.</ref> |
|
| |
|
| == ویژگی نصرت الهی == | | == شرایط تحقق == |
| ویژگی اصلی سنت نصرت الهی، قطعیت آن است. در آیه «انا لننصر رسلنا»،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_51_سوره_غافر سوره غافر، آیه 51.]</ref> کلمه «ان» دلالت بر یقینی بودن و حرف لام در «لننصر» تأکید بر قطعیت دارد؛ یعنی نصرت ما حتمی و قطعی است. همچنین آیاتی که وعده الهی را غیرقابل تخلف میدانند،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_47_سوره_ابراهیم سوره ابراهیم، آیه 47.]</ref> دلیلی دیگر بر حتمی بودن نصرت الهی است؛ بنابراین در امداد الهی تردیدی وجود ندارد.<ref>عیسیزاده، «سنتهای الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص9.</ref>
| | در چارچوب آموزههای اسلام، تحقق نصرت الهی مشروط به شرایطی است که در منابع دینی به دو دسته کلی شرایط همگانی و شرایط خاص مؤمنان تقسیم شدهاند. |
| | [[پرونده:نصرت الهی۱.jpg|جایگزین=شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری|بندانگشتی|شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری]] |
|
| |
|
| البته نصرت الهی به معنای یاری تکتک افراد نیست. بلکه گاهی پیروزی تدریجی است. یک نسل تلاش میکنند و ضرباتی به دشمن وارد میکنند و به شهادت یا اسارت میرسند. این شهادت و اسارت الهامبخش نسل بعدی میشود و با تلاش آنها پیروزی نهایی حاصل میشود.<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج18، ص14.</ref>
| | === شرایط عام === |
|
| |
|
| بنابراین نصرت الهی و دستیابی به پیروزی به این معنی نیست که صدمه، آسیب و شهادت در جبهه حق نخواهد بود. از اینرو شهادت رهبران مقاومت در سالهای اخیر منافاتی با یاری خداوند و پیروزی ندارد، چراکه هر مجاهدی پرچم را به دیگری میسپارد تا در نهایت پیروزی نصیب جبهه حق شود.<ref>عزتی بخشایشی، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، 1404ش، ص25.</ref>
| | * '''تعلق گرفتن اراده الهی''': هیچ امری در جهان برخلاف خواست خداوند رخ نمیدهد.<ref>[http://وَمَا%20النَّصْرُ%20إِلَّا%20مِنْ%20عِنْدِ%20اللَّهِ%20الْعَزِيزِ%20الْحَكِيمِ سوره آلعمران، آیه 126.]</ref> |
| | * '''انجام وظایف''': خداوند موفقیت را برای هیچکس تضمین نکرده است و نصرت الهی تنها با اراده و تلاش خود انسان ساخته میشود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_رعد سوره رعد، آیه 11؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_53_سوره_انفال سوره انفال، آیه 53.]</ref> در این چارچوب، دفاع و مقابله با دشمن، عملی مشروع شمرده شده است<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیات 39 و 40؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_251_سوره_بقره سوره بقره، آیه 251.]</ref> و اگر در وضعیت جنگی، همگان به وظایف خود عمل کنند، نصرت الهی حتمی خواهد بود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیه 39.]</ref> |
| | * '''پیروی از رهبری''': اطاعت از پیشوای جامعه، زمینهساز نصرت است، خواه پیشوا در امر باطل باشد<ref>نهجالبلاغه، خطبه 25.</ref> یا حجت خدا باشد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> |
| | * '''تأمین زمینههای مادی''': یاری خداوند شامل گروههایی میشود که برای فراهم آوردن بهترین ابزارها و تجهیزات ممکن تلاش کنند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_60_سوره_انفال سوره انفال، آیه 60.]</ref><ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۸ش، ج1، ص124.</ref> معیار آمادگی نظامی، ایجاد ترس دائمی در دل دشمن است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج7، ص222.</ref> |
| | * '''صبر و استقامت''': در آیات قرآن، [[صبر]] و استقامت<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 65.]</ref> شرط دستیابی به موفقیت<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج15، ص504.</ref> و یاری الهی معرفی شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> پایداری، گرفتاری و ضعف را برطرف میکند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47366 خامنهای، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> |
|
| |
|
| == شرایط تحقق نصرت الهی ==
| | === شرایط خاص مؤمنان === |
| === شرایط عام تحقق نصرت الهی === | | تحقق نصرت الهی برای مؤمنان، شرایط خاصی هم دارد که در صورت وجود آنها امدادهای ویژه مؤمنین از راه خواهد رسید. |
| تحقق نصرت الهی شرایط عامی دارد که هرگاه تحقق یابد نصرت الهی شامل حال افراد مؤمن یا کافر میشود: | |
| # '''تعلق گرفتن اراده الهی:''' از دیدگاه قرآن کریم شرط اول جذب نصرت الهی این است که اراده الهی به موفقیت گروهی تعلق بگیرد، زیرا هیچ امری در جهان برخلاف خواست خداوند اتفاق نمیافتد.<ref>[http://وَمَا%20النَّصْرُ%20إِلَّا%20مِنْ%20عِنْدِ%20اللَّهِ%20الْعَزِيزِ%20الْحَكِيمِ سوره آل عمران، آیه 126.]</ref>
| |
| # '''انجام وظایف مربوطه:''' خداوند زندگی مطلوب و موفقیت را برای هیچکس تضمین نکرده است؛ زیرا نصرت الهی و دستیابی به آینده مطلوب تنها با اراده و تلاش خود انسان ساخته میشود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_رعد سوره رعد، آیه 11؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_53_سوره_انفال سوره انفال، آیه 53.]</ref> حضرت علی، یکی از دلایل پیروزی سپاه معاویه در جنگ صفین را انجام وظیفهٔ آنها در اصلاح شهر و دیار خود و حفظ اتحاد میدانست، درحالیکه اهالی کوفه از نظر وی با ترک وظیفه دچار تفرقه شده و به فساد مشغول شدند.<ref>نهجالبلاغه، خطبه 25.</ref> دفاع و مقابله با دشمن نهتنها امری مشروع است بلکه قرآن به آن ترغیب هم کرده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیات 39 و 40؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_251_سوره_بقره سوره بقره، آیه 251.]</ref> اگر در وضعیت جنگی مردم، نیروهای نظامی و دولتمردان به وظایف خود عمل کنند، بنا بر وعده قرآنی<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیه 39.]</ref> تحقق نصرت الهی حتمی خواهد بود و اگر دفاع آنها مومنانه باشد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 19.]</ref> بیشتر مورد توجه و نصرت الهی قرار خواهند گرفت.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref>
| |
| # '''پیروی از رهبری:''' امام علی، یکی از دلایل پیروزی سپاه معاویه در جنگ صفین را اطاعت آنها از فرمان پیشوای خود در امر باطل و نافرمانی سپاه خود از پیشوای خود در امر حق میشمارد.<ref>نهجالبلاغه، خطبه 25.</ref> اطاعت از حجت خدا، نائب خاص یا نائب عام او شرط دیگر جلب یاری خداوند برای مؤمنین است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> چه بسا او خود از نصرت الهی برخوردار است؛ سیدعلی خامنهای دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران در آستانه عملیات وعده صادق و موشکباران اسرائیل در ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ش، این شعر را که چند سال پیش با الهام از آیات مربوط به مقابله حضرت موسی با جادوگران فرعون سروده بود، خواند: «توراست معجزه در کف ز ساحران مهراس/ عصا بیفکن و از بیم اژدها مگریز».<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/118721/نمونه_هایی_از_امدادهای_غیبی_در_انقلاب_اسلامی پاکنیای تبریزی، «نمونههایی از امدادهای غیبی در انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref>
| |
| # '''تأمین زمینههای مادی:''' یاری خداوند شامل حال گروههایی میشود که برای فراهم آوردن بهترین و پیشرفتهترین ابزارها، وسائل و تجهیزات مورد نیاز تلاش کنند و زمینه مادی موفقیت را ایجاد کرده باشند،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_60_سوره_انفال سوره انفال، آیه 60.]</ref> زیرا انجام امور از طریق اسباب طبیعی آن یکی از سنتهای دائمی الهی است؛ بنابراین باید زمینه مادی یاری خداوند فراهم شود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۸ش، ج1، ص124.</ref> برای کسب آمادگی هیچ حدی وجود ندارد و باید تا نهایت امکان همه لوازم را فراهم کرد. معیار آمادگی نظامی ایجاد ترس دائمی در دل دشمن است. و این آمادگی اعم از تأمین نیروهای مادی و معنوی است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج7، ص222.</ref> هرچند تأمین شرایط و ابزار و امکانات مورد نیاز برای جلب یاری خداوند ضروری است، اما مؤمنان در بهترین شرایط هم نباید به این امور امید داشته باشند بلکه تنها باید به خدا اتکا داشته باشند. در این صورت خداوند کمبودها را هم برای آنها جبران میکند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref>
| |
| # '''صبر و استقامت:''' شرط صبر و استقامت<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 65.]</ref> نوعی امر به صبر است، یعنی شرط دستیابی به موفقیت، صبر و استقامت است.<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج15، ص504.</ref> و در این راه باید صبر و استقامت به خرج دهند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> صبر و استقامت و پرهیزکاری ازجمله شروط دیگری است که در صورت تحقق، یاری خداوند برای مؤمنین را به پنجهزار فرشته<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_125_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 125]</ref> افزایش میدهد. ماء غدق<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_16_سوره_جن سوره جن، آیه 16.]</ref> کنایه از حل تمام مشکلات زندگی است. به این معنی که اگر در این راه پافشاری و استقامت کرده و از مسیر مستقیم منحرف نشوند، گرفتاریها و ضعفها برطرف خواهند شد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47366 خامنهای، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> همه گروههایی که در طول تاریخ در راه حق به یاری خداوند پیروز شدند، سختیها را تحمل کردند و هرچه در توان داشتند به کار گرفتند و آنچه را خداوند به آنها داده بود، صرف اسلام کردند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref>
| |
|
| |
|
| === شرایط خاص ===
| | * '''ایمان به خداوند''': [[ایمان]] به خدا و وعدههای او، عامل تحقق دیگر شروط مانند [[دعا]] است<ref>عیسیزاده، «سنتهای الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص14.</ref> و باور به نصرت الهی، [[مؤمن]] را از [[منافق]] در لحظات حساس مبارزه متمایز میسازد.<ref>هاشمی نشلجی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، 1404ش، ص64.</ref> |
| تحقق نصرت الهی برای مؤمنان، شرایط خاصی هم دارد که در صورت وجود آنها امدادهای ویژه مؤمنین از راه خواهد رسید.
| | * '''نیت یاریکردن خدا''': فرد یا گروه باید قصد یاریکردن دین خدا را داشته باشد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_حج سوره حج، آیه 40.]</ref> هدف باید سربلندی کلمه حق باشد، نه دستیابی به سلطه، غنیمت یا نمایش قدرت.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1417ق، ج18، ص229.</ref> از دیدگاه دینپژوهان و مفسران قرآن، خداوند بینیاز از یاری دیگران است و مقصود از یاری کردن خداوند، یاری کردن آیین، پیامبر، شریعت و تعلیمات او<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج21، ص425.</ref> و دفاع از ارزشهای الهی،<ref>خامنهای، تفسیر سوره صف، 1402ق، ص85.</ref> انبیا و اولیای الهی<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، 1389ش، ج4، ص545.</ref> و یاری کسانی است که در راه خدا میجنگند.<ref>المراغی، تفسیر المراغی، بیتا، ج17، ص119.</ref> تلاش برای ایجاد تغییر مثبت در جامعه نیز یاری خداوند محسوب میشود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3341 خامنهای، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> |
| # '''ایمان به خداوند و یاری او:''' ایمان به خداوند ازجمله شروط مهم دستیابی به نصرت الهی است؛ زیرا ایمان به خدا عامل تحقق شروط دیگر تحقق نصرت الهی مثل دعا، استقامت و اطاعتپذیری است.<ref>عیسیزاده، «سنتهای الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص14.</ref> کسی که خدای متعال و وعدههای او را باور ندارد، نصرت الهی شامل حال او نخواهد شد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_حج سوره حج، آیه 40.]</ref> از دیدگاه قرآن عامل اصلی پیروزی، نصرت الهی است و آنچه موجب امداد الهی میشود، ایمان و توکل به خدا و تضرع به خدای متعال است.<ref name=":2">عیسیزاده، «سنتهای الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص14؛ [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه آیه 25.]</ref> باور به وعده الهی به ادعا نیست بلکه در لحظات حساس زندگی و میدان مبارزه خود را نشان میدهد و در این شرایط مؤمن واقعی از افراد سست ایمان و منافق بازشناخته میشود.<ref>هاشمی نشلجی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، 1404ش، ص64.</ref>
| | * '''طلب یاری از خدا''': برای دریافت امدادهای الهی باید با تضرع و استغاثه<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 9.]</ref> به درگاه خداوند روی آورد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> |
| # '''نیت یاری کردن خدا:''' برای دریافت نصرت الهی، فرد یا گروه باید قصد یاری کردن خداوند را داشته باشد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_حج سوره حج، آیه 40.]</ref> هدف باید سربلندی کلمه حق باشد، نه دستیابی به سلطه، غنیمت و نشان دادن قدرت و شجاعت.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1417ق، ج18، ص229.</ref> نصرت الهی برای اهل حق، هنگامی رخ میدهد که افراد دین خدا را یاری کنند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_7_سوره_محمد سوره محمد، آیه 7.]</ref> روشن است که خداوند بینیاز از یاری دیگران است و مقصود از یاری کردن خداوند، یاری کردن آیین، پیامبر، شریعت و تعلیمات او<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج21، ص425.</ref> و دفاع از ارزشهای الهی،<ref>خامنهای، تفسیر سوره صف، 1402ق، ص85.</ref> انبیاء و اولیای الهی است.<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، 1389ش، ج4، ص545.</ref> یاری کسانی که در راه خدا میجنگند<ref>المراغی، تفسیر المراغی، بیتا، ج17، ص119.</ref> و تلاش برای تحقق دین خدا در زندگی فردی و اجتماعی از طرقی مثل آموزش و تبلیغ است. هرگونه فعالیت اجتماعی برای ایجاد تغییر مثبت در جامعه نیز یاری خداوند محسوب میشود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3341 خامنهای، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref>
| |
| # '''طلب یاری از خداوند:''' برای دریافت امدادهای الهی باید به درگاه خدواند با تضرع<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> به استغاثه پرداخت.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 9.]</ref>
| |
|
| |
|
| == موانع نصرت الهی == | | == موانع تحقق == |
| در برخی منابع دینی، عواملی مانند تنبلی، بیعملی، توهمپردازی، ترجیح منافع فردی یا گروهی بر مصالح عمومی، پیروی از هوای نفس و کنارهگیری از میدان عمل، از موانع تحقق «نصرت الهی» شمرده شدهاند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3360 خامنهای، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> همچنین غرور، غفلت از قدرت الهی و اتکای بیش از حد به امکانات و تواناییهای انسانی، از دیگر موانع بهرهمندی از این یاری دانسته میشود؛<ref name=":0">[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref> از اینرو بر ضرورت هوشیاری، فروتنی و احساس نیاز مستمر به امداد الهی در همه شرایط تأکید شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> | | در منابع دینی، عواملی همچون تنبلی، بیعملی، توهمپردازی، ترجیح منافع فردی یا گروهی بر مصالح عمومی، پیروی از هوای نفس و کنارهگیری از میدان عمل، از موانع تحقق نصرت الهی شمرده شدهاند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3360 خامنهای، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> همچنین [[غرور]]، غفلت از قدرت الهی و اتکای بیش از حد به امکانات و تواناییهای انسانی، از دیگر موانع بهشمار میروند.<ref name=":0">[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref> |
|
| |
|
| == میزان نصرت الهی == | | == میزان نصرت الهی == |
| خداوند هم دنیاطلبان را که در راه باطل گام برمیدارند، یاری میکند و هم افرادی که خواهان آخرت و کمالات معنوی هستند را کمک میکند، اما میزان یاری خداوند برای این دو گروه متفاوت است.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> | | خداوند هم دنیاطلبان را که در راه باطل گام برمیدارند یاری میکند و هم اهل آخرت را، اما میزان یاری برای این دو گروه متفاوت است.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> امدادهای الهی برای جویندگان دنیا محدود است، در حالی که خواستههای اهل آخرت تعارضی با یکدیگر ندارند و آنها با تلاش و نیت خالص به تمام خواستههای خود میرسند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، 1391ش، ص481.</ref> گاهی خدا بهخاطر تلاش اندک اما همراه با صبر و پایداری یک فرد یا گروه، آنها را چندین برابر یاری میکند<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج28، ص11.</ref> و بهطور کلی، این نصرت الهی متناسب با نیاز و شایستگی مردم است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> |
| | |
| امدادهای الهی برای جویندگان دنیا محدود است؛ زیرا میلهای اهل دنیا متزاحم و متعارض است و برآوردن همه آنها نه ممکن است و نه موافق مصلحت و حکمت. اما خواستههای اهل آخرت تزاحم و تعارضی ندارد و مشروط به اینکه از هیچ کوششی برای کسب معرفت، نیت خالص و عمل بهتر فروگذار نکنند، با یاری خداوند به هر چه میخواهند میرسند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، 1391ش، ص481.</ref> | |
| | |
| در مورد نسبت کمکی که افراد به دین خدا میکنند و امدادی که از سوی خداوند شامل حال آنها میشود، بسیار متفاوت است. فرد یا گروهی یک قدم برای خدا برمیدارد و در مقابل خداوند صد یا هزار قدم آنها را جلو میبرد،<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج28، ص11.</ref> اما بهطور کلی خداوند به اندازه نیاز و شایستگی مردم به آنها کمک میکند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> وعده خداوند مبنی بر ارسال فرشتههای بیشتر و بیشمار بر این معیار دلالت دارد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_124_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 124.]</ref>
| |
|
| |
|
| == مصادیق نصرت الهی == | | == شیوهها و مصادیق == |
| نصرت الهی شامل امور مادی و معنوی میشود. امداد الهی شامل پیروزی در میدان نبرد، یا موفقیت در پروژههای علمی و اقتصادی میشود.<ref name=":4">خامنهای، بیانات، بیتا، ج32، ص49.</ref> همچنین امداد الهی موجب الفت و استواری در دلها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_انعام سوره انعام، آیه 11.]</ref> الهام به مؤمنان،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_7_سوره_قصص سوره قصص، آیه 7.]</ref> استجابت دعا،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_76_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیات 76]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_84_سوره_انبیاء 84]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_88_سوره_انبیاء 88،] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_90_سوره_انبیاء 90] و [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_26_سوره_شوری سوره شوری، آیه 26.]</ref> اعطای معجزه و استدلال،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_حدید سوره حدید، آیه 25.]</ref> ثمربخشی فعالیتها، نفوذ کلام،<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref> اعطای حکومت، میشود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_54_سوره_نساء سوره نساء، آیه 54.]</ref> | | [[پرونده:نصرت الهی۲.png|جایگزین=تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی|بندانگشتی|تصویری از تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی که در آن شعارهایی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی دیده میشود.]] |
| | نصرت الهی میتواند با فراهم آوردن زمینهها، از راههای گوناگونی تحقق یابد<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> و هرچند فعل مستقیم خداوند نیست، اما به خداوند منسوب میشود.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص470.</ref> این یاری ممکن است با فراهم آوردن وسایل طبیعی برای نیل به هدف صورت گیرد یا به شکل امدادهای غیبی و نیروهای ماورائی ظاهر شود؛<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج12، ص380.</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنهای، «مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> در همین زمینه مولانا چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar4/sh32 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر چهارم، بخش ۳۲، وبسایت گنجور.]</ref> |
|
| |
|
| ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره حشر، آیه 2.]</ref> هلاکت دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره اعراف، آیه 136.]</ref> خنثی کردن حیلهها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_انفال سوره انفال، آیه 18.]</ref> نجات از خطرها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_15_سوره_عنکبوت سوره عنکبوت، آیه 15.]</ref> پیروزی در جنگ،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref> اعطای آرامش،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_توبه سوره توبه، آیه 40.]</ref> قدرت بخشی به اراده مؤمنین و تغییر مسیر حوادث به نفع مؤمنین، ازجمله مصادیق دیگر نصرت الهی است.<ref name=":5">مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref>
| |
|
| |
| == شیوههای نصرت الهی ==
| |
| نصرت الهی با فراهم آوردن وسایل پیشرفت و نیل به هدف برای افرادی که شرایط امداد الهی را دارند، تحقق مییابد.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> منظور از نصرت الهی فعل مستقیم و بیواسطه خداوند نیست، بلکه ممکن است اسباب و علل زیادی اعم از طبیعی و ماورائی در کار باشد و در عین حال فعل به خداوند منسوب شود.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص470.</ref> این وسایل همه اسباب و علل عادی و طبیعی، نیروهای موجود در طبیعت و نیروهای ماوراء طبیعی را در بر میگیرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنهای، «مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> امدادهای غیبی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_124_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 124.]</ref> ارسال فرشتگان یا ارسال باد و طوفان شن، ازجمله مصادیق شیوههای امداد الهی است.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج12، ص380.</ref> بهعنوان نمونه خداوند برای شکست اهل باطل شیوههای متفاوتی را برمیانگیزد. القای رعب و ترس در قلوب اهل باطل، اعطای آرامش به اهل حق، دخالت عوامل طبیعی مثل باد و باران، عوامل فوق طبیعی مثل لشکریان نادیدنی و فرشتگان، از آن جمله است.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص497.</ref> در همین زمینه مولانا چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar4/sh32 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر چهارم، بخش ۳۲، وبسایت گنجور.]</ref>
| |
| {{شعر جدید|متن=جمله ذرات زمین و آسمان \\لشکر حقند گاه امتحان}} | | {{شعر جدید|متن=جمله ذرات زمین و آسمان \\لشکر حقند گاه امتحان}} |
|
| |
|
| == نمونههایی تاریخی از نصرت الهی ==
| | نصرت الهی بهصورتهای گوناگونی جلوهگر میشود،<ref name=":5">مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref><ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص497.</ref> ازجمله: پیروزی در میدان نبرد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref> موفقیت در پروژههای علمی و اقتصادی،<ref name=":4">خامنهای، بیانات، بیتا، ج32، ص49.</ref> ایجاد الفت و استواری در دلها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_انعام سوره انعام، آیه 11.]</ref> الهام به مؤمنان،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_7_سوره_قصص سوره قصص، آیه 7.]</ref> استجابت دعا،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_76_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیات 76]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_84_سوره_انبیاء 84]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_88_سوره_انبیاء 88،] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_90_سوره_انبیاء 90] و [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_26_سوره_شوری سوره شوری، آیه 26.]</ref> اعطای معجزه،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_حدید سوره حدید، آیه 25.]</ref> نفوذ کلام،<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref> اعطای حکومت،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_54_سوره_نساء سوره نساء، آیه 54.]</ref> ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره حشر، آیه 2.]</ref> هلاکت دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره اعراف، آیه 136.]</ref> خنثی کردن حیلهها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_انفال سوره انفال، آیه 18.]</ref> نجات از خطرها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_15_سوره_عنکبوت سوره عنکبوت، آیه 15.]</ref> اعطای آرامش،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_توبه سوره توبه، آیه 40.]</ref> قدرت بخشی به اراده مؤمنین و تغییر مسیر حوادث به نفع آنان. |
| === نصرت الهی در تاریخ انبیاء ===
| |
| آیات قرآن نمونههای فراوانی از امدادهای الهی را در مورد انبیاء و پیروان آنها مطرح کرده است. نجات حضرت نوح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_73_سوره_یونس سوره یونس، آیه 73.]</ref> حضرت ابراهیم،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_69_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیه 69.]</ref> حضرت لوط،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_134_سوره_صافات سوره صافات، آیه 134.]</ref> حضرت یوسف،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_56_سوره_یوسف سوره یوسف، آیه 56.]</ref> حضرت شعیب،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_94_سوره_هود سوره هود، آیه 94.]</ref> حضرت صالح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_66_سوره_هود سوره هود، آیه 66.]</ref> حضرت هود،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_58_سوره_هود سوره هود، آیه 58.]</ref> حضرت موسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_65_سوره_شعراء سوره شعرا، آیه 65.]</ref> حضرت عیسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_55_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 55.]</ref> حضرت محمد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_1_سوره_فتح سوره فتح، آیه 1.]</ref> و اهل ایمان نمونههایی از امدادهای الهی است که در طول تاریخ محقق شده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_123_سوره_آل_عمران سوره آل عمران، آیه 123.]</ref>
| |
| | |
| === نصرت الهی در ایران ===
| |
| ایستادگی جامعه ایران در دهههای پس از انقلاب، بهویژه در سالهای اخیر، بهعنوان نشانهای از یاری دین و مصداقی از نصرت الهی تفسیر شده است. در این چارچوب، مشروعیت دفاع و استمرار تلاش و مقاومت مردم، بر پایه وعدههای الهی، عامل امید به حمایت الهی و آیندهای مطلوب برای ایران اسلامی دانسته میشود. با این حال، تحقق چنین نصرتی مشروط به عواملی همچون استمرار حضور و [[همبستگی اجتماعی]] در برابر اقدامات دشمن، آمادگی و کارآمدی نیروهای نظامی و امنیتی، تلاش مسئولان برای بهبود شرایط زندگی مردم و اتکای عمومی به باورهای دینی و توکل به خداوند معرفی شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref>
| |
| | |
| ==== ۱. پیروزی انقلاب اسلامی ====
| |
| پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] و برپایی [[نظام جمهوری اسلامی ایران|نظام جمهوری اسلامی]] بهعنوان یکی از مصادیق نصرت الهی معرفی شده است؛ رخدادی که در آن مردم ایران با اتکا به باورهای دینی، مجاهدت و فداکاری توانستند بر حکومت پهلوی، که از حمایت برخی قدرتهای بینالمللی برخوردار بود، غلبه کنند.<ref>خامنهای، بیانات، 1396ش.</ref> [[امام خمینی]] نیز اتحاد گسترده مردم در این مبارزه، از شهرهای بزرگ تا مناطق روستایی و مشارکت اقشار مختلف جامعه از جمله روشنفکران، کارگران، زنان و مردان، و گروههای سنی گوناگون را نشانهای از توجه و یاری الهی در پیروزی انقلاب دانسته است.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج6، ص489.</ref>
| |
| | |
| ==== ۲. حوادث پساز انقلاب ====
| |
| برخی رخدادهای سالهای آغازین پس از انقلاب اسلامی بهعنوان مواردی از نصرت الهی تفسیر شدهاند. از جمله این رخدادها میتوان به ناکامی عملیات نظامی ایالات متحده در صحرای طبس و نابودی بخشی از تجهیزات آن در طوفان شن و نیز کشف تسلیحات در زیرزمین خانهای در تهران در جریان بازرسی نیروهای سپاه پاسداران اشاره کرد که بنا بر روایتها با مداخله یک سگ صورت گرفت.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج13، ص98.</ref> همچنین عبور نظام سیاسی از بحران [[ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران|ترورهای اوایل انقلاب]]،<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/248854/%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%B8%D9%84%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA%C2%A0 «دهه حماسه و مظلومیت»، وبسایت روزنامۀ کیهان.]</ref> بهویژه [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران|ترور مسئولین]]، را در چارچوب سنت نصرت الهی تبیین شده است.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/interview/25993/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
| |
|
| |
|
| ==== ۳. حوادث مربوط به جنگ ایران و عراق ==== | | == نمونههای تاریخی == |
| فتوحات نیروهای ایرانی در جریان جنگ ایران و عراق، از جمله عملیات فتحالمبین، از رخدادهای مهم نظامی این جنگ بهشمار میرود.<ref>موسوی خمینی، صحیفه نور، ۱۳۶۱ش، ج16، ص130.</ref> این عملیات در شرایطی انجام شد که عراق از حمایت برخی کشورهای غربی و عربی برخوردار بود و به تجهیزات نظامی گستردهای دسترسی داشت. در جریان این عملیات، شمار قابلتوجهی از نیروهای عراقی به اسارت درآمدند.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج16، ص275.</ref> این تحولات در حالی رخ داد که در آغاز جنگ، بسیاری از تحلیلگران و ناظران بینالمللی برتری و پیروزی عراق به رهبری صدام را پیشبینی میکردند.<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج31، ص 26.</ref>
| | قرآن نمونههای فراوانی از امدادهای الهی را دربارۀ پیامبران و پیروان آنان بیان کرده است، ازجمله نجات نوح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_73_سوره_یونس سوره یونس، آیه 73.]</ref> ابراهیم،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_69_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیه 69.]</ref> لوط،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_134_سوره_صافات سوره صافات، آیه 134.]</ref> یوسف،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_56_سوره_یوسف سوره یوسف، آیه 56.]</ref> شعیب،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_94_سوره_هود سوره هود، آیه 94.]</ref> صالح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_66_سوره_هود سوره هود، آیه 66.]</ref> هود،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_58_سوره_هود سوره هود، آیه 58.]</ref> موسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_65_سوره_شعراء سوره شعرا، آیه 65.]</ref> عیسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_55_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 55.]</ref> حضرت محمد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_1_سوره_فتح سوره فتح، آیه 1.]</ref> و اهل ایمان.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_123_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 123.]</ref> |
|
| |
|
| ==== ۴. حوادث مربوط به جنگ ۱۲ روزه ==== | | === در ایران معاصر === |
| سیدجعفر شبیری زنجانی، پیروزی در جنگ دوازده روزه را نمونهای از تحقق وعده یاری الهی در صورت پایداری جامعه اسلامی دانسته و بر نقش حوزههای علمیه و مرجعیت دینی در تقویت انسجام دینی و ملی تأکید کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/05/12/3362390/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-12-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF شبیری زنجانی، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع 12 روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در همین چارچوب، سیدعلی خامنهای با استناد به آیه «وَلَیَنصُرَنَّ اللّهُ مَن یَنصُرُه»، مقاومت و آمادگی جامعه برای مقابله با دشمنان، همراه با مشارکت و همبستگی عمومی، از جلوههای نصرت الهی در این جنگ معرفی شده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/314588/ملت-در-جنگ-کار-بزرگی-کرد-نصرت-الهی-برای-ایران-تضمین-شده-است «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وبسایت روزنامه کیهان.]</ref>
| | [[پرونده:امداد غیبی.jpg|جایگزین=بازدید سید علی خامنهای از محل وقوع حادثه طبس|بندانگشتی|بازدید سید علی خامنهای و برخی از مسئولین ایرانی از محل وقوع حادثه طبس]] |
| | پایداری و [[تابآوری ایرانی|تابآوری ایرانیان]] پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، نشانهای از یاری دین و مصداقی از نصرت الهی تفسیر شده است. با این حال، تداوم نصرت الهی مشروط به عواملی همچون تقویت [[تابآوری]] در حوزههای [[تابآوری اجتماعی|اجتماعی]]، [[تابآوری فرهنگی|فرهنگی]] و [[تابآوری اقتصادی|اقتصادی]]، پرهیز از [[خودتحقیری]] در ابعاد [[خودتحقیری ملی|ملی]] و [[خودتحقیری فرهنگی|فرهنگی]] و نیز حفظ [[همبستگی اجتماعی]] در برابر دشمن، آمادگی و کارآمدی نیروهای نظامی و امنیتی، تلاش مسئولان برای بهبود شرایط زندگی مردم و اتکای عمومی به باورهای دینی و [[توکل]] به خداوند معرفی شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> در این چارچوب، نصرت الهی در ایران معاصر، مصادیق گوناگونی را جلوهگر کرده است، ازجمله: |
|
| |
|
| ==== 5. حوادث مربوط به جنگ رمضان ====
| | * انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷ش): برپایی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، یکی از مصادیق نصرت الهی در دوره معاصر معرفی شده است. در این دیدگاه، پیروزی انقلاب با وجود حمایت قدرتهای بینالمللی از رژیم پیشین، نشانهای از یاری الهی و تحقق وعدههای قرآنی تلقی میشود.<ref>خامنهای، بیانات، 1396ش.</ref><ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج6، ص489.</ref> |
| برخی تحلیلها [[جنگ رمضان|جنگ ایران و ایالات متحده و اسرائیل]] را فراتر از یک منازعه صرفاً نظامی دانسته و آن را رویارویی دو رویکرد سلطه و مقاومت توصیف میکنند. در این چارچوب، رویدادهایی مانند [[ترور سید علی خامنهای|ترور رهبر جمهوری اسلامی]]، آغاز حمله در بحبوحه [[مذاکرات ایران و آمریکا|مذاکرات]]، بسیج و همبستگی اجتماعی در داخل کشور، حملات به زیرساختها و پیامدهای انسانی آن، گسترش درگیری به پایگاههای منطقهای، استمرار توان نظامی ایران با وجود تحریمها، ناکامی در تحقق سناریوی فروپاشی سریع، بروز اختلاف نظر در میان برخی رسانهها و سیاستمداران غربی، شکلگیری بخشی از همدلی افکار عمومی جهانی با ایران، تغییر نگرش برخی منتقدان نسبت به مداخله نظامی خارجی و نقش ژئوپولیتیکی [[تنگه هرمز]] در چارچوب مفاهیمی دینی همچون نصرت الهی تفسیر میشوند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12495710/%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «جلوههای نصرت الهی در جنگ رمضان»، وبسایت تبیان.]</ref>
| | * حوادث پس از انقلاب: رخدادهایی مانند ناکامی عملیات نظامی ایالات متحده در صحرای طبس (۱۳۵۹ش)<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج13، ص98.</ref> و عبور نظام از بحران [[ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران|ترورهای اوایل انقلاب]]، مصداق نصرت الهی تفسیر شدهاند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/248854/دهه-حماسه-و-مظلومیت%C2%A0 «دهه حماسه و مظلومیت»، وبسایت روزنامۀ کیهان.]</ref><ref>[https://www.iichs.ir/fa/interview/25993/راز-ایستادگی-ایران-روایت-دکتر-حقانی «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> |
| | * جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷ش): فتوحات نیروهای ایرانی، از جمله [[عملیات فتحالمبین]]، در چارچوب نصرت الهی تبیین شده است.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج16، ص275.</ref> در این دیدگاه، با وجود برتری تسلیحاتی عراق و حمایت کشورهای غربی و عربی از آن، پیروزیهای ایران نشانهای از یاری الهی دانسته میشود.<ref>خامنهای، بیانات، بیتا، ج31، ص 26.</ref> |
| | * [[جنگ دوازدهروزه]]: سیدجعفر شبیری زنجانی و سید علی خامنهای، پیروزی در این جنگ را نمونهای از تحقق وعده یاری الهی در صورت پایداری جامعه اسلامی دانسته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/05/12/3362390/پیروزی-ایران-اسلامی-در-دفاع-12-روزه-براساس-سنت-نصرت-الهی-بود شبیری زنجانی، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع 12 روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref>[https://kayhan.ir/fa/news/314588/ملت-در-جنگ-کار-بزرگی-کرد-نصرت-الهی-برای-ایران-تضمین-شده-است «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وبسایت روزنامه کیهان.]</ref> |
| | * [[جنگ رمضان]]: برخی تحلیلها تقویت [[همبستگی اجتماعی]] در ایران، همدلی بخشی از افکار عمومی جهانی با ایرانیان و ناکامی تحریمها و برنامههای دشمن برای فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران را در چارچوب نصرت الهی تفسیر میکنند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12495710/جلوه-های-نصرت-الهی-در-جنگ-رمضان «جلوههای نصرت الهی در جنگ رمضان»، وبسایت تبیان.]</ref> |
|
| |
|
| === نصرت الهی در جنگ ۳۳ روزه لبنان === | | === جنگ ۳۳ روزه لبنان (۲۰۰۶م) === |
| در برخی روایتها و تفسیرهای دینی از جنگ ۳۳روزه لبنان (۲۰۰۶م)، پیروزی [[حزبالله لبنان|حزبالله]] [[حزبالله لبنان|لبنان]] در برابر اسرائیل بهعنوان جلوهای از نصرت الهی تبیین شده است. در این دیدگاه، مقاومت نیروهای حزبالله با وجود برتری تسلیحاتی اسرائیل و شرایط دشوار میدانی، نشانهای از یاری الهی و کارآمدی ایمان، صبر و جهاد در برابر قدرت نظامی برتر دانسته میشود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=221 خامنهای، «پیام تبریک به حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> همچنین در برخی روایتهای نقلشده از [[سید حسن نصرالله|سید]] [[سید حسن نصرالله|حسن نصرالله]]، رخدادهایی غیرمنتظره در میدان نبرد بهعنوان مصادیقی از این نصرت تفسیر شده و این جنگ در گفتمان دینی بهعنوان نمونهای از تحقق وعده الهی در حمایت از نیروهای مقاومت مطرح شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباحیزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> | | در برخی روایتها و تفسیرهای دینی، پیروزی [[حزبالله لبنان]] در برابر اسرائیل به عنوان جلوهای از نصرت الهی تبیین شده است. در این دیدگاه، مقاومت نیروهای حزبالله با وجود برتری تسلیحاتی اسرائیل، نشانهای از یاری الهی و کارآمدی ایمان و جهاد در برابر قدرت نظامی برتر دانسته میشود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=221 خامنهای، «پیام تبریک به حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> همچنین در برخی روایتهای نقلشده از [[سید حسن نصرالله|سید]] [[سید حسن نصرالله|حسن نصرالله]]، رخدادهای غیرمنتظره در جنگ ۳۳ روزه نیز نمونهای از تحقق وعده الهی در حمایت از نیروهای مقاومت تفسیر شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباحیزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| {{پانویس }} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| خط ۸۱: |
خط ۹۵: |
| * قرآن کریم. | | * قرآن کریم. |
| * ابنفارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق. | | * ابنفارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق. |
| * پاکنیای تبریزی، عبدالکریم، «نمونههایی از امدادهای غیبی در انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۴۰۳ش.
| |
| * «جلوههای نصرت الهی در جنگ رمضان»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش. | | * «جلوههای نصرت الهی در جنگ رمضان»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش. |
| * جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۸۹ش. | | * جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۸۹ش. |
| خط ۸۹: |
خط ۱۰۲: |
| * خامنهای، سیدعلی، بیانات، تهران، انقلاب اسلامی، بیتا. | | * خامنهای، سیدعلی، بیانات، تهران، انقلاب اسلامی، بیتا. |
| * خامنهای، سیدعلی، «بیانات در مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، تاریخ سخنرانی: ۱۹ آبان ۱۳۸۹ش. | | * خامنهای، سیدعلی، «بیانات در مراسم فارغالتحصیلی دانشآموختگان ارتش»، تاریخ سخنرانی: ۱۹ آبان ۱۳۸۹ش. |
| * خامنهای، سید علی، «پیام تبریک به حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: 26 مرداد 1385ش. | | * خامنهای، سید علی، «پیام تبریک به حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مرداد ۱۳۸۵ش. |
| * خامنهای سیدعلی، تفسیر سوره صف، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۲ق. | | * خامنهای سیدعلی، تفسیر سوره صف، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۲ق. |
| * خامنهای سیدعلی، شرح بخشهایی از نهج البلاغه، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۳۹۸ش. | | * خامنهای سیدعلی، شرح بخشهایی از نهج البلاغه، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۳۹۸ش. |
| * «دهه حماسه و مظلومیت»، وبسایت روزنامهٔ کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۱ش. | | * «دهه حماسه و مظلومیت»، وبسایت روزنامهٔ کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۱ش. |
| «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۴ش. | | «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۴ش. |
| * شبیری زنجانی، سید جعفر، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع 12 روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 12 مرداد 1404ش. | | * شبیری زنجانی، سید جعفر، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع ۱۲ روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش. |
| * طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق. | | * طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق. |
| * عزتی بخشایش، محمد، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، نشریه ره توشه، ش۵۳، پاییز ۱۴۰۴ش. | | * عزتی بخشایش، محمد، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، نشریه ره توشه، ش۵۳، پاییز ۱۴۰۴ش. |
| خط ۱۰۵: |
خط ۱۱۸: |
| * مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش. | | * مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش. |
| * مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ۱۰، ۱۳۷۰ش و ۱۳۷۴ش. | | * مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ۱۰، ۱۳۷۰ش و ۱۳۷۴ش. |
| * موسوی خمینی، سید روحالله، صحیفه نور، تهران، مرکز نشر آثار امام خمینی، ۱۳۶۱ش. | | * موسوی خمینی، سید روحالله، صحیفه امام، تهران، مرکز نشر آثار امام خمینی، ۱۳۶۱ش. |
| * مولانا، مثنوی معنوی، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ش. | | * مولانا، مثنوی معنوی، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ش. |
| * «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وبسایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۴ش. | | * «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وبسایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۴ش. |