تربت حیدریه: تفاوت میان نسخه‌ها

== جمعیت و مردم ==

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ش جمعیت این شهر ۱۴۰٬۰۱۹ نفر (در ۴۳٬۰۲۹ خانوار) بوده‌است که از این نظر رتبه چهارم استان [[خراسان رضوی]] را داراست.  مردم تربت حیدریه به زبان فارسی و با لهجه خراسانی صحبت می‌کنند. لهجه مردم تربت حیدریه نزدیکی زیادی به لهجهٔ دیگر شهرهای خراسان به خصوص لهجه مشهدی دارد. کتاب شعرهایی نیز با لهجه تربتی همچون سمندرخان سالار نوشتهٔ علی اکبر عباسی فهندری و همچنین فریاد تربتی اثر محمد قهرمان تألیف شده‌اند.<ref>[https://www.th-city.ir/about_city «معرفی شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت شهرداری تربت حیدریه.]</ref>

آداب و رسوم سنتی در تربت‌حیدریه شامل آیین‌های فصلی، خانوادگی و بازی‌های بومی است. در تقویم سنتی این منطقه، آیین‌هایی نظیر [[چهارشنبه‌سوری]]، دورهمی‌های [[شب یلدا|شب چله]] با مراسم خاص کف‌زنی و رسوم عید نوروز جایگاه ویژه‌ای دارند. آداب ازدواج در این شهرستان نیز مراحلی نمادین و اجتماعی مانند کدخدایی، [[بله‌برون|جواب‌اِستَنی]]، [[حنابندان]]، مراسم هیزمی و جشن‌های پس از عروسی همچون پایتختی و دامادسلامی را شامل می‌شود. در کنار این آیین‌ها، سرگرمی‌هایی نظیر بازی‌های بومی مانند هفت‌سنگ و توشله‌بازی و رقص‌های محلی همچون چوب‌بازی در میان مردم تربت حیدریه رواج دارد.<ref>[https://www.th-city.ir/about_city «معرفی شهرستان تربت حیدریه»، وب‌سایت شهرداری تربت حیدریه؛] [https://knowledge.eramblog.com/post/2hd/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87 «جاذبه های گردشگری ، تاریخی و فرهنگی تربت حیدریه»، وب‌سایت ارم بلاگ.]</ref>

== نام‌گذاری تربت حیدریه ==

تا پیش از سدهٔ ۹ قمری، تربت حیدریه را با نام زاوه می‌شناختند، اما، پژوهشگران معتقدند که این واژه، با توجه به‌معنای آن یعنی شکاف، دره، آب‌خیز و جلگه‌ای بر روی آب، با موقعیت این منطقه، هیچ تناسبی نداشته است.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص22-23.</ref> نام تربت حیدریه، به‌دلیل حضور عارف مشهور آن زمان، قطب‌الدین حیدر، بوده که از ترکستان به زاوه [[مهاجرت]] کرده است. او در زاوه درگذشت و مدفون شد. پس از آن، شهر به حرمت حضور او، به‌مرور زمان، به تربت حیدریه تغییر نام یافت.<ref>خسروی، جغرافیای تاریخی ولایت زاوه، ۱۳۶۶ش، ص40-43.</ref>

== منابع ==

* «ایجاد خانه صنایع دستی و سوغات در تربت حیدریه»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ بازدید: ۶ دی ۱۳۹۵ش.

* «بنای تاریخی حمام حاجی رئیس تربت حیدریه تملک شد.»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری: ۴ دی ۱۳۸۶ش.

* «تربت حیدریه در قله بحران آب»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۴ش.

* «خانه امینی»، وب‌سایت گردشگری، تاریخ بازدید: ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ش.

* «شهرستان تربت حیدریه»، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی، تاریخ بازدید: ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ش.

* مستوفی، حمدالله، نزهةالقلوب، به‌تحقیق لسترنج، لیدن، بی‌نا، ۱۳۳۱ق.

* مشکوتی، نصرت‌الله، فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران، تهران، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران، ۱۳۴۹ش.

* مقدسی، محمد، احسن‌التقاسیم، به‌تحقیق دخویه، لیدن، بی‌نا، ۱۹۰۶م.

* وصاف، تاریخ، تحریر عبدالمحمد آیتی، تهران، بی‌نا، ۱۳۴۶ش.

{{پایان منابع}}