تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی؛''' بزرگترین آیین خودجوش ملی-مذهبی در تاریخ ایران، نماد اتحاد ملی، پیوند عاطفی اقشار مردم با رهبر انقلاب اسلامی ایران و بازتولید گفتمان استقلال، عدالت‌خواهی و هویت اسلامی.

== درگذشت ==

ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، محمدرضا حیاتی خبر رحلت سید روح‌الله خمینی را از در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۶|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی}}</ref> تشییع جنازهٔ سید روح‌الله خمینی به رویدادی آیینی اشاره دارد که پس از درگذشت وی بر اثر سرطان معده و ایست قلبی<ref>{{پک/بن|خمینی۱|ک=تابناک|ف=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟}}</ref> در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در تهران، از روز ۱۵ خرداد با مراسم وداع و نماز میت سیدمحمدرضا گلپایگانی در مصلای تهران آغاز و تا ۱۶ خرداد با خاکسپاری در جوار بهشت زهرا ادامه یافت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲|ک=ایسنا|ف=تشییع بی‌سابقه!}}</ref> سید روح‌الله خمینی در وصیت‌نامهٔ خود، ترتیبی برای خواندن آن برای مردم تعیین کرده بود که بر اساس اولویت، به ترتیب عبارت از احمد خمینی، رئیس‌جمهور، رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس دیوان عالی کشور و در نهایت، یکی از فقهای شورای نگهبان قانون اساسی بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۷|ک=دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای|ف=متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله}}</ref> سیدعلی خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور وقت وصیت‌نامه را برای مردم قرائت کرد و بر تداوم راه و اندیشهٔ او تأکید کرد.<ref>{{پک|هاشمی رفسنجانی|۱۳۸۵|ک=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|ص=۴۲۴|ج=}}</ref>

در آیین تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در تهران و شهرهای مختلف ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مسئولین و گروه‌های مختلف مردمی حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۸|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸}}</ref> مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی رهبر با حضور بیش از ده میلیون نفر<ref>{{پک/بن|خمینی۳|ک=تابناک|ف=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام}}</ref> در سال ۱۳۶۸ش و مشارکت ۲۰درصدی کل جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگترین مراسم‌های تشییع‌ جنازه در دنیا بیان شده است. جمعیت ایران در آن سال حدود ۵۰ میلیون نفر بوده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> این مراسم در سطح جهانی در سال ۲۰۱۲م از نظر تعداد شرکت‌کنندگان بعد از مراسم تشییع شخصیتی مانند آنا دورای در هند،<ref>{{پک/بن|خمینی۴|ک=ایمنا|ف=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها}}</ref> به‌عنوان شلوغ‌ترین تشییع جنازهٔ تاریخ در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۵|ک=ایسنا|ف=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس}}</ref>

== آیین‌های بزرگداشت و سوگواری ==

=== تشییع ===

در این مراسم، نشانه‌ها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد. گروه‌های مختلف از شهرستان‌ها و روستاها دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> مردم با پوشیدن لباس سیاه و در دست داشت تصاویر و عکس‌های گوناگون سید روح‌الله خمینی، به هدایت ائمه جمعه و جماعات و مسئولین استان‌ها و شهرها، در مساجد، تکایا، حسینیه‌ها و مصلاهای جمعه جمع شدند و به سخنان و رهنمودهای آنان گوش فرا دادند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> پاسداران، بسیجیان، رزمندگان، ارتشیان، جانبازان و خانواده‌های شهدا و مردم عزادار در دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی با شعارهای جمعی نظیر الله‌اکبر، یاحسین،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۱|ک=ایسنا|ف=یادی از مراسم تشییع پیکر امام(ره) با مرور چند عکس + فیلم}}</ref> عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، مهدی صاحب زمان، صاحب عزاست امروز و خمینی عزیزم راهت ادامه دارد به نوحه‌سرایی پرداخته و به سمت محل مراسم حرکت کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> تشکیل صفوف نماز بر پیکر با وجود شخصیت‌های مهم و سران برخی از ممالک اسلامی،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۴|ک=پرسمان دانشگاهیان|ف=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)}}</ref> گریهٔ گستردهٔ شرکت‌کنندگان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۳|ک=پارسینه|ف=۱۴ خرداد {{!}} امام خمینی دار فانی را وداع گفت}}</ref> هجوم جمعیت و دسته‌های عزادار در اطراف تابوت و پوشاندن تابوت با پارچه سفید جلوه‌ای دیگر از نمادپردازی‌هایی از آیین‌های اجراشده در این مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۵|ک=خبرگزاری رسا|ف=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری}}</ref>

این مراسم که با حضور گسترده مردم از نقاط مختلف ایران، مسئولان عالی‌رتبه نظام جمهوری اسلامی و شخصیت‌های بین‌المللی<ref>{{پک|انصاری|۱۳۸۹|ک=حضور|ف=پشت صحنه مراسم ۱۴ خرداد و حوادث تلخ آن|ص=۱۰۳}}</ref> از بیش از ۵۰ کشور جهان همراه است، به یکی از مهمترین رویدادهای رسمی و مردمی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۶|ک=مشرق نیوز|ف=حضور بیش از ۳۵۰ میهمان خارجی در مراسم سالگرد ارتحال امام}}</ref> در ۱۴ خرداد ۱۴۰۴ش، سخنرانی سیدعلی خامنه‌ای به‌‌عنوان بخش اصلی این آیین، به تبیین اندیشه‌ها و وصیت‌نامه سید روح‌الله خمینی، تجلی میثاق ملت با آرمان‌های او و تجدید بیعت با رهبری اختصاص داشت و پیش از آن، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و سیدحسن خمینی تولیت حرم مطهر به سخنرانی پرداختند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۷|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)}}</ref> حدود ۱۵ هزار نفر از اقشار گوناگون مردم شهرستان‌های استان تهران، در قالب کاروان‌های سازماندهی‌شده، در مراسم سالگرد ارتحال سید روح‌الله خمینی شرکت کردند. به‌منظور انتقال ایمن و منظم زائران، از به‌کارگیری تمام ظرفیت‌های سپاه، بسیج و دستگاه‌های اجرایی برای خدمت‌رسانی استفاده شد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۸|ک=خبرگزاری فارس|ف=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند}}</ref> پوشیدن لباس سیاه، سیاه‌پوش کردن معابر، میادین، مساجد، حسینیه‌ها، منازل، ادارات، موکب‌های خدمت‌رسانی و ایستگاه‌های صلواتی، اعزام روحانی به نواحی روستایی، برپایی آیین‌های شب شعر،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۹|ک=خبرگزاری موج|ف=در آستانه سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، قشم سیاهپوش شد}}</ref> برگزاری اجلاس بین‌المللی غزه، مظلوم مقاوم، تولید محتوای چندزبانه، انتشار ویژه‌نامه دوزبانه و مجله، برگزاری نمایشگاه کتاب و عکس، مسابقات دل‌نوشته و پویش رسانه‌ای صدای مظلومان،<ref>{{پک/بن|خمینی۱۷|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)}}</ref> حمل‌ونقل، اسکان موقت، خدمات فرهنگی و پشتیبانی، برگزاری مسابقه وصیت‌نامه سید روح‌الله خمینی و کتابخوانی، اجرای کاروان‌های خودرویی، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، غرفه‌های ویژهٔ کودکان توسط بسیج جامعهٔ زنان، خدمات پزشکی توسط بسیج جامعهٔ پزشکی و اجرای گروه‌های سرود در طول مسیر و داخل حرم مطهر از دیگر اجزای این آیین بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۸|ک=خبرگزاری فارس|ف=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند}}</ref>  

در سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال در ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ش، به دلیل شهادت سیدعلی خامنه‌ای، ساختار مراسم سالگرد سید روح‌الله خمینی تغییر کرد. پیام کتبی سیدمجتبی خامنه‌ای توسط حاج‌علی‌ اکبری قرائت شد و مسئولان کشوری و لشکری مانند غلامحسین محسنی اژه‌ای و سیدحسن خمینی حضور یافتند. تصویر خامنه‌ای بر صندلی خالی جایگاه سخنران، فضای سوگ و میثاق را تداعی کرد و شعار میثاق با امامین انقلاب و بیعت با رهبری محور اصلی مراسم بود.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۲|ک=مشرق نیوز|ف=مراسم سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) برگزار شد+ عکس و فیلم}}</ref>  

== آرامگاه ==

پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، گزینه‌های متعددی برای محل خاکسپاری ایشان از جمله جماران، مسجد جمکران، مصلای تهران، حرم فاطمه معصومه، کوشک نصرت در قم، پادگان قلعه‌مرغی و بهشت زهرا در تهران مطرح شد.<ref>{{پک|بصیرت‌منش|۱۳۷۷|ک=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|ص=۱۱۵|ج=}}</ref> در نهایت، زمینی خالی در جوار بهشت زهرا برای این منظور برگزیده شد تا امکان توسعۀ آیندهٔ آن فراهم باشد. در مدت یک‌سال پس از درگذشت او، هیچ سازۀ ویژه‌ای برای استقبال از زائران و علاقه‌مندان به این مکان احداث نشد. اما در سال‌های بعد، بنایی بزرگ در محل دفن ایشان ساخته شد و فرآیند توسعۀ آن تا امروز نیز ادامه دارد.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>

امروزه این مکان به یکی از پایگاه‌های مهم اعلام وفاداری با آرمان‌های انقلاب اسلامی ایران تبدیل شده است. شخصیت‌های سیاسی، کارکنان دولت، دانشجویان، دانش‌آموزان و اقشار گوناگون مردم، با حضور در این آرامگاه، در اصطلاح ادبیات رسمی با آرمان‌های سید روح‌الله خمینی تجدید میثاق می‌کنند.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>

== بازتاب‌ها ==

 

 

* حضور خودجوش و میلیونی مردم از سراسر کشور، بر ایجاد وحدت و انسجام میان اقشار مختلف مردم با وجود تنوع فکری و اجتماعی تأکید داشت؛ وحدتی که با محوریت اسلام و آرمان‌های انقلابی شکل گرفت و به یک نیروی عظیم اجتماعی در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل شد و پیوند عمیق آنان را با بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشت.<ref>{{پک/بن|خمینی۹|ک=ایسنا|ف=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد}}</ref>  

* تثبیت ساختار رهبری و جلوگیری از هرج‌مرج پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، یکی دیگر از پیامدهای مهم این رویداد بود. مجلس خبرگان با اکثریت قاطع ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، سیدعلی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری همه پرسی برگزید و نظام با وجود پیش‌بینی‌های منفی، به‌کار خود ادامه داد.<ref>{{پک|هاشمی رفسنجانی|۱۳۸۵|ک=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|ص=۴۲۵|ج=}}</ref>

* چاپ تصویر سید روح‌الله خمینی روی اسکناس‌ها پس از درگذشت وی، به‌عنوان نمادی از تداوم حضور او در حافظهٔ جمعی و حاکمیت رسمی تبدیل شد تا نقش بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تا به امروز روی مهمترین اوراق بهادار کشور قرار گیرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۱|ک=تابناک|ف=همه تغییرات سیاسی در اسکناس ایرانی!}}</ref>

* گسترش گفتمان انقلاب اسلامی ایران فراتر از مرزهای ایران و تداوم پیوند ملت‌ها از جمله فیلیپین، پاکستان، هندوستان، بنگلادش، مالزی، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان،چین، ژاپن، لبنان، سوریه، ارمنستان، افغانستان، تاجیکستان، آذربایجان، قطر، ترکمنستان، الجزایر، سنگال، غنا، کنیا، تانزانیا، اوگاندا، آفریقای جنوبی، بوتسوانا، اریتره، رواندا، نیجریه، یونان، ایتالیا، اسپانیا، بوسنی و هرزگوین، انگلیس، آلمان، فرانسه، روسیه، ارمنستان، آذربایجان، قزاقستان، آمریکا و کانادا با آرمان‌های انقلابی سید روح‌الله خمینی.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۰|ک=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی|ف=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد}}</ref>

* بازتاب گستردهٔ رسانه‌های بین‌المللی به دنبال ارتحال سید روح‌الله خمینی، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق اندیشه و شخصیت او در سطح جهانی بود. بسیاری از آنان، او و مراسم میلیونی تشییع‌اش را یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای سیاسی و مذهبی قرن بیستم دانستند که با ارائهٔ تفسیری نوین از مفاهیم دینی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در تحولات خاورمیانه و جهان اسلام ایفا کرد.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref>

 

== رسانه‌های جهانی از تشییع ==

 

مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی، بازتاب گسترده و چشمگیری در رسانه‌های جهانی داشت و تا مدت‌ها در صدر اخبار خبرگزاری‌ها و مطبوعات جهان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۲|ک=خبرگزاری فارس|ف=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟}}</ref> خبرگزاری‌هایی چون آسوشیتدپرس،<ref>{{پک/بن|خمینی۲۵|ک=خبرگزاری دفاع مقدس|ف=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> رویترز، بیت‌المقدس_یونایتد پرس'''،''' فرانس‌پرس و شبکه‌های تلویزیونی همچون صدای آمریکا<ref>{{پک/بن|خمینی۲۴|ک=شبکه العالم|ف=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)}}</ref> و بی‌بی‌سی به پوشش این رویداد پرداختند. بی‌بی‌سی نیز این رویداد را از جمله بزرگ‌ترین گردهمایی‌های تاریخ بشر توصیف کرده است.<ref>{{پک/بن|kh1|ک=news bbc|ف=World: Middle East Analysis: Ayatollah Khomeini's legacy|زبان=en}}</ref> روزنامه‌های واشنگتن‌پست، هرالد تریبون، تایمز، دیلی‌تلگراف، ایندیپندنت، فایننشال تایمز، ماینیچی، الدیار، الوطن، ملیت نیز تصاویر و گزارش‌هایی از این مراسم را در صفحات خود منتشر کردند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۶|ک=تسنیم|ف=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس}}</ref> رسانه‌های خارجی به‌طور عمده بر سه محور اصلی حجم گسترده و بی‌سابقه جمعیت حاضر در مراسم، شدت احساسات عمومی و سوگ ملی، و پیامدهای سیاسی این رویداد بر آینده جمهوری اسلامی تمرکز داشتند.<ref>{{پک/بن|خمینی۲۳|ک=پرتال امام خمینی|ف=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی‌سابقه حضرت امام(س) در رسانه‌های گروهی جهان}}</ref>

 

 

 

۱۴ روز خرداد هر سال در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان روز رحلت سید روح‌الله خمینی تعطیل رسمی است.<ref>{{پک/بن|خمینی۱۰|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=۱۴ خرداد سالروز رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و رهبر آزادگان جهان تسلیت باد}}</ref>

{{یادکرد وب|عنوان=آیت الله گلپایگانی و نماز بر پیکر امام (ره)|نشانی=https://www.porseman.com/article/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%AF%D9%84%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-(%D8%B1%D9%87)/147789|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۴|وبگاه=پرسمان دانشگاهیان}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307495/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۹|وبگاه=ایسنا}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1309718/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۱|وبگاه=تابناک}}

 

{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=انصاری|نام۱=محمدعلی|تاریخ=۱۳۸۹|عنوان=پشت صحنه مراسم ۱۴ خرداد و حوادث تلخ آن|پیوند=|ژورنال=حضور، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، مؤسسه چاپ و نشر عروج|دوره=|شماره=هفتاد و دوم|صفحات=}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=بازتاب خبر رحلت و تشییع بی سابقه حضرت امام (س) در رسانه های گروهی جهان|نشانی=http://www.imam-khomeini.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=15631|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۳|وبگاه=پرتال امام خمینی}}

 

{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بصیرت‌منش|نام=حمید|عنوان=فصل صبر: خاطراتي از ایام بیمارى و ارتحال حضرت امام (س)|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی|پیوند نویسنده=حمید بصیرت‌منش|پیوند=|کوشش=حمید بصیرت‌منش و اصغر میرشکارى|مترجم=|شابک=|دوره=}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در سراسر جهان برگزار شد|نشانی=https://icro.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C(%D8%B1%D9%87)-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۰|وبگاه=سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها|نشانی=https://www.imna.ir/news/404734/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86|تاریخ=۱۷ دی ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه=خمینی۴|وبگاه=ایمنا}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=تشییع بی‌سابقه!|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031307840/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲|وبگاه=ایسنا}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/20898/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B6%DB%B8|تاریخ=۱۵ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۸|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=تیتر معنادار خبرگزاری آمریکایی بعد از رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://fa.alalam.ir/news/6203898/%D8%AA%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۲ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۴|وبگاه=شبکه العالم}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات تشییع پیکر حضرت امام خمینی به روایت ناطق نوری|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/502656/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C|تاریخ=1۳ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۵|وبگاه=خبرگزاری رسا}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)|نشانی=https://www.iribnews.ir/fa/news/4540335/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۷|وبگاه=خبرگزاری صدا و سیما}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=حضور بیش از ۳۵۰ میهمان خارجی در مراسم سالگرد ارتحال امام|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1609131/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B3%DB%B5%DB%B0-%D9%85%DB%8C%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۶|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=در آستانه سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، قشم سیاهپوش شد|نشانی=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86-86/557906-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B4%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%BE%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۹|وبگاه=خبرگزاری موج}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان ارتحال امام خمینی(ره) در سال 68 را چگونه پوشش دادند؟ +عکس|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/03/14/1427464/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-68-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۶|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های جهان مراسم میلیونی تشییع امام را چگونه روایت کردند؟|نشانی=https://farsnews.ir/Wire_Plus/1685881461000989192/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۲|وبگاه=خبرگزاری فارس}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/6956672/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۶|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=مراسم سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) برگزار شد+ عکس و فیلم|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1815879/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۲|وبگاه=مشرق نیوز}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/imam-content?id=9447|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۶۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۷|وبگاه=دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس|نشانی=https://www.isna.ir/news/92011402494/%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%B3|تاریخ=۱۴ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۵|وبگاه=ایسنا}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به واکنش رسانه‌های خارجی به رحلت امام خمینی(ره)|نشانی=https://defapress.ir/fa/news/242037/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۲۵|وبگاه=خبرگزاری دفاع مقدس}}

 

{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|نام=اکبر|عنوان=امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی|سال=۱۳۸۵|مکان=تهران|ناشر=موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)|پیوند نویسنده=اکبر هاشمی رفسنجانی|پیوند=|کوشش=تهیه و تنظیم عبدالرزاق اهوازی|مترجم=|شابک=|دوره=}}

 

{{یادکرد وب|عنوان=هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/903415/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|تاریخ=۱۴ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۳|وبگاه=تابناک}}

 

 

 

 

 

{{یادکرد وب|عنوان=۱۵ هزار زائر از شهرستان‌های تهران به مراسم سالگرد امام(ره) اعزام می‌شوند|نشانی=https://farsnews.ir/niyazgoli/1780391066176153221/%DB%B1%DB%B5-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF|تاریخ=۱۲ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه=خمینی۱۸|وبگاه=خبرگزاری فارس}}