| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
{{درشت|'''تنکابن'''}}؛ از شهرهای استان مازندران و مرکز شهرستان تنکابن. | {{درشت|'''تنکابن'''}}؛ از شهرهای استان مازندران و مرکز شهرستان تنکابن. | ||
شهر تنکابن یکی از شهرهای استان [[مازندران]] در شمال [[ایران]] است که بهدلیل داشتن طبیعت سرسبز، محصولات متنوع کشاورزی و جاذبههای [[گردشگری]] شناخته شده است. این شهر | شهر تنکابن یکی از شهرهای استان [[مازندران]] در شمال [[ایران]] است که بهدلیل داشتن طبیعت سرسبز، محصولات متنوع کشاورزی و جاذبههای [[گردشگری]] شناخته شده است. این شهر مرکز شهرستان تنکابن است. تنکابن بر اساس تقسیمات کشوری، جزئی از استان مازندران است، اما از نظر تاریخی و فرهنگی، مردم این منطقه با مردم [[گیلان]]، شباهتها و پیوندهای عمیقی دارند. | ||
== مختصات جغرافیایی تنکابن == | == مختصات جغرافیایی تنکابن == | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
=== تقسیمات کشوری === | === تقسیمات کشوری === | ||
تنکابن مرکز شهرستان تنکابن است. این شهرستان بهمساحت ۲۱۴۰ کیلومتر مربع، یکی از شهرستانهای استان مازندران، در شمال ایران است و بر اساس تقسیمات کشوری، جزئی از استان مازندران است، اما، از نظر تاریخی و فرهنگی، مردم این منطقه با مردم گیلان، شباهتها و پیوندهای | تنکابن مرکز شهرستان تنکابن است. این شهرستان بهمساحت ۲۱۴۰ کیلومتر مربع، یکی از شهرستانهای استان مازندران، در شمال ایران است و بر اساس تقسیمات کشوری، جزئی از استان مازندران است، اما، از نظر تاریخی و فرهنگی، مردم این منطقه با مردم گیلان، شباهتها و پیوندهای عمیقی دارند.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲۱.</ref> شهرستان تنکابن از ۴ بخش (مرکزی، عباسآباد، خرمآباد و نشتارود)، ۹ دهستان (گلیجان، میر شمسالدین، تمشکل، کترا، بلده، بلده شرقی، میاندامان، دو هزار و سه هزار) و ۶ شهر با نامهای تنکابن، خرمآباد، عباسآباد، سلمانشهر، نشتارود و کلارآباد و نیز ۲۹۸ آبادی که دارای سکنه هستند، تشکیل شده است.<ref>نشریهٔ عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، ۱۳۸۵ش؛{{سخ}} | ||
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1375ش، 15.</ref> | سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1375ش، 15.</ref> | ||
== پیشینه تاریخی تنکابن == | |||
سرزمینهای جنوبی دریای خزر در گذشته زیستگاه اقوام باستانی تپورها در مازندران، کادوسیها در گیلان و آمردها بین آمل و تنکابن بودهاند. تنکابن با قدمتی بیش از ۳۰۰۰ سال، در دوران [[هخامنشیان]] محل سکونت قوم آمرد بود.<ref>پیرنیا، ایران باستان، ج3، ۱۳۶۲ش، ص2216؛{{سخ}} | |||
یوسفینیا، تاریخ تنکابن، محال ثلاث، ۱۳۷۰ش، ص۳۵؛{{سخ}} | |||
مهجوری، تاریخ مازندران، ج1، ۱۳۴۲ش، ص37-38.</ref> پس از سلطهٔ اسکندر، آمردها استقلال داخلی پیدا کردند اما سپس توسط فرهاد یکم اشکانی به دربند خزر کوچانده شدند.<ref>پیرنیا، ایران باستان، ج3، ۱۳۶۲ش، ص2216؛{{سخ}} | |||
آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲۱؛{{سخ}} | |||
یوسفینیا، تاریخ تنکابن، محال ثلاث، ۱۳۷۰ش، ص83.</ref> قبایل دیلم که مردمی دلیر و جنگجو بودند، در این منطقه مستقر شدند و بهصورت مستقل در قلعهها و پناهگاههای جنگلی و کوهستانی زندگی کردند.<ref>کسروی، شهریاران گمنام، ۱۳۵۵ش، ص۱۹.</ref> این خطه بهدلیل موقعیت خاص جغرافیایی، پناهگاه علویان و مخالفان اموی و عباسی بود و بقعههای متعدد مذهبی در تنکابن و اطراف آن باقی مانده است.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲2.</ref> | |||
در دورهٔ صفوی، تنکابن جزو ولایت گیلان بود.<ref>اسکندربیک منشی، عالم آرای عباسی، ج1، ۱۳۵۰ش، ص141.</ref> اما در دوره قاجار از گیلان جدا و به مازندران ملحق شد. تجارت عمده آن با تهران و قزوین بود و صنایع ابریشمی، پشمی، کتانی، عباهای نمدی و متقال در تنکابن رونق داشت. کشاورزی و دامداری نیز بسیار پررونق بود و محصولاتی چون برنج، مرکبات، گردو، باقلا، گندم و جو تولید میشد.<ref>اعتمادالسلطنه، مرآه البلدان، ج1، ۱۳۶۷ش، ص810-811؛{{سخ}} | |||
رابینو، سفرنامهٔ مازندران و استراباد، ۱۳۴۳ش، ص50-51 و 53.</ref> تنکابن تا پیش از ۱۳۱۰ش شهری کوچک و کمرونق بود اما پس از آن، بهدلیل موقعیت جغرافیایی، طبیعی و بازرگانی، رشد چشمگیری یافته است.<ref>رزمآرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ج3، ۱۳۲۹ش، ص182؛{{سخ}} | |||
شایان، مازندران، جغرافیای تاریخی و اقتصادی، ج1، ۱۳۳۶ش، ص150؛{{سخ}} | |||
محمودزاده، شناخت دریای مازندران و پیرامون آن، ۱۳۵۰ش، ص234.</ref> | |||
== نامگذاری تنکابن == | |||
نام تنکابن برای اولین بار در منابع قرن هشتم قمری ذکر شده است.<ref>مرعشی، تاریخ گیلان و دیلمستان، ۱۳۶۴ش، ص۱۷–۱۸ و ۲۷.</ref> برخی از پژوهشگران، ریشهٔ این نام را «تنک+آب+بن» بهمعنی جایی که جلگهٔ ساحلی دریای خزر تنک (اندک/ کم) میشود، میدانند.<ref>مرعشی، تاریخ گیلان و دیلمستان، 1364ش، فصل 1، ص1.</ref> پژوهشگران میگویند که تُنکا، شهری بزرگ و دژمانند در سمت غرب طبرستان کهن بوده و از شهرت و رونقی بسیار برخوردار بوده است. این قلعهٔ بزرگ در طول تاریخ میان حکومتهای گوناگون، دستبهدست شده است. پس از مدتی، شهری در قسمتهای پایینتر دژ تنکا ساخته شد که به «پایین تنکا» و «تنکابن» معروف شد.<ref>یوسفینیا، تاریخ تنکابن، 1370ش، ص26-27.</ref> پس از آن، بهدلیل الحاق این منطقه به دیلمستان، تنکابن را با نام دیلمه خاص میشناختند. مرکز دیلمه خاص، در دوران صفویه، بهنام فیض یا همان تنکابن و مناطق جلگهای و پاییندست رودخانه نیز به شهسوار معروف شدند. پس از انقلاب اسلامی، این منطقه دوباره با نام تنکابن نامگذاری شد.<ref>ظهیرالدین بن نصیرالدین مرعشی، تاریخ گیلان و دیلمستان، ج1، ص27-28.</ref> | |||
== طبیعت تنکابن == | == طبیعت تنکابن == | ||
| خط ۲۸: | خط ۴۳: | ||
=== کوهها === | === کوهها === | ||
از مهمترین کوههای این منطقه میتوان به علمکوه، غار، شانهکوه، هفتخون و تختسلیمان اشاره کرد که علمکوه، بهعنوان سومین قله مرتفع ایران محسوب میشود.<ref>فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، ج4، ۱۳۷۹ش، ص326-327 و 351 و 355 و 381.</ref> رودهای بسیاری از این کوهها بهسمت جلگه تنکابن و ساحل دریای خزر جریان یافتهاند. شالیکارها، در فصل تابستان، از آب همین رودخانهها، برای آبیاری زمینهای خود استفاده میکنند.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲0-21.</ref> رودخانه سه هزار یا چشمهکیله، مهمترین رودخانهٔ این شهرستان با طول ۸۰ کیلومتر، دارای آب دائمی و شاخههای متعدد است که در نهایت به دریای مازندران سرازیر میشوند. از جمله انشعابات این رودخانه میتوان به رودخانه دو هزار با طول ۴۰ کیلومتر اشاره کرد. ریزآبههای دیگری همچون تیرم (شیرود)، دریاسر، بنرود و تنگهچال نیز بههمین رودخانه میپیوندند.<ref>افشین، رودخانههای ایران، ج2، ۱۳۷۳ش، ص215-217.</ref> علاوهبر آن، دریاچههای کوهستانی و چشمههای آب گرم و معدنی مانند آب گرم فلکده، سه هزار و میانرود نیز در این منطقه وجود دارند.<ref>علامه تنکابنی، تاریخ جامع تنکابن، 1378ش، فصل 1، ص2-6.</ref> | از مهمترین کوههای این منطقه میتوان به علمکوه، غار، شانهکوه، هفتخون و تختسلیمان اشاره کرد که علمکوه، بهعنوان سومین قله مرتفع ایران محسوب میشود.<ref>فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، ج4، ۱۳۷۹ش، ص326-327 و 351 و 355 و 381.</ref> رودهای بسیاری از این کوهها بهسمت جلگه تنکابن و ساحل دریای خزر جریان یافتهاند. شالیکارها، در فصل تابستان، از آب همین رودخانهها، برای آبیاری زمینهای خود استفاده میکنند.<ref>آذری دمیرچی، «پژوهشی دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی مازندران باختری»، ۱۳۵۱ش، ص۲0-21.</ref> رودخانه سه هزار یا چشمهکیله، مهمترین رودخانهٔ این شهرستان با طول ۸۰ کیلومتر، دارای آب دائمی و شاخههای متعدد است که در نهایت به دریای مازندران سرازیر میشوند. از جمله انشعابات این رودخانه میتوان به رودخانه دو هزار با طول ۴۰ کیلومتر اشاره کرد. ریزآبههای دیگری همچون تیرم (شیرود)، دریاسر، بنرود و تنگهچال نیز بههمین رودخانه میپیوندند.<ref>افشین، رودخانههای ایران، ج2، ۱۳۷۳ش، ص215-217.</ref> علاوهبر آن، دریاچههای کوهستانی و چشمههای آب گرم و معدنی مانند آب گرم فلکده، سه هزار و میانرود نیز در این منطقه وجود دارند.<ref>علامه تنکابنی، تاریخ جامع تنکابن، 1378ش، فصل 1، ص2-6.</ref> | ||
== مردم تنکابن == | == مردم تنکابن == | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== جاذبههای گردشگری تنکابن == | == جاذبههای گردشگری تنکابن == | ||
شهر تنکابن و اطراف آن، بهدلیل داشتن جذابیتهای طبیعی مانند جنگل و منطقهٔ ییلاقی دوهزار، جنگل و منطقهٔ ییلاقی سههزار، دشت دریاسر، منطقهٔ ییلاقی دینارسرا، منطقهٔ ییلاقی داکو، مسیر جنگلی لیرهسر، آب گرمهای متنوع، چشمهها و آبشارهای بینظیر، کوهها، اماکن تاریخی و پارکهای بسیار از نواحی مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1746095 «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری.]</ref> | شهر تنکابن و اطراف آن، بهدلیل داشتن جذابیتهای طبیعی مانند جنگل و منطقهٔ ییلاقی دوهزار، جنگل و منطقهٔ ییلاقی سههزار، [[جنگل خشکهداران تنکابن|جنگل خشکهداران]]، دشت دریاسر، منطقهٔ ییلاقی دینارسرا، منطقهٔ ییلاقی داکو، مسیر جنگلی لیرهسر، آب گرمهای متنوع، چشمهها و آبشارهای بینظیر، کوهها، اماکن تاریخی و پارکهای بسیار از نواحی مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1746095 «ایرانشناسی: تنکابن»، وبسایت طرفداری.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
