پرش به محتوا

تشییع جنازه قاسم سلیمانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۵۱۳ ویرایش‌ها
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۵۱۳ ویرایش‌ها
 
(۳۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''تشییع جنازه قاسم سلیمانی؛'''</big> آیینی ملی-مذهبی با حضور میلیونی در ایران و عراق، نماد همبستگی و بازتولید گفتمان مقاومت.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =تشییع جنازه قاسم سلیمانی.jpg 
| زیرنویس تصویر    =اقامه نماز میت بر جنازه قاسم سلمیانی و همراهانش به امامت سید علی خامنه‌ای 
| image_alt        =اقامه نماز میت بر جنازه قاسم سلمیانی و همراهانش به امامت سید علی خامنه‌ای
| فایل پادکست      =تشییع جنازه قاسم سلیمانی.ogg 
| حجم فایلپادکست    =۷/۸۱ 
| تاریخ پادکست      =۱۸-۴-۱۴۰۵ 
| زیرنویس عنوان    = 


تشییع جنازه قاسم سلیمانی در دی‌ماه ۱۳۹۸ش یکی از گسترده‌ترین آیین‌های سوگ در تاریخ معاصر ایران بود که با حضور میلیونی مردم در شهرهای مختلف عراق و ایران و با حضور میلیونی از اقشار مختلف مردم از جمله مراجع تقلید، مقامات کشوری و لشکری و جوانانی از بیش از صد ملیت برگزار شد و به نظر تحلیلگران پیام‌های متعددی در سطوح داخلی و بین‌المللی به همراه داشت. این رویداد که از عراق آغاز و در شهرهای اهواز، مشهد، تهران، قم و کرمان ادامه یافت، با نشانه‌های نمادین عاشورایی و ملی، به بازنمایی همبستگی جمعی و بازتولید گفتمان مقاومت انجامید. بازتاب گستردۀ این مراسم در رسانه‌های جهانی و تأکید بر ابعاد سیاسی و اجتماعی آن، نشان‌دهندۀ تأثیر عمیق این رویداد بر معادلات منطقه‌ای و داخلی بود. برآوردهای متفاوت از تعداد شرکت‌کنندگان، این رویداد را در شمار بزرگ‌ترین مراسم تشییع جهان قرار داده است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


== معرفی ==
| نخستین کاربرد    =
تشییع جنازه [[قاسم سلیمانی]] به رویدادی آیینی اشاره دارد که پس از ترور وی به همراه [[ابومهدی المهندس]] و جمعی از همرزمانش در حملۀ هوایی آمریکا به فرودگاه بغداد در بامداد ۱۳ دی ۱۳۹۸ش از روز ۱۴ دی در شهرهای عراق آغاز و تا ۱۸ دی در شهرهای ایران ادامه یافت. به گزارش رسانه‌ها این مراسم با خشم و احساسات شدید مردم نسبت به اقدام آمریکا در ترور قاسم سلیمانی همراه بود. شرکت‌کنندگان با سردادن شعارهایی علیه آمریکا و اسرائیل، مخالفت خود را با این اقدام ابراز کردند و خواستار انتقام شدند. شعارهایی نظیر «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل» و «انتقام» در طول مسیرهای تشییع به‌طور گسترده تکرار شد و جمعیت با فریادهای «الله‌اکبر» و شعارهای حمایت از مقاومت، بر همبستگی ملی و ارادۀ جمعی برای پاسخ به این رویداد تأکید می‌کردند.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =  
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =  
| مورد احترام      =  
| آثار مرتبط        =  
}}
{{درشت|'''تشییع جنازه قاسم سلیمانی'''}}؛ مراسم تشییع پیکر فرمانده سپاه قدس در ایران و عراق با حضور پرشمار طرف‌داران محور مقاومت.


== جزئیات رویداد ==
[[تشییع جنازه]] [[قاسم سلیمانی]] در دی‌ ۱۳۹۸ش یکی از گسترده‌ترین آیین‌های [[عزاداری|سوگ]] در تاریخ معاصر ایران بود. این آیین تشییع و [[خاک‌سپاری]] که با حضور میلیونی مردم در شهرهای مختلف [[عراق]] و [[ایران]] و همراهی [[مراجع تقلید]]، مقامات کشوری و لشکری و جوانانی از ملیت‌های گوناگون برگزار شد، بازتاب گسترده‌ای در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی داشت. این رویداد از عراق آغاز و در شهرهای [[اهواز]]، [[مشهد]]، [[تهران]]، [[قم]] و [[کرمان]] در [[ایران]] ادامه یافت.


=== عراق ===
== معرفی ==
به گزارش رسانه‌ها، مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی و همراهانش در عراق از صبح روز شنبه ۱۴ دی‌ماه ۱۳۹۸ آغاز شد:<ref>{{پک/بن|۱۱|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=خروش ملت در تشییع پیكر شهید حاج قاسم سلیمانی}}</ref>
{{اصلی|قاسم سلیمانی}}
 
تشییع جنازه [[قاسم سلیمانی]]، ابومهدی المهندس و همرزمانشان، پس از ترور آن‌ها در حمله هوایی ایالات متحده به فرودگاه بغداد در بامداد [[۱۳ دی]] ۱۳۹۸ش آغاز شد. مراسم آیینی تشییع از [[۱۴ دی|۱۴]] [[۱۴ دی|دی]] تا [[۱۸ دی]] ۱۳۹۸ش در شهرهایی از عراق و ایران برگزار شد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
'''بغداد (کاظمین):''' پیکرها ابتدا از فرودگاه المثنی در بغداد به سمت کاظمین تشییع و در حرمین کاظمین طواف داده شد. سپس مراسم به میدان الحسنین در منطقۀ جادریه بغداد منتقل شد و شماری از مقامات سیاسی و نظامی عراق از جمله نخست‌وزیر وقت در آن حضور یافتند.<ref>{{پک/بن|تشییع۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق}}</ref>
 
'''کربلا:''' در ادامه، پیکرها به کربلا منتقل و در بین‌الحرمین، نماز میت بر آنها اقامه شد. بر اساس گزارش‌ها، جمعیت حاضر در کربلا از دیگر شهرها نیز گسترده بود و مراسم با حضور پرشور عزاداران در فضایی آکنده از سوگ برگزار شد. متولی شرعی حرم ابوالفضل العباس، نماز میت را اقامه کرد و پس از آن، پیکرها در صحن‌های حرم تشییع شدند.<ref>{{پک/بن|تشییع۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق}}</ref>
 
'''نجف:''' پس از آن، پیکرها به شهر جف منتقل و در حرم  امام علی طواف داده شدند. به گزارش منابع عراقی، در تمامی این شهرها، جمعیت گسترده‌ای از اقشار مختلف مردم حضور داشتند و شعارهایی در مخالفت با حضور نظامی آمریکا در عراق سر داده شد. پس از پایان مراسم در نجف، پیکرها برای ادامۀ آیین‌های تشییع به ایران منتقل شدند.<ref>{{پک/بن|تشییع۲|ک=وب‌سایت تابناک|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار سلیمانی در نجف}}</ref>
 
=== جمهوری اسلامی ایران ===
'''اهواز:''' به گزارش رسانه‌ها، مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی و همراهانش در ایران از روز یکشنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۳۹۸ش در شهر اهواز آغاز شد. در این روز، جمعیتی از مردم خوزستان در میدان مولوی اهواز گرد آمدند و پیکرها در مسیری از خیابان سلمان فارسی تشییع شد. به دلیل تراکم جمعیت، آغاز مراسم با تأخیر همراه بود و پیکرها پس از پایان مراسم به فرودگاه اهواز منتقل شدند.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>  
 
'''مشهد:''' در همان روز، پیکرها به مشهد منتقل شدند و مراسم تشییع در این شهر با حضور جمعیت گسترده‌ای برگزار شد. به گزارش رسانه‌ها، ازدحام جمعیت در مشهد موجب طولانی‌شدن مراسم و لغو برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در تهران در همان شب گردید.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>  
 
'''تهران:''' در روز دوشنبه ۱۶ دی که به‌دلیل استقبال گسترده از پیکر سلیمانی، از سوی هیئت دولت در استان تهران تعطیل اعلام شده بود،<ref>{{پک/بن|تشییع۸|ک=خبرگزاری فرارو|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم}}</ref> مراسم تشییع از دانشگاه تهران آغاز شد و سید علی خامنه‌ای بر پیکرها نماز اقامه کرد. در این مراسم، رؤسای قوای سه‌گانه، جمعی از مقامات کشوری و لشکری، همرزمان شهید و نیز شخصیت‌هایی از جبهه مقاومت از جمله [[اسماعیل هنیه]]، زیاد النخاله و شیخ نعیم قاسم حضور داشتند. پس از اقامۀ نماز، پیکرها از دانشگاه تهران به سمت میدان آزادی تشییع شد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
 
'''قم:''' در همین روز، پیکرها به قم منتقل شد و مراسمی در حرم مطهر حضرت معصومه و مسجد جمکران برگزار گردید. در این مراسم، جمعی از مراجع تقلید و شخصیت‌های کشوری حضور داشتند و پیکرها در حرم طواف داده شدند.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>  


'''کرمان:''' در روز سه‌شنبه ۱۷ دی، پیکر سلیمانی و همرزمش حسین پورجعفری به کرمان، زادگاه سلیمانی، منتقل شد. مراسم تشییع در این شهر از میدان آزادی آغاز و به سمت گلزار شهدا ادامه یافت.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref> به گزارش رسانه‌ها، ازدحام جمعیت در گلزار شهدا موجب مجروحیت ۲۱۳ و جان‌باختن ۵۶ نفر از مردم شد<ref>{{پک/بن|تشییع۱۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=تعداد جان باختگان مراسم تشییع سردار سلیمانی به 56 نفر رسید}}</ref> و زمان تدفین به تعویق افتاد. سرانجام، بامداد روز چهارشنبه ۱۸ دی، پیکر سلیمانی در کنار مزار یوسف الهی در گلزار شهدای کرمان به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
== روز شمار رویداد ==
{| class="wikitable"
!کشور
!شهر / مکان
!تاریخ
!جزئیات مراسم
|-
| rowspan="3" |'''عراق'''
|[[بغداد]]<ref>{{پک/بن|تشییع۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق}}</ref>
|۱۴ دی ۱۳۹۸ش
|شروع از فرودگاه المثنی، طواف در حرمین [[کاظمین]] و برگزاری مراسم در میدان الحسنین با حضور نخست‌وزیر وقت و مقامات سیاسی و نظامی.<ref>{{پک/بن|۱۱|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=خروش ملت در تشییع پیکر شهید حاج قاسم سلیمانی}}</ref>
|-
|[[کربلا]]
|۱۴ دی ۱۳۹۸ش
|اقامۀ [[نماز میت]] توسط متولی شرعی [[حرم حضرت العباس]] در [[بین‌الحرمین]] و [[تشییع جنازه|تشییع]] در صحن‌های حرم با حضور گسترده عزاداران.<ref>{{پک/بن|تشییع۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق}}</ref>
|-
|[[نجف]]
|۱۴ دی ۱۳۹۸ش
|طواف در [[حرم امام علی]] و برگزاری مراسم با شعارهای مخالف حضور نظامی آمریکا در عراق.<ref>{{پک/بن|تشییع۲|ک=وب‌سایت تابناک|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار سلیمانی در نجف}}</ref>
|-
| rowspan="5" |'''ایران'''
|[[اهواز]]
|۱۵ دی ۱۳۹۸ش
|شروع از میدان مولوی و تشییع در خیابان سلمان فارسی با حضور مردم [[خوزستان]].<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
|-
|[[مشهد]]
|۱۵ دی ۱۳۹۸ش
|برگزاری مراسم با حضور جمعیت گسترده که موجب طولانی‌شدن زمان مراسم و لغو برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در [[تهران]] شد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
|-
|[[تهران]]
|۱۶ دی ۱۳۹۸ش
|شروع از [[دانشگاه تهران]]، اقامه [[نماز میت]] توسط [[سید علی خامنه‌ای|رهبر جمهوری اسلامی ایران]] و حضور مقامات کشوری و شخصیت‌هایی مانند [[اسماعیل هنیه]]<ref>{{پک/بن|تشییع۸|ک=خبرگزاری فرارو|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم}}</ref>، تشییع تا [[میدان آزادی]].<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
|-
|[[قم]]
|۱۶ دی ۱۳۹۸ش
|برگزاری مراسم در [[حرم حضرت معصومه]] و [[مسجد جمکران]] با حضور مراجع تقلید و شخصیت‌های کشوری.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
|-
|[[کرمان]]
|۱۷–۱۸ دی ۱۳۹۸ش
|شروع از میدان آزادی به سمت گلزار شهدا؛<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref> ازدحام جمعیت منجر به مجروحیت ۲۱۳ نفر و جان‌باختن ۵۶ نفر شد؛<ref>{{پک/بن|تشییع۱۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=تعداد جان باختگان مراسم تشییع سردار سلیمانی به 56 نفر رسید}}</ref> تدفین در بامداد [[۱۸ دی]] در کنار مزار یوسف الهی.<ref>{{پک/بن|تشییع۱|ک=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل|ف=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر}}</ref>
|}


== تشییع‌کنندگان ==
== تشییع‌کنندگان ==
در آیین تشییع پیکر قاسم سلیمانی در شهرهای مختلف عراق و ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مراجع تقلید، علمای برجستۀ حوزه، دانشگاهیان مقامات عالی‌رتبۀ کشوری و لشکری<ref>{{پک/بن|تشییع۱۰|ک=خبرگزاری میزان|ف=خیزش ده‌ها میلیون ایرانی و عراقی در مراسم تشییع پیکر مطهر حاج قاسم}}</ref> و نیز جوانانی از بیش از ۱۰۰ ملیت جهان حضور داشتند که با در دست داشتن پرچم‌های کشورهای خود، بر ابعاد فراملی این رویداد تأکید می‌کردند.<ref>{{پک/بن|تشییع۸|ک=خبرگزاری فرارو|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم}}</ref> اسماعیل هنیه، رئیس وقت دفتر سیاسی حماس طی سخنانی، سلیمانی را «شهید القدس» نامید و بر نقش او در حمایت از آرمان فلسطین تأکید کرد.<ref>{{پک/بن|تشییع۹|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=حاج قاسم، مردی از جنس مردم و انقلاب}}</ref> با این حال، به گزارش رسانه‌ها، برآوردهای متفاوتی از تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی ارائه شده است. برخی از گزارش‌ها تعداد شرکت‌کنندگان در این مراسم را حدود ۲۵ میلیون نفر و تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم تهران را حدود ۷ میلیون نفر برآورد کرده است. این مراسم در سطح جهانی از نظر تعداد شرکت‌کنندگان، پس از مراسم تشییع شخصیت‌هایی مانند آنا دورای در هند، امام‌خمینی در جمهوری اسلامی ایران و آبراهام لینکلن در آمریکا، در شمار یکی از بزرگ‌ترین مراسم تشییع جهان قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن|تشییع۶|ک=خبرگزاری ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها}}</ref>
در مراسم [[تشییع]] پیکر [[قاسم سلیمانی]] در شهرهای مختلف عراق و ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مراجع تقلید، علمای حوزه، دانشگاهیان، مقامات کشوری و لشکری<ref>{{پک/بن|تشییع۱۰|ک=خبرگزاری میزان|ف=خیزش ده‌ها میلیون ایرانی و عراقی در مراسم تشییع پیکر مطهر حاج قاسم}}</ref> و نیز جوانانی از ۱۰۰ ملیت جهان حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|تشییع۸|ک=خبرگزاری فرارو|ف=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم}}</ref> [[اسماعیل هنیه]]، رئیس وقت دفتر سیاسی [[حماس]]، سلیمانی را «شهید القدس» نامید.<ref>{{پک/بن|تشییع۹|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=حاج قاسم، مردی از جنس مردم و انقلاب}}</ref> برخی تعداد شرکت‌کنندگان در این مراسم را ۲۰<ref>{{پک/بن|تشییع۱۹|ک=خبرگزاری مهر|ف=حدود ۲۰ میلیون نفر در تشییع پیکر سردار سلیمانی شرکت کردند}}</ref> تا ۲۵ میلیون نفر و تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم تهران را حدود ۵ تا ۷ میلیون نفر برآورد کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۸|ک=وب‌سایت تابناک|ف=حضور میلیونی در مراسم تشییع شهید سلیمانی}}</ref> این مراسم از نظر تعداد شرکت‌کنندگان، پس از مراسم تشییع شخصیت‌هایی مانند آنا دورای در [[هند]]، [[سید روح‌الله خمینی]] در ایران و آبراهام لینکلن در [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]]، از پرشمارترین مراسم‌های تشییع جنازه در جهان شناخته می‌شود.<ref>{{پک/بن|تشییع۶|ک=خبرگزاری ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین ها}}</ref>


== نشانه‌ها و آیین‌های نمادین ==
== نشانه‌ها و آیین‌های نمادین ==
در طول مسیرهای تشییع پیکر قاسم سلیمانی، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد که بر غنای معنایی این رویداد افزود. استفاده گسترده از پرچم‌های سه‌رنگ ایران، تصاویر سلیمانی با حالات و قاب‌های متفاوت، پرچم‌های سیاه و سبز با عباراتی چون «یا منتقم»، پیشانی‌بندهای قرمز، و سرودهای ملی-حماسی و عاشورایی، از جلوه‌های دیداری و شنیداری این آیین بود. به‌گواه گزارش‌های میدانی، این نشانه‌ها در سراسر مسیرهای تشییع به‌وفور دیده می‌شد و هر گروه یا ایستگاه صلواتی، با انتخاب نماد و شعاری خاص، به بازتولید گفتمانی متفاوت از این رویداد می‌پرداخت. کاربرد عناصر عاشورایی، از جمله تشبیه تشییع سلیمانی به آیین‌های سوگواری امام حسین، به دگرگونی معنایی مراسم انجامید و آن را از یک یادبود نظامی به یک آیین ملی-مذهبی تبدیل کرد. به گزارش رسانه‌ها حضور سید علی خامنه‌ای در مراسم و نماز بر پیکر سلیمانی، و گریۀ جمعی در لحظات نماز، به این نشانه‌ها بار معنایی تازه‌ای بخشید و بر وجه قدسی و فراملی این آیین افزود. به نظر تحلیلگران این نشانه‌ها علاوه‌بر تقویت همبستگی جمعی، به تولید گفتمانی انجامید که در آن سلیمانی نه به‌عنوان یک شخصیت نظامی، بلکه به‌عنوان شهید ملی، مدافع حرم و نماد مقاومت در برابر سیاست‌های خارجی بازنمایی شد.<ref>{{پک/بن|۱۰|ک=وب‌سایت انصاف نیوز|ف=گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی}}</ref>
به گزارش رسانه‌ها در طول تشییع، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد؛ برای مثال استفاده گسترده از [[پرچم ایران]]، تصاویر [[قاسم سلیمانی]]، پرچم‌ها و پیشانی‌بندهای قرمز با عبارت «یا منتقم» و پرچم‌های گروه‌های موسوم به مقاومت<ref>{{پک/بن|۱۰|ک=وب‌سایت انصاف نیوز|ف=گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی}}</ref> ازجمله عصائب اهل‌الحق عراق، کتائب حزب‌الله عراق و گردان‌های الاشتر بحرین از نشانه‌های دیداری بود. پلاکاردهایی با مضامین «انتقام سخت»، «بدرود فرمانده»، «خون‌بهایت فتح قدس است»، «یک جهان منتقم تو هستند» و «یالثارات‌الحسین»<ref>{{پک/بن|تشییع۱۶|ک=وب‌سایت هفت صبح|ف=شعارها و پرچم‌های حاضر در مراسم بدرقه حاج قاسم}}</ref> نیز در دست شرکت‌کنندگان دیده می‌شد. در عرصهٔ شنیداری نیز پخش ترانه‌های عاشورایی و حماسی، مداحی، شعارهای جمعی و فریادهای تکبیر و صلوات، فضای مراسم را شکل می‌داد. همچنین سینه‌زنی جمعی، تشکیل صفوف نماز و گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود. خودروهای حامل پیکرها نیز با تزیینات متفاوت، جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌های این آیین به‌شمار می‌رفتند.<ref>{{پک/بن|۱۰|ک=وب‌سایت انصاف نیوز|ف=گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی}}</ref>


== بازتاب‌های رسانه‌ای ==
== بازتاب‌ها ==
مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی در عراق و ایران، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت و بسیاری از خبرگزاری‌ها و شبکه‌های معتبر جهانی از جمله رویترز، بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، فرانس ۲۴، گاردین، دیلی‌میل و دویچه‌وله به پوشش این رویداد پرداختند. روزنامه‌های نیویورک تایمز، واشنگتن پست و وال‌استریت ژورنال نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحه اول خود منتشر کردند. رسانه‌های خارجی عمدتاً بر سه محور اصلی تمرکز داشتند: حجم گستردۀ جمعیت حاضر در مراسم، گریه رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر سلیمانی در هنگام نماز و اظهارات زینبت سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی مبنی بر اینکه شهادت پدرش روزهای تاریکی را برای آمریکا رقم خواهد زد. الجزیره این رویداد را «بزرگ‌ترین مراسم تشییع در تاریخ ایران مدرن» خواند. همچنین برخی رسانه‌ها به شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی شرکت‌کنندگان و آتش‌زدن پرچم‌های این کشورها در جریان مراسم اشاره کردند.<ref>{{پک/بن|تشییع۷|ک=خبرگزاری فرارو|ف=حضور گسترده مردم خارجی‌ها را غافلگیر کرد}}</ref> خبرنگار شبکه ام‌اس‌ان‌بی‌سی نیز با انتشار تصاویر هوایی از جمعیت تهران، تصریح کرد که دستور ترامپ برای ترور سلیمانی، نتیجه‌ای معکوس در پی داشته است. رسانه‌هایی چون آسوشیتدپرس، رویترز و بی‌بی‌سی نیز با اشاره به شعارهای ضدآمریکایی و وعده‌های انتقام، این رویداد را به‌عنوان نقطه‌عطفی در تنش‌های ایران و آمریکا تحلیل کردند.<ref>{{پک/بن|۹|ک=خبرگزاری فرارو|ف=بازتاب تشییع سردار سلیمانی در رسانه‌های جهان}}</ref>
=== رسانه‌ای ===
[[پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۱.mp4|بندانگشتی|تصاویر هوایی از تشییع پیکر قاسم سلیمانی (خیابان آزادی) ]]
مراسم تشییع توسط رسانه‌های جهانی از جمله رویترز، بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، فرانس ۲۴، گاردین، دیلی‌میل و دویچه‌وله پوشش داده شد. روزنامه‌های نیویورک تایمز، واشینگتن پست و وال‌استریت ژورنال نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحه اول خود منتشر کردند. رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلی تمرکز داشتند: حجم گستردهٔ جمعیت حاضر در مراسم، گریه رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر سلیمانی در هنگام نماز و اظهارات زینب سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی مبنی بر اینکه شهادت پدرش روزهای تاریکی را برای آمریکا رقم خواهد زد. الجزیره این رویداد را «بزرگ‌ترین مراسم تشییع در تاریخ ایران مدرن» خواند. همچنین برخی رسانه‌ها به شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی شرکت‌کنندگان و آتش‌زدن پرچم‌های این کشورها در جریان مراسم اشاره کردند.<ref>{{پک/بن|تشییع۷|ک=خبرگزاری فرارو|ف=حضور گسترده مردم خارجی‌ها را غافلگیر کرد}}</ref> خبرنگار شبکه ام‌اس‌ان‌بی‌سی نیز با انتشار تصاویر هوایی از جمعیت تهران، تصریح کرد که دستور [[دونالد ترامپ|ترامپ]] برای [[قاسم سلیمانی#ترور قاسم سلیمانی|ترور سلیمانی]]، نتیجه‌ای معکوس در پی داشته است. رسانه‌هایی چون آسوشیتدپرس، رویترز و بی‌بی‌سی نیز با اشاره به شعارهای ضدآمریکایی و وعده‌های انتقام، این رویداد را به‌عنوان نقطه‌عطفی در تنش‌های ایران و آمریکا تحلیل کردند.<ref>{{پک/بن|۹|ک=خبرگزاری فرارو|ف=بازتاب تشییع سردار سلیمانی در رسانه‌های جهان}}</ref>


== ابعاد تشییع جنازه قاسم سلیمانی از نگاه کارشناسان و تحلیلگران ==
=== فضای مجازی ===
سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، این رویداد را «بزرگ‌ترین بدرقه جهان» توصیف کرد و آن را نماد برانگیختگی مقاومت در دنیای اسلام و شکست استکبار در دو سطح زمان حیات و پس از شهادت سلیمانی دانست. به باور وی، این تشییع، ژنرال‌های جنگ نرم آمریکا را متحیّر کرد و سیلی سخت‌تر از ضربات نظامی، همان غلبۀ نرم‌افزاری بر هیمنه استکبار بود که در این مراسم به نمایش درآمد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۴|ک=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای|ف=بیانات در دیدار دست‌اندرکاران مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی}}</ref>
برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی با اشاره به اشک‌های رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر سلیمانی در هنگام اقامه نماز میت، این صحنه را نشانه‌ای از عظمت رویداد و پیوند عاطفی با سلیمانی دانستند. همچنین بسیاری از کاربران، حضور گستردهٔ مردم در شهرهای مختلف را نمادی از وفاداری به آرمان‌های مقاومت و عدم فراموشی قهرمانان ملی توصیف کردند.<ref>{{پک/بن|تشییع۲۳|ک=اعتماد آنلاین|ف=واکنش کاربران به حضور میلیونی مردم در مراسم وداع با حاج قاسم + تصویر}}</ref>


برخی تحلیلگران با دسته‌بندی ابعاد این رویداد، آن را از جنبه‌های گوناگون بررسی کرده‌اند:
=== فرهنگی و هنری ===
[[پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۲.jpg|جایگزین=نمایشگاه عکس «کآرام جانم می‌رود» شامل عکس‌های دیده نشده از مراسم تشییع قاسم سلیمانی|بندانگشتی|نمایشگاه عکس «کآرام جانم می‌رود» شامل عکس‌های دیده نشده از مراسم تشییع قاسم سلیمانی.]]
به گزارش رسانه‌ها، رویداد تشییع پیکر قاسم سلیمانی با برگزاری فراخوان‌ها و نمایشگاه‌های عکسی متعدد، بازتابی در عرصهٔ هنرهای تجسمی یافت. خانه عکاسان ایران و انجمن عکاسان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، فراخوان عکاسی «فرمانده من» را با موضوع تشییع در شهرهای اهواز، مشهد، تهران، قم و کرمان برگزار کردند که در آن عکاسان حرفه‌ای، عموم مردم و نوجوانان، آثار خود را در بخش‌های تک عکس، مجموعه عکس و عکاسی با تلفن همراه فرستادند.<ref>{{پک/بن|تشییع۲۱|ک=خبرگزاری قدس|ف=فراخوان عکاسی از تشییع شهید قاسم سلیمانی با عنوان «فرمانده من»}}</ref><ref>{{پک/بن|تشییع۲۲|ک=خبرگزاری مهر|ف=نمایشگاه عکس از جلوه‌های مردمی محبوبیت حاج قاسم افتتاح شد}}</ref> همچنین در سومین سالگرد ترور او، نمایشگاه «کآرام جانم می‌رود» با نمایش ۶۵ عکس از ۳۷ عکاس از مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی در شهرهای عراق و ایران، به همت خانۀ عکاسان ایران در حوزه هنری برگزار شد. این فراخوان‌ها و نمایشگاه‌ها با هدف ثبت و بازنمایی ابعاد مردمی و احساسی حضور سلیمانی در زندگی عمومی و پیوند عاطفی مردم با او برگزار شدند.<ref>{{پک/بن|تشییع۲۰|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=۶۵ عکس از تشییع پیکر سردار سلیمانی روی دیوار می‌رود}}</ref>


* بُعد اسطوره‌شناسی: قاسم سلیمانی در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی به عنوان چهره‌ای اسطوره‌ای مطرح شد. در سطح ملی، وی ترکیبی از نمادهای ملی و مذهبی را در خود جمع کرد؛ در سطح منطقه‌ای، به عنوان مدافع گروه‌های تحت فشار و حامی آرمان فلسطین شناخته شد و در سطح بین‌المللی، به نماد مبارزه با سیاست‌های امپریالیستی و سلطه‌گری جهانی تبدیل گردید.
== پیامدها ==
* بُعد جامعه‌شناختی: تشییع میلیونی نشان داد که با وجود نارضایتی‌هایی نسبت به عملکرد کارگزاران، اعتماد به نظام سیاسی همچنان پابرجا است و ترور سلیمانی، به ترمیم شکاف‌های اجتماعی و بازآفرینی همبستگی ملی انجامید.
* [[سید علی خامنه‌ای]]، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، این رویداد را «بزرگ‌ترین بدرقه جهان» توصیف کرده و آن را نماد برانگیختگی مقاومت در جهان اسلام و نشانه‌ای از شکست استکبار در دو دورهٔ حیات و پس از شهادت سلیمانی دانسته است. از منظر وی، این تشییع، ژنرال‌های جنگ نرم آمریکا را متحیر ساخت و غلبهٔ نرم‌افزاری بر هیمنهٔ استکبار را به نمایش گذاشت.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۴|ک=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای|ف=بیانات در دیدار دست‌اندرکاران مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی}}</ref>
* بُعد گفتمانی: سلیمانی محصول گفتمان انقلاب اسلامی معرفی شد؛ گفتمانی که به باور برخی، ظرفیت تولید چهره‌های مشابه را دارد. او به عنوان «انسان تراز انقلاب اسلامی» و «نماد عقلانیت دولتی تشیع» شناخته شد که سه تصویر حکومتی، دینی و ایدئولوژیک از انقلاب را در منطقه بازنمایی کرد.
* برخی تحلیلگران این رویداد را پدیده‌ای اجتماعی-فرهنگی و بازتاب‌دهندهٔ پیوند مردم، نظام سیاسی و گفتمان مقاومت ارزیابی کرده‌اند. به باور آنان، تشییع میلیونی نشانه‌ای از اعتماد عمومی به نظام، بازآفرینی [[همبستگی اجتماعی|همبستگی ملی]] و رویش معرفتی جدید در [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] بوده که در آن، ترور سلیمانی به تقویت [[هویت ملی]] و [[همبستگی اجتماعی]] و بازتعریف جایگاه ایران در منطقه انجامید.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۵|ک=وب‌سایت دیگران|ف=بزرگ‌ترین بدرقهٔ جهان؛ رویش معرفتی جدید در انقلاب}}</ref> همچنین این رویداد نمایشی از وفاداری جمعی به آرمان‌های انقلاب و نیز عاملی برای افول نفوذ آمریکا در منطقه تفسیر شده است.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۳|ک=وب‌سایت دیگران|ف=شهید سلیمانی، سمبل عقلانیت تشیع}}</ref>
* بُعد راهبردی: به اعتقاد تحلیلگران، ترور سلیمانی در این مقطع بر پایهٔ سه ارزیابی صورت گرفت: وضعیت عراق، رویکرد ایران و فشارهای داخلی آمریکا. اما پیامدهای آن شامل همبستگی ملی، تشییع گسترده و تصویب طرح خروج آمریکا از عراق بود که به عنوان نقطهٔ آغاز افول نفوذ آمریکا در منطقه تلقی شد.
* بر اساس تحلیل برخی از فعالان سیاسی و جامعه‌شناسان، یکی از پیامدهای مهم این رویداد، ایجاد اتحاد و همدلی کم‌سابقه میان گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی در ایران بود؛ به‌گونه‌ای که مراسم تشییع سلیمانی، طیف‌هایی از اصلاح‌طلبان تا اصولگرایان را در کنار هم قرار داد و به بازنمایی همبستگی ملی انجامید. برخی تحلیلگران، این اتحاد را میراث قاسم سلیمانی و ثمرهٔ خون او دانسته‌اند که در صورت تداوم، به تقویت همبستگی اجتماعی و افزایش توان نظامی و اقتصادی کشور منجر می‌شود.<ref>{{پک/بن|تشییع۳۰|ک=خبرگزاری فرارو|ف=پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی}}</ref>
* بُعد هویتی: این تشییع، به بازتعریف هویت ایرانی در تقابل با دیگری آمریکایی انجامید و به تقویت قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران کمک کرد.<ref>{{پک/بن|تشییع۱۳|ک=وب‌سایت دیگران|ف=شهید سلیمانی، سمبل عقلانیت تشیع}}</ref>
* به اعتقاد برخی جامعه‌شناسان، حضور میلیونی مردم در این مراسم، پیامی روشن به دشمنان ایران بود مبنی بر اینکه ملت ایران با وجود نارضایتی‌های احتمالی، همچنان در مواجهه با تهدیدات خارجی، یکپارچه و متحد عمل می‌کند.<ref>{{پک/بن|تشییع۳۰|ک=خبرگزاری فرارو|ف=پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی}}</ref> برخی دیگر از تحلیلگران، این رویداد را نقطه‌عطفی در پایان عصر [[مذاکرات ایران و آمریکا|مذاکره با آمریکا]] و آغاز مرحلهٔ جدیدی از رویارویی با استکبار دانسته‌اند و بر این باورند که این مراسم، اختلافات داخلی را به حاشیه رانده و جریان‌های منتقد مذاکره با آمریکا را تقویت کرده است.<ref>{{پک/بن|تشییع۳۰|ک=خبرگزاری فرارو|ف=پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی}}</ref>
* کتاب آیت حق، با هدف تحلیل جامعه‌شناختی و سیاسی، توسط مرکز پژوهش‌های علوم انسانی‌اسلامی صدرا منتشر شده است که حاصل نشست‌های علمی با حضور اساتید حوزه و دانشگاه بوده و به واکاوی چرایی حضور میلیونی مردم با سلایق گوناگون و بازتاب‌های اجتماعی و سیاسی آن پرداخته است.<ref>{{پک/بن|تشییع۵|ک=خبرگزاری فارس|ف=ایران برای سردار دل‌ها گریست/ بررسی تشییع تاریخی حاج قاسم در آیت حق}}</ref>


== بازتاب رویداد در آثار پژوهشی ==
== نگارخانه ==
به‌دلیل ابعاد گستردۀ تشییع پیکر قاسم سلیمانی به‌عنوان یکی از رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران، کتاب «آیت حق» با هدف تحلیل و بررسی این رویداد از منظر جامعه‌شناختی و سیاسی توسط مرکز پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی صدرا منتشر شده است. این کتاب که حاصل نشست‌های علمی با حضور اساتید حوزه و دانشگاه است، به واکاوی چرایی حضور میلیونی مردم با سلایق گوناگون در این مراسم و بازتاب‌های اجتماعی و سیاسی آن پرداخته است.<ref>{{پک/بن|تشییع۵|ک=خبرگزاری فارس|ف=ایران برای سردار دل‌ها گریست/ بررسی تشییع تاریخی حاج قاسم در آیت حق}}</ref>
<gallery widths="250" heights="250">
پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۳.jpg|جایگزین=کامیون حامل پیکرهای قاسم سلیمانی و همراهانش در مراسم تشییع کرمان|کامیون حامل پیکرهای قاسم سلیمانی و همراهانش در میان جمعیت شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع در کرمان، ۱۷ دی ۱۳۹۸ش.
پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۴.png|سخنرانی اسماعیل هنیه در مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی
پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۵.jpg|تشییع پیکر قاسم سلیمانی در قم
پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۶.jpg|جایگزین=مراسم تشییع پیکرهای قاسم سلیمانی، ابو مهدی المهندس و همراهانشان|نمایی از مراسم تشییع پیکرهای قاسم سلیمانی، ابو مهدی المهندس و همراهانشان؛ این تصویر در میان ۱۰۰ عکس منتخب سال ۲۰۲۰م خبرگزاری رویترز قرار گرفت
پرونده:تشییع جنازه قاسم سلیمانی۷.jpg|تشییع جنازه قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در عراق
</gallery>


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
=منابع=
=منابع=
{{یادکرد وب|عنوان=ایران برای سردار دل‌ها گریست/ بررسی تشییع تاریخی حاج قاسم در آیت حق|نشانی=https://farsnews.ir/Culture/1609182743000459323/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%84-%D9%87%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D9%82|تاریخ=۸ دی ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۵}}|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
{{آغاز منابع}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=اهدای مدال توسط رهبر انقلاب به شهید حاج قاسم سلیمانی|نشانی=https://www.aparat.com/v/bSiR9|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۶}}|وبگاه=وب‌سایت آپارات}}
{{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع سردار سلیمانی در رسانه‌های جهان|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424120/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۹}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ایران برای سردار دل‌ها گریست/ بررسی تشییع تاریخی حاج قاسم در آیت حق|نشانی=https://farsnews.ir/Culture/1609182743000459323/ایران-برای-سردار-دل-ها-گریست-بررسی-تشییع-تاریخی-حاج-قاسم-در-آیت-حق|تاریخ=۸ دی ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۵}}|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع سردار سلیمانی در رسانه‌های جهان|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424120/بازتاب-تشییع-سردار-سلیمانی-در-رسانه-های-جهان|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۹}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
{{یادکرد وب|عنوان=بزرگ‌ترین بدرقه‌ی جهان؛ رویش معرفتی جدید در انقلاب|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=44733|تاریخ=۲ اسفند ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۴}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بزرگ‌ترین بدرقهٔ جهان؛ رویش معرفتی جدید در انقلاب|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=44733|تاریخ=۲ اسفند ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۴}}|وبگاه=وب‌سایت دیگران}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانات در دیدار دست‌اندرکاران مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=46944|تاریخ=۲۶ آذر ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۴}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای}}
{{یادکرد وب|عنوان=بیانات در دیدار دست‌اندرکاران مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=46944|تاریخ=۲۶ آذر ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۴}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای}}
* {{یادکرد وب|عنوان=پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424289/پیام-های-داخلی-خارجی-تشییع-باشکوه-سردار-شهید-سلیمانی|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۰}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424050/تشییع-باشکوه-پیکر-سردار-شهید-قاسم-سلیمانی-در-تهران-قم|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۸}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424050/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D9%88%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%85|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۸}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع باشکوه پیکر سردار سلیمانی در نجف|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/949079/تشییع-باشکوه-پیکر-سردار-سلیمانی-در-نجف|تاریخ=۱۵ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲}}|وبگاه=وب‌سایت تابناک}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/تشییع-پیکر-امام-خمینی-ره-و-سردار-سلیمانی-در-فهرست-پرجمعیت-ترین|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۶}}|وبگاه=خبرگزاری ایمنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع باشکوه پیکر سردار سلیمانی در نجف|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/949079/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D9%88%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%AC%D9%81|تاریخ=۱۵ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲}}|وبگاه=وب‌سایت تابناک}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تعداد جان باختگان مراسم تشییع سردار سلیمانی به 56 نفر رسید|نشانی=https://farsnews.ir/social/1578413280000441714/تعداد-جان-باختگان-مراسم-تشییع-سردار-سلیمانی-به-56-نفر-رسید|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۲}}|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق|نشانی=https://fararu.com/fa/news/423756/جزئیات-مراسم-تشییع-پیکر-سردار-قاسم-سلیمانی-در-عراق|تاریخ=۱۴ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۳}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۶}}|وبگاه=خبرگزاری ایمنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=حدود ۲۰ میلیون نفر در تشییع پیکر سردار سلیمانی شرکت کردند|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4823717/حدود-۲۰-میلیون-نفر-در-تشییع-پیکر-سردار-سلیمانی-شرکت-کردند|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۹}}|وبگاه=خبرگزاری مهر}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=حضور گسترده مردم خارجی‌ها را غافلگیر کرد|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424188/حضور-گسترده-مردم-خارجی-ها-را-غافلگیر-کرد|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۷}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
{{یادکرد وب|عنوان=تعداد جان باختگان مراسم تشییع سردار سلیمانی به 56 نفر رسید|نشانی=https://farsnews.ir/social/1578413280000441714/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-56-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۲}}|وبگاه=خبرگزاری فارس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=حضور میلیونی در مراسم تشییع شهید سلیمانی|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/949495/حضور-میلیونی-در-مراسم-تشییع-شهید-سلیمانی|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۸}}|وبگاه=وب‌سایت تابناک}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=خروش ملت در تشییع پیکر شهید حاج قاسم سلیمانی|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63456/2550/خروش_ملت_در_تشییع_پیكر_شهید_حاج_قاسم_سلیمانی|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱۱}}|وبگاه=وب‌سایت انصاف نیوز}}
{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق|نشانی=https://fararu.com/fa/news/423756/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82|تاریخ=۱۴ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۳}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خیزش ده‌ها میلیون ایرانی و عراقی در مراسم تشییع پیکر مطهر حاج قاسم|نشانی=https://www.mizanonline.ir/fa/news/601759/خیزش-ده‌ها-میلیون-ایرانی-و-عراقی-در-مراسم-تشییع-پیکر-مطهر-حاج-قاسم|تاریخ=۱ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۰}}|وبگاه=خبرگزاری میزان}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر|نشانی=http://www.chaharfasl.ir/gozaresh/136101/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%C2%AB%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%C2%BB-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%9B-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C|تاریخ=۱۸ دی ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱}}|وبگاه=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل}}
{{یادکرد وب|عنوان=حضور گسترده مردم خارجی‌ها را غافلگیر کرد|نشانی=https://fararu.com/fa/news/424188/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%A7%D9%81%D9%84%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۷}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سخن‌نگاشت {{!}} اعطای نشان عالی ذوالفقار به سردار سرلشکر قاسم سلیمانی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=41947|تاریخ=۱۹ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۵}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=شعارها و پرچم‌های حاضر در مراسم بدرقهٔ حاج قاسم|نشانی=https://7sobh.com/بخش-سیاسی-12/301997-شعارها-پرچم-های-حاضر-در-مراس|تاریخ=۷ آذر ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۶}}|وبگاه=وب‌سایت هفت صبح}}
{{یادکرد وب|عنوان=خروش ملت در تشییع پیكر شهید حاج قاسم سلیمانی|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63456/2550/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B4_%D9%85%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9_%D9%BE%DB%8C%D9%83%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱۱}}|وبگاه=وب‌سایت انصاف نیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شهید سلیمانی، سمبل عقلانیت تشیع|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=47051|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۳}}|وبگاه=وب‌سایت دیگران}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=علت این همه وحشت آمریکایی‌ها از شهید سلیمانی چه بود؟|نشانی=https://www.irna.ir/news/84169022/علت-این-همه-وحشت-آمریکایی-ها-از-شهید-سلیمانی-چه-بود|تاریخ=۱۳ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۴}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=خیزش ده‌ها میلیون ایرانی و عراقی در مراسم تشییع پیکر مطهر حاج قاسم|نشانی=https://www.mizanonline.ir/fa/news/601759/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85|تاریخ=۱ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۰}}|وبگاه=خبرگزاری میزان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=فراخوان عکاسی از تشییع شهید قاسم سلیمانی با عنوان «فرمانده من|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/686617/فراخوان-عکاسی-از-تشییع-شهید-قاسم-سلیمانی-با-عنوان-فرمانده-من|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۱}}|وبگاه=خبرگزاری قدس}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی|نشانی=https://ensafnews.com/207838/گزارش-مشاهدات-میدانی-تشییع-پیکر-قاسم-س/|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱۰}}|وبگاه=وب‌سایت انصاف نیوز}}
{{یادکرد وب|عنوان=روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر|نشانی=http://www.chaharfasl.ir/gozaresh/136101/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%C2%AB%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%C2%BB-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%9B-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C|تاریخ=۱۸ دی ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱}}|وبگاه=پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نمایشگاه عکس از جلوه‌های مردمی محبوبیت حاج قاسم افتتاح شد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5386166/نمایشگاه-عکس-از-جلوه-های-مردمی-محبوبیت-حاج-قاسم-افتتاح-شد|تاریخ=۷ دی ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۲}}|وبگاه=خبرگزاری مهر}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=واکنش کاربران به حضور میلیونی مردم در مراسم وداع با حاج قاسم + تصویر|نشانی=https://www.etemadonline.com/بخش-تاریخ-7/375427-واکنش-کاربران-به-حضور-میلیونی|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۳}}|وبگاه=اعتماد آنلاین}}
{{یادکرد وب|عنوان=شهید سلیمانی، سمبل عقلانیت تشیع|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=47051|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۱۳}}|وبگاه=وب‌سایت دیگران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۶۵ عکس از تشییع پیکر سردار سلیمانی روی دیوار می‌رود|نشانی=https://www.isna.ir/amp/1401101408816/|تاریخ=۱۴ دی ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تشییع۲۰}}|وبگاه=خبرگزاری ایسنا}}
 
{{پایان منابع}}
{{یادکرد وب|عنوان=گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی|نشانی=https://ensafnews.com/207838/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3/|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۸ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۱۰}}|وبگاه=وب‌سایت انصاف نیوز}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۲

تشییع جنازه قاسم سلیمانی
اقامه نماز میت بر جنازه قاسم سلمیانی و همراهانش به امامت سید علی خامنه‌ای
اقامه نماز میت بر جنازه قاسم سلمیانی و همراهانش به امامت سید علی خامنه‌ای


تشییع جنازه قاسم سلیمانی؛ مراسم تشییع پیکر فرمانده سپاه قدس در ایران و عراق با حضور پرشمار طرف‌داران محور مقاومت.

تشییع جنازه قاسم سلیمانی در دی‌ ۱۳۹۸ش یکی از گسترده‌ترین آیین‌های سوگ در تاریخ معاصر ایران بود. این آیین تشییع و خاک‌سپاری که با حضور میلیونی مردم در شهرهای مختلف عراق و ایران و همراهی مراجع تقلید، مقامات کشوری و لشکری و جوانانی از ملیت‌های گوناگون برگزار شد، بازتاب گسترده‌ای در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی داشت. این رویداد از عراق آغاز و در شهرهای اهواز، مشهد، تهران، قم و کرمان در ایران ادامه یافت.

معرفی

نوشتار اصلی: قاسم سلیمانی

تشییع جنازه قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و همرزمانشان، پس از ترور آن‌ها در حمله هوایی ایالات متحده به فرودگاه بغداد در بامداد ۱۳ دی ۱۳۹۸ش آغاز شد. مراسم آیینی تشییع از ۱۴ دی تا ۱۸ دی ۱۳۹۸ش در شهرهایی از عراق و ایران برگزار شد.[۱]

روز شمار رویداد

کشور شهر / مکان تاریخ جزئیات مراسم
عراق بغداد[۲] ۱۴ دی ۱۳۹۸ش شروع از فرودگاه المثنی، طواف در حرمین کاظمین و برگزاری مراسم در میدان الحسنین با حضور نخست‌وزیر وقت و مقامات سیاسی و نظامی.[۳]
کربلا ۱۴ دی ۱۳۹۸ش اقامۀ نماز میت توسط متولی شرعی حرم حضرت العباس در بین‌الحرمین و تشییع در صحن‌های حرم با حضور گسترده عزاداران.[۴]
نجف ۱۴ دی ۱۳۹۸ش طواف در حرم امام علی و برگزاری مراسم با شعارهای مخالف حضور نظامی آمریکا در عراق.[۵]
ایران اهواز ۱۵ دی ۱۳۹۸ش شروع از میدان مولوی و تشییع در خیابان سلمان فارسی با حضور مردم خوزستان.[۶]
مشهد ۱۵ دی ۱۳۹۸ش برگزاری مراسم با حضور جمعیت گسترده که موجب طولانی‌شدن زمان مراسم و لغو برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در تهران شد.[۷]
تهران ۱۶ دی ۱۳۹۸ش شروع از دانشگاه تهران، اقامه نماز میت توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران و حضور مقامات کشوری و شخصیت‌هایی مانند اسماعیل هنیه[۸]، تشییع تا میدان آزادی.[۹]
قم ۱۶ دی ۱۳۹۸ش برگزاری مراسم در حرم حضرت معصومه و مسجد جمکران با حضور مراجع تقلید و شخصیت‌های کشوری.[۱۰]
کرمان ۱۷–۱۸ دی ۱۳۹۸ش شروع از میدان آزادی به سمت گلزار شهدا؛[۱۱] ازدحام جمعیت منجر به مجروحیت ۲۱۳ نفر و جان‌باختن ۵۶ نفر شد؛[۱۲] تدفین در بامداد ۱۸ دی در کنار مزار یوسف الهی.[۱۳]

تشییع‌کنندگان

در مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی در شهرهای مختلف عراق و ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مراجع تقلید، علمای حوزه، دانشگاهیان، مقامات کشوری و لشکری[۱۴] و نیز جوانانی از ۱۰۰ ملیت جهان حضور داشتند.[۱۵] اسماعیل هنیه، رئیس وقت دفتر سیاسی حماس، سلیمانی را «شهید القدس» نامید.[۱۶] برخی تعداد شرکت‌کنندگان در این مراسم را ۲۰[۱۷] تا ۲۵ میلیون نفر و تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم تهران را حدود ۵ تا ۷ میلیون نفر برآورد کرده‌اند.[۱۸] این مراسم از نظر تعداد شرکت‌کنندگان، پس از مراسم تشییع شخصیت‌هایی مانند آنا دورای در هند، سید روح‌الله خمینی در ایران و آبراهام لینکلن در آمریکا، از پرشمارترین مراسم‌های تشییع جنازه در جهان شناخته می‌شود.[۱۹]

نشانه‌ها و آیین‌های نمادین

به گزارش رسانه‌ها در طول تشییع، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد؛ برای مثال استفاده گسترده از پرچم ایران، تصاویر قاسم سلیمانی، پرچم‌ها و پیشانی‌بندهای قرمز با عبارت «یا منتقم» و پرچم‌های گروه‌های موسوم به مقاومت[۲۰] ازجمله عصائب اهل‌الحق عراق، کتائب حزب‌الله عراق و گردان‌های الاشتر بحرین از نشانه‌های دیداری بود. پلاکاردهایی با مضامین «انتقام سخت»، «بدرود فرمانده»، «خون‌بهایت فتح قدس است»، «یک جهان منتقم تو هستند» و «یالثارات‌الحسین»[۲۱] نیز در دست شرکت‌کنندگان دیده می‌شد. در عرصهٔ شنیداری نیز پخش ترانه‌های عاشورایی و حماسی، مداحی، شعارهای جمعی و فریادهای تکبیر و صلوات، فضای مراسم را شکل می‌داد. همچنین سینه‌زنی جمعی، تشکیل صفوف نماز و گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود. خودروهای حامل پیکرها نیز با تزیینات متفاوت، جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌های این آیین به‌شمار می‌رفتند.[۲۲]

بازتاب‌ها

رسانه‌ای

تصاویر هوایی از تشییع پیکر قاسم سلیمانی (خیابان آزادی)

مراسم تشییع توسط رسانه‌های جهانی از جمله رویترز، بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، فرانس ۲۴، گاردین، دیلی‌میل و دویچه‌وله پوشش داده شد. روزنامه‌های نیویورک تایمز، واشینگتن پست و وال‌استریت ژورنال نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحه اول خود منتشر کردند. رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلی تمرکز داشتند: حجم گستردهٔ جمعیت حاضر در مراسم، گریه رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر سلیمانی در هنگام نماز و اظهارات زینب سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی مبنی بر اینکه شهادت پدرش روزهای تاریکی را برای آمریکا رقم خواهد زد. الجزیره این رویداد را «بزرگ‌ترین مراسم تشییع در تاریخ ایران مدرن» خواند. همچنین برخی رسانه‌ها به شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی شرکت‌کنندگان و آتش‌زدن پرچم‌های این کشورها در جریان مراسم اشاره کردند.[۲۳] خبرنگار شبکه ام‌اس‌ان‌بی‌سی نیز با انتشار تصاویر هوایی از جمعیت تهران، تصریح کرد که دستور ترامپ برای ترور سلیمانی، نتیجه‌ای معکوس در پی داشته است. رسانه‌هایی چون آسوشیتدپرس، رویترز و بی‌بی‌سی نیز با اشاره به شعارهای ضدآمریکایی و وعده‌های انتقام، این رویداد را به‌عنوان نقطه‌عطفی در تنش‌های ایران و آمریکا تحلیل کردند.[۲۴]

فضای مجازی

برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی با اشاره به اشک‌های رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر سلیمانی در هنگام اقامه نماز میت، این صحنه را نشانه‌ای از عظمت رویداد و پیوند عاطفی با سلیمانی دانستند. همچنین بسیاری از کاربران، حضور گستردهٔ مردم در شهرهای مختلف را نمادی از وفاداری به آرمان‌های مقاومت و عدم فراموشی قهرمانان ملی توصیف کردند.[۲۵]

فرهنگی و هنری

نمایشگاه عکس «کآرام جانم می‌رود» شامل عکس‌های دیده نشده از مراسم تشییع قاسم سلیمانی
نمایشگاه عکس «کآرام جانم می‌رود» شامل عکس‌های دیده نشده از مراسم تشییع قاسم سلیمانی.

به گزارش رسانه‌ها، رویداد تشییع پیکر قاسم سلیمانی با برگزاری فراخوان‌ها و نمایشگاه‌های عکسی متعدد، بازتابی در عرصهٔ هنرهای تجسمی یافت. خانه عکاسان ایران و انجمن عکاسان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، فراخوان عکاسی «فرمانده من» را با موضوع تشییع در شهرهای اهواز، مشهد، تهران، قم و کرمان برگزار کردند که در آن عکاسان حرفه‌ای، عموم مردم و نوجوانان، آثار خود را در بخش‌های تک عکس، مجموعه عکس و عکاسی با تلفن همراه فرستادند.[۲۶][۲۷] همچنین در سومین سالگرد ترور او، نمایشگاه «کآرام جانم می‌رود» با نمایش ۶۵ عکس از ۳۷ عکاس از مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی در شهرهای عراق و ایران، به همت خانۀ عکاسان ایران در حوزه هنری برگزار شد. این فراخوان‌ها و نمایشگاه‌ها با هدف ثبت و بازنمایی ابعاد مردمی و احساسی حضور سلیمانی در زندگی عمومی و پیوند عاطفی مردم با او برگزار شدند.[۲۸]

پیامدها

  • سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، این رویداد را «بزرگ‌ترین بدرقه جهان» توصیف کرده و آن را نماد برانگیختگی مقاومت در جهان اسلام و نشانه‌ای از شکست استکبار در دو دورهٔ حیات و پس از شهادت سلیمانی دانسته است. از منظر وی، این تشییع، ژنرال‌های جنگ نرم آمریکا را متحیر ساخت و غلبهٔ نرم‌افزاری بر هیمنهٔ استکبار را به نمایش گذاشت.[۲۹]
  • برخی تحلیلگران این رویداد را پدیده‌ای اجتماعی-فرهنگی و بازتاب‌دهندهٔ پیوند مردم، نظام سیاسی و گفتمان مقاومت ارزیابی کرده‌اند. به باور آنان، تشییع میلیونی نشانه‌ای از اعتماد عمومی به نظام، بازآفرینی همبستگی ملی و رویش معرفتی جدید در انقلاب اسلامی بوده که در آن، ترور سلیمانی به تقویت هویت ملی و همبستگی اجتماعی و بازتعریف جایگاه ایران در منطقه انجامید.[۳۰] همچنین این رویداد نمایشی از وفاداری جمعی به آرمان‌های انقلاب و نیز عاملی برای افول نفوذ آمریکا در منطقه تفسیر شده است.[۳۱]
  • بر اساس تحلیل برخی از فعالان سیاسی و جامعه‌شناسان، یکی از پیامدهای مهم این رویداد، ایجاد اتحاد و همدلی کم‌سابقه میان گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی در ایران بود؛ به‌گونه‌ای که مراسم تشییع سلیمانی، طیف‌هایی از اصلاح‌طلبان تا اصولگرایان را در کنار هم قرار داد و به بازنمایی همبستگی ملی انجامید. برخی تحلیلگران، این اتحاد را میراث قاسم سلیمانی و ثمرهٔ خون او دانسته‌اند که در صورت تداوم، به تقویت همبستگی اجتماعی و افزایش توان نظامی و اقتصادی کشور منجر می‌شود.[۳۲]
  • به اعتقاد برخی جامعه‌شناسان، حضور میلیونی مردم در این مراسم، پیامی روشن به دشمنان ایران بود مبنی بر اینکه ملت ایران با وجود نارضایتی‌های احتمالی، همچنان در مواجهه با تهدیدات خارجی، یکپارچه و متحد عمل می‌کند.[۳۳] برخی دیگر از تحلیلگران، این رویداد را نقطه‌عطفی در پایان عصر مذاکره با آمریکا و آغاز مرحلهٔ جدیدی از رویارویی با استکبار دانسته‌اند و بر این باورند که این مراسم، اختلافات داخلی را به حاشیه رانده و جریان‌های منتقد مذاکره با آمریکا را تقویت کرده است.[۳۴]
  • کتاب آیت حق، با هدف تحلیل جامعه‌شناختی و سیاسی، توسط مرکز پژوهش‌های علوم انسانی‌اسلامی صدرا منتشر شده است که حاصل نشست‌های علمی با حضور اساتید حوزه و دانشگاه بوده و به واکاوی چرایی حضور میلیونی مردم با سلایق گوناگون و بازتاب‌های اجتماعی و سیاسی آن پرداخته است.[۳۵]

نگارخانه

  • کامیون حامل پیکرهای قاسم سلیمانی و همراهانش در مراسم تشییع کرمان
    کامیون حامل پیکرهای قاسم سلیمانی و همراهانش در میان جمعیت شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع در کرمان، ۱۷ دی ۱۳۹۸ش.
  • سخنرانی اسماعیل هنیه در مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی
    سخنرانی اسماعیل هنیه در مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی
  • تشییع پیکر قاسم سلیمانی در قم
    تشییع پیکر قاسم سلیمانی در قم
  • مراسم تشییع پیکرهای قاسم سلیمانی، ابو مهدی المهندس و همراهانشان
    نمایی از مراسم تشییع پیکرهای قاسم سلیمانی، ابو مهدی المهندس و همراهانشان؛ این تصویر در میان ۱۰۰ عکس منتخب سال ۲۰۲۰م خبرگزاری رویترز قرار گرفت
  • تشییع جنازه قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در عراق
    تشییع جنازه قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در عراق

پانویس

  1. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  2. ↑ «جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق»، خبرگزاری فرارو.
  3. ↑ «خروش ملت در تشییع پیکر شهید حاج قاسم سلیمانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  4. ↑ «جزئیات مراسم تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی در عراق»، خبرگزاری فرارو.
  5. ↑ «تشییع باشکوه پیکر سردار سلیمانی در نجف»، وب‌سایت تابناک.
  6. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  7. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  8. ↑ «تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم»، خبرگزاری فرارو.
  9. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  10. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  11. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  12. ↑ «تعداد جان باختگان مراسم تشییع سردار سلیمانی به 56 نفر رسید»، خبرگزاری فارس.
  13. ↑ «روزی که ایران به یاد «حاج قاسم» قیامت شد/روایتی متفاوت از بزرگ‌ترین تشییع قرن؛ وقتی مردم بی صدا گریستند+تصاویر»، پایگاه خبری-تحلیلی چهار فصل.
  14. ↑ «خیزش ده‌ها میلیون ایرانی و عراقی در مراسم تشییع پیکر مطهر حاج قاسم»، خبرگزاری میزان.
  15. ↑ «تشییع باشکوه پیکر سردار شهید قاسم سلیمانی در تهران و قم»، خبرگزاری فرارو.
  16. ↑ «حاج قاسم، مردی از جنس مردم و انقلاب»، خبرگزاری صدا و سیما.
  17. ↑ «حدود ۲۰ میلیون نفر در تشییع پیکر سردار سلیمانی شرکت کردند»، خبرگزاری مهر.
  18. ↑ «حضور میلیونی در مراسم تشییع شهید سلیمانی»، وب‌سایت تابناک.
  19. ↑ «تشییع پیکر امام خمینی (ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین ها»، خبرگزاری ایمنا.
  20. ↑ «گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی»، وب‌سایت انصاف نیوز.
  21. ↑ «شعارها و پرچم‌های حاضر در مراسم بدرقه حاج قاسم»، وب‌سایت هفت صبح.
  22. ↑ «گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی»، وب‌سایت انصاف نیوز.
  23. ↑ «حضور گسترده مردم خارجی‌ها را غافلگیر کرد»، خبرگزاری فرارو.
  24. ↑ «بازتاب تشییع سردار سلیمانی در رسانه‌های جهان»، خبرگزاری فرارو.
  25. ↑ «واکنش کاربران به حضور میلیونی مردم در مراسم وداع با حاج قاسم + تصویر»، اعتماد آنلاین.
  26. ↑ «فراخوان عکاسی از تشییع شهید قاسم سلیمانی با عنوان «فرمانده من»»، خبرگزاری قدس.
  27. ↑ «نمایشگاه عکس از جلوه‌های مردمی محبوبیت حاج قاسم افتتاح شد»، خبرگزاری مهر.
  28. ↑ «۶۵ عکس از تشییع پیکر سردار سلیمانی روی دیوار می‌رود»، خبرگزاری ایسنا.
  29. ↑ «بیانات در دیدار دست‌اندرکاران مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  30. ↑ «بزرگ‌ترین بدرقهٔ جهان؛ رویش معرفتی جدید در انقلاب»، وب‌سایت دیگران.
  31. ↑ «شهید سلیمانی، سمبل عقلانیت تشیع»، وب‌سایت دیگران.
  32. ↑ «پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی»، خبرگزاری فرارو.
  33. ↑ «پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی»، خبرگزاری فرارو.
  34. ↑ «پیام‌های داخلی و خارجی تشییع باشکوه سردار شهید سلیمانی»، خبرگزاری فرارو.
  35. ↑ «ایران برای سردار دل‌ها گریست/ بررسی تشییع تاریخی حاج قاسم در آیت حق»، خبرگزاری فارس.

منابع

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تشییع_جنازه_قاسم_سلیمانی&oldid=60987»